II FSK 2602/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2023-09-28
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowyPITsprzedaż nieruchomościprawo spółdzielczespółdzielcze prawo lokatorskieprawo własnościtermin 5-letniopodatkowaniedochód

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę podatnika, uznając, że sprzedaż lokalu mieszkalnego nabytego w drodze przekształcenia spółdzielczego prawa lokatorskiego w prawo własności, dokonana przed upływem 5 lat od przekształcenia, podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Sprawa dotyczyła opodatkowania dochodu ze sprzedaży nieruchomości. Podatnik twierdził, że 5-letni okres, po którym sprzedaż nieruchomości nie podlega opodatkowaniu, należy liczyć od daty nabycia spółdzielczego prawa lokatorskiego (1991 r.), a nie od daty przekształcenia tego prawa w prawo własności (2013 r.). Sąd uznał, że spółdzielcze prawo lokatorskie jest prawem obligacyjnym, a nie zbywalnym, i dopiero nabycie prawa własności uruchamia bieg 5-letniego terminu. W związku z tym sprzedaż lokalu w 2016 r. była opodatkowana.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę J. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Skierniewicach określającą zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości przed upływem 5 lat. Podatnik argumentował, że nabył lokal w 1991 r. (spółdzielcze prawo lokatorskie), a sprzedaż nastąpiła po upływie 5 lat od tej daty. Sąd, opierając się na orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego, wyjaśnił, że spółdzielcze prawo lokatorskie jest prawem obligacyjnym, niezbywalnym, i nie można nim rozporządzać jak właściciel. Dopiero przekształcenie tego prawa w prawo odrębnej własności lokalu (nastąpiło w 2013 r.) stanowiło nabycie w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT, od którego należy liczyć 5-letni termin. Sprzedaż lokalu w 2016 r. nastąpiła przed upływem tego terminu, co skutkowało powstaniem obowiązku podatkowego. Sąd oddalił skargę jako bezzasadną, podzielając stanowisko organów podatkowych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

5-letni termin należy liczyć od daty nabycia prawa odrębnej własności do lokalu mieszkalnego, a nie od daty nabycia spółdzielczego prawa lokatorskiego.

Uzasadnienie

Spółdzielcze prawo lokatorskie jest prawem obligacyjnym, niezbywalnym, które jedynie uprawnia do użytkowania lokalu. Dopiero przekształcenie tego prawa w prawo odrębnej własności stanowi nabycie w rozumieniu przepisów podatkowych, od którego rozpoczyna bieg 5-letni termin.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.p.d.o.f. art. 10 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Przychód z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych powstaje, jeżeli sprzedaż następuje przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie.

Pomocnicze

u.s.m. art. 12 § 1

Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych

Określa warunki przekształcenia spółdzielczego prawa lokatorskiego w prawo odrębnej własności lokalu.

p.spół. art. 3

Ustawa Prawo spółdzielcze

Dotyczy majątku spółdzielni jako mienia prywatnego członków z ekonomicznego punktu widzenia, nie stanowi podstawy do współwłasności nieruchomości spółdzielczych.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala skargę, jeżeli nie znajduje podstaw do jej uwzględnienia.

p.p.s.a. art. 134

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a.

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

o.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 187 § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 121 § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 70 § 1

Ordynacja podatkowa

Argumenty

Odrzucone argumenty

Nabycie nieruchomości nastąpiło w 1991 r. (spółdzielcze prawo lokatorskie), a sprzedaż w 2016 r. nastąpiła po upływie 5 lat. Organy pominęły istotne dokumenty dotyczące wydatków mieszkaniowych. Zastosowanie art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT jest niezasadne, ponieważ sprzedaż nastąpiła po upływie 5 lat od daty nabycia. Zastosowanie ulgi podatkowej powinno być uwzględnione. Błąd w ustaleniach faktycznych dotyczących daty nabycia nieruchomości. Naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących ustalenia stanu faktycznego, oceny dowodów i prowadzenia postępowania. Zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu.

Godne uwagi sformułowania

spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego jest prawem o charakterze obligacyjnym nie ulega wątpliwości, że w okresie od dnia przydziału na rzecz podatnika spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego do daty ustanowienia i przeniesienia na niego odrębnej własności lokalu (...) miał on prawo wyłącznie o charakterze obligacyjnym prawo to jest jedynie formą prawa na rzeczy cudzej, zbliżonej do najmu pięcioletni termin określony w powołanym przepisie należy liczyć od nabycia prawa zbywalnego, np. przekształcenia spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego w prawo własności

Skład orzekający

Paweł Janicki

przewodniczący

Joanna Grzegorczyk-Drozda

sprawozdawca

Agnieszka Gortych-Ratajczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'nabycia' nieruchomości na potrzeby 5-letniego terminu opodatkowania sprzedaży, w kontekście przekształcenia spółdzielczego prawa lokatorskiego w prawo własności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przekształcenia spółdzielczego prawa lokatorskiego w prawo własności i jego wpływu na bieg terminu opodatkowania sprzedaży.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu opodatkowania sprzedaży nieruchomości, a kluczowe jest rozróżnienie między prawem lokatorskim a prawem własności, co ma istotne znaczenie praktyczne dla wielu podatników.

Kiedy sprzedaż mieszkania po latach nie podlega podatkowi? Kluczowa jest data nabycia prawa własności, nie prawa lokatorskiego.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Łd 426/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-09-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Gortych-Ratajczyk
Joanna Grzegorczyk-Drozda /sprawozdawca/
Paweł Janicki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2647
art. 10 ust. 1 pkt 8
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - t.j.
Sentencja
Dnia 28 września 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Janicki Sędziowie Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda (spr.) Asesor WSA Agnieszka Gortych-Ratajczyk Protokolant Asystent sędziego Daria Przybylska-Cieplucha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2023 roku sprawy ze skargi J. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 28 marca 2023 r. nr 1001-IOD-3.4102.51.2022.12.US22.TS w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 rok od dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 14 lutego 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Skierniewicach wszczął z urzędu wobec J. J. postępowanie podatkowe w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2016 r. od dochodu uzyskanego z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości.
W oparciu o ustalenia poczynione podczas powyżej wskazanej kontroli, organ dnia 9 czerwca 2022 r. wydał decyzję, którą określił zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodu uzyskanego w 2016 r. przez J. J. z odpłatnego zbycia nieruchomości przed upływem 5 lat w kwocie 12.025 zł.
Podatnik zakwestionował ustalenia oraz wydane w ich następstwie rozstrzygnięcie i wniósł odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Skierniewicach.
Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi decyzją z dnia 29 września 2022 r. uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
Po ponownym rozpatrzeniu omawianej sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Skierniewicach decyzją z dnia 6 grudnia 2022 r. określił podatnikowi zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodu uzyskanego w 2016 r. z odpłatnego zbycia nieruchomości przed upływem 5 lat w kwocie 12.800 zł.
Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, po rozpatrzeniu którego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi decyzją z dnia 28 marca 2023 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Ponieważ podatnik nadal nie zgadzał się z ustaleniami i wnioskami zawartymi w decyzji organu odwoławczego, złożył na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, tj.:
- art. 120, art. 121 § 1, art. 124, art. 122 w zw. z art. 180, art. 181, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 4 i 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. jed. Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm. - dalej jako: "o.p.") poprzez wydanie decyzji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego i utrzymaniu jej przez Organ II instancji z pominięciem ustalenia istotnych okoliczności niniejszej sprawy oraz błędnym ustaleniem stanu faktycznego poprzez pominięcie złożonych przez podatnika szeregu dokumentów wskazujących na poniesienie wydatków mieszkaniowych, a w konsekwencji czego wydanie dowolnej oceny materiału zgromadzonego w aktach sprawy;
- art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. jed. Dz. U. z 2022 r. poz. 2647 ze zm. - dalej jako: "ustawa o PIT") poprzez poczynienie przez organ błędnych ustaleń faktycznych i zastosowaniu wskazanego przepisu podczas, gdy organ powinien przyjąć, iż skarżący nabył przedmiotową nieruchomość w dniu 7 sierpnia 1991 r. wobec czego nie jest zasadnym zastosowanie w stosunku do niego omawianej regulacji prawnej i nałożenie na niego podatku dochodowego z tytułu uzyskanego dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości przed upływem 5 lat;
- art. 25 ust. 25 w zw. z art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o PIT poprzez błędne uznanie, że skarżący nie wykazał, że kwalifikuje się do zastosowania w stosunku do niego ulgi podatkowej podczas, gdy podatnik wskazywał w swoich odwołaniach, że ze względu na upływ czasu nie posiada żadnych dokumentów, pozwalających wykazać, iż wydatkował określone kwoty na nieruchomość, na cele mieszkaniowe;
- a także błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegającego na bezzasadnym przyjęciu, iż skarżący nabył nieruchomość w dniu 16 października 2013 r. podczas gdy podatnik od dnia 7 sierpnia 1991 r. posiadał tytuł prawny na zasadzie spółdzielczego lokatorskiego prawa do przedmiotowego lokalu i w związku z powyższym należy uznać, że sprzedaż nieruchomości nastąpiła po upływie 5 lat od daty nabycia lokalu i nie podlega zryczałtowanemu podatkowi dochodowemu od osób fizycznych;
- art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 4 w zw. z art. 235 o.p. poprzez niezebranie całego istotnego dla sprawy materiału dowodowego, a w konsekwencji nieustalenie istotnych okoliczności faktycznych, dotyczących w szczególności tego jakie skarżący poniósł wydatki na cele mieszkaniowe oraz zaniechanie samodzielnego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego i brak dokonania samodzielnych ustaleń faktycznych dotyczących istotnych dla sprawy okoliczności;
- art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) o.p. poprzez brak uchylenia decyzji wydanej przez organ I instancji podczas, gdy materiał dowodowy zebrany w aktach sprawy uzasadniał uchylenie tej decyzji w całości;
- art. 120 w zw. z art. 235 o.p. poprzez brak działania na podstawie przepisów prawa i błędne uznanie, że organ w sposób zupełny uprawdopodobnił okoliczność, że skarżący jest zobowiązany do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych;
- art. 121 § 1 w zw. z art. 235 i art. 2a o.p. poprzez brak prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych;
- art. 70 § 1 o.p. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że zobowiązanie podatkowe nie przedawniło się podczas, gdy skarżący zamieszkała w przedmiotowej nieruchomości w 1991 roku wobec czego 5 letni okres przedawnienia już minął.
Z uwagi na zakres i charakter wskazanych naruszeń, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o rozważenie przez sąd, na podstawie art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 - dalej jako: "p.p.s.a."), uchylenia orzeczenia organu I instancji w całości.
W uzasadnieniu strona podniosła, iż nabyła lokal dnia 7 sierpnia 1991 r., a fakt iż doszło do przekształcenia spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu na spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu nie powinien być brany pod uwagę w rozpatrywanej sprawie. Według podatnika wykładnia art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT nie może sprowadzać się do szukania sensu poszczególnych wyrazów, lecz powinna być połączona z analizą celu regulacji prawnej. Omawiana norma ma głównie cel społeczny, co wymaga zrekonstruowania jej treści przy łączeniu poszukiwania sensu użytych w niej wyrażeń z celem tej regulacji. Celem tym, zdaniem strony, było przeciwdziałanie pozostawieniu poza opodatkowaniem obrotu przedmiotami i prawami w nim wymienionymi. Strona podniosła, że do "nabycia" spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego nie dochodzi dopiero w dniu zawarcia umowy o ustanowieniu tego prawa lecz nabycie to należy wiązać z objęciem w posiadanie lokalu mieszkalnego w celu zamieszkania potwierdzonym pisemną zgodą spółdzielni na czas do ustanowienia odrębnego prawa własności lokalu. Organ powinien brać pod uwagę wcześniejsze etapy, które miały miejsce przed dniem nabycia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, również posiadanie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu, i od tego dnia należy przyjąć nabycie lokalu. Zasadnym, w ocenie strony, jest przyjęcie, że nabycie spółdzielczego lokatorskiego prawa jest pierwotną chwilą nabycia prawa, a ostatnim etapem jest jego sprzedaż.
Wobec powyższego, ustanowienie odrębnej własności lokalu mieszkalnego oraz przeniesienie prawa własności nie jest zdarzeniem prawnopodatkowym, które należy utożsamiać z nabyciem, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT. Z tych względów datę nabycia lokalu, wraz z przynależnym do niego gruntem (prawem użytkowania wieczystego), należy, w ocenie podatnika, utożsamiać z chwilą pierwotnego nabycia prawa do tego lokalu, tj. z datą nabycia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego.
Nadto strona wskazała, iż organy błędnie nie uwzględniły 5-letniego okresu przedawnienia w rozpatrywanej sprawie. Podatnik podniósł, iż zamieszkał w przedmiotowej nieruchomości w 1991 r. i właśnie od tego czasu winien być liczony okres przedawnienia. W jego ocenie, w okolicznościach niniejszej sprawy, początek biegu pięcioletniego terminu, wyrażonego w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT, powinien być liczony od momentu przekazania skarżącemu lokalu mieszkalnego (protokołem zdawczo-odbiorczym) celem przeprowadzenia prac wykończeniowych, a nie od momentu wyodrębnienia i sprzedaży prawa własności tego lokalu wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując wszystkie wnioski zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu i nie znajdując podstaw do ich zmiany.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga jest bezzasadna i jako taka podlega oddaleniu.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jed. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 - dalej jako: "p.p.s.a."), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji. Zgodnie z art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Przedmiotem kontroli zgodności z prawem w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 28 marca 2023 r., którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Skierniewicach z dnia 6 grudnia 2022 r. określającą podatnikowi zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodu uzyskanego w 2016 r. z odpłatnego zbycia nieruchomości przed upływem 5 lat w kwocie 12.800 zł.
Zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT, jeżeli odpłatne zbycie nieruchomości lub praw w nim wymienionych miało miejsce przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie i nie następuje w wykonywaniu działalności gospodarczej, stanowi źródło przychodu i w efekcie skutkuje powstaniem obowiązku podatkowego. Oznacza to, że jeśli od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie nieruchomości lub praw upłynęło 5 lat, odpłatne zbycie tej nieruchomości lub prawa nie podlega w ogóle opodatkowaniu.
Powyższa regulacja stanowi punkt wyjścia dla rozważań w niniejszej sprawie. Organ słusznie wskazał, że początku biegu wskazanego w cytowanej regulacji prawnej 5-letniego terminu nie wyznaczają okoliczności nabycia spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego ani też fakt zamieszkania w danym lokalu. Datą mającą znaczenie dla stanu faktycznego w niniejszej sprawie, pod względem podatkowym, jest data nabycia prawa odrębnej własności do lokalu mieszkalnego.
W toku prowadzonego przez organy postępowania strona wielokrotnie podnosiła, że w przedmiotowym lokalu mieszkalnym mieszkała w okresie od 1991 r. do 2013 r. W tym czasie podatnikowi przysługiwało spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego nr 16 położonego w S. przy ul. [...]. Właścicielem opisanego lokalu była spółdzielnia mieszkaniowa. Dnia 16 października 2013 r. umową ze S. Spółdzielnią Mieszkaniową (akt notarialny Rep. A nr [...]) dotyczącą ustanowienia odrębnej własności lokalu mieszkalnego i przeniesienia własności lokalu na członka spółdzielni mieszkaniowej, skarżący, wraz z żoną M. J., nabył przedmiotowy lokal mieszkalny. W ocenie organów, to właśnie od tego momentu, podatnik stał się współwłaścicielem opisanego lokalu i od tej chwili zaczął biec wskazany pięcioletni okres.
Po analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego, stanowisk stron oraz zarzutów sformułowanych w skardze będącej przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie, mając na względzie regulacje prawne, sąd doszedł do przekonania, iż organy w sposób prawidłowy rozpoznały przedmiotową sprawę.
Sąd pragnie zwrócić uwagę, iż kwestią tą zajmował się Naczelny Sąd Administracyjny. W wyroku z dnia 20 kwietnia 2023 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II FSK 2602/20 sąd stwierdził, iż nie ulega wątpliwości, że w okresie od dnia przydziału na rzecz podatnika spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego do daty ustanowienia i przeniesienia na niego odrębnej własności lokalu na podstawie art. 12 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (t. jed. Dz. U. z 2018 r. poz. 845 ze zm. – dalej jako: "u.s.m."), miał on prawo wyłącznie o charakterze obligacyjnym w postaci spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego (wynikającego wpierw z art. 218 § 1 ustawy Prawo spółdzielcze do dnia 23 marca 2001 r. a od tej daty z art. 9 u.s.m.). Przez cały wskazany okres przepisy prawa spółdzielczego przewidywały bowiem, że jest to prawo niezbywalne, nie przechodzące na spadkobierców i nie podlegające egzekucji. Zostało więc ukształtowane wyłącznie jako prawo obligacyjne, ściśle związane z członkostwem w spółdzielni mieszkaniowej. Zgodnie z art. 12 ust. 1 u.s.m. prawo takie może na pisemne żądanie członka spółdzielni, któremu ono przysługuje, zostać przekształcone w prawo odrębnej własności lokalu. W takim przypadku spółdzielnia mieszkaniowa jest obowiązana zawrzeć z takim członkiem spółdzielni umowę przeniesienia własności lokalu po spełnieniu przez niego wskazanych w tym przepisie warunków. Także z zapisu art. 3 ustawy Prawo spółdzielcze, zgodnie z którym majątek spółdzielni jest prywatną własnością jej członków, nie wynika, aby członek spółdzielni legitymowany do korzystania ze spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego mógł uznać, że część mienia spółdzielni mieszkaniowej, z którego korzysta, stanowi przedmiot jego własności. Na potwierdzenie niniejszego, NSA przywołał treść uchwały Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 1996 r., sygn. akt III CZP 152/95, w której wskazano, że w art. 3 ustawy Prawo spółdzielcze nie mówi się o własności w znaczeniu cywilnoprawnym. Wyraźnie przemawia za tym określenie przedmiotu regulacji rzeczownikiem "majątek", który odpowiada na gruncie prawa cywilnego pojęciu mienia, albowiem majątkiem spółdzielni są nie tylko rzeczy, ale i inne prawa. Takie ujęcie własności w ustawie świadczy o tym, że chodzi o jej znaczenie ekonomiczne. To spółdzielnie są osobami prawnymi, co wynika z art. 11 § 1 ustawy Prawo spółdzielcze i one są podmiotami prawa cywilnego, w tym również prawa własności rzeczy. Z kolei w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 1996 r., sygn. akt III CZP 4/96 wprost wskazano, że art. 3 ustawy Prawo spółdzielcze nie statuuje zasady, iż członkowie są współwłaścicielami nieruchomości spółdzielczych czy też innych praw, a zawiera jedynie określenie majątku spółdzielczego, traktowanego jako mienie prywatne, jedynie z ekonomicznego punktu widzenia przynależne członkom spółdzielni, zgodnie z paremią quod universitatis est, non est singulorum (co należy do korporacji, nie należy do jej poszczególnych członków).
Powyższe zapatrywanie, jako znajdujące oparcie w przepisach prawa oraz orzecznictwie sądów administracyjnych i powszechnych, sąd orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni podziela.
Z powyżej przytoczonych regulacji prawnych jasno zatem wynika, że skarżący, jako osoba zajmująca opisany lokal, któremu przysługiwało spółdzielcze lokatorskie prawo do tego lokalu nie mógł nim rozporządzać jak właściciel. Nie mógł go np. ani sprzedać ani darować. Na podstawie umowy o ustanowieniu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielnia mieszkaniowa oddaje członkowi lokal mieszkalny jedynie do użytkowania, a nie na własność. Prawo to jest jedynie formą prawa na rzeczy cudzej, zbliżonej do najmu. Skarżący posiadając takie prawo był jedynie, jak słusznie wskazał organ, uprawniony do używania wskazanego lokalu mieszkalnego jak najemca, nie był natomiast jego właścicielem.
Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu nie jest prawem zbywalnym, a zatem nie można mówić o jego nabyciu lub zbyciu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) - c) ustawy o PIT. Tym samym pięcioletni termin określony w powołanym przepisie należy liczyć od nabycia prawa zbywalnego, np. przekształcenia spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego w prawo własności.
Nabycie przedmiotowego lokalu mieszkalnego, o którym mowa w treści art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT, w analizowanej sprawie nastąpiło w 2013 r. Oznacza to, iż do chwili zbycia przez skarżącego i jego żonę przedmiotowego lokalu mieszkalnego w dniu 20 stycznia 2016 r. (akt notarialny Rep. A nr [...]) nie upłynął pięcioletni termin (liczony od końca roku kalendarzowego), o którym mowa w przywołanym przepisie. Zatem w 2016 r. J. J. uzyskał z tytułu zbycia przedmiotowego lokalu mieszkalnego przychód, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
W rozpatrywanej sprawie, co nie jest kwestionowane przez stronę, podatnikowi w okresie od 1991 r. do 2013 r. przysługiwało jedynie spółdzielcze lokatorskie prawo do opisanego lokalu mieszkalnego. Jego nabycie nastąpiło w 2013 r. z momentem przekształcenia tego prawa w prawo odrębnej własności do lokalu mieszkalnego i wówczas zaczął bieg pięcioletni okres o którym mowa w dyspozycji art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT.
Na organy podatkowe nałożony został obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, czemu towarzyszy obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 122 i 187 § 1 o.p.). Warunkiem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy jest nie tylko zebranie wszystkich istotnych dla sprawy dowodów, ale również ich prawidłowa ocena. Oceny tej organ powinien dokonać na podstawie własnej wiedzy oraz doświadczenia życiowego, a o jej prawidłowości decyduje to, czy wyciągnięte przez organ wnioski mają logiczne uzasadnienie (art. 191 o.p.). Postępowanie podatkowe powinno być przy tym prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 o.p). Dowodem jest wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 o.p.). Przeprowadzane dowody powinny być przydatne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego i mają zbliżać sprawę do jej wyjaśnienia. Wyniki rozpatrzenia dowodów, dające obraz stanu faktycznego, powinny być przekonująco umotywowane i znajdować odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, obrazując proces myślowy, który doprowadził do podjęcia określonych ustaleń i w konsekwencji wydania takiego, a nie innego rozstrzygnięcia.
W opinii składu orzekającego, w rozpatrywanej sprawie organy nie uchybiły powyższym zasadom postępowania podatkowego i dołożyły wszelkich starań, by dokładnie ustalić stan faktyczny sprawy. Zebrany w sprawie materiał dowodowy, jest kompletny. Podjęto wszelkie działania zmierzające do ustalenia stanu faktycznego. Organ przeprowadził postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, umożliwiając stronie zapoznanie się z materiałem dowodowym oraz wypowiedzenie się w tej kwestii.
Organ podatkowy rozważył wszystkie zebrane w sprawie dowody, wskazał, jaki stan faktyczny uznał za podstawę rozstrzygnięcia i przytoczył adekwatne do przedmiotu sprawy przepisy prawa materialnego i procesowego, przedstawiając pełną argumentację prawną.
W skardze strona podniosła zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które miały wskazywać na niedostatki w ustaleniu stanu faktycznego i pominięcie szeregu złożonych dokumentów wskazujących poniesienie wydatków mieszkaniowych. Skarżący nie doprecyzował jednak jakie konkretnie dokumenty organy pominęły. Organ odwoławczy wskazał, że kwota wydatkowana na spłatę kredytu zaciągniętego dnia 15 lutego 2016 r., a więc po dacie uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia lokalu mieszkalnego, nie powinna zostać uznana za wydatek na własne cele mieszkaniowe, jednak z uwagi na treść art. 127 o.p. nie można było wydać decyzji na niekorzyść strony.
Zauważyć należy, iż zarzut przedawnienia skarżący powiązał z upływem 5 lat od zamieszkania w nieruchomości w 1991 r. Na rzeczywisty bieg terminu przedawnienia wpływ miało natomiast zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcie rachunku bankowego, o którym podatnik został zawiadomiony przed upływem terminu przedawnienia.
Biorąc pod uwagę powyżej przytoczone okoliczności, sąd nie znalazł podstaw do uznania argumentów zawartych w skardze za zasadne. Nie dopatrzył się również innego rodzaju naruszeń, które miałyby skutkować ewentualnym wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obiegu prawnego.
Mając na uwadze powyższe argumenty, sąd w oparciu o treść art. 151 p.p.s.a. oddalił rozpatrywaną skargę jako bezzasadną.
aj

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI