II FSK 2666/20

Naczelny Sąd Administracyjny2023-04-25
NSApodatkoweWysokansa
podatek dochodowy od osób prawnychCITnieodpłatne świadczeniesłużebność przesyłuprzychód podatkowyinterpretacja podatkowaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że nieodpłatne ustanowienie służebności przesyłu nie stanowi przychodu podatkowego dla spółki.

Sprawa dotyczyła podatku dochodowego od osób prawnych, a konkretnie tego, czy nieodpłatne ustanowienie służebności przesyłu na rzecz spółki stanowi dla niej przychód podlegający opodatkowaniu. Sąd pierwszej instancji uchylił interpretację organu, uznając, że taka służebność, ustanowiona umownie jako nieodpłatna, nie generuje przychodu. NSA zgodził się z tą wykładnią, podkreślając, że umowa o ustanowienie służebności przesyłu może być z natury nieodpłatna i nie skutkuje powstaniem przychodu z nieodpłatnych świadczeń.

Przedmiotem skargi kasacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej była interpretacja indywidualna dotycząca podatku dochodowego od osób prawnych. Spór koncentrował się na tym, czy nieodpłatne ustanowienie służebności przesyłu na rzecz spółki P. S.A. stanowi dla niej przychód z tytułu nieodpłatnego świadczenia w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił niekorzystną dla spółki interpretację, uznając, że umowa o ustanowienie służebności przesyłu może być czynnością nieodpłatną i nie generuje przychodu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając stanowisko sądu niższej instancji. NSA podkreślił, że przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p. należy interpretować z uwzględnieniem specyfiki czynności prawnych, a nieodpłatne ustanowienie służebności przesyłu w drodze umowy, które jest z natury nieodpłatne, nie powoduje powstania przychodu podatkowego. Sąd powołał się na wcześniejsze orzecznictwo w podobnych sprawach.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, nieodpłatne ustanowienie służebności przesyłu na rzecz spółki nie stanowi przychodu podatkowego.

Uzasadnienie

Umowa o ustanowienie służebności przesyłu ze swej istoty prawnej może być czynnością nieodpłatną. W sytuacji, gdy czynność prawna jest ze swej istoty nieodpłatna, nie wywołuje przychodu podatkowego, nawet jeśli przepis literalnie mógłby sugerować inaczej. Nie mamy do czynienia z sytuacją, gdy pomimo odpłatnego charakteru czynności podatnik dokonuje jej nieodpłatnie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (4)

Główne

u.p.d.o.p. art. 12 § 1 pkt 2

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Określenie "otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie rzeczy lub praw" należy rozumieć jako niewywołujące przychodu w sytuacji, gdy czynność prawna jest ze swej istoty nieodpłatna. Przychód powstałby jedynie w przypadkach, gdy pomimo odpłatnego charakteru czynności prawnej podatnik dokonuje jej nieodpłatnie. Zawarcie nieodpłatnej umowy służebności przesyłu nie stanowi przychodu.

Pomocnicze

k.c. art. 3051

Kodeks cywilny

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit c)

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 2a

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieodpłatne ustanowienie służebności przesyłu jest czynnością prawną, która ze swej istoty może być nieodpłatna i nie skutkuje powstaniem przychodu podatkowego. Sąd pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p. z uwzględnieniem specyfiki służebności przesyłu.

Odrzucone argumenty

Organ argumentował, że literalna wykładnia art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p. prowadzi do wniosku o powstaniu przychodu z nieodpłatnych świadczeń, nawet jeśli czynność jest nieodpłatna.

Godne uwagi sformułowania

umowa o ustanowienie służebności przesyłu ze swej istoty prawnej może być także czynnością nieodpłatną nieodpłatne ustanowienie służebności przesyłu (...) nie stanowi przychodu dla przedsiębiorstwa

Skład orzekający

Maciej Jaśniewicz

przewodniczący

Antoni Hanusz

członek

Tomasz Kolanowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej NSA dotyczącej opodatkowania nieodpłatnych świadczeń w kontekście służebności przesyłu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji nieodpłatnego ustanowienia służebności przesyłu. W przypadku odpłatnego ustanowienia lub innych form świadczeń, zastosowanie może być inne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podatkowego dla przedsiębiorców korzystających z infrastruktury na cudzych gruntach, z jasnym rozstrzygnięciem NSA potwierdzającym brak przychodu.

Nieodpłatna służebność przesyłu nie generuje przychodu. NSA potwierdza korzystną interpretację dla firm.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 2666/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-11-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Antoni Hanusz
Maciej Jaśniewicz /przewodniczący/
Tomasz Kolanowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób prawnych
Interpretacje podatkowe
Sygn. powiązane
III SA/Wa 1095/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-03-13
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1036
art. 12 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia NSA Tomasz Kolanowski (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Kwaśniewska-Ciesielska, po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 1095/19 w sprawie ze skargi P. S.A. z siedzibą w K. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 12 marca 2019 r., nr 0114-KDIP2-1.4010.12.2019.2.MW w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 1095/19, którym Sąd w sprawie ze skargi P. S.A. z siedzibą w K. uchylił interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 12 marca 2019 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych.
Spór w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy nieodpłatne ustanowienie na rzecz skarżącej służebności przesyłu stanowi dla niej podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych "nieodpłatne świadczenie" w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2018r. poz. 1036 ze zm., dalej: "u.p.d.o.p.").
Sąd stwierdził, że strona dokonała prawidłowej wykładni cytowanego przepisu z uwzględnieniem specyfiki nieodpłatnego ustanowienia służebności przesyłu a także biorąc pod uwagę to, że umowa o ustanowienie służebności przesyłu ze swej istoty może być także czynnością nieodpłatną. W związku z powyższym za zasadne uznał zarzuty Skarżącej naruszenia art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p.
Organ wniósł skargę kasacyjną zarzucając zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że ustanowienie na rzecz Skarżącej nieodpłatnej służebności przesyłu poprzez jej ustanowienie w drodze umownej w formie aktu notarialnego w celu wybudowania na cudzym gruncie urządzeń elektroenergetycznych albo w celu zapewnienia możliwości prawidłowego korzystania z już istniejących lub planowanych do wybudowania urządzeń, bez wykazania ekwiwalentności ustanowienia nieodpłatnej służebności, nie powoduje powstania po stronie Spółki przychodu z nieodpłatnych świadczeń, podczas gdy rezultat literalnej wykładni prowadzi do wniosków przeciwnych.
Organ zarzucił także naruszenie przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 2a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325, ze zm., dalej jako – "o.p.") przez przyjęcie, iż w sprawie znajduje zastosowanie art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p., w sytuacji gdy jego literalna wykładnia daje wynik zgodny ze stanowiskiem organu interpretacyjnego i tym samym nie istnieją niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisu prawa podatkowego.
Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez oddalenie skargi oraz zasądzenie od Skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw.
W skardze kasacyjnej sformułowano dwa zarzuty, które w swej istocie odwołują się do naruszenia art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p. Zgodnie z tym przepisem: "przychodem (...) są w szczególności: wartość otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie rzeczy lub praw, a także wartość innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń, z wyjątkiem świadczeń, związanych z używaniem środków trwałych, otrzymanych przez samorządowe zakłady budżetowe w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz spółki użyteczności publicznej z wyłącznym udziałem jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków od Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków w nieodpłatny zarząd lub używanie".
Kwestia będąca przedmiotem sporu w niniejszej sprawie była już wielokrotnie przedmiotem orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (przykładowo: wyroki z 16 marca 2021 r., II FSK 2936/20 i z 21 września 2021 r., II FSK 660/21). W orzeczeniach tych zawarto zbliżoną, obszerną argumentację, która znalazła swoje odzwierciedlenie również w motywach zaskarżonego wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał jej powielanie za niecelowe. Powołane wyroki są bowiem dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl.
Naczelny Sąd Administracyjny wskaże jedynie na kluczowy argument przemawiający za prawidłowością rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji.
Zgodzić się bowiem należy z tym, iż użyte w art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p. określenie "otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie rzeczy lub praw" należy rozumieć jako niewywołujące przychodu w sytuacji, gdy czynność prawna jest ze swej istoty nieodpłatna. Sąd pierwszej instancji wymienia w tym zakresie sytuacje, gdy nabycie następuje w drodze zasiedzenia służebności przesyłu lub gdy podatnik, korzystając z zasady swobody umów i kształtowania swej sytuacji prawnej, dokonuje czynności prawnej nieodpłatnie, w drodze umowy lub ugody sądowej. Przychód powstałby natomiast w takich przypadkach, gdy pomimo odpłatnego charakteru czynność prawnej podatnik dokonuje jej nieodpłatnie. Z sytuacją taką nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Zawarcie przez strony nieodpłatnej umowy służebności przesyłu na podstawie art. 3051 k.c. nie stanowi przychodu dla przedsiębiorstwa, na rzecz którego tę służebność ustanowiono z tytułu niepłatnego lub częściowo odpłatnego otrzymania rzeczy lub praw, o których mowa w art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p. Sąd pierwszej instancji prawidłowo uwzględnił zatem specyfikę ustanowienia służebności przesyłu i prawidłowo uznał, że nie uzyskano przychodu w rozumieniu cytowanego przepisu. Wskazał bowiem, że umowa o ustanowienie służebności przesyłu ze swej istoty prawnej może być także czynnością nieodpłatną.
Z tych względów zarzuty skargi kasacyjnej należało uznać jako nieuzasadnione.
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI