II FSK 2701/19

II FSK 2701/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-06-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-10-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Alina Rzepecka /sprawozdawca/
Beata Cieloch /przewodniczący/
Tomasz Kolanowski
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
I SA/Gl 264/19 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2019-06-18
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1387
art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a), art. 11 ust. 1 art. 20 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 9
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Cieloch Sędziowie Sędzia NSA Tomasz Kolanowski Sędzia WSA del. Alina Rzepecka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 czerwca 2019 r. sygn. akt I SA/Gl 264/19 w sprawie ze skargi J.[...] sp. z o.o. w B. na interpretację Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 11 stycznia 2019 r. nr 0113-KDIPT2-3.4011.575.2018.1.GG w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 18 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 264/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA, Sąd pierwszej instancji)
po rozpoznaniu na rozprawie skargi J.[...] Sp. z o. o. w B. (dalej: Strona, Skarżąca, Spółka) na interpretację Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: DKIS, organ) z dnia 11 stycznia 2019 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych, uchylił zaskarżoną interpretację. Wyrok (podobnie, jak i pozostałe orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu) jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa. gov.pl/.
Organ w skardze kasacyjnej zaskarżył powyższy wyrok w całości, któremu
na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) zarzucił naruszenie:
1/ przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy
i przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwą ocenę co do zastosowania, tj. art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)
i lit. c), art. 141 § 4 i art. 151 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 11 ust. 1, art. 20 ust. 1 w zw.
z art. 10 ust. 1 pkt 9 oraz art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a), a także art. 22 ust. 1d w zw.
z art. 30b ust. 2 i art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy z dnia 26 lipca 1991 o podatku dochodowym od osób fizycznych (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 1387 ze zm.; dalej: u.p.d.o.f.) poprzez dokonanie przez Sąd błędnej – nieprawidłowej oceny faktycznej i prawnej stanowiska organu i bezpodstawnemu przyjęciu przez Sąd, że: a) w istniejącym
w niniejszej sprawie sporze rację ma Strona, gdyż sprzedaż nieodpłatnie otrzymanych – nabytych akcji w ramach planu motywacyjnego, nie skutkuje osiągnięciem przez uczestnika programu motywacyjnego przychodu podatkowego, o którym mowa
w art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f., b) aprobata wykładni dokonanej przez Ministra Finansów skutkowałaby tym, że przychód z nabycia akcji w ramach programu motywacyjnego opodatkowany byłby dwukrotnie: po raz pierwszy w momencie ich nieodpłatnego objęcia, po raz drugi z momentem odpłatnego zbycia tychże akcji, co zdaniem organu nie ma miejsca, c) nie jest możliwe uwzględnienie, jako kosztu uzyskania przychodów wartości przychodu z tytułu nieodpłatnego świadczenia,
o którym mowa w art. 22 ust. 1d u.p.d.o.f., do którego to przepisu ani art. 30b ust. 2, ani art. 23 ust. 1 pkt 38 tej ustawy nie odsyłają, d) zasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 11 ust. 1, art. 20 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f.;
2/ przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy
i przepisów prawa materialnego, przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwą ocenę co do zastosowania, tj. art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 141
§ 4 i art. 151 p.p.s.a. oraz art. 24 ust. 11-12a u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2018 r., przez oparcie przez Sąd swojej argumentacji w uzasadnieniu wyroku wyłącznie na orzecznictwie sądów administracyjnych odnoszących się do stanu prawnego obowiązującego przed dniem 1 stycznia 2018 r. i nie uwzględnił zmienionej treści ww. przepisów art. 24 ust. 11-12a, które obowiązywały w momencie wydawania przez organ interpretacji indywidualnej w niniejszej sprawie. 3/ prawa materialnego,
tj. art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f. przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwą ocenę zastosowania, polegająca na błędnym przyjęciu przez Sąd, że ww. przepis nie ma w sprawie zastosowania. 4/ prawa materialnego, tj. art. 11 ust. 1, art. 20 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. przez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwą ocenę zastosowania, polegająca na bezpodstawnym przyjęciu przez Sąd, że przychód podatkowy powstanie dopiero w momencie sprzedaży omawianych akcji
i należy go zakwalifikować jako przychód z kapitałów pieniężnych.
W ocenie organu powyższe uchybienia Sądu skutkowały uwzględnieniem skargi
i uchyleniem odpowiadającej prawu interpretacji indywidualnej, podczas gdy przedmiotowa skarga powinna zostać oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a., gdyż
w niniejszej sprawie organ nie dopuścił się naruszenia przepisu wskazanego przez Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Organ wniósł w pierwszej kolejności o uchylenie zaskarżanego wyroku w całości, rozpoznanie skargi i jej oddalenie lub o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Jednocześnie wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Spółka nie skorzystała z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna okazała się niezasadna.
Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczane przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. W niniejszej sprawie nie stwierdzono podstaw nieważnościowych. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, wynikają z przepisu art. 174 p.p.s.a. Wedle jego pkt 1 może ją stanowić naruszenie prawa materialnego, przy czym przewiduje się dwie jego postacie, a mianowicie błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Stosownie do przepisu art. 176 p.p.s.a skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania sądu drugiej instancji granicami skargi kasacyjnej. Dokładne wskazanie naruszonych przepisów przynależy właśnie do podstawy kasacyjnej, a nie jej uzasadnienia (tak m.in. A. Skoczylas, Glosa do postanowienia NSA z 5 sierpnia 2004 r., FSK 299/04, OSP z 2005 r. Nr 3, poz. 36). Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny badać, czy sąd pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Należycie skonstruowane uzasadnienie podstaw skargi kasacyjnej powinno być logicznie powiązane z przepisami podanymi jako podstawy tej skargi. Jak wskazał NSA w wyroku z 12 października 2005 r. (I FSK 155/05) "uzasadnienie kasacji ma zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu, niż zastosowano
w zaskarżonym orzeczeniu, lub – uzasadnienie zarzutu niewłaściwego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym – wykazanie, że zarzucane uchybienie rzeczywiście mogło mieć wpływ na wynik sprawy". Od prawidłowego sporządzenia skargi kasacyjnej zależy nie tylko jej skuteczność, a także możliwość poddania kontroli instancyjnej wyroku pierwszej instancji. Należy również przypomnieć, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym, równocześnie w pełni dyspozytywnym, a zarzuty w niej podniesione wyznaczają granice sprawy kasacyjnej. Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny, jako sąd drugiej instancji, nie jest uprawniony do wyboru kierunku i zakresu weryfikacji skarżonego wyroku (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2751/15). Ważne jest jednak zwrócenie uwagi, że w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi wprawdzie do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych,
w sytuacji gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 p.p.s.a., czego potwierdzeniem jest uchwała NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 podjęta w pełnym składzie. Do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie należy jednakże wyciąganie z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej przytoczonych tam zarzutów i wiązanie ich z powołanymi tam przepisami
w celu uzupełnienia przytoczonej w petitum skargi kasacyjnej podstawy kasacyjnej
(por. wyrok NSA z 13 listopada 2007 r., sygn. akt I FSK 1448/06). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoim orzecznictwie podkreślał, że nie ma on obowiązku formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że wyodrębnianie zarzutów z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej zawsze niesie ryzyko nieprawidłowego odczytania intencji strony wnoszącej skargę kasacyjną. Konieczne jest przy tym oddzielenie podstawy kasacyjnej od jej uzasadnienia, które jest niezbędnym elementem skargi kasacyjnej (zob. wyroki NSA z: 19 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 16/13; 17 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1695/13). Przyjęcie dopuszczalności rozpoznania przez sąd odwoławczy zarzutu naruszenia prawa powołanego przez skarżącego wyłącznie
w ramach uzasadnienia podstaw kasacyjnych oznaczałoby obejście rygoru sformułowania podstaw kasacyjnych w terminie zawitym do wniesienia tego środka odwoławczego (por. wyroki NSA: z 14 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 1678/18,
z 24 maja 2022 r. sygn. akt III OSK 1214/21; H. Knysiak-Molczyk, Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Komentarz Orzecznictwo, LexisNexis, s. 320-321).
Poczynienie powyższych uwag było o tyle niezbędne, że w rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna została skonstruowana w sposób nieuwzględniający w pełni wskazanych wyżej wymogów.
Przede wszystkim lektura wniesionego środka zaskarżenia wykazuje, że pomiędzy zarzutami sformułowanymi w jego petitum a ich uzasadnieniem brak korelacji. Znaczna część motywów skargi kasacyjnej została obudowana wokół art. 10 ust. 4 u.p.d.o.f. oraz art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f. Niemniej, w sytuacji, gdy argumentom tym nie towarzyszyło sformułowanie konkretnych i adekwatnych do nich zarzutów, mając na uwadze omówione wcześniej związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, nie mogły być one przedmiotem merytorycznej oceny tego Sądu. Brak wskazania tych przepisów w ramach podstaw kasacyjnych sformułowanych
w petitum skargi kasacyjnej, oznacza, że podnoszone przez organ w tym zakresie kwestie nie mogły podważyć skutecznie prawidłowości zaskarżonego wyroku. Nadto należy zauważyć, że kontekst w jakim powołano się na art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f. sugeruje, że organ polemizując (z Sądem) wskazywał, że w opisanej sytuacji pracownicy nie uzyskują przychodów na podstawie ww. przepisu lecz na podstawie
art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f. Rzecz w tym, że art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f. nie był w ogóle przedmiotem rozważań Sądu.
Niezrozumiały jest zarzut sformułowany w ramach 1.a) osnowy skargi kasacyjnej. Zarzucono, że WSA bezpodstawnie przyjął, że w istniejącym sporze rację ma Strona, gdyż sprzedaż nieodpłatnie otrzymanych, nabytych akcji w ramach planu motywacyjnego, nie skutkuje osiągnięciem przez uczestnika programu motywacyjnego przychodu podatkowego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f.
Tymczasem na k - 15 wyroku WSA stwierdził, że przychód podatkowy powstanie dopiero w momencie sprzedaży omawianych akcji. Przychód uzyskany z tego tytułu należy zakwalifikować jako przychód z kapitałów pieniężnych. Sąd odwołał się w tej mierze do treści art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a u.p.d.o.f. (podkreślenia Naczelnego Sądu Administracyjnego).
Wobec powyższych uwag i zastrzeżeń należy stwierdzić, że skarga kasacyjna
w zakresie powyżej wskazanym (tj. powoływanych w tych ramach przepisów
i argumentów) okazała się bezskuteczna, a w dalszej konsekwencji nie mogła efektywnie podważyć stanowiska wyrażonego przez WSA w zaskarżonym wyroku.
Za Sądem należy zatem wskazać, że spór w rozpatrywanej sprawie sprowadzał się do rozstrzygnięcia, czy w momencie nieodpłatnego nabycia akcji spółki J.,
w związku z udziałem pracownika Skarżącej w programie motywacyjnym, po stronie pracownika powstaje przychód do opodatkowania, czy też przychód ten powstanie dopiero w momencie, gdy pracownik dokona zbycia tych akcji.
WSA w przedmiotowej kwestii odwołał się do wyrażonego już niejednokrotnie
w orzecznictwie w zakresie analizowanego problemu – to jest dotyczącego przychodu
z nieodpłatnego nabycia akcji związanych z udziałem w programie motywacyjnym. Przykładem licznych wypowiedzi orzeczniczych Naczelnego Sądu Administracyjnego
są m. in. wyroki NSA: z 21 lipca 2017 r., II FSK 1716/15; z 21 lipca 2016 r.,
II FSK 1725/14; z 10 listopada 2016 r., II FSK 2243/14; z 23 listopada 2016 r.,
II FSK 3675/14.
Uwzględniając powyższe wskazać należy, że zgodnie zatem z treścią art. 11
ust. 1 u.p.d.o.f., przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-16 oraz art. 17 ust. 1 pkt 6 i 9, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń
w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Nie ulega zatem wątpliwości, że aby powstał przychód (opodatkowanie) muszą zostać spełnione łącznie dwa warunki:
1) świadczenie musi mieć wymierną korzyść dla podatnika oraz 2) podatnik musi tę korzyść (świadczenie) "otrzymać".
W przypadku świadczeń częściowo odpłatnych, przychodem podatnika jest różnica pomiędzy wartością tych świadczeń, ustaloną według zasad określonych w ust. 2 lub 2a, a odpłatnością ponoszoną przez podatnika (art. 11 ust. 2b u.p.d.o.f.). W przypadku nabycia rzeczy i praw jest to różnica między ceną rynkową, stosowaną w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich stanu
i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca ich uzyskania (art. 11 ust. 2 u.p.d.o.f.).
Na podstawie art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f., za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i 17 oraz przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach.
Prawidłowo Sąd zwrócił uwagę, szeroko komentując, że pojęcie "nieodpłatnego świadczenia" nie zostało zdefiniowane na gruncie u.p.d.o.f. Dość obecnie wskazać, że w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego
z 18 listopada 2002 r. (sygn. akt FPS 9/02, ONSA 2003, nr 2, poz. 47) wyrażono pogląd, że pojęcie nieodpłatnego świadczenia ma szerszy zakres niż w prawie cywilnym. Obejmuje ono bowiem wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności osób prawnych, których skutkiem jest nieodpłatne, tj. niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie majątku tej osobie, mające konkretny wymiar finansowy.
Ponadto zauważyć należy, że cechą charakterystyczną papierów wartościowych, jakimi są akcje jest to, że generują dochód w przyszłości w postaci dywidendy,
a w przypadku ich odpłatnego zbycia - w postaci różnicy pomiędzy przychodem ze sprzedaży a kosztami poniesionymi na nabycie akcji. W momencie otrzymania akcji przysporzenie, jakie z tego tytułu uzyskuje dana osoba, niezależnie od źródła
i przyczyny uzyskania tego przysporzenia, jest jedynie potencjalne. Co ważne, nie powstało prawo do dochodzenia ich od spółki. Zatem, moment uzyskania dochodu
z akcji nie jest tożsamy z momentem ich nabycia, bez względu na formę tego nabycia (w tym przypadku w wyniku nieodpłatnego przekazania akcji w ramach programu motywacyjnego).
Należy zgodzić się z poglądami wyrażonymi w orzecznictwie, że co do zasady, uznanie, że przychód powstaje w momencie nieodpłatnego nabycia akcji w ramach programu motywacyjnego oraz że dochodem z tej czynności jest wartość rynkowa akcji, prowadziłoby do opodatkowania wartości wyrażonej w pieniądzu, której podatnik
w momencie uzyskania akcji nie osiągnął. Otrzymanie akcji nie daje żadnych korzyści, ponieważ akcje są takim składnikiem majątku, który przychód może dać dopiero
w momencie ich zbycia w drodze sprzedaży lub zamiany, ewentualnie innych czynności. Nabycie akcji samo przez się nie daje żadnego przychodu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dopiero zbycie akcji pozwala ustalić, jaki dochód podatnik osiągnął przez to, że nabył akcje w drodze programu motywacyjnego,
a następnie zbył te akcje.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia zarysowanej wyżej kwestii spornej ma także zakaz podwójnego opodatkowania tożsamych wartości tym samym podatkiem. Zasada ta, wypływająca również z norm konstytucyjnych, w powiązaniu z szerszym kontekstem systemowym (wymagającym oceny przepisów regulujących opodatkowanie przychodów z tytułu zbycia papierów wartościowych oraz rozliczania kosztów uzyskania przychodów) winna być uwzględniona przy dokonywaniu wykładni mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa materialnego.
Na tle prawa podatkowego konstytucyjna zasada równości oznacza postulat zachowania równomierności w opodatkowaniu podatkami przez wprowadzenie powszechnego i proporcjonalnego opodatkowania. Powszechność opodatkowania oznacza opodatkowanie wszystkich podatników na tych samych zasadach (por. postanowienie NSA z 5 kwietnia 2011 r., I FSK 525/10). W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (por. wyrok z 22 maja 2002 r. sygn. akt TK 6/02) i Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z 11 czerwca 2010 r., I FSK 972/09) wskazuje się, że podwójne opodatkowanie stoi też w sprzeczności z zasadami wyrażonymi w art. 84
i art. 217 Konstytucji RP. Nie sposób nie zauważyć, że aprobata wykładni dokonanej przez Ministra Finansów skutkowałaby tym, że przychód z tytułu nabycia akcji w ramach programu motywacyjnego opodatkowany byłby dwukrotnie: po raz pierwszy
w momencie ich nieodpłatnego nabycia, po raz drugi z momentem odpłatnego zbycia tychże akcji.
Rozpatrujący sprawę skład orzekający podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany w wyroku z 25 lutego 2015 r., II FSK 96/13, że obowiązujące przepisy nie pozwalały w takim przypadku ustalić kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.f. Z kolei, w art. 30b ust. 2 u.p.d.o.f. (stanowiącym lex specialis) zdefiniowano dochód z odpłatnego zbycia papierów wartościowych (a takim są akcje, stosownie do art. 5a pkt 1 u.p.d.o.f.) jako różnicę między sumą przychodów uzyskanych z odpłatnego zbycia a kosztami uzyskania przychodów określonymi na podstawie art. 22 ust. 1f lub 1g lub art. 23 ust. 1 pkt 38, z zastrzeżeniem art. 24 ust. 13 i 14 u.p.d.o.f. Art. 22 ust. 1f lub 1g u.p.d.o.f. dotyczące nabycia akcji w zamian za wkład niepieniężny, nie miałyby zatem zastosowania we wskazanym we wniosku stanie faktycznym. Z kolei, przepis art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. pozwala na odliczenie jedynie wydatków poniesionych na nabycie akcji. Skoro ustawodawca używa w tym przypadku określenia "wydatki", a nie koszty, to znaczy, że pozwala na uznanie za koszt uzyskania przychodów jedynie rozchód środków pieniężnych, stanowiący faktyczne zmniejszenie aktywów podatnika. Tym samym nie jest możliwe uwzględnienie jako kosztu uzyskania przychodów wartości przychodu z tytułu nieodpłatnego świadczenia, o którym mowa w art. 22 ust. 1d u.p.d.o.f., do którego to przepisu ani art. 30b ust. 2, ani art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. nie odsyłają.
Powyższe ustalenia czynią zasadnym wniosek, że przychód podatkowy powstanie dopiero w momencie sprzedaży przez pracownika Spółki omawianych akcji.
W związku z tym przychód podatkowy ze zbycia akcji należy zakwalifikować na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a u.p.d.o.f. jako przychód z kapitałów pieniężnych. Stosownie bowiem do treści tego przepisu, za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się należne - choćby nie zostały faktycznie otrzymane - przychody z odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną oraz papierów wartościowych.
Odnosząc się zaś do zarzutu organu, polegającego na oparciu argumentacji
w uzasadnieniu wyroku WSA wyłącznie na orzecznictwie sądów administracyjnych odnoszących się do stanu prawnego obowiązującego przed 1 stycznia 2018 r.
i nieuwzględnieniu zmienionej treści art. 24 ust. 11-12a u.p.d.o.f., które obowiązywały
w momencie wydawania przez organ interpretacji indywidualnej w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że Sąd pierwszej instancji w końcowej części uzasadnienia ustosunkował się do zmian ww. przepisów. WSA zaprezentował przy tym obszerną ich analizę, która w ocenie składu orzekającego w pełni zasługuje na aprobatę. Należy z całą stanowczością podkreślić, że wprowadzone od 1 stycznia 2018 r. zmiany do u.p.d.o.f. jasno wskazały, że dochodu nie ustala się na moment otrzymania akacji, lecz że opodatkowaniu podlegają dochody ze zbycia akcji. Przy czym istotne jest, że akcje te muszą być nabyte w ramach programów motywacyjnych (por.
art. 24 ust. 11-12a u.p.d.o.f.). Dodać należy, że mając na względzie, że program motywacyjny jest wprowadzony przez spółkę mającą siedzibę w Hong Kongu, z którym Rzeczypospolita Polska nie ma zawartej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, przepisy art. 24 ust. 11-12a u.p.d.o.f. nie będą miały zastosowania
w niniejszej sprawę, o czym organ sam napisał w interpretacji .
Kończąc, Naczelny Sad Administracyjny stwierdza, że bezzasadnymi okazały się również zarzuty procesowe skargi kasacyjnej, tj. art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 151 p.p.s.a. (będące przepisami wynikowymi) powiązane z zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Należy przypomnieć, że z brzmienia tego przepisu wynika, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W niniejszej sprawie nie sposób Sądowi pierwszej instancji zarzucić, że nie zrealizował niezbędnych elementów uzasadnienia określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a., a których zamieszczenie pozwala odtworzyć sposób rozumowania Sądu. Sporządzenie uzasadnienia jest czynnością następczą w stosunku do podjętego rozstrzygnięcia, stąd też tylko w nielicznych sytuacjach naruszenie tej normy prawnej może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej. Pamiętać bowiem należy, że usprawiedliwiony będzie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a tylko wówczas, gdy pomiędzy tym uchybieniem a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego będzie istniał potencjalny związek przyczynowy. Do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (zob. wyrok NSA z 25 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 487/08). Tymczasem, te wszystkie elementy znajdują się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a uzasadnienie części prawnej wyroku, jest wystarczające dla uzyskania informacji o przesłankach rozstrzygnięcia. To, że skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu co do oceny przyjętego przez organy administracji stanu faktycznego i z argumentacją Sądu, nie świadczy o naruszeniu wymogów co do uzasadnienia wyroku wskazanych w art. 141 § 4 p.p.s.a. i jego naruszeniu. Na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. można kwestionować kompletność elementów uzasadnienia, a nie jego prawidłowość merytoryczną. Istotnym jest, że art. 141 § 4 p.p.s.a. nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych, czy oceny materiału dowodowego przyjętych za podstawę orzekania (por. wyroki NSA: z 28 listopada 2008 r., sygn. akt II FSK 1156/07, z 22 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1652/11, z 6 lipca 2021 r. sygn. akt II GSK 1360/18). Ewentualna wadliwość argumentacji bądź prezentowanie przez stronę innego poglądu niż wskazany w uzasadnieniu, nie świadczy o naruszeniu przez WSA art. 141 § 4 p.p.s.a. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a zasadniczo wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku.
Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną uznając ją za bezzasadną.