II FSK 230/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną spółki, uznając za prawidłowe zaliczenie przez organy podatkowe wydatków na ubezpieczenie samochodów, podróże służbowe zarządcy oraz wdrożenie programu komputerowego do kosztów uzyskania przychodów lub powiększenia wartości niematerialnej i prawnej.
Spółka zaskarżyła decyzję Izby Skarbowej dotyczącą podatku dochodowego od osób prawnych za 2000 r., kwestionując zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów wydatków na ubezpieczenie samochodów, podróże służbowe zarządcy oraz wdrożenie programu komputerowego. Sądy obu instancji uznały stanowisko organów podatkowych za prawidłowe, stwierdzając, że wydatki na ubezpieczenie powinny być rozliczane proporcjonalnie do okresu, brak związku przyczynowego między podróżami a przychodami oraz że koszty wdrożenia programu komputerowego powinny powiększać jego wartość niematerialną i prawną podlegającą amortyzacji. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego nie znalazły uzasadnienia.
Sprawa dotyczyła sporu między spółką "B." Sp. z o.o. a organami podatkowymi w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2000 r. Spółka kwestionowała decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, utrzymaną w mocy przez Izbę Skarbową, która określiła zobowiązanie podatkowe, odrzucając zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów części wydatków na ubezpieczenie samochodów (z uwagi na okres ubezpieczenia wykraczający poza rok podatkowy), wydatków na podróże służbowe zarządcy (z powodu braku wykazania związku przyczynowego z przychodami) oraz wydatków na wdrożenie i instalację programu komputerowego (uznając je za koszty powiększające wartość niematerialną i prawną podlegającą amortyzacji). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę spółki, podzielając argumentację organów podatkowych. W skardze kasacyjnej spółka zarzuciła naruszenie prawa materialnego (błędna wykładnia art. 15 ust. 1 i 4 oraz niewłaściwe zastosowanie art. 16g ust. 3 ustawy o PDOPr) oraz prawa procesowego (niezastosowanie art. 106 par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania były chybione, ponieważ kwestionowały ustalenia faktyczne, a nie procedurę. Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, NSA stwierdził, że nie zostały one wystarczająco precyzyjnie sformułowane (brak wskazania konkretnych członów przepisów, sposobu wykładni) i że sąd kasacyjny nie jest uprawniony do samodzielnego ustalania stanu faktycznego ani do oceny prawidłowości zastosowania przepisów do stanu faktycznego, który nie został skutecznie zakwestionowany. W odniesieniu do wydatków na ubezpieczenie, NSA potwierdził stanowisko WSA, że koszty te powinny być rozliczane w roku, którego dotyczą, a umowa leasingu nie zmienia tej zasady. W kwestii podróży służbowych, brak wykazania związku przyczynowego z przychodami uniemożliwiał zaliczenie ich do kosztów. Natomiast wydatki na wdrożenie i instalację programu komputerowego, zgodnie z art. 16g ust. 3 ustawy o PDOPr, powinny powiększać wartość początkową wartości niematerialnej i prawnej podlegającej amortyzacji, a nie być jednorazowo zaliczane do kosztów uzyskania przychodów. Sąd podkreślił, że sądy administracyjne kontrolują legalność działania organów, a nie merytorycznie rozstrzygają sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Wydatki na ubezpieczenie pojazdów objętych umową leasingu operacyjnego, których okres ubezpieczenia wykracza poza rok podatkowy, nie mogą być w całości zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w roku poniesienia wydatku, lecz powinny być rozliczane proporcjonalnie do okresu trwania ubezpieczenia w danym roku podatkowym, zgodnie z art. 15 ust. 4 ustawy o PDOPr.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zasada z art. 15 ust. 4 ustawy o PDOPr, zgodnie z którą koszty uzyskania przychodów są potrącalne tylko w roku podatkowym, którego dotyczą, ma zastosowanie również w przypadku umów leasingu operacyjnego. Nawet jeśli umowa leasingu przewiduje możliwość wcześniejszego rozwiązania, koszty ubezpieczenia przypadające na okres wykraczający poza rok podatkowy nie mogą być zaliczone do kosztów tego roku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (13)
Główne
PPSA art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.d.o.p. art. 15 § 1
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
Koszty uzyskania przychodów muszą pozostawać w związku przyczynowo-skutkowym z przychodami lub źródłem przychodów.
u.p.d.o.p. art. 15 § 4
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
Koszty uzyskania przychodów są potrącalne tylko w tym roku podatkowym, którego dotyczą.
u.p.d.o.p. art. 16g § 1
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
u.p.d.o.p. art. 16g § 3
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
Za cenę nabycia uważa się kwotę należną zbywcy, powiększoną o koszty związane z zakupem naliczone do dnia przekazania środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej do używania, a w szczególności o koszty montażu, instalacji i uruchomienia programów oraz systemów komputerowych.
Pomocnicze
PPSA art. 106 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.d.o.p. art. 16a § 1
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
u.p.d.o.p. art. 16h § 1
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 180
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 199
Ordynacja podatkowa
Argumenty
Godne uwagi sformułowania
Gdy na skutek błędnej wykładni prawa materialnego organy podatkowe nie dokonały koniecznych ustaleń faktycznych, od których zależne jest zastosowanie tego prawa, właściwą podstawą skargi kasacyjnej jest zarzut naruszenia przepisów postępowania. Sąd kasacyjny nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów lub też stawiania hipotez co do tego, jakiego przepisu dotyczy podstawa kasacji. Sądy administracyjne przeprowadzają kontrolę działalności administracji publicznej i nie orzekają merytorycznie, tj. nie rozpoznają sprawy co do jej istoty, lecz oceniają czy organy prowadzące postępowanie administracyjne prawidłowo stosowały przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania.
Skład orzekający
Jerzy Rypina
przewodniczący
Ryszard Pęk
sprawozdawca
Włodzimierz Kubiak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kosztów uzyskania przychodów w podatku dochodowym od osób prawnych, w szczególności w zakresie ubezpieczeń, podróży służbowych oraz kosztów wdrożenia systemów komputerowych. Wyjaśnienie granic kognicji sądu kasacyjnego w zakresie kontroli ustaleń faktycznych i zarzutów naruszenia przepisów postępowania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2000 roku i późniejszych lat, a jego zastosowanie może być ograniczone przez zmiany w przepisach prawa podatkowego oraz specyfikę stanu faktycznego konkretnej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy typowych zagadnień podatkowych związanych z kosztami uzyskania przychodów, ale zawiera szczegółowe omówienie interpretacji przepisów dotyczących ubezpieczeń, podróży służbowych i wdrożenia systemów IT. Wyjaśnienie zasad postępowania kasacyjnego jest również wartościowe dla prawników.
“Koszty ubezpieczenia, podróży i IT: Jak prawidłowo rozliczyć je w podatku dochodowym od osób prawnych?”
Dane finansowe
WPS: 237 685 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII FSK 230/05 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2006-01-13 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-03-01 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jerzy Rypina /przewodniczący/ Ryszard Pęk /sprawozdawca/ Włodzimierz Kubiak Symbol z opisem 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych Hasła tematyczne Podatek dochodowy od osób prawnych Sygn. powiązane SA/Sz 348/03 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2004-11-03 Skarżony organ Izba Skarbowa Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Zasądzono zwrot kosztów postępowania Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 174 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 2000 nr 54 poz 654 art. 15 ust. 1, art. 16g ust. 3 Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 14 czerwca 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Tezy Gdy na skutek błędnej wykładni prawa materialnego organy podatkowe nie dokonały koniecznych ustaleń faktycznych, od których zależne jest zastosowanie tego prawa, właściwą podstawą skargi kasacyjnej jest zarzut naruszenia przepisów postępowania. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Rypina, Sędziowie NSA Włodzimierz Kubiak, Ryszard Pęk (sprawozdawca), Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2006 r. na rozprawie w Wydziale II Izby Finansowej skargi kasacyjnej "B." Sp. z o. o. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 3 listopada 2004 r., sygn. akt SA/Sz 348/03 w sprawie ze skargi "B." Sp. z o. o. w S. na decyzję Izby Skarbowej w S. z dnia 14 stycznia 2003 r. (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2000 r. 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od "B." Sp. z o. o. w S. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w S. kwotę 2.400 (dwa tysiące czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę "B." Spółki z o.o. w S. na decyzję Izby Skarbowej w S. z dnia 14 stycznia 2003 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2000 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujące okoliczności faktyczne i prawne. Decyzją z dnia 21 października 2002 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w S. określił "B." Sp. z o.o. w S. zobowiązanie w podatku dochodowym o osób prawnych za 2000 r. w wysokości 237.685 zł. oraz zaległość w tym podatku w kwocie 14.628 zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że Spółka, z naruszeniem art. 15 ust. 1 i 4 oraz art. 16g ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /t.j. Dz.U. 2000 nr 54 poz. 654 ze zm./, zaniżyła podstawę opodatkowania i należny podatek dochodowy na skutek bezpodstawnego zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków w łącznej kwocie 14.628 zł., w tym: - z tytułu ubezpieczenia samochodów Polonez Truck oraz dwóch samochodów ciężarowych Hyundai Santamo, które to wydatki w łącznej kwocie 6.543,79 zł., zgodnie z treścią art. 15 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, dotyczyły następnego roku podatkowego, - z tytułu zwrotu wydatków w łącznej kwocie 21.817,21 zł., odnoszących się do zagranicznych podróży służbowych Kaya W. - zarządzającego Spółką na podstawie kontraktu menedżerskiego - do podmiotów, które nie były w 2000 r. kontrahentami, a w konsekwencji niestanowiących na podstawie art. 15 ust. 1 oraz ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych kosztów uzyskania przychodów Spółki w 2000 r., - wydatków w łącznej kwocie 20.400 zł. poniesionych na wdrożenie i instalację programu komputerowego, które na podstawie art. 16g ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych powinny powiększać cenę nabycia środka trwałego w postaci systemu komputerowego MOS i które podlegały amortyzacji. Izba Skarbowa w S., po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez Spółkę, utrzymała powyższą decyzję w mocy. W uzasadnieniu, odnosząc się do wydatków na ubezpieczenie samochodów, wyjaśniła, że umowy ubezpieczenia zawarto na okres od 29 kwietnia 2000 r. do 28 kwietnia 2001 r. /Polonez Truck/ oraz na okres od 6 października 2000 r. do 5 października 2001 r. /dwa samochody ciężarowe Hyundai Santamo/ i wobec tego wydatki, w części dotyczącej okresu ubezpieczenia przypadającego na rok 2001, nie mogły być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów roku 2000, gdyż stanowiły koszty uzyskania przychodów roku 2001. Według Izby Skarbowej także wydatki na zagraniczne podróże zarządcy Spółki nie mogły być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, bowiem Spółka nie wykazała związku przyczynowego pomiędzy wydatkami a przychodami. Takiego związku - jak podkreśliła Izba Skarbowa - nie potwierdziły przedłożone przez Spółkę faktury dokumentujące zakupy towarów za granicą, gdyż wskazane w nich siedziby zagranicznych kontrahentów były inne niż miejsca podróży zarządcy Spółki. Ponadto, powołując się na art. 15 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, Izba Skarbowa wyjaśniła, że gdyby w rzeczywistości Spółka uzyskała w następnych latach przychód związany z wydatkami poniesionymi na te podróże, to nic nie będzie stało na przeszkodzie, aby wydatki te zostały zaliczone w ciężar kosztów uzyskania przychodów odpowiedniego roku podatkowego. Co się tyczy wydatków związanych z wdrożeniem i instalacją programu komputerowego Izba Skarbowa zwróciła uwagę na to, że faktura z dnia 30 września 2000 r. wystawiona przez dostawcę programu dotyczyła "instalacji i konfiguracji oprogramowania na serwerze i końcówkach", a faktura z dnia 11 października 2000 r. "pakietu wdrożeniowego". W jej ocenie, zgodnie z art. 16a ust. 1 pkt 3, art. 16g ust. 1 pkt 1 i art. 16g ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, wydatki udokumentowane wymienionymi wyżej fakturami powinny zwiększać wartość programu komputerowego, jako wartości niematerialnej i prawnej, gdyż cenę nabycia środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych należało powiększyć o koszty związane z zakupem, w tym o koszty montażu, instalacji i uruchomienia programów oraz systemów komputerowych. Izba Skarbowa nie zgodziła się z argumentacją Spółki, że udokumentowany fakturą z dnia 11 października 2000 r. zakup pakietu wdrożeniowego dotyczył tylko i wyłącznie usług szkoleniowych, gdy z przeczyła temu treść załącznika nr 1 do umowy zawartej przez Spółkę z dostawcą programu komputerowego. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie Spółka wniosła o uchylenie decyzji Izby Skarbowej i zarzuciła, że wydano ją z naruszeniem prawa polegającym na błędnej wykładni art. 15 ust. 1 w związku z art. 15 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz art. 16g ust. 1 i ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, a także z naruszeniem art. 122, art. 180 art. 187 i art. 199 Ordynacji podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który przejął sprawę do rozpoznania na podstawie art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./, wyrokiem z dnia 3 listopada 2004 r. oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że skarga jest bezzasadna, gdyż decyzja Izby Skarbowej nie naruszała prawa materialnego, znajdującego zastosowanie do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, zaś jej wydanie zostało poprzedzone należycie przeprowadzonym postępowaniem podatkowym. Sąd podkreślił, że w zaskarżonej decyzji zasadnie przyjęto, że wydatki poniesione na ubezpieczenie samochodów używanych przez Spółkę na podstawie umowy leasingu operacyjnego nie mogły być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów 2000 r., gdyż ustalone w tych umowach okresy ubezpieczenia znacząco wykraczały poza ten rok podatkowy i z uwagi na treść art. 15 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych mogły być zaliczone jedynie do roku podatkowego, którego dotyczyły, tj. do kosztów roku 2001. Według Sądu postanowienia umowy leasingowej nie uzasadniały stanowiska Spółki, że wydatki na ubezpieczenie samochodów mogły być w całości zaliczone do kosztów uzyskania przychodów z chwilą ich zapłaty, niezależnie od roku podatkowego, którego dotyczyły. W tym kontekście Sąd zaznaczył, że w razie zwrotu pojazdów leasingodawcy prawny obowiązek ubezpieczenia z tytułu OC obciążał posiadacza pojazdu i wówczas ubezpieczyciel zwracał ubezpieczającemu składki za niewykorzystany okres ubezpieczenia. Ta argumentacja przesądzała w ocenie Sądu o zastosowaniu art. 15 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i wynikającej z tego przepisu zasady nie mogły podważyć ewentualne odmienne postanowienia umowy leasingowej oraz podnoszona w skardze możliwość utraty pojazdów przez leasingobiorcę. Dla potwierdzenia tych racji Sąd przywołał wyrok NSA z dnia 11 lutego 1999 r. /SA/Sz 686 /98/, w którym wyrażony został pogląd, że "za uzasadnione w świetle przepisów ustawy (...) uznać należy stanowisko zaskarżonej decyzji co do wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów roku podatkowego 1995 wydatków na ubezpieczenie samochodów i prenumeratę czasopism dotyczących roku 1996". Co się tyczy zarzutu związanego z wydatkami na podróże służbowe Kaya W., Sąd podniósł, że skarżąca Spółka nie wykazała w przekonujący sposób, że wydatki zwrócone jej zarządcy na podstawie wystawionych przez niego faktur VAT miały związek z osiągniętymi przez spółkę przychodami. Sąd zwrócił uwagę na to, że zebrane w sprawie materiały dowodowe wskazywały jedynie na to, że Kay W., w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, jako podmiot zarządzający spółką z o.o. "B." na podstawie kontraktu menedżerskiego, wystawił dla Spółki faktury VAT na łączną kwotę 21.817,21 zł, a także Spółka utrzymywała kontakty handlowe z podmiotami z Niemiec, Holandii i Finlandii i dokonywała przewozów towarów do tych podmiotów. Spółka nie wykazała jednak, że kwoty wynikające z tych faktur VAT pozostawały w związku z jej przychodami, w szczególności nie przedłożyła żadnego dowodu, z którego by wynikało, do jakich konkretnie wydatków dotyczących podróży służbowych oraz działań Kaya W. za granicą odnosiły się omawiane faktury VAT. Faktury te zawierały jedynie ogólnikowe opisy wydatków zarządcy, poprzez określenie miejscowości do której podróżował, daty jego pobytu, niekiedy także ogólne wskazanie, że dotyczyły diet, hotelu, wydatków na paliwo. Jednakże nie załączono do nich żadnych rachunków za paliwo, hotel, wystawionych delegacji czy ewidencji przebiegu pojazdu. Wprawdzie - jak podkreślił Sąd - z kontraktu menedżerskiego zawartego przez Spółkę z Kayem W. wynikało, że "koszty dodatkowe związane ze świadczonymi usługami /podróże służbowe koszty reprezentacji, ekspertyz itp./ będą rozliczane na podstawie odrębnych rachunków wystawianych przez zleceniobiorcę", to jednak te wydatki zleceniobiorcy /zarządcy/ również powinny być przez niego wykazane w taki sposób, by nie ulegało wątpliwości, że w rzeczywistości zostały poniesione oraz, że pozostawały w związku przyczynowo - skutkowym z przychodami Spółki. W konsekwencji Sąd przyjął, że organ odwoławczy - w oparciu o przepis art. 15 ust. 1 i ust. 4 - zasadnie nie uznał omawianych wydatków za koszty uzyskania przychodów Spółki. W dalszych wywodach zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd wyjaśnił, że nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący wyłączenia przez organy podatkowe z kosztów uzyskania przychodów Spółki roku 2000 wydatków udokumentowanych fakturami VAT nr 1 i 2, wystawionymi przez firmę komputerową "N." SA w G. Podkreślił, że Spółka nie wykazała w przekonujący sposób, że wydatki te dotyczyły wyłącznie szkolenia pracowników, a nie wdrożenia wcześniej zakupionego systemu komputerowego oraz instalacji i konfiguracji jego elementów. Zarówno z zamówienia złożonego przez Spółkę, jak i z wystawionej przez firmę komputerową faktury VAT nr 1 wynikało, że przedmiotem transakcji był zakup pakietu wdrożeniowego i w odniesieniu do tej kwestii organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę zasadnie wskazał, że opis operacji zawarty w tej fakturze nawiązuje do "Cennika usług dla MOS v. SQLX", to jest jego pozycji nr 2, w której zamieszczono definicję prac wdrożeniowych, a w osobnym punkcie sprecyzowano pojęcie prac szkoleniowych. Zgodnie z tymi zapisami w pojęciu prac wdrożeniowych nie mieściły się usługi szkoleniowe, a zatem zdaniem Sądu słusznie organy podatkowe przyjęły, że faktura ta dotyczyła usług wdrożeniowych, a nie szkoleniowych. Również opis transakcji zawarty w fakturze VAT nr 2 za "instalację i konfigurację oprogramowania systemowego na serwerze i końcówkach" wyraźnie odnosił się do zapisów umowy, na podstawie której Spółka nabyła system komputerowy, w szczególności do punktu 3 załącznika nr 2. W załączniku tym prace, opisane jako "instalacja i konfiguracja oprogramowania systemowego", także nie zawierały usług szkoleniowych. Ponadto z treści par. 9 umowy dnia 31 sierpnia 2000 r. wynikało, że zasadnicza cena za zamówiony system "MOS v. SQLX", obejmowała tylko dokumentację użytkową i techniczną wraz z licencją. Zapłata ta nie obejmowała natomiast opisanych w par. 2 pkt 4 i 5 umowy usług instalacji oraz konfiguracji oprogramowania Windows NT 4.0 oraz instalacji systemu MOS, za które płatność w wysokości 5.400 zł następowała odrębnie - dopiero po wykonaniu usługi. Tym samym - według Sądu - uznać należało, że również kwota 5.400 zł wynikająca z faktury VAT nr 2 dotyczyła opisanych w par. 2 pkt 4 i 5 umowy czynności, w których nie wymieniono czynności szkolenia, a jedynie instalację i konfigurację bazy danych zakupionego systemu i oprogramowania systemowego. Także powoływany przez Spółkę protokół odbioru przedmiotu umowy z dnia 7 września 2000 r., wymieniający wykonane dla Spółki elementy i prace, nie wymieniał czynności polegających na "instalacji i konfiguracji oprogramowania systemowego na serwerze i końcówkach" oraz usług wdrożeniowych, co również przemawiało za przyjęciem, że prace te rozliczono w okresie późniejszym, na podstawie dwóch faktur na łączną kwotę 20.400 zł. W rezultacie Sąd uznał za zasadne zaliczenie tych wydatków przez organy obu instancji do wydatków powiększających wartość początkową wartości niematerialnej i prawnej, bowiem dopiero po wykonaniu przez firmę komputerową związanych z nimi usług, system "MOS v. SQLX" był kompletny i zdatny do użytku. Wydatki takie - w myśl art. 16a ust. 1 pkt 3 oraz ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych - powinny być amortyzowane, a niezaliczone jednorazowo do kosztów uzyskania przychodów. W końcowej części uzasadnienia Sąd wyjaśnił, że nie podzielił zarzutu skargi, że ustalenia faktyczne organów obu instancji dokonane zostały z naruszeniem art. 122, art. 180, art. 187 i art. 199 Ordynacji podatkowej, wobec nieprzeprowadzenia dowodów z zeznań świadków oraz przesłuchania strony na okoliczność zawartej umowy dotyczącej systemu komputerowego. Podkreślił, że w trakcie postępowania kontrolnego i odwoławczego Spółka nie składała takich wniosków dowodowych, natomiast zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał organowi odwoławczemu na dokonanie jednoznacznych ocen i podjęcie ostatecznego rozstrzygnięcia, bez potrzeby przeprowadzenia z urzędu dodatkowych dowodów. W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik "B." Spółki z o.o. w S. zaskarżył w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i zarzucił: - naruszenie prawa materialnego polegające na błędnej wykładni art. 15 ust. 1 oraz ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, jak również na niewłaściwym zastosowaniu art. 16g ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, - naruszenie prawa procesowego polegające na niezastosowaniu art. 106 par. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, skutkujące sprzecznością wyroku z materiałem dowodowym. Wskazując na powyższe zarzuty autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podniósł w pierwszej kolejności, że podstawą zakwestionowania zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu roku 2000 całości kosztów ubezpieczenia dwóch samochodów ciężarowych Hyundai Santamo, będących przedmiotem leasingu, w łącznej kwocie 8.158 zł. była okoliczność, iż umowy ubezpieczenia zawarte zostały na okres od 6 października 2000 r. do 5 października 2001 r., gdyż według organów podatkowych oraz Sądu I instancji kosztem uzyskania przychodu w roku 2000 mogła być jedynie kwota 2.039,53 zł, odpowiadająca składce ubezpieczeniowej za ten rok. Skarżący zarzucił, że Sąd I instancji nie przeanalizował w sposób dostateczny treści umowy leasingu oraz załączników do niej, co stanowiło naruszenie art. 106 par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem istniała potrzeba przeprowadzenia postępowania uzupełniającego w części dotyczącej dowodów z tych dokumentów. Cytując treść umowy leasingu oraz załączników pokreślił, że umowa ubezpieczenia zawarta została przez leasingodawcę i że leasingobiorca zobowiązany był pokryć koszty ubezpieczenia samochodu będącego przedmiotem leasingu, albowiem ubezpieczenie nastąpiło na rachunek leasingobiorcy. To oznaczało, że składka /8.158 zł./ została na leasingobiorcę refakturowana i była płatna jednorazowo i wydatek ten był jednoznacznie kosztem uzyskania przychodu w roku 2000, albowiem płatny był jednorazowo w tym roku. Z tego też powodu nie było podstaw do przyjęcia, iż koszt rocznej składki winien podlegać odpisowi co miesiąc w wysokości 1/12 składki, gdyż sytuacja taka byłaby uzasadniona wówczas, gdyby Spółka "korzystała" z ubezpieczenia przez okres roczny, gdy tymczasem w niniejszej jednak sprawie Spółka nie korzystała z umowy ubezpieczenia, gdyż to leasingodawca w przypadku wypłaty odszkodowania był uprawniony do jego odbioru. Autor skargi kasacyjnej podniósł w rezultacie, że wydatki z tytułu ubezpieczenia dwóch samochodów ciężarowych "Hyundai Santamo" winny obciążać koszty roku 2000, jako koszty związane z bieżącą eksploatacją dzierżawionych samochodów. Podkreślił, że kwestia przyporządkowywania kosztów do odpowiednich lat podatkowych jest uregulowana przede wszystkim w art. 15 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, jednakże punktem wyjścia pozwalającym prawidłowo zakwalifikować wydatek jako koszt uzyskania przychodów w danym roku są regulacje zawarte w art. 15 ust. 1. Zarzucił, że organ podatkowy dokonał błędnej wykładni obu przepisów, gdyż utrata któregokolwiek samochodu, niezależnie od okoliczności w jakich by nastąpiła, pozbawiłaby skarżącego możliwości korzystania z przedmiotu leasingu i uzyskiwania przychodów, a zatem poniesionych wydatków z tytułu obligatoryjnego ubezpieczenia, wynikającego z umowy leasingu, nie można by było potrącić, gdyż nie byłoby przychodu. Wydatki z tytułu ubezpieczenia, należało w związku z tym potraktować na takich samych zasadach jak raty leasingowe, wydatki te obwarowane bowiem były tą samą sankcją w postaci natychmiastowego rozwiązania umowy. W kwestii dotyczącej odmowy uznania kosztów podróży Kaya W. za koszty uzyskania przychodów autor skargi kasacyjnej odwołał się w pierwszej kolejności do treści par. 6 kontraktu menadżerskiego łączącego Spółkę i Kaya W., w którym postanowiono, że Spółka jest zobowiązana do zwrotu Zleceniobiorcy wszelkich kosztów dodatkowych związanych ze świadczonymi usługami /podróże służbowe, koszty reprezentacji, ekspertyz itp./ na podstawie odrębnych rachunków. Podkreślił, że sporne wydatki były ponoszone przez Kaya W. w związku z pełnieniem funkcji Prezesa Zarządu Spółki w celu wykonania obowiązków nałożonych w par. 4 kontraktu menedżerskiego, a zatem ponoszone były w celu uzyskania przychodu przez Spółkę. Spółka - jak zaznaczył autor skargi kasacyjnej - analizowała i weryfikowała koszty wyjazdów służbowych, jednak kontrakt menadżerski nie przewidywał uprawnienia do odmowy zwrotu tych kosztów zarządcy z uwagi na brak skutków wyjazdów służbowych w postaci przychodu. Autor skargi zarzucił następnie, że organy podatkowe, jak też Sąd I instancji całkowicie pominęły przedłożone już na etapie wyjaśnień do protokołu kontroli skarbowej dowody na okoliczność efektów podróży zarządcy oraz związek pomiędzy tymi podróżami a późniejszymi zakupami, bądź uzyskaniem orientacji w cenach materiałów używanych przez spółkę do produkcji. Podkreślił, że jeszcze na etapie postępowania wyjaśniającego, a następnie w odwołaniu podnosił, że celem wyjazdów służbowych było między innymi odzyskanie utraconego rynku niemieckiego oraz pozyskanie innych kontrahentów zagranicznych i że dodatkowo zarządca spółki szukał nowych kontrahentów poza miejscowościami, w których spółka miała już wyrobione kontakty. Argumentował, że Spółka poniosła szereg wydatków celem utrzymania swojej pozycji jako producenta wyrobów betonowych na rynku niemieckim. Wyjazdy dotyczyły w szczególności negocjacji cen sprowadzanych artykułów, analizy rynku niemieckiego oraz skandynawskiego. Ponadto, podczas podróży przedstawiciel dokonywał zakupów materiałów budowlanych niezbędnych do bieżącej produkcji wyrobów betonowych. Wyjazdy służbowe Prezesa Zarządu, oprócz działań marketingowych w jednej miejscowości, miały również związek z dokonywanymi zakupami w innej miejscowości skąd pochodziła faktura. Autor skargi kasacyjnej zaznaczył, że uzasadnienia rozstrzygnięć wydanych dotychczas w sprawie nie wyjaśniały, dlaczego odmówiono wiarygodności wskazanym dowodom oraz jakie dowody i przesłanki przemawiały za uznaniem całkowitego braku związku przyczynowego pomiędzy podróżami służbowymi a podstawowym ich celem, jakim było uzyskanie przychodu. W rezultacie, zdaniem Skarżącego, wyrok Sądu I instancji pozostaje w sprzeczności z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Rozstrzygnięcie w tej części było pozbawione podstawy prawnej i stanowiło wyłącznie swobodną wykładnię organów podatkowych i Sądu I instancji. Zdaniem przyjęta w tej sprawie wykładnia była sprzeczna z przepisem art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Co się tyczy odmowy zaliczenia w poczet kosztów uzyskania przychodu w roku 2000 wydatków na wdrożenie i instalację programu komputerowego systemu "MOS", to w tej mierze autor skargi kasacyjnej zarzucił błędną analizę zebranego w sprawie materiału dowodowego i sprzeczność rozstrzygnięcia z zebranym materiałem dowodowym. Podniósł, że organy podatkowe i Sąd I instancji swoje rozstrzygnięcie oparły wyłącznie na treści faktury 1 "Pakiet wdrożeniowy nr 2" oraz na treści załącznika nr 1, gdzie zdefiniowano pojęcie "prac wdrożeniowych", pomijając w zupełności treść "Harmonogramu wdrożenia systemu MOS - SIGMA i MOS - FK", który przewidywał, że wdrożenie systemu składać ma się ze szkolenia w łącznym czasie 108 godzin oraz modyfikacji wzorców wydruku w ilości 24 godzin. Ponadto w sprawie pominięto całkowicie okoliczność, że program komputerowy zainstalowano i odebrano do użytku w dniu 1 września 2000 r., co potwierdzał znajdujący się aktach sprawy protokół odbioru z dnia 7 września 2000 r. oraz to, że do zamówienia pakietu wdrożeniowego doszło dopiero w dniu 9 października 2000 r. Powyższe dowodziło, że zakupiony program "MOS" był zainstalowany i dostępny najpóźniej do dnia 7 września 2000 r. i w konsekwencji wystawione przez firmę komputerową późniejsze faktury dotyczyły wyłącznie szkolenia zgodnie ze wspomnianym harmonogramem. Autor skargi kasacyjnej zarzucił, że rozpatrzenie sprawy powinno nastąpić z uwzględnieniem wszystkich dowodów naprowadzonych w postępowaniu i wobec tego Sąd I instancji nie mógł pominąć żadnego z przeprowadzonych dowodów, mógł natomiast, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów odmówić dowodowi wiarygodności i uzasadnić przyczynę, dla której ocena wiarygodności tego dowodu spowodowała jego nieuwzględnienie. Autor skargi kasacyjnej podniósł w rezultacie, że zebrany materiał dowodowy mógł stanowić podstawę do uznania, iż faktury z tytułu instalacji i konfiguracji oprogramowania systemowego na serwerze i końcówkach oraz za pakiet wdrożeniowy nr 2 dotyczyły usług obcych polegających na szkoleniu, a tym samym uzasadnione było zaliczenie ich do kosztów uzyskania przychodów potrącalnych w roku poniesienia wydatku, tj. w roku 2000. Zarzucił, że również w tym przypadku zachodziła potrzeba przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z urzędu, w myśl przepisu art. 106 par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w S. wniósł o jej oddalenie i podkreślił, że w zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego był zgodny z przepisami prawa i nie zaistniały przesłanki określone w art. 174 pkt 1 lub 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które mogłyby stanowić podstawę skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie może być uwzględniona, gdyż nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną można oprzeć wyłącznie na naruszeniu prawa materialnego polegającym na jego błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu /pkt 1/ lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy /pkt 2/. Art. 183 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli zatem w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej, przez co należy rozumieć związanie podstawami z art. 174 pkt 1 lub 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Strony - jak stanowi zd. 2 art. 183 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - mogą przytaczać wyłącznie nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych. W rezultacie Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na przytoczoną wyżej treść art. 183 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie może z własnej inicjatywy podjąć żadnych badań w celu ustalenia innych - poza przedstawionymi w skardze kasacyjnej - wad zaskarżonego orzeczenia lub postępowania przed sądem I instancji i musi ograniczyć uwagę wyłącznie do weryfikacji zarzutów sformułowanych przez wnoszącego skargę kasacyjną. Prawidłowe wskazanie podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polega na określeniu konkretnych przepisów prawa materialnego, które zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, jak również sposobu ich naruszenia, tzn. wskazania czy naruszenie nastąpiło przez błędną wykładnię czy też błędne zastosowanie. Przy zarzucie naruszenia przepisu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię chodzi o wadliwe zrozumienie treści lub znaczenia przepisu prawnego /mylne zrozumienie treści określonej normy prawnej/, natomiast przy zarzucie niewłaściwego zastosowania chodzi o posłużenie się przepisem zawierającym normę prawną, która nie odpowiada stanowi faktycznemu sprawy /błąd subsumcji/. Istotne przy tym jest to, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego w obu jego postaciach /błąd wykładni bądź błąd subsumcji/ może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Kwestionowanie prawidłowości przyjętych w sprawie ustaleń faktycznych może nastąpić wyłącznie w ramach podstawy kasacyjnej wskazanej w art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obejmującej zarzuty naruszenia wszelkich mających zastosowanie w postępowaniu sądowym przepisów procedury, jeśli naruszenie to mogło wywrzeć istotny wpływ na wynik sprawy. Może się przy tym zdarzyć także tak, że naruszenie przez organy podatkowe przepisów postępowania jest wynikiem błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, odnoszących się do przedmiotu opodatkowania i nieprawidłowej oceny zastosowania tych przepisów w decyzjach organów podatkowych. Wówczas, na skutek błędnej wykładni prawa materialnego, może się okazać, że organy podatkowe nie dokonały koniecznych ustaleń faktycznych, od których zależne jest zastosowanie tego prawa. Także w takiej sytuacji właściwą podstawą skargi kasacyjnej jest zarzut naruszenia przepisów postępowania /art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/, a nie zarzut naruszenia prawa materialnego /art. 174 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Ocena w postępowaniu kasacyjnym zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie lub jego błędną wykładnię jest możliwa tylko na tle niewadliwie ustalonego stanu faktycznego, który jest objęty hipotezą normy prawnej, względnie - gdy naruszenie przepisów postępowania nie jest objęte zarzutami kasacyjnymi /por. uzasadnienie wyroku z dnia 14 grudnia 2005 r. I FSK 2328 /05 - nie publ./. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna oparta jest na obu podstawach z art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jej autor zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, które polegało na błędnej wykładni art. 15 ust. 1 oraz ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, jak również na niewłaściwym zastosowaniu art. 16g ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Ponadto - w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - stawia zarzut naruszenia prawa procesowego polegający na niezastosowaniu art. 106 par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania, ponieważ rozpoznanie zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie lub jego błędną wykładnię będzie możliwe dopiero wówczas, gdy ustalony przez organy stan faktyczny nie będzie nasuwał zastrzeżeń i nie będzie objęty zarzutami kasacyjnymi /por. wyrok NSA z dnia 9 marca 2005 r., FSK 618 /04 - ONSAiWSA 2005 Nr 6 poz. 120/. Stawiany zaskarżonemu wyrokowi zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego ogranicza się do zarzutu naruszenia art. 106 par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej poświęconemu temu zarzutowi jej autor podnosi, że w części dotyczącej wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów 2000 r. składki ubezpieczeniowej związanej z eksploatacją pojazdów w 2001 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie przeanalizował w sposób dostateczny umowy leasingu samochodów ciężarowych Hyundai Santamo oraz jej załącznika nr 4a /ubezpieczenie przedmiotu leasingu/ i przez to błędnie przyjął, że skarżąca Spółka - jako leasingobiorca - korzystała z umowy ubezpieczenia, podczas gdy uprawnionym do odbioru świadczeń z tytułu ubezpieczenia był wyłącznie leasingodawca /str. 5 uzasadnienia skargi kasacyjnej/. Ponadto, zarzutem naruszenia art. 106 par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest ta część rozstrzygnięcia, która dotyczyła wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów wydatków zakwalifikowanych przez organy podatkowe jako wydatki na wdrożenie i instalację programu komputerowego systemu MOS SIGMA i MOS - FK. Zdaniem autora skargi kasacyjnej również w tym przypadku zachodziła potrzeba przeprowadzenia z urzędu uzupełniającego postępowania dowodowego, którego zakres nie jest jednak bliżej sprecyzowany /str. 10 uzasadnienia skargi kasacyjnej/. Zarzut naruszenia art. 106 par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w takim kształcie i w takiej postaci, w jakiej został wyżej przedstawiony jest całkowicie chybiony i nie mógł prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Pozostawiając bowiem na uboczu, że obie kwestie były przedmiotem oceny Sądu, treść wywodów wskazuje na to, że autor podważa w ten sposób ustalenia faktyczne, które Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął za miarodajne do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Wnioskowane dowody miały /w przekonaniu autora skargi kasacyjnej/ decydujące, a nie uzupełniające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i wobec tego zarzut naruszenia art. 106 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie spełniał warunków określonych w jego treści. Wedle tego przepisu sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Postępowanie dowodowe przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w granicach określonych w art. 106 par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest dopuszczalne w zakresie uzasadnionym celami postępowania administracyjnego i powinno umożliwiać Sądowi dokonywanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że Sąd w istocie nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Jeżeli zachodzi potrzeba dokonania ustaleń, które mają służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu, Sąd powinien uchylić zaskarżoną decyzję i wskazać organowi zakres postępowania dowodowego, które organ ten powinien uzupełnić /por. wyroki NSA z dnia 7 lutego 2001 r., V SA 671/00 - Lex nr 50129 oraz z dnia 20 lutego 2004 r. GSK 589/04 - ONSAiWSA 2004 Nr 3 poz. 56/. Ponieważ w skardze kasacyjnej nie podniesiono żadnego innego zarzutu naruszenia innych przepisów postępowania sądowoadministracyjnego przyjąć należy, że wnoszący skargę kasacyjną nie kwestionuje ustaleń faktycznych, które legły u podstaw wydania zaskarżonego wyroku. Zarzut naruszenia prawa materialnego polegający na błędnej wykładni art. 15 ust. 1 oraz ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych dotyczył wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów 2000 r. części składki za ubezpieczenie dwóch samochodów ciężarowych Hyundai Santamo przypadającej na ich użytkowanie w 2001 r. Według Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, z uwagi na przewidzianą w umowie leasingu możliwość jej wcześniejszego rozwiązania i dokonania zwrotu pojazdów, żadne względy nie uzasadniały zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów składek na ubezpieczenie pojazdów przez cały okres ubezpieczenia. W takim przypadku prawny obowiązek ubezpieczenia obciążał posiadacza pojazdu i ubezpieczyciel zwracał dotychczasowemu ubezpieczającemu składki za cały niewykorzystany okres ubezpieczenia. Z tego powodu - zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - uzasadnione było zastosowanie zasady z art. 15 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, której nie mogły zmienić postanowienia umowy leasingu i możliwość utraty pojazdu. Autor skargi kasacyjnej zarzucił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie przyjął, że skarżąca Spółka "korzystała" z ubezpieczenia przez okres roku, podczas gdy w istocie do odbioru świadczeń z umowy ubezpieczenia uprawniony był leasingodawca. Podkreślił, że wydatki z tytułu ubezpieczenia samochodów użytkowanych przez Spółkę na podstawie umowy leasingu operacyjnego należało traktować jako koszty związane z bieżącą eksploatacją samochodów, księgowane w momencie "obciążenia". Poddając ocenie podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego, powtórzyć należy, że w ramach tego zarzutu nie mogły być kwestionowane ustalenia faktyczne. Podkreślić także zwłaszcza należy, że w rozpoznawanej sprawie, poza przytoczeniem treści art. 15 ust. 1 oraz ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, autor skargi kasacyjnej nie wskazał na czym polegała błędna wykładnia /wadliwe zrozumienie treści lub znaczenia/ obu przepisów przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, oraz nie precyzuje o który człon art. 15 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych chodzi. Przepis ten składa się z dwóch członów. Pierwszy obejmuje opis zasady potrącalności kosztów uzyskania przychodów w roku podatkowym i mówi o tym, że "Koszty uzyskania przychodów są potrącalne tylko w tym roku podatkowym, którego dotyczą". Człon drugi przepisu zawiera natomiast dwa szczególne przypadki potrącalności kosztów, tj., że w danym roku podatkowym są potrącalne także kosztów "przeszłe" /"koszty uzyskania poniesione w latach poprzedzających rok podatkowy, lecz dotyczące przychodów roku podatkowego"/ oraz kosztów "przyszłe" /"określone co do rodzaju i kwoty koszty uzyskania, które zostały zarachowane, chociaż ich jeszcze nie poniesiono, jeżeli odnoszą się do przychodów danego roku podatkowego, chyba że ich zarachowanie nie było możliwe; w tym przypadku są one potrącalne w roku, w którym zostały poniesione"/. Naczelny Sąd Administracyjny, działając jako sąd kasacyjny, nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów lub też stawiania hipotez co do tego, jakiego przepisu dotyczy podstawa kasacji. Z powyższych względów zarzut naruszenia art. 15 ust. 1 oraz ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w takiej postaci w jakiej przedstawiono go w skardze kasacyjnej, tj. ich błędnej wykładni nie mógł być uznany za skuteczny, zaś zarzut niewłaściwego zastosowania obu przepisów nie został w skardze kasacyjnej postawiony. Z uwagi na przywołaną na wstępie zasadę z art. 183 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny nie był uprawniony do oceny prawidłowości zastosowania obu powołanych wyżej przepisów do ustalonego w sprawie i przyjętego za miarodajny stanu faktycznego. Z podobnych powodów nie były zasadne zarzuty naruszenia prawa materialnego związane z wyłączeniem z kosztów uzyskania przychodów kosztów podróży Kaya W., Prezesa Zarządu Spółki zatrudnionego na podstawie kontraktu menadżerskiego. Także w tym przypadku autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnił na czym polegała błędna wykładnia art. 15 ust. 1 i ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Z wywodów zawartych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wynikało natomiast, że przede wszystkim kwestionował ustalenia faktyczne co do przyjętego przez organy podatkowe i zaakceptowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny braku związku przyczynowego pomiędzy poniesionymi kosztami a uzyskanymi przychodami - a zatem, że w istocie stawiał w ten sposób zarzut naruszenia przepisów postępowania /art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Świadczą o tym sformułowania skargi kasacyjnej dotyczące braku uzasadnienia takiego stanowiska w zgromadzonym materiale dowodowym i stawiające zarzut nie wyjaśnienia "(...) dlaczego odmówiono wiarygodności dowodom i jakie dowody i przesłanki przemawiają za uznaniem całkowitego braku związku przyczynowego pomiędzy podróżami służbowymi a ich podstawowym celem", jak też, że "wyrok Sądu I instancji pozostaje w sprzeczności z materiałem dowodowym" /str. 8 uzasadnienia skargi kasacyjnej/. Brak w tym zakresie zarzutu naruszenia przepisów postępowania nie pozwalał sądowi kasacyjnemu na zajęcie się tym zagadnieniem, gdyż próba zwalczenia ustaleń faktycznych nie może nastąpić poprzez zarzut naruszenia prawa materialnego, lecz może być skuteczna wyłącznie w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Także brak zarzutu niewłaściwego zastosowania art. 15 ust. 1 oraz ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych powodował, że Naczelny Sąd Administracyjny nie był uprawniony do oceny prawidłowości zastosowania obu powołanych wyżej przepisów do ustalonego w sprawie i przyjętego za miarodajny stanu faktycznego. Chybiony był zarzut naruszenia prawa materialnego polegający na niewłaściwym zastosowaniu art. 16g ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Wywody uzasadnienia skargi kasacyjnej sprowadzały przede wszystkim się do zakwestionowania podstawy faktycznej wyroku, tj. przede wszystkim do podważenia ustalenia, że koszty uzyskania przychodów, o których mowa w pkt 3 tegoż uzasadnienia zostały poniesione na wdrożenie i instalację programu komputerowego. Wedle autora skargi kasacyjnej, z uwagi na datę zainstalowania i oddania do użytku programu komputerowego, tj. 7 września 2000 r., wszystkie późniejsze wydatki udokumentowane fakturami dotyczyły wyłącznie szkoleń pracowników i wobec tego nie mogły powiększać wartości początkowej programu komputerowego, jako wartości niematerialnej i prawnej. Skarżący wprost zarzuca, że "że rozpatrzenie sprawy powinno nastąpić z uwzględnieniem wszystkich dowodów naprowadzonych w postępowaniu i wobec tego Sąd I instancji nie mógł pominąć żadnego z przeprowadzonych dowodów, mógł natomiast, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów odmówić dowodowi wiarygodności i uzasadnić przyczynę, dla której ocena wiarygodności tego dowodu spowodowała jego nieuwzględnienie" oraz że "zebrany materiał dowodowy mógł stanowić podstawę do uznania, iż faktury z tytułu instalacji i konfiguracji oprogramowania systemowego na serwerze i końcówkach oraz za pakiet wdrożeniowy nr 2 dotyczyły usług obcych polegających na szkoleniu (...)". Wszystkie te wywody dotyczyły strony faktycznej zaskarżonego wyroku i nie mogły podlegać ocenie z uwagi na brak skutecznego zarzutu naruszenia przepisów postępowania. Ponadto, stawiając tego rodzaju zarzuty autor skargi kasacyjnej nie dostrzega, że sąd administracyjny zasadniczo nie prowadzi postępowania dowodowego ani też nie ocenia dowodów zgromadzonych w postępowaniu podatkowym. Sądy administracyjne przeprowadzają kontrolę działalności administracji publicznej /art. 1 i 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ i nie orzekają merytorycznie, tj. nie rozpoznają sprawy co do jej istoty, lecz oceniają czy organy prowadzące postępowanie administracyjne /podatkowe/ prawidłowo stosowały przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania. Jeśli chodzi o prawidłowość zastosowania art. 16g ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych do ustalonego przez organy podatkowe i zaakceptowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanu faktycznego, to rozstrzygnięcie w tym zakresie nie budziło zastrzeżeń. Zgodnie z obowiązującym w 2000 r. brzmieniem tego przepisu "Za cenę nabycia uważa się kwotę należną zbywcy, powiększoną o koszty związane z zakupem naliczone do dnia przekazania środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej do używania, a w szczególności o koszty montażu, instalacji i uruchomienia programów oraz systemów komputerowych (...)". Przyjmując za miarodajne ustalenie, że sporne wydatki zaliczały się do "kosztów instalacji i uruchomienia programów oraz systemów komputerowych" przepis art. 16g ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych uniemożliwiał ich zaliczenie w całości, jednorazowo, do kosztów uzyskania przychodów; koszty te powiększały wartość początkową wartości niematerialnej i prawnej, od której dokonywać należało odpisów amortyzacyjnych /art. 16h ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych/. Zarzut naruszenia art. 16g ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych polegający na jego niewłaściwym zastosowaniu był zatem nieuzasadniony. Mając to wszystko na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie zawierała uzasadnionych podstaw i podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z par. 6 pkt 5 i par. 18 ust. 1 pkt 2 lit. "a" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /Dz.U. nr 163 poz. 1348 ze zm./.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI