II FSK 2652/14

II FSK 2652/14 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2014-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-08-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Lubiński /przewodniczący/
Jerzy Płusa
Tomasz Zborzyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
II FSK 39/13 - Postanowienie NSA z 2014-08-07
I SA/Go 465/12 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2012-08-08
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 361
art. 10 ust. 1 pkt 9, art. 20 ust. 1 i ust. 3, art. 30 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f.
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Lubiński, Sędzia NSA Jerzy Płusa, Sędzia NSA Tomasz Zborzyński (sprawozdawca), Protokolant Anna Rembowska, po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 sierpnia 2012 r. sygn. akt I SA/Go 465/12 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 20 kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę M.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów.
Stan sprawy Sąd przedstawił następująco:
Decyzją z dnia 28 marca 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. ustalił skarżącemu podatek dochodowy od osób fizycznych za 2007 w wysokości 41.292 zł od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów, w szczególności wskazując na nie znajdujący takiego pokrycia wydatek na darowiznę dla córki w kwocie 120.000 zł.
W wyniku złożonego przez skarżącego odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w Z. decyzją z dnia 20 czerwca 2011 r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Decyzją z dnia 23 września 2011 r., wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. ustalił skarżącemu zobowiązanie podatkowe w wysokości 39.833 zł, uznając, że darowizny przekazane córce przez skarżącego i jego żonę znacząco przewyższały dochody uzyskane przez nich w 2007 r. oraz latach poprzednich.
Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego Dyrektor Izby Skarbowej w Z. decyzją z dnia 20 kwietnia 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, nie zgadzając się z zarzutami dotyczącymi nieuwzględnienia pomocy w bieżącym utrzymaniu rodziny, świadczonej przez teściową skarżącego oraz oszczędności poczynionych z dochodów z nieopodatkowanego handlu używaną odzieżą, prowadzonego w latach dziewięćdziesiątych i przechowywanych poza systemem bankowym, w sytuacji, gdy skarżący i jego żona pozostałe środki pieniężne przechowywali na lokatach bankowych.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skarżący zarzucił naruszenie art. 10 ust. 1 pkt 9, art. 20 ust. 1 i ust. 3, art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (obecnie: Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm., dalej: u.p.d.o.f.) przez ich niewłaściwe zastosowanie oraz art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 125 § 1, art. 122 w zw. z art. 187 § 1, art. 187 § 1, art. 285a § 3, art. 191 i art. 193 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (obecnie: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: O.p.). Podniósł, że nie uwzględniono zarówno pomocy finansowej świadczonej systematycznie przez jego teściową, jak i dochodów z handlu używaną odzieżą.
Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zaaprobował stanowisko organów podatkowych, że skarżący w 2007 r. poniósł wydatki przekraczające jego dochody i wartość zgromadzonego mienia pochodzącego z lat poprzednich z przychodów uprzednio opodatkowanych bądź wolnych od opodatkowania. Podatnik nie wykazał w dostateczny sposób źródła pokrycia tych wydatków, pochodzącego z legalnych źródeł, co zgodnie z dyspozycją art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. obligowało organ podatkowy do ustalenia wysokości przychodów ze źródeł nieujawnionych i opodatkowania ich według zasad określonych w art. 30 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f.
W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej skarżący wniósł o jego uchylenie w całości.
Zarzucił naruszenie "prawa materialnego":
1. przez niewłaściwe zastosowanie art. 10 ust. 1 pkt 9, art. 20 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 30 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f., co doprowadziło do uznania, że skarżący osiągnął przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2007 r.;
2. art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 125 § 1, art. 122 w związku z art. 187 § 1, art. 187 § 1 w związku z art. 285a § 3, art. 191 i art. 193 § 1 O.p., których naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych oraz nieuwzględnienia podnoszonych przez podatnika zarzutów odnośnie nieprawidłowo przeprowadzonych ustaleń wysokości wydatków i przychodów, to jest dokonania przez organy podatkowe dowolnej oceny dowodów i nieuwzględnienia dowodów z oświadczeń stron i zeznań świadków.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy przypomnieć, że wyrokiem z dnia 29 lipca 2014 r. (P 49/13, Dz. U. z 2014 r., poz. 1052) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2007 r., jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 84 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, oraz że przepis ten traci moc obowiązującą z upływem osiemnastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.
W uzasadnieniu przywołanego wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że w konsekwencji odroczenia utraty mocy obowiązującej wymienionego przepisu możliwe będzie w dalszym ciągu prowadzenie postępowań w sprawie podatku od dochodów nieujawnionych na jego podstawie, gdyż odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej tego przepisu ma ten skutek, że w okresie osiemnastu miesięcy od ogłoszenia wyroku Trybunału w Dzienniku Ustaw przepis ten (o ile wcześniej nie zostanie uchylony bądź zmieniony przez ustawodawcę), mimo że obalone w stosunku do niego zostało domniemanie konstytucyjności, powinien być przestrzegany i stosowany przez wszystkich adresatów, w tym przez sądy. Przepis ten pozostaje bowiem nadal elementem systemu prawa. Organy administracyjne i sądowe, interpretując oraz stosując art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. powinny jednak kierować się wskazówkami dotyczącymi tego przepisu wynikającymi z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r. (SK 18/09) oraz z wyroku w niniejszej sprawie. Trybunał podtrzymał stanowisko zajmowane w dotychczasowym orzecznictwie, że w razie odroczenia utraty mocy obowiązującej przepisu, na podstawie którego zostały wydane prawomocne orzeczenie sądowe lub ostateczna decyzja administracyjna, dopuszczalność wznowienia postępowania administracyjnego lub sądowoadministracyjnego (art. 190 ust. 4 Konstytucji RP) wystąpi dopiero po upływie terminu odroczenia, jeżeli ustawodawca wcześniej nie zmieni lub nie uchyli danego przepisu. Z powyższego wynika więc, że przytoczone orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nie stanowi przeszkody prawnej dla merytorycznego rozpoznania sprawy.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej oznacza, że Sąd ten nie jest ani zobowiązany, ani uprawniony, do poprawiania jakichkolwiek błędów skargi kasacyjnej, w tym uzupełniania podstaw kasacyjnych, które wnoszący skargę kasacyjną – zgodnie z art. 176 P.p.s.a. – winien przytoczyć. Przez przytoczenie podstaw skargi kasacyjnej należy rozumieć dokładne wskazanie przepisów, które zostały naruszone, z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, itd. oraz oznaczeniem aktu prawnego, w którym są zawarte; w przypadku zarzutu naruszenia prawa materialnego konieczne jest także wskazanie formy naruszenia przepisu (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a w przypadku zarzutu naruszenia przepisów postępowania – wykazania potencjalnego wpływu wytkniętego naruszenia na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie może uzupełnić lub w jakikolwiek inny sposób konwalidować wadliwych konstrukcyjnie podstaw kasacyjnych obecnie rozpoznawanej skargi kasacyjnej; w szczególności nie może w sposób dorozumiany odtwarzać ich prawdopodobnej, hipotetycznej treści. Dlatego też te zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej, które obarczone są wymienionymi brakami, usuwają się spod kontroli instancyjnej i nie mogą być merytorycznie ocenione; są zatem bezskuteczne.
W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została sformułowana w sposób wadliwy konstrukcyjnie. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że zarówno w petitum, jak i uzasadnieniu, zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego; zarzuty te należy zatem rozpatrywać w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 P.p.s.a. Problem w tym, że zarzucając dopuszczenie się uchybień o charakterze materialnoprawnym, skarżący wskazuje na naruszenie przepisów proceduralnych (przepisów postępowania), tj. ogólnych zasad postępowania podatkowego (art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 125 § 1 O.p.) oraz przepisów normujących postępowanie dowodowe (art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 193 § 1 O.p.). Jak wskazano powyżej, skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia, stąd przyporządkowanie zarzutów do niewłaściwej podstawy kasacyjnej uniemożliwia sądowi kasacyjnemu przeprowadzenie merytorycznej kontroli, która, jak wskazano na wstępie, nie może wykraczać poza granice wyznaczone przez stronę w środku zaskarżenia. W tym stanie rzeczy zarzuty naruszenia przepisów postępowania, zakwalifikowane przez skarżącego do uchybień o charakterze materialnoprawnym, nie mogły odnieść zamierzonego skutku – niezależnie już od okoliczności, że nie budzą wątpliwości wyprowadzone przez organy podatkowe, a zaaprobowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, wnioski co do zakresu możliwej pomocy ze strony teściowej skarżącego oraz twierdzeń o oszczędnościach przechowywanych poza systemem bankowym; w tej ostatniej kwestii sami podatnicy twierdzą zresztą, że pochodziły one z przychodów nieopodatkowanych.
Wadliwy konstrukcyjnie jest również drugi z zarzutów kasacyjnych, to jest zarzut niewłaściwego zastosowania art. 10 ust. 1 pkt 9, art. 20 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 30 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f. W tym przypadku wskazane przepisy mieszczą się w powołanej podstawie kasacyjnej, są bowiem przepisami prawa materialnego, jednakże analiza uzasadnienia skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że skarżący kwestionuje w istocie ustalenia faktyczne poczynione w sprawie przez organy podatkowe, a nie sposób zastosowania norm materialnoprawnych. W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia zakwestionowano dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim ocenę sposobu prowadzenia postępowania dowodowego w zakresie ustalenia wydatków skarżącego oraz przychodów, stanowiących źródło ich pokrycia. Z jednolitej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, wynika natomiast, że zarzuty o charakterze materialnoprawnym nie mogą stanowić środka do kwestionowania ustaleń faktycznych w sprawie. Ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny, orzekający w niniejszym składzie, pogląd powyższy w pełni podziela, zarzuty niewłaściwego zastosowania art. 10 ust. 1 pkt 9, art. 20 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 30 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f. należało uznać za oczywiście chybione.
Ponieważ skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny skargę tę oddalił na podstawie art. 184 P.p.s.a.