Orzeczenie · 2023-04-05

II FSK 2465/20

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2023-04-05

NSApodatkoweWysokansa

podatek dochodowyulga meldunkowasprzedaż nieruchomościrażące naruszenie prawapostępowanie nadzwyczajnenieważność decyzjiprawo procesoweprawo materialneNSAWSA

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Przedmiotem skargi kasacyjnej był wyrok WSA w Warszawie, który oddalił skargę T.F. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych. Sprawa dotyczyła ulgi meldunkowej przy sprzedaży nieruchomości. Skarżący twierdził, że organ podatkowy rażąco naruszył prawo, nie stwierdzając nieważności decyzji, ponieważ nie przeprowadzono postępowania dowodowego w celu ustalenia spełnienia warunku zameldowania, a jedynie skupiono się na braku złożenia oświadczenia o spełnieniu warunków do ulgi. WSA uznał, że różna interpretacja przepisów wyklucza rażące naruszenie prawa i że postępowanie nadzwyczajne nie służy ponownej ocenie dowodów. NSA uchylił wyrok WSA, uznając za zasadne zarzuty naruszenia prawa procesowego, w szczególności art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd kasacyjny podkreślił, że uzasadnienie WSA było wadliwe, ponieważ nie odniosło się do kwestii rażącego naruszenia prawa procesowego i nie zbadało, czy organ w trybie nadzwyczajnym przeprowadził postępowanie wyjaśniające. NSA wskazał, że rażące naruszenie prawa może dotyczyć przepisów procesowych, a stwierdzenie takiej wady może wymagać pewnych ustaleń faktycznych. Sąd nie podzielił poglądu, że rozbieżność orzecznicza automatycznie wyklucza rażące naruszenie prawa, podkreślając, że niektóre interpretacje mogą być błędne. NSA zwrócił uwagę na możliwość naruszenia konstytucyjnej zasady proporcjonalności oraz nielogiczność uzależniania ulgi od złożenia oświadczenia, które ma jedynie charakter informacyjny. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania WSA.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' w kontekście stwierdzenia nieważności decyzji podatkowych, zwłaszcza w odniesieniu do naruszeń prawa procesowego i konieczności prowadzenia postępowania dowodowego.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z ulgą meldunkową i trybem stwierdzenia nieważności decyzji, ale jego wnioski dotyczące procedury i wykładni pojęcia rażącego naruszenia prawa mają szersze zastosowanie.

Zagadnienia prawne (4)

Czy w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji podatkowej można badać rażące naruszenie prawa procesowego, w tym brak przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organ?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, rażące naruszenie prawa procesowego może być samoistną przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji. Stwierdzenie tej wady może wymagać poczynienia pewnych ustaleń faktycznych, w tym weryfikacji, czy postępowanie dowodowe było prowadzone.

Uzasadnienie

NSA uznał, że pojęcie rażącego naruszenia prawa, wypracowane na gruncie k.p.a., należy stosować analogicznie do art. 247 § 1 pkt 3 o.p. Brak przeprowadzenia postępowania dowodowego, które było konieczne do rozstrzygnięcia sprawy, może stanowić rażące naruszenie prawa procesowego.

Czy rozbieżność w orzecznictwie sądów administracyjnych wyklucza możliwość stwierdzenia rażącego naruszenia prawa przez organ podatkowy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, rozbieżność w orzecznictwie nie wyklucza automatycznie możliwości stwierdzenia rażącego naruszenia prawa. Może to oznaczać, że część poglądów orzecznictwa była błędna. O rzeczywistej rozbieżności można mówić, gdy różne sposoby interpretacji dają się uzasadnić z jednakową mocą.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że nawet jeśli istniała pewna rozbieżność w interpretacji przepisów dotyczących ulgi meldunkowej, nie wyklucza to stwierdzenia, że przyjęta przez organ wykładnia była rażąco wadliwa, zwłaszcza gdy dyrektywy wykładni językowej, funkcjonalnej i konstytucyjnej przemawiają za innym rozumieniem przepisu.

Czy uzależnienie prawa do ulgi meldunkowej od złożenia odrębnego oświadczenia o spełnieniu warunków do jej uzyskania stanowi rażące naruszenie prawa lub naruszenie zasady proporcjonalności?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Uzależnianie uprawnienia do skorzystania z ulgi meldunkowej od złożenia oświadczenia może budzić wątpliwości co do naruszenia konstytucyjnej zasady proporcjonalności. Obowiązek złożenia takiego oświadczenia, rozumiany jako warunek materialny, jest nielogiczny, gdyż ulga przysługuje niezależnie od oświadczenia, jeśli spełnione są obiektywne przesłanki (zameldowanie). Złożenie oświadczenia ma charakter informacyjny, a jego niezłożenie nie powinno automatycznie pozbawiać prawa do ulgi.

Uzasadnienie

NSA wskazał, że materialnoprawnym warunkiem ulgi meldunkowej jest fakt zameldowania przez wymagany ustawą okres. Złożenie oświadczenia ma jedynie znaczenie informacyjne i nie kształtuje uprawnienia. Uzależnianie ulgi od tego formalnego obowiązku może być nielogiczne i naruszać zasadę proporcjonalności.

Czy wadliwe uzasadnienie wyroku WSA, które nie odnosi się do wszystkich zarzutów skargi kasacyjnej, stanowi naruszenie prawa procesowego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, wadliwe uzasadnienie wyroku, które nie odnosi się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, może stanowić naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a.

Uzasadnienie

NSA uznał, że uzasadnienie wyroku WSA, mimo obszernych rozważań na temat 'rażącego naruszenia prawa', w ograniczonym stopniu odnosiło się do konkretnej sprawy i zarzutów skargi, co uniemożliwiło pełną kontrolę wyroku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Zaskarżony wyrok został uchylony w całości i sprawa przekazana do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Przepisy (13)

Główne

o.p. art. 247 § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Rażące naruszenie prawa jako podstawa stwierdzenia nieważności decyzji.

u.p.d.o.f. art. 21 § ust. 1 pkt 126

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Zwolnienie z podatku dochodowego przy odpłatnym zbyciu nieruchomości pod pewnymi warunkami.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Pomocnicze

u.p.d.o.f. art. 21 § ust. 21

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Warunek złożenia oświadczenia o spełnieniu warunków do zwolnienia.

ustawa nowelizująca z 2008 r. art. 8 § ust. 1 i 3

Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw

Przepisy przejściowe dotyczące składania oświadczeń dla ulgi meldunkowej.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi przez sąd administracyjny.

Konstytucja RP art. 2