II FSK 261/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie dotyczącej odmowy uchylenia ostatecznej decyzji podatkowej, uznając, że wyrok uniewinniający w postępowaniu karnym nie stanowi nowej okoliczności faktycznej uzasadniającej wznowienie postępowania podatkowego.
Skarżący domagał się uchylenia ostatecznej decyzji podatkowej za 2006 r., powołując się na nowe okoliczności faktyczne ujawnione w postępowaniu karnym, w tym uniewinniający wyrok sądu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że wyrok karny nie jest nową okolicznością faktyczną w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej, a kwestie te były już badane w poprzednich postępowaniach.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora IAS w Warszawie odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w PIT za 2006 r. Skarżący domagał się wznowienia postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 i 5 Ordynacji podatkowej, wskazując na nowe dowody i okoliczności faktyczne, w tym uniewinniający wyrok sądu karnego, które miały świadczyć o nieprawidłowości naliczenia podatku i przedawnieniu zobowiązania. Organ odwoławczy oraz sąd pierwszej instancji uznały te argumenty za nieuzasadnione, podkreślając, że wyrok karny nie jest nową okolicznością faktyczną w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej, a kwestie te były już przedmiotem analizy w poprzednich postępowaniach. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił to stanowisko, oddalając skargę kasacyjną i wskazując na odrębność postępowań karnych i podatkowych oraz zasadę pewności prawa, która ogranicza możliwość wzruszania decyzji ostatecznych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok uniewinniający podatnika od odpowiedzialności karnej lub umarzający postępowanie w sprawie nie jest nową okolicznością faktyczną lub nowym dowodem w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny nie jest automatycznie związany wyrokiem niekaranym wydanym w postępowaniu karnym. Odmienność postępowań, celów i dopuszczalnych dowodów sprawia, że wyrok karny nie wpływa bezpośrednio na sprawę podatkową i nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania podatkowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (21)
Główne
P.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
O.p. art. 245 § 1 pkt 2
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 240 § 1 pkt 4
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 240 § 1 pkt 5
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 70 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 70 § 6 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
u.p.d.o.f. art. 11 § 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 20 § 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
P.p.s.a. art. 141 § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 3 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 134
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 122
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 187 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 191
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 11
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 240 § 1 pkt 5
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 273 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 204 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 243 § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok karny uniewinniający podatnika nie stanowi nowej okoliczności faktycznej w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Kwestie związane z wszczęciem postępowania karnego skarbowego były już przedmiotem oceny sądów. Uzasadnienie wyroku WSA spełnia wymogi art. 141 § 4 P.p.s.a.
Odrzucone argumenty
Wyrok uniewinniający w postępowaniu karnym stanowi nową okoliczność faktyczną uzasadniającą wznowienie postępowania podatkowego. Instrumentalne wszczęcie postępowania karnego skarbowego w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Wadliwość uzasadnienia wyroku WSA w zakresie nieuwzględnienia wszystkich zarzutów skargi.
Godne uwagi sformułowania
nadzwyczajne tryby wzruszenia decyzji ostatecznych są wyjątkiem od zasady trwałości takich decyzji, znajdującej z kolei umocowanie w mającej walor konstytucyjny zasadzie pewności prawa odrębność postępowań karnych i podatkowych jest oczywista wyrok uniewinniający podatnika od zarzutów popełnienia przestępstw skarbowych czy też inne równoważne rozstrzygnięcie nie wywiera bezpośredniego wpływu na sprawę podatkową wyrok karny, którym sąd uniewinnił podatnika od odpowiedzialności karnej nie stanowi okoliczności faktycznej, wskazanej w mających zastosowanie w sprawie przepisach prawa materialnego, lecz wyraża ocenę tych okoliczności na gruncie prawa karnego
Skład orzekający
Małgorzata Wolf- Kalamala
przewodniczący sprawozdawca
Aleksandra Wrzesińska- Nowacka
sędzia
Alicja Polańska
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że wyrok karny uniewinniający podatnika nie stanowi nowej okoliczności faktycznej uzasadniającej wznowienie postępowania podatkowego, a także interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych i wznowienia postępowania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której podatnik próbował wykorzystać postępowanie karne do podważenia decyzji podatkowej. Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej i P.p.s.a. jest kluczowa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje ważne rozróżnienie między postępowaniem karnym a podatkowym oraz zasady wzruszalności decyzji ostatecznych. Jest to istotne dla praktyków prawa podatkowego.
“Wyrok karny nie zawsze otwiera drzwi do wznowienia postępowania podatkowego: NSA wyjaśnia granice.”
Dane finansowe
WPS: 113 053,41 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII FSK 261/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-10-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-03-17 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Aleksandra Wrzesińska- Nowacka Alicja Polańska Małgorzata Wolf- Kalamala /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania Hasła tematyczne Podatek dochodowy od osób fizycznych Sygn. powiązane VIII SA/Wa 625/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-12-09 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 1325 art. 245 § 1 pkt 2 w zw. z art. 240 § 1 pkt 4 i 5 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolf- Kalamala (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska- Nowacka Sędzia del. WSA Alicja Polańska Protokolant Dominika Kurek po rozpoznaniu w dniu 17 października 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej SI od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2021 r. sygn. akt VIII SA/Wa 625/21 w sprawie ze skargi SI na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 5 maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od SI na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie 1. Wyrokiem z 9 grudnia 2021 r., VIII SA/Wa 625/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę SI (zwanego dalej Skarżącym) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 5 maja 2021 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. 2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynika, że 10 czerwca 2010 r. wszczęto w stosunku do Skarżącego postępowanie celem zweryfikowania rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania za lata 2005-2006. Według organu przychodu na kwotę 113 053,41 zł nie można wiązać z żadnym ujawnionym zdarzeniem gospodarczym polegającym na wykonaniu usługi czy też sprzedażą towaru. Przelanie pieniędzy na rachunek bankowy Skarżącego z konta T. P. był formą wręczenia pieniędzy, którymi Skarżący mógł dobrowolnie dysponować i powiększyły jego aktywa. Decyzją z 16 kwietnia 2015 r. organ określił Skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym za 2006 r. Organ odwoławczy decyzją z 28 lipca 2015 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Na ostateczną decyzję Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 9 marca 2016 rok, VIII SA/Wa 755/15 oddalił skargę. Wniesioną przez Skarżącego ww. wyroku skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 lipca 2018 r. II FSK 1849/16 - oddalił. 3. Skarżący w piśmie z 1 września 2020 r. wniósł - na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 oraz art. 240 § 1 pkt 5 O.p. - o wznowienie postępowania w związku z ujawnieniem się po wydaniu decyzji nowych dowodów i nowych okoliczności faktycznych, istniejących w dniu wydawania decyzji, które nie były znane organowi, który wydawał decyzje. Skarżący wskazywał, że: - Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wszczynając postanowieniem z 18 listopada 2010 r. postępowanie w sprawie o przestępstwo karne skarbowe dopuścił się nadużycia prawa traktując to postępowanie w sposób czysto instrumentalny, wyłącznie jako środek prowadzący do zawieszenia postępowania podatkowego. Z tego powodu skutek zawieszenia nie wystąpił - zobowiązanie podatkowe przedawniło się na podstawie art. 70 § 1 O.p. z końcem 2011 r. Jest to nowa, istniejąca na dzień wydawania decyzji z 28 lipca 2015 roku okoliczność, która w tym dniu nie była znana organowi wydającemu decyzję; - z zeznań świadków złożonych w postępowaniu karnym skarbowym przed Sądem Rejonowym wynika, że Skarżący wykorzystał środki pieniężne otrzymane od T. P. wyłączenie na regulowanie zobowiązań powstałych w związku z działalnością firmy, a niewykorzystaną część otrzymanych środków zwrócił. Środki otrzymane od T. P. nie zostały Skarżącemu przekazane do swobodnego dysponowania- nie stanowiły przychodu i nie miały charakteru definitywnego; - powyższe okoliczności wynikają z dowodów przeprowadzonych już po wydaniu decyzji, a niewątpliwie istniały na dzień jej wydania. Prawdziwość tych okoliczności potwierdza wyrok Sądu Rejonowego z dnia 26 czerwca 2020 roku, syg. akt [...] uniewinniający Skarżącego od popełnienia zarzucanego mu czynu, - są to okoliczności istotne dla sprawy, gdyż świadczą o tym, że przypisywanie podatnikowi przychodu z tytułu otrzymania środków pieniężnych od T. P. oraz naliczenie podatku dochodowego od kwoty tych środków było nieprawidłowe. Zaistniała zatem przesłanka wskazana w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. uzasadniająca wznowienie postępowania zakończonego decyzją, a także uchylenie decyzji i orzeczenie merytorycznie o uchyleniu zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji oraz umorzeniu postępowania w sprawie; - strona, która nie popełniła czynu zabronionego, wobec której bezpodstawnie wszczęto postępowanie karne skarbowe nie może być traktowana w gorszy sposób niż równie niewinny podatnik, wobec którego postępowanie nie zostało wszczęte. Jest to kolejna przesłanka świadcząca o tym, że na dzień wydawania decyzji zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych wygasło wskutek przedawnienia – co stanowi nową, nieznaną organowi okoliczność, istniejącą w dniu wydawania decyzji, która uzasadniała wznowienie zakończonego nią postępowania podatkowego. 4. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie decyzją z dnia 9 lutego 2021 r. odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 28 lipca 2015 r., gdyż: - protokoły z rozpraw postępowania karnego skarbowego zawierające zeznania świadków, nie spełniają warunku wznowienia postępowania, ponieważ nie istniały w chwili wydawania decyzji ostatecznej; - okoliczności, na którą byli przesłuchiwani świadkowie do protokołów tych rozpraw, tj. wydatkowanie kwot otrzymanych przez Skarżącego od T. P. nie jest nową okolicznością - ta okoliczność wynikła już na etapie postępowania zwykłego; - okoliczność dysponowania środkami - na podstawie zeznań przeprowadzonych w trakcie postępowania zwykłego (tych samych świadków) - została już oceniona przez Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie w decyzji z dnia 28 lipca 2015 r.; - skuteczność zawieszenia biegu terminu przedawnienia była weryfikowana w postępowaniu sądowym w związku z wniesieniem skargi na decyzję organu z 28 lipca 2015 r. W zapadłym wyroku z dnia 9 marca 2016 r, VIII SA/Wa 756/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał za chybiony zarzut naruszenia art. 70 § 1 i 6 O.p., a sąd nie był przecież związany treścią złożonej skargi; - prawidłowość stanowiska WSA zweryfikował Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej (wyrok z 10 lipca 2018 r., II FSK 1850/16). 5. Sąd pierwszej instancji zaskarżonym wyrokiem oddalił skargę, wskazując, że: - nawet błędna ocena stanu faktycznego pod względem prawnym nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania; także zmiana wykładni przepisów prawa nie stanowi "nowej okoliczności" w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p.; - zeznania tych samych świadków w postępowaniu karnym w zakresie oceny wysokości przychodu Skarżącego w podatku dochodowym od osób fizycznych za dany rok nie są nową okolicznością w sprawie, nieznaną organowi; - wyrok uniewinniający Skarżącego kasacyjnie od zarzutów popełnienia przestępstw nie wywiera bezpośredniego wpływu na wynik sprawy podatkowej i pozostawia organom podatkowym możliwość samodzielnego ustalenia stanu faktycznego, zgodnie z wymogami określonymi w Ordynacji podatkowej; - odmienna ocena okoliczności faktycznych przez sąd karny nie mogła stanowić nowej okoliczności, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p.; - kwestie związane z prawidłowością wszczęcia postępowania karnego skarbowego były przedmiotem badania i oceny tej kwestii przez WSA, jak i przez Naczelny Sąd Administracyjny. 6. Powyższy wyrok Skarżący zaskarżył w całości skargą kasacyjną, zarzucając naruszenie: 1) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. - przez brak ustosunkowania się w uzasadnieniu skarżonego wyroku do wszystkich zarzutów skargi i w konsekwencji niewywiązanie się z obowiązku dokonania pełnej kontroli zaskarżonej decyzji z punktu widzenia zgodności z prawem; b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. oraz tego ostatniego przepisu samodzielnie - przez nieprawidłowe przyjęcie i akceptację stanowiska organu, iż "okoliczności faktyczne", o których mowa w tym przepisie oznaczają dowody, z których takie dowody wynikają; c) art. 134, art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 oraz art. 245 § pkt 1 O.p. - przez oddalenie skargi i nieuchylenie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie wydanej z naruszeniem powyższych przepisów, polegających na nieuchyleniu decyzji wymiarowej pomimo wystąpienia nowych istotnych okoliczności faktycznych świadczących o tym, że została wydana z naruszeniem prawa; d) art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. - przez oddalenie skargi i nieuchylenie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie pomimo tego, że została wydana z naruszeniem wskazanych przepisów postępowania podatkowego, polegających na niedokonaniu merytorycznej oceny, czy okoliczności wskazane we wniosku o wznowienie postępowania stanowiły przesłanki wznowienia postępowania podatkowego i uchylenia decyzji, którą zostało zakończone; e) art. 134 P.p.s.a. w zw. z art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w zw. z art. 70 § 1 oraz § 6 pkt 1 O.p. oraz art. 11 ust. 1 i art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: u.p.d.o.f.) - przez oddalenie skargi i nieuchylenie zaskarżonej decyzji wydanej z naruszeniem wskazanych przepisów prawa materialnego; 2) przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 70 § 1 oraz § 6 pkt 1 O.p. - przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieuzasadnionym nieuprawnionym przyjęciu, że na dzień wydania decyzji ostatecznej w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od osób fizycznych bieg przedawnienia tego zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. został skutecznie zawieszony wskutek wszczęcia wobec Skarżącego postępowania w sprawie o przestępstwo! skarbowe, i w konsekwencji nieuwzględnieniu, że przed dniem tej decyzji zobowiązanie w tym podatku wygasło wskutek przedawnienia; b) art. 11 ust. 1 i art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f.- przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieuprawnionym przyjęciu, że ich zakresem zastosowania były objęte kwoty przelane na rachunek bankowy Skarżącego przez T. P.. W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W uzasadnieniu Skarżący podkreślił, że w wyrokach WSA w Warszawie i Naczelnego Sądu Administracyjnego nie odniesiono się do kwestii, czy wszczynając to postępowanie organ dopuścił się nadużycia prawa, tratując postępowanie karnoskarbowe w sposób czysto instrumentalny, i czy z tego względu przewidziany w art. 70 § 1 pkt 6 O.p. skutek zawieszenia postępowania podatkowego nie wystąpił; całkowicie nieuprawniona jest zawarta w skarżonym wyroku teza, iż kwestia ta była już badana przez sąd. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od strony Skarżącej zwrotu kosztów postępowania. W piśmie procesowym z 31 sierpnia 2023 r. nadanym kilka miesięcy po zamknięciu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, Skarżący przedstawił dodatkowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych, zarzucając naruszenie: - art. 134, art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 oraz art. 245 § 1 pkt 5 O.p. - przez oddalenie skargi i nieuchylenie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie wydanej z naruszeniem powyższych przepisów, polegających na nieuchyleniu decyzji wymiarowej pomimo wystąpienia nowych istotnych okoliczności faktycznych świadczących o tym, że została wydana z naruszeniem prawa, - art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. - przez brak ustosunkowania się w uzasadnieniu skarżonego wyroku do wszystkich zarzutów skargi i w konsekwencji niewywiązanie się z obowiązku dokonania pełnej kontroli zaskarżonej decyzji z punktu widzenia zgodności z prawem. W uzasadnieniu wskazano, że wyrokiem z dnia 26 czerwca 2020 r. Sąd Rejonowy w [...] uniewinnił Skarżącego od popełnienia zarzucanego mu czynu. Zdaniem Skarżącego ustalenia poczynione w postępowaniu karnym stanowią nowe okoliczności, które istotnie zmieniają stan faktyczny sprawy i uzasadniają zmianę ustaleń organu przyjętych w decyzji wymiarowej jako podstawa faktyczna wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem uzasadniają wznowienie postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, przez co nie zasługuje na uwzględnienie. 7. Odnosząc się do sformułowanych w niej zarzutów należy zauważyć, że nadzwyczajne tryby wzruszenia decyzji ostatecznych są wyjątkiem od zasady trwałości takich decyzji, znajdującej z kolei umocowanie w mającej walor konstytucyjny zasadzie pewności prawa. Jej sens sprowadza się – najogólniej rzecz biorąc – do respektowania powagi tego, co zostało w sposób ostateczny rozstrzygnięte. Oznacza to, że jedynie w przypadku zaistnienia ściśle określonych przesłanek wchodzi w grę wzruszenie, w ramach odpowiedniego reżimu prawnego, mającego tę cechę aktu (decyzji organu administracyjnego). W analizowanym przypadku podjęto nieudaną próbę wyeliminowania z obrotu prawnego, przez uruchomienie drogi sądowej, decyzji w przedmiocie wymiaru podatku dochodowego od osób fizycznych, by następnie skorzystać z trybu wznowienia postępowania podatkowego. Jednakże istotą instytucji wznowienia postępowania podatkowego jest to, że właściwy organ w pierwszej kolejności bada spełnienie ustawowej przesłanki (bądź przesłanek) wznowienia, a następnie – w razie pozytywnego rozstrzygnięcia tej kwestii – rozpatruje sprawę co do meritum (art. 243 § 2 O.p.). Postępowanie wznowieniowe nie jest więc kontynuacją postępowania prowadzonego w trybie głównym (wymiarowego). Zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty zmierzają do wykazania, iż w niniejszej sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. istniejące w dniu wydania ostatecznej decyzji, które nie były znane organowi. Wniosek o wznowienie postępowania oparty został na materiałach z postępowania karnego, z czego strona skarżąca wywodzi skutki dla biegu terminu przedawnienia. Tymczasem odrębność postępowań karnych i podatkowych jest oczywista i znalazła odzwierciedlenie w treści w treści art. 11 P.p.s.a, zgodnie z którym ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Ustawodawca nie przewidział zatem możliwości automatycznego związania sądu administracyjnego, badającego legalność decyzji podatkowych, wyrokiem wydanym w postępowaniu karnym, który nie ma charakteru skazującego. Z tego jasno wynika, że wyrok uniewinniający podatnika od zarzutów popełnienia przestępstw skarbowych czy też inne równoważne rozstrzygnięcie nie wywiera bezpośredniego wpływu na sprawę podatkową. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku II FSK 807/19 z dnia 29 września 2021 r. przyjął, iż "wyrok karny, którym sąd uniewinnił podatnika od odpowiedzialności karnej lub umorzył postępowania w sprawie nie jest nową okolicznością faktyczną lub nowym dowodem w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p.". Podobnie, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jednolicie wyrażane jest stanowisko, iż występująca w sprawie odmienna ocena okoliczności faktycznych przez sąd karny nie mogła stanowić nowej okoliczności, o której mowa w tym przepisie (wyrok NSA z dnia 3 listopada 2020 r., II FSK 1535/18, z dnia 26 lutego 2019 r., II FSK 3436/18). Wskazane założenie systemowe stanowi wyraz nie tylko swobody w rozstrzyganiu przez organy administracji, ale też uwzględnia odmienny zakres i charakter poszczególnych procedur i załatwianych z ich wykorzystaniem spraw indywidualnych. Ani przedmiotu, ani celu decyzji wymiarowej nie sposób utożsamiać z tymi samymi atrybutami wyroku karnego. Nawet jeżeli procedury prowadzące do ich wydania charakteryzuje pewne podobieństwo, kluczowe kwestie pozostają odmienne, jak choćby katalog dopuszczalnych źródeł dowodowych i wysoki poziom formalizmu czynności dowodowych w postępowaniu karnym (wyrok NSA z dnia 24 lutego 2022 r., sygn. akt II FSK 1025/19). Należy przy tym zgodzić się z zaprezentowanym przez organ podatkowy stanowiskiem (w odpowiedzi na skargę), iż wyrok karny, którym sąd uniewinnił podatnika od odpowiedzialności karnej nie stanowi okoliczności faktycznej, wskazanej w mających zastosowanie w sprawie przepisach prawa materialnego, lecz wyraża ocenę tych okoliczności na gruncie prawa karnego. Podkreślić więc należy, iż ocena wystąpienia przesłanek przestępstwa karnego skarbowego wyrażana przez strony uczestniczące w tym postępowaniu przed sądem karnym również nie może stanowić – wbrew oczekiwaniom strony skarżącej – nowych okoliczności faktycznych w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Tym samym wyrok sądu karnego (jak i stanowiska stron procesu karnego), czy też uchwała NSA nie mogą być potraktowane jako "nowa okoliczność faktyczna" w rozumieniu art. 273 § 2 P.p.s.a., głownie dlatego, że w przepisie tym chodzi o okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, istniejące już przed uprawomocnieniem się wyroku zaskarżonego skargą o wznowienie. Jak już wcześniej podkreślono - nie można za nowe okoliczności faktyczne uznawać wyłącznie odmiennej oceny dowodów (tak w wyroku NSA z dnia 19 stycznia 2023 r., sygn. akt II FSK 12/22). 8. Prezentując z kolei zarzut dotyczący wadliwości sporządzonego uzasadnienia, Skarżący w istocie zajmuje odmienne merytorycznie stanowisko od poglądu zajętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Tymczasem prawidłowości przyjętego stanu faktycznego, ani stanowiska sądu pierwszej instancji co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego nie można kwestionować poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Przepis ten bowiem wskazuje, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wszystkie przywołane elementy składowe zostały w kontrolowanym uzasadnieniu sądu pierwszej instancji zawarte. Lektura zarzutów skargi kasacyjnej nieuchronnie prowadzi do wniosku, że poprzez tryb wznowienia podatnik chciałby podważyć ustalenia leżące u podstaw wydania ostatecznej decyzji wymiarowej wobec treści art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Nie można zgodzić się z zarzutem strony skarżącej, iż nową, istotną okolicznością było instrumentalne wykorzystanie wszczęcia postępowania karnego skarbowego w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Uszło bowiem uwadze autora skargi kasacyjnej, iż okoliczności te były przedmiotem oceny sądu I instancji jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu wymiarowym. Rzecz w tym, iż nawet podjęcie w dniu 24 maja 2021 r. przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały zawierającej ocenę przesłanek instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego (sygn. akt I FPS 1/21) nie pozwala na przyjęcie, że doszło do spełnienia przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności lub dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, lecz nieznanych organowi, który taką decyzję wydał. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się najmniejszego błędu w rozumowaniu zaprezentowanym na s. 14-17 uzasadnienia zaskarżonego - wyroku co do braku możliwości wyprowadzania podstawy wznowieniowej z przywołanej wyżej uchwały. Wszczęcie takiego postępowania uzależnione jest od istnienia dowodu, np. takiego, jak stosowny dokument urzędowy, faktura lub inny dokument. To na Skarżącym spoczywa ciężar wykazania "istotności" konkretnej okoliczności lub dowodu dla wyniku postępowania oraz faktu braku wiedzy organu o tych dowodach, bądź okolicznościach. Z wyjaśnień strony skarżącej nie wynika, aby taka dokumentacja istniała i miałaby wpłynąć na rezultat zakończonego decyzją ostateczną postępowania. Niezależnie od tego wypada wspomnieć, że opowiedzenie się za odmienną tezą prowadziłaby do paradoksalnego wniosku, że jakiekolwiek wydarzenie zaistniałe po wydaniu ostatecznej decyzji wymiarowej czy ewoluowanie orzecznictwa sądowego w korzystnym dla strony kierunku mogłoby premiować ją przez stworzenie podstawy dla skorygowania w przyszłości niekorzystnej dla niej decyzji wymiarowej. Otwierałoby to pole do nadużyć, stawiając pod znakiem zapytania pewność obrotu prawnego i prawidłowe wywiązywanie się z określonych ustawami obowiązków podatkowych. 9. W tym stanie rzeczy, z mocy art. 184 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto zgodnie z art. 204 pkt 1 tej ustawy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI