II FSK 272/20

Naczelny Sąd Administracyjny2022-09-20
NSApodatkoweWysokansa
podatek dochodowyPITdoręczeniewszczęcie postępowaniaadresOrdynacja podatkowapostępowanie administracyjneskarga kasacyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną organu, uznając, że postępowanie podatkowe nie zostało prawidłowo wszczęte z powodu nieskutecznego doręczenia postanowienia o jego wszczęciu.

Organ wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA, który uchylił decyzję podatkową, zarzucając błędy w doręczeniu postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego. NSA oddalił skargę, stwierdzając, że sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, iż organ posiadał wiedzę o faktycznym adresie strony, a doręczenie na stary adres było nieskuteczne, co skutkowało brakiem prawidłowego wszczęcia postępowania podatkowego.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję podatkową i umorzył postępowanie administracyjne. Głównym zarzutem organu było naruszenie przepisów postępowania przez WSA, w szczególności poprzez błędne uznanie nieskuteczności doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego. Organ argumentował, że doręczenie na adres widniejący w rejestrach było skuteczne, nawet jeśli nie był to faktyczny adres zamieszkania strony. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił tych zarzutów. Sąd uznał, że WSA prawidłowo ocenił, iż organ posiadał wiedzę o faktycznym adresie strony, m.in. z aktu notarialnego zbycia nieruchomości oraz z pisma strony wskazującego adres do korespondencji. Doręczenie postanowienia na nieaktualny adres, mimo posiadania przez organ wiedzy o właściwym adresie, było nieskuteczne. W konsekwencji NSA stwierdził, że postępowanie podatkowe nie zostało prawidłowo wszczęte i oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, doręczenie na adres widniejący w rejestrach nie jest skuteczne, jeśli organ posiadał wiedzę o faktycznym adresie strony, zwłaszcza gdy dane w rejestrach nie zostały zaktualizowane przez stronę, a organ dysponował innymi informacjami.

Uzasadnienie

NSA uznał, że WSA prawidłowo ocenił skuteczność doręczenia. Organ posiadał wiedzę o faktycznym adresie strony z aktu notarialnego zbycia nieruchomości oraz z pisma strony wskazującego adres do korespondencji. Doręczenie na nieaktualny adres, mimo posiadania przez organ wiedzy o właściwym adresie, było nieskuteczne, co skutkowało brakiem prawidłowego wszczęcia postępowania podatkowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (16)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 150

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 148 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § 1 § 1 pkt 1 c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 148 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 150

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 165 § § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 148 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 150

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ustawa z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji podatników i płatników art. 9

o.p. art. 120

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 122 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 187 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ posiadał wiedzę o faktycznym adresie strony z aktu notarialnego zbycia nieruchomości. Organ posiadał wiedzę o faktycznym adresie strony z pisma strony wskazującego adres do korespondencji. Doręczenie na nieaktualny adres, mimo posiadania przez organ wiedzy o właściwym adresie, było nieskuteczne. Postępowanie podatkowe nie zostało prawidłowo wszczęte z powodu nieskutecznego doręczenia.

Odrzucone argumenty

Doręczenie postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego na adres widniejący w rejestrach było skuteczne. Fikcja doręczenia mogła mieć zastosowanie, mimo skierowania postanowienia na adres, który nie był miejscem zamieszkania podatniczki. Organ nie mógł opierać się na danych z akt sprawy (akt notarialny, pismo strony) przy doręczaniu postanowienia, a jedynie na rejestrach.

Godne uwagi sformułowania

nie można opierać się bezrefleksyjnie na danych wskazanych w rejestrach, z całkowitym pominięciem okoliczności i danych zawartych w aktach sprawy

Skład orzekający

Antoni Hanusz

przewodniczący sprawozdawca

Aleksandra Wrzesińska-Nowacka

sędzia

Jolanta Strumiłło

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdza konieczność weryfikacji przez organy podatkowe faktycznego adresu strony, nawet jeśli w rejestrach widnieje inny adres, a także znaczenie akt sprawy dla prawidłowości doręczeń."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy organ posiadał konkretne dowody o zmianie adresu strony przed doręczeniem postanowienia o wszczęciu postępowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne ustalenie adresu strony przez organ podatkowy i że poleganie wyłącznie na rejestrach może prowadzić do wadliwości postępowania.

Organ podatkowy wiedział, gdzie mieszka strona, ale i tak wysłał pismo na stary adres. Sąd Najwyższy: postępowanie nieważne!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 272/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-09-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-01-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Wrzesińska- Nowacka
Antoni Hanusz /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Strumiłło
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Wa 1458/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-09-13
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 201
art. 150
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Antoni Hanusz (sprawozdawca), Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Sędzia WSA del. Jolanta Strumiłło, , Protokolant Agata Milewska, po rozpoznaniu w dniu 20 września 2022 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2019 r. sygn. akt III SA/Wa 1458/18 w sprawie ze skargi A.U. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 13 września 2019 r., III SA/Wa 1458/18, w sprawie ze skargi A. U. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 4 kwietnia 2018 r. w przedmiocie uchylenia w całości decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 c) w zw. z art. 145 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z 27 listopada 2017 r. oraz umorzył postępowanie administracyjne.
2. Pełnomocnik organu interpretacyjnego wniósł skargę kasacyjną i zaskarżył powyższy wyrok w całości zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art.165 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. z 2019 r. poz. 900 ze zm., dalej: "o.p.") w zw. z art. 148 § 1 w zw. z art. 150 o.p. poprzez błędne uznanie przez Sąd I instancji, że postępowanie podatkowe nie zostało wszczęte w stosunku do podatniczki wskutek nie prawidłowego doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego, mimo iż przesyłka zawierająca postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego została skutecznie doręczona w trybie art. 150 o.p. w zw. z art. 148 § 1 o.p., a w konsekwencji postępowanie podatkowe zostało skutecznie wszczęte,
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 148 § 1 w zw. z art. 150 o.p. i art. 9 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji podatników i płatników, poprzez błędne uznanie przez Sąd I instancji, że w sprawie nie mogła mieć zastosowanie fikcja doręczenia z uwagi na skierowanie postanowienia z 4 sierpnia 2017 r. o wszczęciu postępowania podatkowego na adres, który nie był miejsce zamieszkania podatniczki, podczas gdy przedmiotowe postanowienie zostało skierowane na aktualny adres zamieszkania podatniczki figurujący w rejestrach podatkowych, który nie został przez podatniczkę zaktualizowany, a wskazanie adresu do doręczeń w tej sprawie nastąpiło dopiero w piśmie z 25 sierpnia 2017 r.,
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 120, art. 122 § 1 w zw. z art. 122 oraz art. 187 § 1 i art. 191 o.p. poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie organy podatkowe nie uwzględniły wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy w celu ustalenia aktualnego miejsca zamieszkania lub adresu do doręczeń dla podatniczki oraz nie wyciągnęły wniosków z dokonanych ustaleń, co doprowadziło do błędnego przyjęcia, iż miejscem zamieszkania podatniczki jest ul. [...] w W. podczas gdy adres ten, na który skierowane zostało postanowienie z 4 sierpnia 2017 r. o wszczęciu postępowania podatkowego, figurował w rejestrach podatkowych i nie został zaktualizowany przez podatniczkę, a wskazanie właściwego adresu do doręczeń w tej sprawie nastąpiło dopiero w piśmie z 25 sierpnia 2017 r.
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik skarżącej wniósł o jej oddalenie.
3. Skarga kasacyjna podlega oddaleniu. Przedmiotem sporu jest prawidłowość doręczenia skarżącej postanowienia o wszczęciu postępowania z 14 sierpnia 2017 r. na adres jej zamieszkania tj. ul. [...] w W., podczas, gdy w ocenie skarżącej organ posiadał dostateczną wiedzę o faktycznym jej adresie, tj. [...] w W.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej w zakresie naruszenia przez WSA w Warszawie przepisów postępowania. W rozpatrywanej sprawie WSA w Warszawie właściwie ocenił, że głównym przedmiotem sporu w sprawie była skuteczność dokonanego przez organ podatkowy doręczenia ww. postanowienia. Sąd pierwszej instancji słusznie zwrócił uwagę, że ww. adres przy ul. [...] nie był, ani w dacie wydania postanowienia o wszczęciu postępowania, ani w okresie późniejszym, adresem zamieszkania skarżącej. W świetle okoliczności niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że fakt ten był znany organowi pierwszej instancji. W dyspozycji Urzędu Skarbowego W. był akt notarialny z 6 maja 2011 roku, na podstawie którego skarżąca zbyła przedmiotowy lokal mieszkalny nr[...] znajdujący się w budynku przy ul.[...]. Z informacji zamieszczonej na wstępie tego aktu notarialnego wynika, że już w dacie sprzedaży przedmiotowego lokalu skarżąca nie była nigdzie zameldowana. Z oświadczenia zawartego w treści § 8 aktu notarialnego z 6 maja 2011 r. wynika, że skarżąca wymeldowała się z pobytu wskazanego w dowodzie osobistym, zaś z oświadczenia zawartego w treści § 5 przedmiotowego aktu notarialnego wynika, że w lokalu będącym przedmiotem umowy nikt nie jest zameldowany. Należy również zauważyć, że organ podatkowy przed wydaniem postanowienia o wszczęciu postępowania przeprowadził ze skarżącą rozmowę telefoniczną, w odpowiedzi na którą, skarżąca przesłała do Urzędu Skarbowego W. pismo, w którym wskazała swój aktualny adres. Kopia tego pisma znajduje się w aktach administracyjnych (k. 18 -20 akt administracyjnych), a jego przesłanie do organu pierwszej instancji odnotował również organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (strona 1 zaskarżonej decyzji). W piśmie tym został wskazany adres do korespondencji przy [...] w W. Widnieje on wraz z innymi danymi dotyczącymi skarżącej (imieniem, nazwiskiem, nr PESEL). Zatem, jak słusznie zauważył Sąd administracyjny pierwszej instancji, już przed datą wydania postanowienia o wszczęciu postępowania organowi pierwszej instancji był znany nowy adres skarżącej, na który winno być doręczone postanowienie o wszczęciu postępowania. Doręczenie na ten adres winno być dokonane przez organ pierwszej instancji tym bardziej, że lokal znajdujący się pod adresem ul. [...] został sprzedany przez skarżącą sześć lat wcześniej.
Wobec powyższego bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostaje, że adres przy ul. [...] figurował jako adres skarżącej w rejestrach organu podatkowego oraz w rejestrach centralnych (SERCE i SSP), na co wskazał organ odwoławczy na stronie 10 zaskarżonej decyzji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że dokonując doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego nie można opierać się bezrefleksyjnie na danych wskazanych w rejestrach, z całkowitym pominięciem okoliczności i danych zawartych w aktach sprawy, którymi w niniejszej sprawie są informacje zawarte w treści aktu notarialnego z 6 maja 2011 r. i piśmie skarżącej z lipca 2011 r. W tych okolicznościach nie można uznać, jak uczynił to organ odwoławczy, że dopiero w piśmie z 25 sierpnia 2017 r. skarżąca zwróciła się z wnioskiem o kierowanie korespondencji na adres inny niż znany organowi podatkowemu adres zamieszkania skarżącej i doręczenie postanowienia o wszczęciu postępowania było prawidłowe. W konsekwencji powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie nie doszło do prawidłowego wszczęcia postępowania podatkowego.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI