II FSK 279/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku WSA w Gliwicach, który uchylił indywidualną interpretację podatkową. Spór dotyczył kwestii, czy częściowe wycofanie wkładu przez wspólnika spółki komandytowej generuje przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Organ podatkowy argumentował, że mimo braku bezpośrednich przepisów, należy zastosować analogię do regulacji dotyczących wystąpienia wspólnika ze spółki, wskazując na potrzebę uniknięcia podwójnego opodatkowania. Sąd pierwszej instancji uznał, że art. 14 ust. 2 pkt 16 ustawy o PIT nie może stanowić podstawy prawnej do opodatkowania takiej sytuacji, ponieważ dotyczy on wystąpienia wspólnika, a nie częściowego wycofania wkładu. NSA w pełni podzielił tę argumentację, podkreślając, że do 1 stycznia 2022 r. ustawa o PIT nie zawierała przepisów nakazujących opodatkowanie częściowego zwrotu wkładu w spółce osobowej. Sąd wskazał, że zwrot wkładu nie jest równoznaczny z wystąpieniem ze spółki i nie stanowi przysporzenia majątkowego, a jedynie zwrot części majątku już ulokowanego w spółce. NSA podkreślił, że analogia na niekorzyść podatnika jest niedopuszczalna. Zmiana przepisów od 1 stycznia 2022 r., wprowadzająca art. 14 ust. 2 pkt 16a, potwierdza, że wcześniej taka regulacja nie istniała. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną organu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie zasady, że brak jednoznacznych przepisów w ustawie podatkowej uniemożliwia opodatkowanie czynności, a analogia na niekorzyść podatnika jest niedopuszczalna. Dotyczy sytuacji sprzed 1 stycznia 2022 r.
Dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 31 grudnia 2021 r. Po tej dacie wprowadzono zmiany w ustawie PIT.
Zagadnienia prawne (1)
Czy częściowe wycofanie wkładu przez wspólnika spółki komandytowej generuje przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w sytuacji braku jednoznacznych przepisów w ustawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, częściowe wycofanie wkładu przez wspólnika spółki komandytowej nie generuje przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, jeśli nie ma ku temu jednoznacznych przepisów w ustawie.
Uzasadnienie
Do 1 stycznia 2022 r. brak było przepisów jednoznacznie nakazujących opodatkowanie częściowego zwrotu wkładu w spółce osobowej. Przepisy dotyczące wystąpienia wspólnika nie miały zastosowania, a analogia na niekorzyść podatnika jest niedopuszczalna. Zwrot wkładu nie stanowi przysporzenia majątkowego.
Przepisy (22)
Główne
u.p.d.o.f. art. 14 § ust. 2 pkt 16
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Organ próbował zastosować analogię do tej normy.
u.p.d.o.f. art. 14 § ust. 3 pkt 11
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Organ próbował zastosować analogię do tej normy.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 14 § ust. 2 pkt 16
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Nie może stanowić podstawy prawnej statuującej powstanie obowiązku podatkowego w przypadku otrzymania przez wspólnika środków pieniężnych z tytułu częściowego wycofania wkładu (obniżenia wkładu), ponieważ dotyczy on sytuacji wystąpienia wspólnika ze spółki.
u.p.d.o.f. art. 14 § ust. 3 pkt 11
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Stosuje się odpowiednio do art. 14 ust. 2 pkt 16a (wprowadzonego od 01.01.2022 r.).
u.p.d.o.f. art. 10 § ust. 1 pkt 3
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Podnoszony w skardze kasacyjnej w kontekście braku skutków podatkowych.
u.p.d.o.f. art. 5b § ust. 2
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Podnoszony w skardze kasacyjnej w kontekście braku skutków podatkowych.
u.p.d.o.f. art. 14 § ust. 1 i 2 pkt 16
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Podnoszony w skardze kasacyjnej w kontekście braku skutków podatkowych.
u.p.d.o.f. art. 24 § ust. 3c
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Podnoszony w skardze kasacyjnej w kontekście braku skutków podatkowych.
u.p.d.o.f. art. 8 § ust. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Określa zasady opodatkowania wspólników spółek niebędących osobami prawnymi, ale nie odnosi się do zwrotu wkładu w trakcie trwania spółki.
u.p.d.o.f. art. 14 § ust. 2 pkt 16a
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Dodany od 1 stycznia 2022 r., wprowadzający opodatkowanie środków pieniężnych otrzymanych z tytułu zmniejszenia udziału kapitałowego.
u.p.d.o.f. art. 102
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 107 § par. 2
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 108 § par. 1 i 2
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 123 § par. 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
k.s.h. art. 3
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych
Definicja umowy spółki handlowej.
k.s.h. art. 102
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych
Definicja spółki komandytowej.
k.s.h. art. 107 § § 1
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych
Wkład komandytariusza może być niepieniężny.
k.s.h. art. 108 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych
Wkład komandytariusza nie może być całkowicie zwolniony.
k.s.h. art. 112 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych
Zwrot wkładu przywraca odpowiedzialność komandytariusza.
k.s.h. art. 107 § § 2
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych
Wkłady wnoszone tracą charakter wkładu w przypadku zwrotu.
k.s.h. art. 123 § § 1
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych
Udział w zysku uzależniony od wkładu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak jednoznacznych przepisów w ustawie o PIT nakazujących opodatkowanie częściowego wycofania wkładu przez wspólnika spółki komandytowej przed 1 stycznia 2022 r. • Analogia legis na niekorzyść podatnika jest niedopuszczalna. • Zwrot wkładu nie stanowi przysporzenia majątkowego, a jedynie zwrot części majątku.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organu opartej na analogii do przepisów o wystąpieniu wspólnika ze spółki. • Twierdzenie organu, że częściowe wycofanie wkładu powinno generować przychód podatkowy mimo braku wyraźnej regulacji.
Godne uwagi sformułowania
Nie sposób bowiem przyjąć, że wypłata kwoty pieniężnej z tytułu zmniejszenia udziału kapitałowego - będąca przysporzeniem majątkowym nie objętym żadnym zwolnieniem podatkowym - nie powoduje powstania przychodu podatkowego z tego tylko powodu, że wskazane przepisy tego nie przewidują. • Zastosowanie omawianych regulacji pozwala bowiem na uniknięcie podwójnego opodatkowania tych samych dochodów, z uwagi na wyłączenie z uzyskanych przychodów z tytułu zmniejszenia wkładu tych przychodów (dochodów), które były już opodatkowane z tytułu bieżącej działalności spółki. • Organ wprost zatem przyznaje, że obowiązek podatkowy wywodzi w drodze analogia legis z uwagi na dostrzeżoną lukę prawną. • Sąd pierwszej instancji oceniając tak sformułowane stanowisko organu, odwołując się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, doszedł do wniosku, że art. 14 ust. 2 pkt 16 u.p.d.o.f. nie może stanowić podstawy prawnej statuującej powstanie obowiązku podatkowego... • Prezentowaną zaś w uzasadnieniu skargi kasacyjnej koncepcję rozszerzenia obowiązku podatkowego na podstawie analogii na niekorzyść podatnika uznać należy za niedopuszczalną. • W sytuacji takiej do majątku podatnika "wraca" bowiem część majątku, która wcześniej została ulokowana w spółce. Podatnik nie otrzymuje w tym wypadku żadnego przysporzenia majątkowego. • Zatem wobec braku jednoznacznych uregulowań prawnych, otrzymanie środków pieniężnych z tytułu obniżenia wartości wkładu w spółce komandytowej jest neutralne podatkowo.
Skład orzekający
Anna Dumas
sprawozdawca
Antoni Hanusz
członek
Maciej Jaśniewicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że brak jednoznacznych przepisów w ustawie podatkowej uniemożliwia opodatkowanie czynności, a analogia na niekorzyść podatnika jest niedopuszczalna. Dotyczy sytuacji sprzed 1 stycznia 2022 r."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 31 grudnia 2021 r. Po tej dacie wprowadzono zmiany w ustawie PIT.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest literalne brzmienie przepisów podatkowych i że organy nie mogą tworzyć obowiązku podatkowego w drodze analogii na niekorzyść podatnika. Jest to istotne dla zrozumienia zasad wykładni prawa podatkowego.
“Czy wycofanie pieniędzy ze spółki komandytowej to przychód? NSA: Tylko jeśli przepisy tak mówią!”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.