II FSK 240/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie, który oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Spór dotyczył możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu kwoty 498 150 zł zapłaconej spółce F. Sp. z o.o. Sp. k. tytułem pośrednictwa w transakcji sprzedaży udziałów w 2010 r. Podatnik argumentował, że wydatek ten był związany z uzyskaniem przychodu, nawet jeśli został poniesiony po rozwiązaniu umowy pośrednictwa, a zgodnie z umową prowizja należała się także w przypadku sprzedaży udziałów w okresie 2 lat od wypowiedzenia umowy. Organy podatkowe i WSA uznały, że wydatek ten nie spełniał przesłanek kosztu uzyskania przychodu, a dodatkowo, nawet jeśli byłby kosztem, to został poniesiony w 2014 r., a nie w roku uzyskania przychodu (2010 r.), co zgodnie z art. 22 ust. 5b u.p.d.o.f. miało skutkować możliwością potrącenia go w roku następnym. NSA uznał jednak zarzuty naruszenia prawa materialnego za zasadne. Sąd kasacyjny stwierdził, że argumentacja WSA dotycząca zastosowania przepisów o księgach rachunkowych (art. 22 ust. 5b w zw. z ust. 5a pkt 2 u.p.d.o.f.) do podatnika nieprowadzącego takich ksiąg była niezrozumiała i lakoniczna. NSA podkreślił, że WSA nie wyjaśnił, dlaczego ta podstawa prawna ma zastosowanie w sprawie i jak wiąże się z konkretnymi okolicznościami faktycznymi, co uniemożliwia ocenę toku wywodu sądu pierwszej instancji. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących kosztów uzyskania przychodu przez osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej, momentu poniesienia kosztu, a także wymogów formalnych uzasadnienia orzeczeń sądów administracyjnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji podatnika nieprowadzącego ksiąg rachunkowych i może wymagać analizy w kontekście indywidualnych okoliczności faktycznych każdej sprawy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wydatek poniesiony na wynagrodzenie pośrednika w transakcji sprzedaży udziałów, który został zapłacony po rozwiązaniu umowy pośrednictwa, ale w okresie przewidzianym w umowie, może zostać zaliczony do kosztów uzyskania przychodu w roku podatkowym, w którym uzyskano przychód ze sprzedaży udziałów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty naruszenia prawa materialnego dotyczące tej kwestii są zasadne, uchylając wyrok WSA z powodu niezrozumiałej argumentacji sądu pierwszej instancji.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że WSA niezasadnie zastosował przepisy dotyczące podatników prowadzących księgi rachunkowe do podatnika nieprowadzącego takich ksiąg, a jego argumentacja była lakoniczna i nie odnosiła się do konkretnych okoliczności sprawy, co uniemożliwiło ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia.
Czy sąd administracyjny pierwszej instancji może oddalić skargę podatnika, opierając swoje rozstrzygnięcie na podstawie prawnej, która nie była podstawą rozstrzygnięć organów podatkowych ani argumentacji stron, bez szczegółowego wyjaśnienia jej zastosowania w konkretnej sprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji powinien szczegółowo wyjaśnić podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia, zwłaszcza gdy różni się ona od podstaw przyjętych przez organy.
Uzasadnienie
NSA uznał, że lakoniczne wskazanie przez WSA podstawy prawnej, która nie była uwzględniona przez organy ani w skardze, bez odniesienia do realiów sprawy, uniemożliwia ocenę toku wywodu sądu i prowadzi do naruszenia przepisów postępowania.
Przepisy (16)
Główne
u.p.d.o.f. art. 22 § 4
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 22 § 5b
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Sąd pierwszej instancji błędnie zastosował ten przepis jako lex specialis do art. 22 ust. 4 u.p.d.o.f. w sytuacji, gdy podatnik nie prowadził ksiąg rachunkowych ani podatkowej księgi przychodów i rozchodów.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 22 § 5a
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 22 § 5b
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 22 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 22 § 6
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 206
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 122
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 124
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187 § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 191
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 234
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie prawa materialnego przez WSA, polegające na błędnej wykładni art. 22 ust. 4 u.p.d.o.f. oraz art. 22 ust. 4 w zw. z 22 ust. 5, 5a, 5b u.p.d.o.f. poprzez przyjęcie, że koszty uzyskania przychodów są potrącane tylko w roku podatkowym, w którym zostały poniesione, a przez poniesienie kosztów rozumie się wyłącznie faktyczne ich poniesienie. • Naruszenie prawa materialnego przez WSA, polegające na błędnej wykładni art. 22 ust. 4 w zw. z 22 ust. 5, 5a, 5b u.p.d.o.f. poprzez przyjęcie, że koszty uzyskania przychodów, odnoszące się do przychodów danego roku podatkowego, a poniesione po dniu upływu terminu na złożenie zeznania są potrącalne tylko w roku podatkowym następującym po roku, za który składane jest zeznanie, nawet gdy potrącenia tego dokonuje podatnik nieprowadzący działalności gospodarczej i nieprowadzący ksiąg rachunkowych lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów. • Naruszenie przepisów postępowania przez WSA, polegające na niepełnej i niewyczerpującej interpretacji materiału dowodowego, co spowodowało, że zaskarżona decyzja jest dla podatnika niezrozumiała i zapadła po przyjęciu ustaleń sprzecznych z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. […]
Odrzucone argumenty
Argumentacja WSA dotycząca zaliczenia wydatku na pośrednika do kosztów uzyskania przychodu, oparta na błędnym zastosowaniu przepisów o księgach rachunkowych do podatnika nieprowadzącego takich ksiąg.
Godne uwagi sformułowania
Podkreślić trzeba, że dla spełnienia wymogu z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarczy przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. • Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego argumentacja Sądu pierwszej instancji jest niezrozumiała. • Lakoniczne wskazanie podstawy prawnej bez odniesienia do realiów rozpoznawanej sprawy uniemożliwia dokonanie oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania orzeczenia.
Skład orzekający
Jerzy Płusa
przewodniczący
Antoni Hanusz
członek
Jolanta Strumiłło
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kosztów uzyskania przychodu przez osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej, momentu poniesienia kosztu, a także wymogów formalnych uzasadnienia orzeczeń sądów administracyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji podatnika nieprowadzącego ksiąg rachunkowych i może wymagać analizy w kontekście indywidualnych okoliczności faktycznych każdej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowego zagadnienia podatkowego – zaliczania wydatków do kosztów uzyskania przychodu, a także krytyki sposobu uzasadniania orzeczeń przez sądy niższej instancji. Pokazuje, jak ważne jest precyzyjne stosowanie przepisów i jasne uzasadnienie wyroków.
“NSA: Sąd musi jasno uzasadnić wyrok, nawet jeśli różni się od stanowiska organów!”
Dane finansowe
WPS: 498 150 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.