II FSK 2332/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą straty w podatku dochodowym od osób fizycznych, potwierdzając prawidłowość interpretacji przepisów o kosztach uzyskania przychodów i przedawnieniu.
Sprawa dotyczyła określenia straty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. Skarżący kwestionował decyzję organów podatkowych o zawyżeniu kosztów uzyskania przychodów oraz zarzucał przedawnienie zobowiązania podatkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 marca 2023 r. oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty skarżącego za nieuzasadnione, w tym dotyczące przedawnienia i kwalifikacji kosztów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę A. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach dotyczącą określenia straty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. Skarżący wykazał stratę w wysokości ponad 3 mln zł, jednak organy podatkowe zakwestionowały zaliczenie części wydatków do kosztów uzyskania przychodów, obniżając stratę do ok. 364 tys. zł. Kluczowe kwestie dotyczyły zaliczenia do kosztów umorzonej wierzytelności, nabycia dokumentacji technicznej, praw użytkowania udziałów i praw licencyjnych, a także zarzutu przedawnienia zobowiązania podatkowego. WSA uznał, że przedawnienie nie nastąpiło z uwagi na zawieszenie biegu terminu z powodu wniesienia skargi do sądu administracyjnego oraz wszczęcia postępowania karnoskarbowego. WSA odrzucił również zarzuty dotyczące kosztów uzyskania przychodów. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 marca 2023 r. oddalił skargę kasacyjną A. W. NSA szczegółowo odniósł się do kwestii doręczenia zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia pełnomocnikowi, podkreślając, że liczy się pełnomocnik reprezentujący stronę w dacie doręczenia. Sąd uznał, że zarzut instrumentalnego wszczęcia postępowania karnoskarbowego nie mógł być skutecznie podniesiony ze względu na brak odpowiedniej podstawy kasacyjnej oraz fakt, że termin przedawnienia nie upływał wkrótce w momencie wszczęcia tego postępowania. NSA potwierdził również, że organy prawidłowo zakwalifikowały umorzoną wierzytelność i nabycie dokumentacji technicznej jako niepodlegające zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów, a także że wydatki na prawa użytkowania udziałów i prawa licencyjne nie miały uzasadnienia ekonomicznego. Skarga kasacyjna została oddalona, a skarżący obciążony kosztami postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (5)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli pełnomocnik reprezentował stronę tylko na etapie kontrolnym i jego umocowanie wygasło przed postępowaniem podatkowym, zawiadomienie powinno być doręczone bezpośrednio podatnikowi.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że liczy się pełnomocnik reprezentujący podatnika w dacie doręczenia zawiadomienia. Jeśli umocowanie wygasło, doręczenie byłoby nieskuteczne, a zawiadomienie powinno trafić do podatnika.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (15)
Główne
O.p. art. 70 § 6 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu w przypadku wszczęcia postępowania karnoskarbowego.
O.p. art. 70c
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Obowiązek zawiadomienia strony o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia.
u.p.d.o.f. art. 23 § 1 pkt 41
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Umorzone wierzytelności, które nie zostały uprzednio zarachowane jako przychody należne, nie stanowią kosztów uzyskania przychodów.
u.p.d.o.f. art. 23 § 1 pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Wydatki na nabycie lub wytworzenie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, w tym wchodzących w skład nabytego przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, nie stanowią kosztów uzyskania przychodów (z pewnymi wyjątkami).
u.p.d.o.f. art. 22 § 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
O.p. art. 70 § 6 pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu w przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
u.p.d.o.f. art. 24 § 2
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Wydatek na nabycie towaru handlowego, który nie został ujęty w remanencie, nie może być uznany za koszt uzyskania przychodów.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 176 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 204 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
K.c. art. 551
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwe zastosowanie i błędna wykładnia art. 70c i art. 70 § 6 pkt 1 O.p. przez uznanie, że doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego. Niewłaściwe zastosowanie i błędna wykładnia art. 23 ust. 1 pkt 41 u.p.d.o.f. przez niezaliczenie umorzonych wierzytelności do kosztów uzyskania przychodu. Niewłaściwe zastosowanie i błędna wykładnia art. 23 ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.d.o.f. przez uznanie, że wydatek na nabycie dokumentacji technicznej nie stanowi kosztu uzyskania przychodu. Niewłaściwe zastosowanie i błędna interpretacja art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. w związku z art. 551 K.c. w zakresie uznania zawyżenia kosztów uzyskania przychodów dotyczących użytkowania praw z udziałów oraz praw autorskich (licencyjnych).
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżącego dotyczące przedawnienia zobowiązania podatkowego. Argumenty skarżącego dotyczące zaliczenia umorzonych wierzytelności do kosztów uzyskania przychodów. Argumenty skarżącego dotyczące zaliczenia wydatków na dokumentację techniczną do kosztów uzyskania przychodów. Argumenty skarżącego dotyczące zaliczenia wydatków na prawa użytkowania udziałów i prawa licencyjne do kosztów uzyskania przychodów.
Godne uwagi sformułowania
liczy się pełnomocnik reprezentujący podatnika w dacie dokonywania czynności przewidzianej w art. 70c O.p., a nie pełnomocnik, który reprezentował podatnika na poprzednim etapie postępowania, ale jego umocowanie już wygasło. nie można z niej wywieść obowiązku automatycznego i bezrefleksyjnego usunięcia z obrotu prawnego wszystkich dotychczasowych decyzji organów odwoławczych, w których powołano się na skutki wynikające z art. 70 § 6 pkt 1 O.p., bez jednoczesnego szczegółowego uzasadnienia okoliczności towarzyszących wszczęciu postępowania karnoskarbowego. nie upływał z końcem grudnia 2018 r., ale dopiero we wrześniu roku 2019. Wszczęcie postępowania karnoskarbowego w grudniu 2018 r. nie pozostawało więc w korelacji z bliskim upływem terminu przedawnienia.
Skład orzekający
Jan Rudowski
przewodniczący
Tomasz Zborzyński
sprawozdawca
Jan Grzęda
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w kontekście doręczeń pełnomocnikom oraz wszczęcia postępowania karnoskarbowego. Wyjaśnienie zasad zaliczania do kosztów uzyskania przychodów umorzonych wierzytelności, wydatków na dokumentację techniczną oraz nabycia praw niemających uzasadnienia ekonomicznego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych i prawnych związanych z polskim prawem podatkowym. Interpretacja dotycząca pełnomocnictwa jest kluczowa dla postępowań podatkowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowych kwestii proceduralnych w prawie podatkowym, takich jak przedawnienie i doręczenia, które mają szerokie zastosowanie praktyczne. Wyjaśnienie zasad dotyczących kosztów uzyskania przychodów jest również istotne dla podatników.
“Kiedy pełnomocnik w podatkach przestaje być pełnomocnikiem? NSA rozstrzyga kluczową kwestię doręczeń i przedawnienia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII FSK 2332/20 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-03-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-10-21 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jan Grzęda Jan Rudowski /przewodniczący/ Tomasz Zborzyński /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania Hasła tematyczne Podatek dochodowy od osób fizycznych Sygn. powiązane II FSK 561/24 - Postanowienie NSA z 2024-05-24 II FSK 1031/24 - Postanowienie NSA z 2024-09-03 I SA/Gl 1639/19 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2020-07-07 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Zasądzono zwrot kosztów postępowania Powołane przepisy Dz.U. 2017 poz 201 art. 70c, art 70 par. 6 pkt 1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn. Dz.U. 2010 nr 51 poz 307 art. 23 ust 1 pkt 41, art 23 ust 1 pkt 1 lit. b, art 22 ust 1 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Rudowski Sędziowie Sędzia NSA Tomasz Zborzyński (spr.) Sędzia NSA Jan Grzęda Protokolant Magdalena Gródecka po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Gl 1639/19 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 30 września 2019 r. nr [...] w przedmiocie określenia straty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Sygnatura akt II FSK 2332/20 U z a s a d n i e n i e Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę A. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach w przedmiocie określenia straty w podatku dochodowym od osób fizycznych. Stan sprawy Sąd przedstawił w sposób następujący: Skarżący w 2012 r. pod firmą R. prowadził działalność gospodarczą w zakresie usług finansowych (handel wierzytelnościami), sprzedaży mułu węgłowego oraz usług zarządzania. W zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu w podatku dochodowym od osób fizycznych PIT-36L wykazał przychód w wysokości 3.188.582,60 zł, koszty uzyskania przychodów w wysokości 6.285.477,24 zł oraz stratę w wysokości 3.096.894,64 zł. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. po wszczęciu dnia 23.08.2016 r. postępowania podatkowego decyzją z dnia 10.11.2016 r. określił skarżącemu wysokość straty na kwotę 593.360,04 zł, stwierdzając zawyżenie kosztów uzyskania przychodów w łącznej wysokości 2.503.534,60 zł. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach decyzją z dnia 6.02.2017 r. uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia ze względu na konieczność poszerzenia materiału dowodowego w aspektach dotychczas nie wyjaśnionych. Skarżący decyzję tę zaskarżył podnosząc, że organ odwoławczy nie jest uprawniony do nakazywania przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego ponad to, co było przedmiotem sporu przed organem pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach ten wyrokiem z dnia 11.07.2017 r. (l SA/GI 380/17) oddalił skargę, wywodząc z powołaniem się na pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11.12.2014 r. (II FSK 2616/14), że decyzja kasacyjna organu odwoławczego, uchylająca rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i przekazująca sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia, nie narusza określonego w art. 234 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201, dalej: O.p.) zakazu orzekania na niekorzyść strony odwołującej się, gdyż nie nakłada na nią żadnego obowiązku. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uprawomocnił się bez jego zaskarżenia. W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. decyzją z dnia 31.10.2018 r. określił skarżącemu wysokość straty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. na kwotę 364.334,04 zł, ustalając, że skarżący zawyżył koszty uzyskania przychodów o kwotę 2.732.560,60 zł i korygując je do kwoty 3.552.916,64 zł. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach decyzją z dnia 30.09.2019 r. decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego utrzymał w mocy, stwierdzając w szczególności, że skarżący niezasadnie zaliczył do kosztów uzyskania przychodów: - kwotę 2.261.227,28 zł tytułem umorzenia wierzytelności wekslowej do wysokości salda wzajemnych rozrachunków ze Sp. z o.o. I. – wobec braku uprzedniego zarachowania tej wierzytelności do przychodów należnych (art. 23 ust. 1 pkt 41 ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych – Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm., dalej: u.p.d.o.f.), - kwotę 83.333,32 zł tytułem nabycia od tejże Spółki prawa użytkowania udziałów w Sp. z o.o. W. w likwidacji w zakresie pobierania dywidend i świadczeń należnych z likwidacji jej majątku oraz prawa głosu na zgromadzeniu wspólników oraz kwotę 150.000 zł tytułem nabycia od tejże Spółki prawa użytkowania praw licencyjnych z zastawu rejestrowego Sp. z o.o. L. – wobec braku ekonomicznego uzasadnienia tych transakcji i niewykazania bezpośredniego lub choćby pośredniego ich związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f.), a także niemożności przeniesienia praw licencyjnych, których zastawnik nie posiadał, - kwotę 238.000 zł stanowiącą cenę dokumentacji technicznej (geologicznej) zakładu górniczego, którą uznano za towar handlowy i sprzedano jako element zorganizowanej części przedsiębiorstwa, ale nie ujęto w remanencie sporządzonym na dzień 31.12.2012 r., co zgodnie z art. 24 ust. 2 u.p.d.o.f. wyklucza możliwość uznania tego wydatku za koszt uzyskania przychodów. Wyjaśnił, że nie nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego skarżącego, ponieważ ze względu na zaskarżenie poprzedniej decyzji do sądu administracyjnego bieg terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 2 O.p. uległ zawieszeniu na okres 260 dni, a ponadto bieg tego terminu na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. uległ zawieszeniu od dnia 14.12.2018 r. ze względu na wszczęcie postępowania karno-skarbowego, o czym skarżący w trybie przewidzianym w art. 70c O.p. został powiadomiony dnia 18.12.2018 r. W skardze na tę decyzję skarżący podniósł zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego, kwestionując prawidłowość doręczenia mu zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia w sytuacji, gdy był reprezentowany przez pełnomocnika. Zarzucił także, że nie miał obowiązku objąć spisem z natury nabytej dokumentacji technicznej, a rozrachunek ze Spółką I.mógł być przeprowadzony kompensatami i innymi rozliczeniami o charakterze bezgotówkowym. Uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: P.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał, że nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego skarżącego, ponieważ ze względu na wniesienie skargi do sądu administracyjnego termin przedawnienia uległ zawieszeniu na okres 260 dni, a ponadto ze względu na wszczęcie dochodzenia w sprawie podania nieprawdy w deklaracji przez zawyżenie kosztów uzyskania przychodów i zawiadomienie o tym skarżącego w trybie art. 70c O.p. nastąpiło dalsze zawieszenie biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p.; skarżący nie ustanowił pełnomocnika w postępowaniu podatkowym, a jedynie w postępowaniu kontrolnym, toteż zawiadomienie to prawidłowo doręczono bezpośrednio skarżącemu. Zasadne też organy podatkowe uznały zakupioną dokumentację techniczną za towar handlowy, sprzedany jako element zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Brak ujęcia jej w spisie z natury na koniec roku 2012 na mocy art. 24 ust. 2 u.p.d.o.f. wykluczył możliwość uznania wydatku na jej nabycie za koszt uzyskania przychodów. Zasadnie też przyjęto, że skoro kwoty umorzonej wierzytelności skarżący nie zarachował uprzednio do przychodów należnych, zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 41 u.p.d.o.f. nie może ona stanowić kosztu uzyskania przychodów oraz że zastawnik nie mógł przenieść na skarżącego praw licencyjnych, których nie posiadał – niezależnie od tego, że ich nabycie z zastawu rejestrowego, podobnie jak nabycie udziałów spółki kapitałowej w likwidacji, nie miało ekonomicznego uzasadnienia i nie stanowiło wydatku poniesionego w celu uzyskania przychodów w rozumieniu art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej skarżący wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zarzucił naruszenie: 1. art. 70c i art. 70 § 6 pkt 1 O.p. przez ich niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię, tym samym uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego; 2. art. 23 ust. 1 pkt 41 u.p.d.o.f. przez błędną interpretację skutkującą niezaliczeniem umorzonych wierzytelności do kosztów uzyskania przychodu prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej w roku 2012; 3. art. 23 ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.d.o.f. przez jego niewłaściwe zastosowanie i błędną interpretację, iż nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na nabycie dokumentacji technicznej; 4. art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. przez niewłaściwe zastosowanie i błędną interpretację w zakresie uznania zawyżenia kosztów uzyskania przychodów dotyczących użytkowania praw z udziałów oraz praw autorskich (licencyjnych) i art. 551 ustawy z dnia 23.04.1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm., dalej: K.c.) przez błędną interpretację w zakresie zbycia zorganizowanego przedsiębiorstwa. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że błędne jest uznanie, jakoby skarżący nie ustanowił pełnomocnika, któremu powinno być doręczone zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, skoro z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego I FPS 3/18 wynika, że obowiązek doręczenia zawiadomienia pełnomocnikowi istnieje, gdy strona miała pełnomocnika czy to w postępowaniu kontrolnym, czy podatkowym. Ponadto organy skarbowe nadużyły środka w postaci wszczęcia postępowania karno-skarbowego, gdyż miało to miejsce na 16 dni przed upływem terminu przedawnienia, a także dlatego, że nie podjęto żadnej czynności świadczącej o prowadzeniu tego postępowania. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Podniósł, że ustanowienie pełnomocnika do kontroli podatkowej nie stanowi zgłoszenia pełnomocnictwa do postępowania podatkowego, a z uzasadnienia uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego I FPS 3/18 wynika, ze chodzi w niej o czas ustanowienia pełnomocnika, a nie zakres określony dokumentem pełnomocnictwa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. W szczególności nietrafny jest zarzut naruszenia art. 70c i art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Jakkolwiek bowiem w uchwale z dnia 18.03.2019 r. (I FPS 3/18) stwierdzono, że dla skuteczności zrealizowania obowiązku wynikającego z art. 70c O.p. zawiadomienie, o którym mowa w tym przepisie, należy doręczyć pełnomocnikowi, który został ustanowiony w postępowaniu kontrolnym lub podatkowym, nawet jeżeli zawiadomienia tego dokonuje organ podatkowy, przed którym nie toczy się żadne postępowanie z udziałem pełnomocnika strony, niemniej chodzi tu o pełnomocnika reprezentującego podatnika w dacie dokonywania czynności przewidzianej w art. 70c O.p., a nie pełnomocnika, który reprezentował podatnika na poprzednim etapie postępowania, ale jego umocowanie już wygasło. Innymi słowy, pełnomocnik reprezentujący podatnika w postępowaniu kontrolnym winien być adresatem omawianego zawiadomienia, jeżeli doręczane jest ono w trakcie postępowania kontrolnego. Natomiast jeżeli zawiadomienie doręczane jest już w trakcie postępowania podatkowego, jego adresatem winien być pełnomocnik reprezentujący podatnika w tym postępowaniu. Jeżeli zatem podatnik ustanowił pełnomocnika do reprezentowania go tylko w postępowaniu kontrolnym i nie przedłużył udzielonego umocowania również na postępowanie podatkowe, wystosowane już w trakcie postępowania podatkowego zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu zobowiązania podatkowego winno być doręczane bezpośrednio podatnikowi, gdyż w tym momencie nie jest on już reprezentowany przez pełnomocnika; zarazem nieuprawnione jest oczekiwanie, że zawiadomienie zostanie doręczone pełnomocnikowi "historycznemu", reprezentującemu podatnika na wcześniejszym etapie postępowania, ale który swe umocowanie już utracił. Skoro zatem skarżący był reprezentowany przez pełnomocnika tylko na etapie postępowania kontrolnego, ale nie był reprezentowany na etapie postępowania podatkowego, zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia wystosowane już w trakcie postępowania podatkowego powinno zostać doręczone bezpośrednio skarżącemu, a nie osobie, która wprawdzie reprezentowała go na wcześniejszym etapie postępowania, ale jej umocowanie do reprezentowania go już wygasło. Zawiadomienie doręczone bezpośrednio skarżącemu odpowiadało zatem wymogom określonym w art. 70c O.p. i wywołało skutek przewidziany w art. 70 § 6 pkt 1 O.p.; zawiadomienie doręczone byłemu pełnomocnikowi skarżącego byłoby prawnie nieskuteczne. Zarzut instrumentalnego wszczęcia postępowania karnoskarbowego został podniesiony przez skarżącego dopiero w skardze kasacyjnej. Jakkolwiek na mocy art. 134 P.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, niemniej nie sposób zasadnie i skutecznie zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi Wojewódzkiemu w Gliwicach, że wskazanego aspektu sprawy nie zbadał. Po pierwsze, o dopuszczalności badania sprawy przez sąd administracyjny także w aspekcie oceny, czy wszczęcie postępowania karnoskarbowego nie miało na celu wyłącznie zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, Naczelny Sąd Administracyjny przesądził dopiero w uchwale z dnia 24.05.2021 r. (I FPS 1/21), podczas gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w niniejszej sprawie wyrokował dnia 7.07.2020 r., kiedy uprawnienie sądu administracyjnego do takiej oceny budziło zasadnicze wątpliwości prawne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 24.11.2016 r., I FSK 759/15, czy z dnia 9.11.2018 r., I FSK 2149/16). Po drugie, chociaż wspomniana uchwała odnosi się do stanów przeszłych (decyzji zapadłych przed dniem wydania uchwały), nie można z niej wywieść obowiązku automatycznego i bezrefleksyjnego usunięcia z obrotu prawnego wszystkich dotychczasowych decyzji organów odwoławczych, w których powołano się na skutki wynikające z art. 70 § 6 pkt 1 O.p., bez jednoczesnego szczegółowego uzasadnienia okoliczności towarzyszących wszczęciu postępowania karnoskarbowego; rolą sądu administracyjnego jest wprawdzie każdorazowe badanie akt podatkowych w celu ustalenia, czy w rozpoznawanej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające podejrzenie instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego, niemniej dopiero w sytuacjach wątpliwych możliwe jest skuteczne czynienie organowi odwoławczemu zarzutu niewyjaśnienia tej kwestii w uzasadnieniu decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25.05.2022 r., I FSK 96/22). Z kolei jako okoliczności mogące rodzić uzasadnione podejrzenie instrumentalnego wykorzystania wszczęcia postępowania karnoskarbowego dla spowodowania skutku zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego można wskazać: bliski upływ terminu przedawnienia, czasową korelację między czynnościami organu podatkowego i wszczęciem postępowania karnego, brak aktywności organu prowadzącego postępowanie karne (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12.10.2022 r., I FSK 929/22). Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy należy wskazać na nietrafność powoływania się skarżącego już na pierwszą z wymienionych okoliczności, a więc bliski upływ terminu przedawnienia, ponieważ ze względu na wcześniejsze zawieszenie biegu terminu przedawnienia wskutek wniesienia skargi do sądu administracyjnego (art. 70 § 6 pkt 2 O.p.), termin przedawnienia zobowiązania podatkowego skarżącego za rok 2012 - a więc także termin przedawnienia możliwości orzekania o wysokości straty (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6.11.2017 r., II FPS 3/17) – nie upływał z końcem grudnia 2018 r., ale dopiero we wrześniu roku 2019. Wszczęcie postępowania karnoskarbowego w grudniu 2018 r. nie pozostawało więc w korelacji z bliskim upływem terminu przedawnienia. Po trzecie, procesowa skuteczność zarzutu zaniechania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zbadania z urzędu kwestii ewentualnej instrumentalności wszczęcia postępowania karnoskarbowego jest zależna od przytoczenia adekwatnej do tego zarzutu podstawy kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę zasadniczo w granicach skargi kasacyjnej, które to granice wyznaczają przytoczone podstawy kasacyjne (art. 183 § 1 w związku z art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Dlatego też przeprowadzenie w rozpoznawanej sprawie oceny braku zajęcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanowiska co do ewentualnej instrumentalności wszczęcia postępowania karnoskarbowego, zwłaszcza wobec braku podniesienia stosownego zarzutu w skardze do tego Sądu, uzależnione jest od przytoczenia przez skarżącego odpowiedniej podstawy kasacyjnej w skardze kasacyjnej – na przykład w postaci zarzutu naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. przez zaniechania zbadania sprawy w jej granicach lub naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. przez nienależyte uzasadnienie podstawy prawnej podjętego rozstrzygnięcia. Brak przytoczenia takich podstaw kasacyjnych w rozpoznawanej skardze kasacyjnej wyklucza możliwość merytorycznego odniesienia się przez sąd kasacyjny do zarzutu zaniechania dokonania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny z urzędu oceny instrumentalności wszczęcia postępowania karnoskarbowego. Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia przepisów ustawy podatkowej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że niezasadny jest zarzut naruszenia art. 23 ust. 1 pkt 41 u.p.d.o.f. Przepis ten stanowi, że nie uważa się za koszty uzyskania przychodów umorzonych wierzytelności za wyjątkiem tych, które uprzednio na podstawie art. 14 zostały zarachowane jako przychody należne. Ponieważ umorzonych wierzytelności, które skarżący rozpoznał jako koszty uzyskania przychodów, wcześniej nie zarachował jako przychodów należnych, na mocy art. 23 ust. 1 pkt 41 u.p.d.o.f. kosztów uzyskania przychodów stanowić one nie mogą; taka wykładnia przepisu nie może być uznana za błędną. Niezasadny jest też zarzut naruszenia art. 23 ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.d.o.f. Przepis ten stanowi, że nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na nabycie lub wytworzenie we własnym zakresie innych, niż wymienione w lit. a (a więc innych, niż grunty lub prawa wieczystego użytkowania gruntów, z wyjątkiem opłat za wieczyste użytkowanie gruntów) środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, w tym również wchodzących w skład nabytego przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części. Nabyta przez skarżącego dokumentacja techniczna nie została zakwalifikowana jako środek trwały, ale jako towar handlowy. Wydatek na jej nabycie mógł zatem stanowić koszt uzyskania przychodów, pod warunkiem ujęcia tej dokumentacji jako towaru w remanencie. Skoro skarżący jednak tego nie uczynił, brak podstaw do rozpoznania omawianego wydatku jako kosztu uzyskania przychodów. Taki wniosek pozostaje zresztą bez związku z prawidłowością wykładni przepisu przytoczonego jako podstawa kasacyjna, również z tego względu świadcząc o bezzasadności zarzutu. Wreszcie, nie jest też zasadny zarzut naruszenia art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. w związku z art. 551 K.c. w zakresie uznania zawyżenia kosztów uzyskania przychodów dotyczących użytkowania praw z udziałów oraz praw autorskich (licencyjnych), a to przez błędną ich interpretację w zakresie zbycia zorganizowanego przedsiębiorstwa. Również ten zarzut nie jest adekwatny do przesłanki rozstrzygnięcia podatkowego, którą stanowiła konstatacja, że wydatki na nabycie wymienionych praw nie mają uzasadnienia ekonomicznego i nie wykazują związku z uzyskaniem przychodów. Ponieważ na mocy art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23, w sytuacji, gdy wydatki poniesione przez skarżącego nie mogą być uznane za poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia ich źródła, nie mogą także stanowić kosztu uzyskania przychodów. Taka wykładnia art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. jest prawidłowa i nie prowadzi do błędnego zastosowania tego przepisu. Z kolei odnoszenie zarzutu do cywilistycznej definicji przedsiębiorstwa nie wykazuje związku z możliwością prawnopodatkowej kwalifikacji wydatku jako kosztu uzyskania przychodów. Ze względu na brak stosownego zarzutu, jak również ze względu na wypowiedź Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w prawomocnym wyroku z dnia 11.07.2017 r. (l SA/GI 380/17), Naczelny Sąd Administracyjny nie ocenił sprawy w aspekcie wpływu wynikającego z art. 234 O.p. zakazu rozstrzygania na niekorzyść strony odwołującej się na możliwość obniżenia wysokości straty w decyzji wydanej w następstwie uwzględnienia przez organ odwoławczy odwołania wniesionego przez podatnika. Konkludując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że żaden z zarzutów, podniesionych w skardze kasacyjnej, nie okazał się uzasadniony, co przesądza o jej oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a. jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a. oraz stosowanego odpowiednio § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265), zasądzając od skarżącego na rzecz organu administracji publicznej kwotę 480 zł tytułem opłaty za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną i udział w rozprawie radcy prawnego, który nie prowadził sprawy w pierwszej instancji. SNSA SNSA SNSA Jan Grzęda Jan Rudowski Tomasz Zborzyński (spr.)
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI