II FSK 2615/10

I SA/Łd 8/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-04-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Cezary Koziński /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Janicki
Tomasz Furmanek
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 33 par. 2 pkt 6 lit. b, art. 34 par. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Koziński (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Paweł Janicki, Asesor WSA Tomasz Furmanek, po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 11 października 2023 r. nr 1001-IEW-3.7113.25.2023.16.U12.JH w przedmiocie oddalenia zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa — Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu M. R. kwotę 480,– (czterysta osiemdziesiąt) złotych, zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 11 października 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź-Polesie z 6 kwietnia 2023 r. o oddaleniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej przeciwko P. B. (dalej: skarżący).
Z przedstawionego rzez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: DIAS) stanu faktycznego sprawy wynika, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego Łódź-Polesie w dniu 26 stycznia 2023 r. wystawił przeciwko skarżącemu trzy tytuły wykonawcze obejmujące: zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2020 w wysokości 1.220,00 zł (i odsetki za zwłokę w wysokości 246,00 zł); odsetki za zwłokę od nieuregulowanych w terminie zaliczek na ww. podatek za okres od sierpnia do października 2020 r. w łącznej kwocie 62,00 zł; odsetki za zwłokę od nieuregulowanych w terminie zaliczek na ww. podatek za marzec i listopad 2020 r. w łącznej kwocie 41,00 zł. Odpisy ww. tytułów wykonawczych doręczono skarżącemu 21 lutego 2023 r.
Pismem z 27 lutego 2023 r. skarżący wniósł zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie ww. tytułów wykonawczych, wskazując że 21 listopada 2022 r. wniósł o rozłożenie na raty zapłaty egzekwowanych zaległości podatkowych i toczy się w tym przedmiocie postępowanie podatkowe.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia DIAS przytoczył treść przepisów art. 33 § 1, § 2 pkt 6 lit. b, § 4 i 5 oraz art. 34 § 1 – 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r., poz. 479 - dalej: "u.p.e.a."), a następnie stwierdzi, że zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej są podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji. Pełnią one rolę środka ochrony zobowiązanego, w sytuacji gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady jego prowadzenia. W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania jest zarzutu braku wymagalności obowiązku w przypadku rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej. Organ odwoławczy podkreślił jednak, że nie sam fakt złożenia wniosku o udzielenie ulgi w spłacie należności, a jedynie pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w tym zakresie może mieć wpływ na postępowanie egzekucyjne (art. 33 § 2 pkt 6 lit. b u.p.e.a.). Dlatego samo złożenie wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązania nie ma wpływu na jego wymagalność, ani nie powoduje niedopuszczalności egzekucji. Dopiero prawomocne, pozytywne rozstrzygniecie w sprawie rozłożenia na raty, wywiera skutek w postaci konieczności zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
DIAS wskazał, iż organ pierwszej instancji decyzją z 12 maja 2022 r. rozłożył na sześć rat zapłatę zaległości: w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2018 i 2020 w łącznej kwocie 2.596,24 zł wraz z odsetkami za zwłokę, ustalając terminy płatności rat w okresie od 20.06.2022 r. do 21.11.2022 r.; oraz w podatku od towarów i usług za II i III kwartał 2018 r., I-IV kwartał 2019 r. oraz I, lll-IV kwartał 2020 r. w łącznej wysokości 17.063,97 zł wraz z odsetkami za zwłokę, ustalając terminy płatności rat w okresie od 20.06.2022 r. do 21.11.2022 r. Skarżący nie uregulował raty pierwszej, czwartej i szóstej, ustalonych ww. decyzją w części dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych, stąd wygasły one w trybie art. 259 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm. – dalej: O.p.). Pismem z 21 listopada 2022 r. skarżący wniósł o zmianę ww. decyzji w zakresie ostatniej – szóstej raty, jednak wniosek dotyczył jedynie zaległości w podatku od towarów i usług. Decyzją z 23 stycznia 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Łódź-Polesie odmówił zmiany ostatecznej decyzji z 12 maja 2022 r., poprzez rozłożenie na kolejnych sześć rat zapłaty zaległości w podatku od towarów i usług. Jednak DIAS decyzją z 2 czerwca 2023 r. uchylił w całości ww. decyzję organu podatkowego pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Ponownie prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź-Polesie postępowanie w zakresie zmiany ostatecznej decyzji z 12 maja 2022 r., w części rozkładającej na raty zaległości w podatku od towarów i usług, nie zostało dotychczas zakończone.
W związku z tym DIAS wyjaśnił, że tytuły wykonawcze obejmujące zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2020 oraz odsetki za zwłokę od nieuregulowanych w terminie zaliczek na ww. podatek: za marzec i okres od sierpnia do listopada 2020 r., zostały wystawione w dniu 26 stycznia 2023 r. i na dzień ich wydania w obiegu prawnym nie pozostawała żadna decyzja organu podatkowego rozkładająca na raty te zobowiązania. Wbrew argumentacji skarżącego zaległości tych nie obejmowało też jakiekolwiek postępowanie z wniosku o udzielenie ulgi w spłacie. Należności te były zatem wymagalne, stąd wierzyciel miał prawo wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Dlatego oddalono zarzut braku wymagalności obowiązku w przypadku rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej (art. 33 § 2 pkt 6 lit. b u.p.e.a.).
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący wniósł m.in. o zmianę ww. postanowienia oraz stwierdzenie jego nieważności, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z całości zgromadzonych akt, biorąc pod uwagę wszystkie wydane decyzje. Zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 6, art. 156 § 1 pkt 1, 2, 6 i 7, art. 7 k.p.a., art. 73 i art. 7 KRP poprzez błędną interpretację, błędy proceduralne w związku z prowadzonym postepowaniem oraz prowadzenie postępowania egzekucyjnego o błędną interpretację przepisów.
Skarżący uważa, iż w zaskarżonym postanowieniu DIAS nie tylko nie odniósł się do złożonych zarzutów egzekucyjnych, ale także pomija fakt wydania (w dniu 2 czerwca 2023 r.) decyzji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź-Polesie z naruszeniem przepisów Ordynacji podatkowej.
Pełnomocnik skarżącego, ustanowiony z urzędu, w piśmie procesowym z dnia 25 marca 2024 r. poparł wniesioną skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że zarzuty skargi nie mają uzasadnionych podstaw.
Niewątpliwie zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zawarty w piśmie skarżącego z dnia 27 lutego 2023 r. wiązał się z postępowaniem podatkowym zainicjowanym wnioskiem z 21 listopada 2022 r. o ulgę w spłacie (rozłożenie na raty) zaległości podatkowych. W związku z tym słusznie wskazał DIAS, że przedmiotem postępowania było rozstrzygnięcie zarzutu braku wymagalności obowiązku w przypadku rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych z 26 stycznia 2023r.
Przepis art. 33 § 2 u.p.e.a. przewiduje zamknięty katalog sytuacji, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Podstawą zarzutu może być m.in. brak wymagalności obowiązku w przypadku rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej (art. 33 § 2 pkt 6 lit. b u.p.e.a.).
Podkreślić należy, iż w przypadku zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny wyznaczają wskazane przez zobowiązanego zarzuty, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Dlatego też sąd administracyjny nie może objąć kontrolą innej sprawy niż ta, która była przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu egzekucyjnym (por.: wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2615/10, dostępny w bazie orzeczeń na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie kwestią sporną jest wymagalność egzekwowanego obowiązku pieniężnego, tj. zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2020 oraz odsetek za zwłokę od nieuregulowanych w terminie zaliczek na ten podatek; a przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego.
Organ podatkowy wyjaśnił, iż wobec skarżącego toczyło się postępowanie podatkowe o udzielenie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych i decyzja z 12 maja 2022 r. rozłożono na sześć rat m.in. spłatę zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2020 w łącznej kwocie 2.596,24 zł wraz z odsetkami za zwłokę, ustalając terminy płatności rat w okresie od 20.06.2022 r. do 21.11.2022 r. Skarżący nie uregulował raty pierwszej, czwartej i szóstej tego podatku i decyzja ratalna w tym zakresie wygasła w trybie art. 259 § 1 pkt 2 O.p. Pismem z 21 listopada 2022 r. skarżący wniósł o zmianę ww. decyzji w zakresie ostatniej – szóstej raty, jednak wniosek dotyczył jedynie zaległości w podatku od towarów i usług. DIAS wyjaśnił, iż nie wydano decyzji ulgowej oraz nie toczy się żadne postępowanie podatkowe w zakresie rozłożenia na raty zaległości podatkowych (podatku dochodowego za 2020 r.) objętych przedmiotowymi tytułami egzekucyjnymi.
W związku z tym Sąd podziela stanowisko organów podatkowych, iż samo złożenie wniosku o udzielenie ulgi w spłacie należności pieniężnej nie jest przesłanką do odstąpienia od podjęcia przez wierzyciela działań wskazanych w art. 6 § 1 u.p.e.a. Jedynie pozytywne rozstrzygnięcie wniosku zobowiązanego o udzielenie ulgi w spłacie należności może mieć wpływ na postępowanie egzekucyjne, a nie sam fakt złożenia wniosku w tym przedmiocie. W przeciwnym wypadku oznaczałoby to, że zobowiązany, mimo uchylania się od wykonania obowiązku, mógłby skutecznie bronić się przed stosowaniem wobec niego środków egzekucyjnych składając różne wnioski o udzielenie ulg w spłacie należności. Wierzyciel w takim przypadku byłby pozbawiony możliwości dochodzenia realizacji obowiązku do czasu ostatecznego zakończenia wszystkich postępowań zainicjowanych przez zobowiązanego (por. wyrok NSA z dnia 16 lutego 2020 r., sygn. akt I GSK 2204/18).
Zatem nawet gdyby skarżący złożył wniosek o rozłożenie na raty spłaty zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2020 r., nie świadczy to o braku wymagalności tego obowiązku pieniężnego. Skutki prawne w zakresie toku egzekucji administracyjnej nie wiążą się z samym wnioskiem o rozłożenie zaległości na raty, lecz dopiero z zawarciem układu ratalnego, co wprost wynika z treści art. 33 § 2 pkt 6 lit. b u.p.e.a. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby w dniu wystawienia tytułów wykonawczych objęty egzekucją obowiązek pieniężny został rozłożony na raty. Także skarżący nie wskazuje aby otrzymał decyzję z układem ratalnym spłaty zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2020 r. po dniu wystawienia tytułów wykonawczych, tj. po 26 stycznia 2023 r.
W związku z tym podnoszony przez skarżącego zarzut braku wymagalności egzekwowanego obowiązku, na podstawie art. 33 § 2 pkt 6 lit. b u.p.e.a., należało uznać za nieuzasadniony, a wydanie przez wierzyciela postanowienia o oddaleniu tego zarzutu było prawidłowe i nie naruszało przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 34 § 2 pkt 1).
Sąd uznał też, że organy podatkowe zebrały i oceniły materiał dowodowy niezbędny do wyjaśnienia (rozstrzygnięcia) niniejszej sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyjaśniono podstawę faktyczną i prawną rozstrzygnięcia, a organ podatkowy odniósł się do zarzutów zażalenia, w tym do kwestii wymagalności egzekwowanego obowiązku pieniężnego, z uwzględnieniem niedotrzymania warunków spłaty zaległości podatkowych objętych decyzją z dnia z 12 maja 2022 r. i dalszym postępowaniem ulgowym. Dlatego też niezasadne okazały się pozostałe zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym m.in. art. 6 i art. 7 k.p.a.
Z tych względów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 § 1 tej ustawy w związku § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.), orzekając, jak w punkcie II sentencji wyroku. Sąd uwzględnił przy tym wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 r. w sprawie SK 66/19 i uznał, że analiza statusu radcy prawnego oraz jego roli w postępowaniu, w którym występuje jako podmiot powołany i zobowiązany do zastępstwa prawnego, prowadzi do uznania, że różnicowanie jego wynagrodzenia, tj. obniżenie pełnomocnikom z urzędu wynagrodzenia, które otrzymaliby gdyby występowali w sprawie jako pełnomocnicy z wyboru, nie ma konstytucyjnego uzasadnienia.
A.M.