II FSK 2590/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarga kasacyjna została wniesiona od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który oddalił skargę podatników na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Sprawa dotyczyła podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. Organy podatkowe zakwestionowały zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów wydatków na zakup oleju napędowego, udokumentowanych fakturami firmy "R." M. T. Ustalono, że M. T. został skazany wyrokiem Sądu Okręgowego za udział w nielegalnym obrocie paliwami, wystawianie fikcyjnych faktur i udostępnianie pieczątek, ale nie wynikało z niego, że to on był rzeczywistym sprzedawcą paliwa podatnikowi. WSA oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że faktury nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a podatnik nie wykazał należytej staranności przy wyborze kontrahenta. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając za uzasadniony zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 22 ust. 1, 24 ust. 2 i 24a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. NSA stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do kwestionowania wydatków jako kosztów uzyskania przychodów, jeśli organy nie zakwestionowały ich poniesienia w konkretnej wysokości i związku z przychodem, nawet jeśli dokumenty były nierzetelne. Sankcją za naruszenie obowiązków ewidencyjnych nie jest pozbawienie prawa do zaliczenia wydatków do kosztów, lecz ewentualne ustalenie podstawy opodatkowania w drodze oszacowania. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania WSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że nierzetelność faktury lub brak rzeczywistego kontrahenta nie zawsze wyklucza zaliczenie wydatku do kosztów uzyskania przychodów, jeśli wydatek został faktycznie poniesiony i miał związek z przychodem.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której organy podatkowe nie zakwestionowały poniesienia wydatku i jego związku z przychodem, a jedynie rzetelność dokumentu. Wymaga analizy całokształtu materiału dowodowego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wydatek udokumentowany nierzetelną fakturą, gdzie kontrahent nie jest rzeczywistym sprzedawcą, może zostać zaliczony do kosztów uzyskania przychodów, jeśli podatnik nie zakwestionował poniesienia wydatku i jego związku z przychodem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wydatek może zostać zaliczony do kosztów uzyskania przychodów, jeśli organy nie zakwestionowały jego poniesienia w konkretnej wysokości i związku z przychodem, nawet jeśli dokumenty były nierzetelne, a sankcją za naruszenie obowiązków ewidencyjnych nie jest pozbawienie prawa do zaliczenia wydatków do kosztów.
Uzasadnienie
NSA uznał, że brak jest podstaw prawnych do kwestionowania wydatków jako kosztów uzyskania przychodów, jeśli organy nie zakwestionowały ich poniesienia w konkretnej wysokości i związku z przychodem, nawet jeśli dokumenty były nierzetelne. Sankcją za naruszenie obowiązków ewidencyjnych nie jest pozbawienie prawa do zaliczenia wydatków do kosztów, lecz ewentualne ustalenie podstawy opodatkowania w drodze oszacowania.
Czy ustalenia prawomocnego wyroku karnego dotyczące współsprawstwa w nielegalnym obrocie paliwami wiążą sąd administracyjny w zakresie ustalenia, czy konkretny podatnik był rzeczywistym sprzedawcą paliwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ustalenia wyroku karnego wiążą sąd administracyjny co do popełnionych przestępstw, ale nie pozwalają na ustalenie, że konkretna osoba była rzeczywistym sprzedawcą paliwa, jeśli wyrok tego jednoznacznie nie stwierdza.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że treść wyroku karnego nie pozwalała na ustalenie, że M. T. sprzedawał paliwo skarżącemu, a jedynie potwierdzała jego współuczestnictwo w nielegalnym obrocie paliwami w ograniczonym zakresie.
Przepisy (40)
Główne
u.p.d.o.f. art. 22 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Koszty uzyskania przychodów to koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. Dla zaliczenia wydatku do kosztów konieczne jest wykazanie, że został poniesiony i mógł służyć osiągnięciu przychodów, a nie wynika z tego wymóg posiadania dokumentu odzwierciedlającego rzeczywistego dostawcę.
u.p.d.o.f. art. 24 § 2
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Dochodem z działalności gospodarczej jest różnica między przychodem a kosztami uzyskania przychodów. Przepis ten nie reguluje tego, jakie koszty mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodu.
u.p.d.o.f. art. 24a § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Obowiązek prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów w sposób zapewniający ustalenie dochodu. Sankcją za naruszenie tych obowiązków nie jest pozbawienie prawa do zaliczenia wydatków do kosztów.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 23
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Katalog wydatków i odpisów, które nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.
u.p.d.o.f. art. 9 § 2
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Podstawą opodatkowania jest dochód. Opodatkowanie przychodu bez uwzględnienia kosztów uzyskania jest naruszeniem tego przepisu.
Dz.U. 2000 nr 14 poz 176
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
O. p. art. 120
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O. p. art. 121 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O. p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O. p. art. 187 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O. p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O. p. art. 210 § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O. p. art. 180 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O. p. art. 23 § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej art. 79a § 1
Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej art. 77
Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej art. 83 § 1
Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej art. 83 § 2
Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej art. 83 § 3
P.p.s.a. art. 11
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie sądu ustaleniami faktycznymi prawomocnego wyroku skazującego.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 203 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 26 sierpnia 2003r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów art. 11
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 26 sierpnia 2003r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów § 2-5
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. 6 § pkt 5
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. 18 § 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. 18 § pkt 2 lit. a
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. 18 § pkt 1 lit. a
K.k. art. 286 § 1
Kodeks karny
K.k. art. 294 § 1
Kodeks karny
K.k. art. 271 § 1
Kodeks karny
K.k. art. 273
Kodeks karny
k.k.s. art. 56 § 1
Kodeks karny skarbowy
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada państwa prawnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia art. 22 ust. 1, 24 ust. 2 i 24a ust. 1 u.p.d.o.f. przez sąd I instancji, polegająca na uznaniu, że brak jest podstaw prawnych do zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów, jeśli organy nie zakwestionowały ich poniesienia w konkretnej wysokości i związku z przychodem, nawet jeśli dokumenty były nierzetelne.
Odrzucone argumenty
Argumenty dotyczące naruszenia przepisów postępowania przez organy podatkowe i WSA, w tym dotyczące oceny dowodów i związania ustaleniami wyroku karnego. • Argumenty dotyczące braku ustaleń w zakresie ilości paliwa koniecznego do wykonania usług transportowych. • Argumenty dotyczące odstąpienia od ustalenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania.
Godne uwagi sformułowania
brak jest podstaw prawnych do kwestionowania, jako kosztów uzyskania przychodów, wydatków, które wprawdzie ujawnione zostały w księdze podatkowej w oparciu o dokumenty nierzetelne, jednak w toku postępowania organy rozpatrujące sprawę nie kwestionowały ich poniesienia w konkretnej wysokości i w związku z uzyskanym przez podatnika w danym roku przychodem.
Skład orzekający
Anna Dumas
sędzia
Danuta Małysz
sprawozdawca
Włodzimierz Kubiak
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że nierzetelność faktury lub brak rzeczywistego kontrahenta nie zawsze wyklucza zaliczenie wydatku do kosztów uzyskania przychodów, jeśli wydatek został faktycznie poniesiony i miał związek z przychodem."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której organy podatkowe nie zakwestionowały poniesienia wydatku i jego związku z przychodem, a jedynie rzetelność dokumentu. Wymaga analizy całokształtu materiału dowodowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu podatkowego związanego z nierzetelnymi fakturami i kosztami uzyskania przychodów, a orzeczenie NSA stanowi ważny głos w interpretacji przepisów.
“Nierzetelna faktura nie zawsze oznacza brak kosztów uzyskania przychodu – kluczowa wykładnia NSA.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.