II FSK 2805/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną B. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który oddalił skargę podatniczki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 r. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów postępowania, w tym brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 27f ust. 1 w zw. z ust. 3 i 4 ustawy o PIT. Kwestionowała uznanie, że przysługuje jej prawo do odliczenia jedynie połowy ulgi na dzieci, mimo iż w jej ocenie to ona w przeważającej mierze sprawuje władzę rodzicielską. NSA uznał skargę kasacyjną za bezzasadną. Sąd podkreślił, że skarga kasacyjna jest środkiem sformalizowanym i wymaga precyzyjnego wskazania naruszonych przepisów oraz ich uzasadnienia. Analizując zarzuty naruszenia przepisów postępowania, sąd stwierdził, że nie wykazano braków w gromadzeniu materiału dowodowego, a jedynie zarzucono jego ocenę, która nie została skutecznie podważona. W odniesieniu do prawa materialnego, NSA wyjaśnił, że zgodnie z art. 27f ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT, prawo do ulgi przysługuje podatnikowi, który w roku podatkowym wykonywał władzę rodzicielską. Zgodnie z art. 27f ust. 4, kwota ulgi mogła być odliczona przez oboje rodziców w częściach równych lub w dowolnej proporcji. Sąd uznał, że nawet ograniczone wykonywanie władzy rodzicielskiej przez ojca dzieci, w tym uiszczanie alimentów i sporadyczne kontakty, stanowiło podstawę do skorzystania z ulgi w połowie, zwłaszcza w sytuacji braku porozumienia między rodzicami co do sposobu podziału. NSA powołał się na wcześniejsze orzecznictwo, zgodnie z którym wspólne wykonywanie władzy rodzicielskiej, nawet w ograniczonym zakresie przez jednego z rodziców, uprawniało oboje do korzystania po połowie z ulgi na dzieci przed nowelizacją przepisów w 2022 r. W konsekwencji, sąd oddalił skargę kasacyjną i zasądził od skarżącej zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących ulgi prorodzinnej (art. 27f ustawy o PIT), w szczególności w kontekście wykonywania władzy rodzicielskiej przez oboje rodziców i podziału ulgi w przypadku braku porozumienia.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacją z 1 stycznia 2022 r. W przypadku sporów o faktyczny zakres wykonywania władzy rodzicielskiej, właściwsze mogą być postępowania przed sądem rodzinnym.
Zagadnienia prawne (3)
Czy samo posiadanie władzy rodzicielskiej, bez jej faktycznego, równorzędnego wykonywania, uprawnia do skorzystania z ulgi prorodzinnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nawet ograniczone wykonywanie władzy rodzicielskiej przez jednego z rodziców, w tym uiszczanie alimentów i sporadyczne kontakty, uprawniało do skorzystania z ulgi prorodzinnej w połowie, w sytuacji braku porozumienia między rodzicami.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepis art. 27f ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT wymagał nie tylko posiadania władzy rodzicielskiej, ale także jej faktycznego wykonywania. Jednakże, nawet ograniczone zaangażowanie ojca w wychowanie dzieci, w tym alimenty i kontakty, było uznane za wykonywanie władzy rodzicielskiej w stopniu wystarczającym do skorzystania z ulgi w połowie, zgodnie z art. 27f ust. 4.
Jak należy interpretować art. 27f ust. 4 ustawy o PIT w zakresie podziału ulgi prorodzinnej między rodziców?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku braku porozumienia między rodzicami co do sposobu podziału ulgi prorodzinnej, ulga powinna być dzielona po równo.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że art. 27f ust. 4 ustawy o PIT przewiduje dwa sposoby podziału ulgi: w częściach równych lub w dowolnej proporcji ustalonej przez rodziców. W przypadku braku zgodnych ustaleń, uzasadniony jest podział po połowie, gdyż ustalanie faktycznego zakresu wychowywania dziecka przez organy podatkowe byłoby utrudnione i stanowiłoby ingerencję w sprawy osobiste.
Czy zarzuty naruszenia przepisów postępowania, dotyczące oceny materiału dowodowego, zostały prawidłowo sformułowane w skardze kasacyjnej?
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty naruszenia przepisów postępowania, dotyczące oceny materiału dowodowego, nie zostały prawidłowo sformułowane i uzasadnione, co uniemożliwiło ich uwzględnienie.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że skarga kasacyjna jest środkiem sformalizowanym i wymaga precyzyjnego wskazania naruszonych przepisów oraz uzasadnienia, w jaki sposób naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zarzuty dotyczące oceny materiału dowodowego nie spełniły tych wymogów, a strona nie wykazała braków w gromadzeniu dowodów, lecz jedynie kwestionowała ich ocenę.
Przepisy (22)
Główne
u.p.d.o.f. art. 27f § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Prawo do ulgi prorodzinnej przysługuje podatnikowi, który w roku podatkowym wykonywał władzę rodzicielską nad małoletnim dzieckiem. W przypadku gdy oboje rodzice wykonują władzę rodzicielską, ulga może być odliczona w częściach równych lub w dowolnej proporcji przez nich ustalonej. W braku porozumienia, ulga dzielona jest po równo.
u.p.d.o.f. art. 27f § 4
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Kwota ulgi prorodzinnej przysługuje łącznie obojgu rodzicom, opiekunom prawnym lub rodzicom zastępczym. Mogą oni odliczyć kwotę od podatku w częściach równych lub w dowolnej proporcji przez nich ustalonej. W przypadku braku porozumienia, ulga dzielona jest po połowie.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 27f § 3
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
O.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Obowiązek organów podatkowych dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
O.p. art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Obowiązek organów podatkowych wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
O.p. art. 124
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada przekonywania strony przez organ podatkowy.
O.p. art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.
O.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Swobodna ocena materiału dowodowego przez organ podatkowy.
k.r.o. art. 95 § § 1
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Definicja władzy rodzicielskiej.
k.r.o. art. 96
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek i prawo rodziców do wychowania dziecka.
k.r.o. art. 97 § § 1
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Wykonywanie władzy rodzicielskiej przez oboje rodziców.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji lub postanowienia w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymagania dotyczące skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. a)
Określenie wysokości opłat za czynności radców prawnych.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 2 § pkt 3
Określenie wysokości opłat za czynności radców prawnych.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122 i art. 187 § 1 O.p.) poprzez oddalenie skargi, mimo braku działań organu mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i rozpatrzenie materiału dowodowego. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 124 O.p.) poprzez oddalenie skargi, mimo braku należytego wyjaśnienia przesłanek decyzji i nieużycia istotnych dowodów. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1 O.p.) poprzez oddalenie skargi, mimo prowadzenia postępowania w sposób niebudzący zaufania. • Naruszenie prawa materialnego (art. 27f ust. 1 w zw. z art. 27 f ust. 3 i 4 u.p.d.o.f.) poprzez błędną wykładnię i uznanie, że skarżącej przysługuje prawo do odliczenia jedynie połowy ulgi na dzieci, mimo iż głównie wykonuje władzę rodzicielską.
Godne uwagi sformułowania
NSA nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych. • Wykonywanie władzy rodzicielskiej oznacza też osobiste zajmowanie się sprawami dziecka, czyli podejmowanie przez rodzica (rodziców) obowiązków w zakresie zaspokojenia potrzeb fizycznych i duchowych. • Organy podatkowe nie są uprawnione do ingerowania w osobiste sprawy podatników. • Wspólne wykonywanie władzy rodzicielskiej, nawet w ograniczonym zakresie przed jednego z rodziców, uprawniało obojga do korzystania po połowie z analizowanej ulgi na dzieci.
Skład orzekający
Aleksandra Wrzesińska-Nowacka
przewodniczący
Maciej Jaśniewicz
sprawozdawca
Agnieszka Olesińska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ulgi prorodzinnej (art. 27f ustawy o PIT), w szczególności w kontekście wykonywania władzy rodzicielskiej przez oboje rodziców i podziału ulgi w przypadku braku porozumienia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacją z 1 stycznia 2022 r. W przypadku sporów o faktyczny zakres wykonywania władzy rodzicielskiej, właściwsze mogą być postępowania przed sądem rodzinnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnie stosowanej ulgi podatkowej i interpretacji pojęcia 'wykonywania władzy rodzicielskiej', co jest istotne dla wielu podatników. Wyjaśnia, jak sąd podchodzi do sytuacji, gdy jeden z rodziców sprawuje opiekę w znacznie mniejszym stopniu.
“Ulga na dzieci: Czy wystarczy płacić alimenty, by skorzystać z odliczenia?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.