II FSK 237/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku WSA w Łodzi, który uchylił interpretację indywidualną dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych. Przedmiotem sporu była możliwość uznania przedawnienia roszczenia z tytułu umowy pożyczki za przychód z nieodpłatnych świadczeń dla pożyczkobiorcy. Sąd podkreślił, że zgodnie z Kodeksem cywilnym, przedawnienie nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania, a jedynie umożliwia dłużnikowi uchylenie się od jego zaspokojenia. Dług przekształca się w tzw. zobowiązanie naturalne, które nadal istnieje, choć wierzyciel nie uzyska ochrony prawnej w jego dochodzeniu. NSA stwierdził, że brak możliwości przymusowego wyegzekwowania długu nie oznacza trwałego przysporzenia majątkowego po stronie dłużnika. Sąd odwołał się do utrwalonego orzecznictwa, zgodnie z którym przychód podatkowy musi mieć charakter trwały i definitywny. Wskazano również, że przedawnione zobowiązania są przychodem tylko wtedy, gdy ustawodawca wyraźnie tak stanowi (np. w kontekście działalności gospodarczej), co nie ma miejsca w przypadku art. 11 ust. 1 ustawy o PIT. W związku z tym, skarga kasacyjna organu została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej NSA w zakresie opodatkowania przedawnionych pożyczek jako nieodpłatnych świadczeń.
Dotyczy głównie osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej w kontekście art. 11 u.p.d.o.f. Kwestia przedawnionych zobowiązań w działalności gospodarczej jest regulowana odmiennie (art. 14 ust. 2 pkt 6 u.p.d.o.f.).
Zagadnienia prawne (2)
Czy przedawnienie roszczenia z tytułu umowy pożyczki skutkuje powstaniem przychodu podatkowego z tytułu nieodpłatnych świadczeń dla pożyczkobiorcy będącego osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przedawnienie roszczenia z tytułu umowy pożyczki nie skutkuje powstaniem przychodu podatkowego z tytułu nieodpłatnych świadczeń dla pożyczkobiorcy.
Uzasadnienie
Przedawnienie zobowiązania cywilnoprawnego nie powoduje jego wygaśnięcia ani trwałego przysporzenia majątkowego po stronie dłużnika. Dłużnik nadal jest zobowiązany do świadczenia, a wierzyciel nie może skutecznie dochodzić zapłaty. Brak możliwości przymusowego wyegzekwowania nie oznacza jednak definitywnego zwolnienia z długu.
Czy przedawnione zobowiązanie z tytułu pożyczki może stanowić przychód podatkowy w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o PIT?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przedawnione zobowiązanie z tytułu pożyczki nie stanowi przychodu podatkowego w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o PIT, ponieważ nie jest trwałym i definitywnym przysporzeniem majątkowym.
Uzasadnienie
Przychód podatkowy musi mieć charakter trwały i definitywny. Przedawnienie nie spełnia tej cechy, gdyż zobowiązanie nadal istnieje jako zobowiązanie naturalne. Ustawodawca wyraźnie wskazuje, kiedy przedawnione zobowiązania stanowią przychód (np. w działalności gospodarczej), co nie ma zastosowania do ogólnej definicji przychodu z art. 11 ust. 1.
Przepisy (12)
Główne
u.p.d.o.f. art. 11 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przychód stanowią otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Przedawnienie wierzytelności cywilnoprawnej nie skutkuje powstaniem przychodu z nieodpłatnego świadczenia u dłużnika, gdyż nie następuje trwałe przysporzenie majątkowe.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 20 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Nie zastosowano z uwagi na brak powstania przychodu z innych źródeł w wyniku przedawnienia zobowiązania.
u.p.d.o.f. art. 10 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Nie zastosowano z uwagi na brak powstania przychodu z innych źródeł w wyniku przedawnienia zobowiązania.
u.p.d.o.f. art. 14 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Ogólna definicja przychodów z działalności gospodarczej. Wskazuje, że przedawnione zobowiązania są przychodem tylko, gdy ustawodawca wyraźnie tak stanowi.
u.p.d.o.f. art. 14 § 2
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
W pkt 6 stanowi, że za przychód z działalności gospodarczej uważa się wartość umorzonych lub przedawnionych zobowiązań, z wyjątkiem określonych sytuacji. Potwierdza, że przedawnienie samo w sobie nie jest przychodem, a wymaga wyraźnego wskazania przez ustawodawcę.
K.c. art. 117 § 2
Kodeks cywilny
Po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia. Nie oznacza to jednak wygaśnięcia obowiązku.
K.c. art. 502
Kodeks cywilny
Przedawnione roszczenia mogą być przedmiotem potrącenia.
K.c. art. 506
Kodeks cywilny
Przedawnione roszczenia mogą być przedmiotem odnowienia.
K.c. art. 9176
Kodeks cywilny
Przedawnione roszczenia mogą być przedmiotem ugody.
P.p.s.a. art. 57a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zarzut naruszenia przepisu dotyczący wydania rozstrzygnięcia poza granicami sprawy.
P.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa wniesienia skargi kasacyjnej (naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego).
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedawnienie zobowiązania cywilnoprawnego nie skutkuje powstaniem przychodu podatkowego z nieodpłatnych świadczeń, ponieważ nie jest to trwałe i definitywne przysporzenie majątkowe.
Odrzucone argumenty
Przedawnienie zobowiązania z tytułu pożyczki skutkuje powstaniem przychodu podatkowego z nieodpłatnych świadczeń. • Przedawnienie zobowiązania z tytułu pożyczki skutkuje powstaniem przychodu z innych źródeł.
Godne uwagi sformułowania
Przedawnienie wierzytelności cywilnoprawnej takiej jak w niniejszej sprawie, skutkuje powstaniem przychodu z nieodpłatnego świadczenia u dłużnika. • Samo przedawnienie nie rodzi dla dłużnika wymierną korzyść. • Prawo podatkowe nie może całkowicie abstrahować od cywilnoprawnej sytuacji dłużnika. • Przychód podatkowy jest tylko takie przysporzenie majątkowe, które ma charakter trwały, definitywny.
Skład orzekający
Tomasz Zborzyński
przewodniczący
Beata Cieloch
sprawozdawca
Artur Kot
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej NSA w zakresie opodatkowania przedawnionych pożyczek jako nieodpłatnych świadczeń."
Ograniczenia: Dotyczy głównie osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej w kontekście art. 11 u.p.d.o.f. Kwestia przedawnionych zobowiązań w działalności gospodarczej jest regulowana odmiennie (art. 14 ust. 2 pkt 6 u.p.d.o.f.).
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia podatkowego związanego z pożyczkami i przedawnieniem, które może mieć praktyczne znaczenie dla wielu podatników.
“Czy przedawniona pożyczka to przychód? NSA wyjaśnia!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.