II FSK 2264/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA orzekł, że opłaty od lokali użytkowych we wspólnocie mieszkaniowej nie stanowią dochodu z gospodarki zasobami mieszkaniowymi, nawet jeśli budynek jest kwalifikowany jako mieszkalny.
Wspólnota Mieszkaniowa pytała o możliwość zwolnienia z CIT dochodów od właścicieli lokali użytkowych, przeznaczonych na utrzymanie nieruchomości wspólnej. Sąd pierwszej instancji uznał, że jeśli budynek jest mieszkalny, to wszystkie opłaty związane z nieruchomością wspólną korzystają ze zwolnienia. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok, stwierdzając, że opłaty od lokali użytkowych nie są dochodem z gospodarki zasobami mieszkaniowymi w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 44 u.p.d.o.p., ponieważ służą one prawidłowemu korzystaniu z lokali użytkowych, a nie zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych.
Sprawa dotyczyła możliwości zastosowania zwolnienia od podatku dochodowego od osób prawnych (CIT) dla dochodów wspólnoty mieszkaniowej pochodzących z opłat wnoszonych przez właścicieli lokali użytkowych, które były przeznaczone na utrzymanie nieruchomości wspólnej. Wspólnota argumentowała, że skoro budynek posiada dominującą część mieszkalną, to wszystkie opłaty związane z nieruchomością wspólną powinny być traktowane jako dochód z gospodarki zasobami mieszkaniowymi, korzystający ze zwolnienia na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 44 ustawy o CIT. Sąd pierwszej instancji przychylił się do tego stanowiska, uznając, że kluczowy jest charakter całego budynku, a nie poszczególnych lokali. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 maja 2012 r. uchylił jednak wyrok WSA, oddalając skargę wspólnoty. NSA podkreślił, że zwolnienie podatkowe ma charakter ściśle określony i nie podlega wykładni rozszerzającej. Sąd uznał, że opłaty od lokali użytkowych, nawet jeśli dotyczą tych samych części wspólnych co lokale mieszkalne, nie mogą być uznane za dochód z gospodarki zasobami mieszkaniowymi w rozumieniu ustawy, ponieważ służą one prawidłowemu korzystaniu z lokali użytkowych, a nie zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych. Tym samym, dochody te podlegają opodatkowaniu CIT.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, opłaty wnoszone przez właścicieli lokali użytkowych na pokrycie kosztów zarządu nieruchomością wspólną nie stanowią dochodu z gospodarki zasobami mieszkaniowymi w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 44 u.p.d.o.p., nawet jeśli budynek jest kwalifikowany jako mieszkalny.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zwolnienie podatkowe wymaga spełnienia dwóch warunków łącznie: dochody muszą pochodzić z gospodarki zasobami mieszkaniowymi i być przeznaczone na utrzymanie tych zasobów. Opłaty od lokali użytkowych, choć dotyczą nieruchomości wspólnej, służą prawidłowemu korzystaniu z lokali użytkowych, a nie zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, dlatego nie można ich zaliczyć do dochodów z gospodarki zasobami mieszkaniowymi.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (6)
Główne
u.p.d.o.p. art. 17 § 1 pkt 44
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Zwolnienie podatkowe dotyczy dochodów uzyskanych z gospodarki zasobami mieszkaniowymi, pod warunkiem, że są one przeznaczone na utrzymanie tych zasobów. Opłaty od lokali użytkowych nie są dochodem z gospodarki zasobami mieszkaniowymi.
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania. art. 17 § 1 pkt 44
Pomocnicze
u.w.l. art. 13 § 1
Ustawa o własności lokali
Właściciel lokalu ponosi wydatki związane z utrzymaniem swojego lokalu oraz uczestniczy w kosztach zarządu nieruchomością wspólną.
u.w.l. art. 3
Ustawa o własności lokali
Definicja nieruchomości wspólnej.
u.w.l. art. 15 § 1
Ustawa o własności lokali
Zaliczki na pokrycie kosztów zarządu.
Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali. art. 13 § 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
Opłaty od lokali użytkowych nie stanowią dochodu z gospodarki zasobami mieszkaniowymi w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 44 u.p.d.o.p., ponieważ służą one prawidłowemu korzystaniu z lokali użytkowych, a nie zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych. Wykładnia przepisów o zwolnieniach podatkowych musi być ścisła i nie podlega rozszerzeniu.
Odrzucone argumenty
Jeśli budynek wspólnoty mieszkaniowej jest kwalifikowany jako mieszkalny, to wszystkie opłaty związane z nieruchomością wspólną, w tym od lokali użytkowych, powinny być traktowane jako dochód z gospodarki zasobami mieszkaniowymi korzystający ze zwolnienia podatkowego. Charakter budynku mieszkalnego determinuje charakter całości nieruchomości i tym samym kwalifikację dochodów z niej pochodzących.
Godne uwagi sformułowania
Wykładnia taka jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nieprawidłowa. Przepisy ustanawiające zwolnienia i ulgi podatkowe są w systemie polskiego prawa podatkowego wyjątkiem od zasady sprawiedliwości podatkowej (równości i powszechności opodatkowania). Zwolnienia i ulgi muszą więc być stosowane ściśle według zasad w przepisach tych przewidzianych. Wykładnia rozszerzająca, poszerzająca zakres stosowania ulg, jest tu niedopuszczalna.
Skład orzekający
Aleksandra Wrzesińska-Nowacka
sędzia
Antoni Hanusz
przewodniczący
Teresa Porczyńska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 17 ust. 1 pkt 44 u.p.d.o.p. w kontekście opłat od lokali użytkowych wnoszonych przez wspólnoty mieszkaniowe."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wspólnoty mieszkaniowej z lokalami użytkowymi i mieszkalnymi, gdzie kluczowe jest rozróżnienie źródeł dochodu w kontekście zwolnienia podatkowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu wspólnot mieszkaniowych i interpretacji przepisów podatkowych, co jest istotne dla wielu właścicieli nieruchomości.
“Czy opłaty od lokali użytkowych w Twojej wspólnocie mieszkaniowej są zwolnione z CIT? NSA wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII FSK 2264/10 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2012-05-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2010-10-13 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Aleksandra Wrzesińska- Nowacka Antoni Hanusz /przewodniczący/ Teresa Porczyńska /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych 6560 Hasła tematyczne Podatek dochodowy od osób prawnych Interpretacje podatkowe Sygn. powiązane I SA/Wr 213/10 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2010-06-30 Skarżony organ Minister Finansów Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę Zasądzono zwrot kosztów postępowania Powołane przepisy Dz.U. 1992 nr 21 poz 86 art. 17 ust. 1 pkt 44 Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania. Dz.U. 1994 nr 85 poz 388 art. 13 ust. 1 Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędziowie: NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, del. NSA Teresa Porczyńska (sprawozdawca), Protokolant Szymon Mackiewicz, po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2012 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w P. działającego z upoważnienia Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 czerwca 2010 r. sygn. akt I SA/Wr 213/10 w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej w G. na interpretację Dyrektora Izby Skarbowej w P. działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) oddala skargę, 3) zasądza od Wspólnoty Mieszkaniowej w G. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w P. działającego z upoważnienia Ministra Finansów kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem z dnia 30 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Wr 213/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu skargi Wspólnoty Mieszkaniowej w G., uchylił interpretację Dyrektora Izby Skarbowej w P. działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 2009 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych. Uzasadnienie faktyczne. Wspólnota Mieszkaniowa wniosła o udzielenie indywidualnej interpretacji przepisów ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.– powoływana dalej jako u.p.d.o.p.), w zakresie prawa do korzystania ze zwolnienie od opodatkowania przewidzianego w art. 17 ust. 1 pkt 44. Wyjaśniła, że funkcjonuje w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm. – u.w.l.). Wspólnotę tworzą właściciele 34 lokali mieszkalnych oraz 1 lokalu użytkowego. Powierzchnia użytkowa lokali mieszkalnych wraz z pomieszczeniami przynależnymi wynosi 2.172,40 m2, natomiast lokalu użytkowego 30,1 m2. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.w.l., właściciel lokalu ponosi wydatki związane z utrzymaniem swojego lokalu oraz zobowiązany jest uczestniczyć w kosztach zarządu związanych z utrzymaniem nieruchomości wspólnej. Na koszty zarządu związane z utrzymaniem nieruchomości wspólnej składają się m.in: administrowanie, konserwacje, przeglądy techniczne, remonty, ubezpieczenie, energia elektryczna, utrzymanie czystości dotyczące nieruchomości wspólnej. Właściciele ponoszą również wydatki związane z dostawą do lokali mediów tj. energii cieplnej, zimnej wody oraz odprowadzania ścieków i wywozu nieczystości. Umowę o dostawę mediów z poszczególnymi dostawcami zawarła Wspólnota Mieszkaniowa, zasady obciążania i rozliczania tych kosztów na poszczególne lokale określane są w formie uchwał właścicieli. Na tle przedstawionych faktów skarżąca sformułowała pytanie czy w ramach wspólnoty mieszkaniowej opłaty wnoszone przez właścicieli lokali użytkowych na pokrycie kosztów zarządu związanych z utrzymaniem nieruchomości wspólnej, mediów na potrzeby właścicieli oraz koszty sfinansowane tymi opłatami kształtują dochód wolny od podatku dochodowego od osób prawnych. Przedstawiając własny pogląd w tej sprawie Wspólnota uznała, że gospodarka zasobami mieszkaniowymi nie została zdefiniowana w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych. Zgodnie z pismem Ministerstwa Finansów z dnia 5 marca 2008 r. [...], pod pojęciem zasobów mieszkaniowych, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 44 u.p.d.o.p., należy rozumieć nie tylko lokale mieszkalne, ale także pozostałe pomieszczenia i urządzenia wchodzące w skład budynku mieszkalnego lub znajdujące się poza nim, których istnienie jest niezbędne dla prawidłowego korzystania z mieszkań, ułatwiające dostęp do budynku mieszkalnego oraz zapewniające sprawne jego funkcjonowanie i administrowanie. Zasobami tymi objęta jest też tzw. nieruchomość wspólna, którą zgodnie z ustawą o własności lokali, stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali, to jest windy, klatki schodowe, chodniki przez budynkami mieszkalnymi, media na terenach, na których znajdują się te budynki. Związane z wyżej wymienionymi budynkami (lokalami mieszkalnymi i pomieszczeniami), obiektami i urządzeniami przychody (opłaty, czynsze, odsetki za zwłokę od nieterminowych płatności) oraz sfinansowane z nich koszty stanowią przychody i koszty gospodarki zasobami mieszkaniowymi. Pojęcie budynku mieszkalnego zostało zdefiniowane w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (Dz. U. z 1999 r. Nr 112, poz. 1316 ze zm. - PKOB) w dziale I – Objaśnienia wstępne, pkt 2 – Pojęcia podstawowe. Zgodnie z treścią tych przepisów, budynki mieszkalne to obiekty budowlane, w których co najmniej połowa całkowitej powierzchni użytkowej jest wykorzystywana do celów mieszkalnych. W przypadkach, gdy mniej niż połowa całkowitej powierzchni użytkowej wykorzystywana jest na cele mieszkalne, budynek taki klasyfikowany jest jako niemieszkalny, zgodnie z jego przeznaczeniem. W świetle przywołanych regulacji prawnych, w ocenie strony skarżącej jej budynek spełnia warunek zaliczenia go do budynków mieszkalnych, tym samym części budynku, urządzenia wchodzące w skład nieruchomości wspólnej należy zaliczyć do zasobów mieszkaniowych, jako że zlokalizowane są one w budynku mieszkalnym. Podobnie należy potraktować grunt, na którym znajduje się ten budynek mieszkalny. W rezultacie opłaty wnoszone przez właścicieli lokali użytkowych na pokrycie kosztów zarządu związanych z utrzymaniem nieruchomości wspólnej, mediów na potrzeby właścicieli oraz koszty sfinansowane tymi opłatami kształtują dochód wolny od podatku dochodowego od osób prawnych. Na poparcie przedstawionego stanowiska skarżąca powołała wyroki sądów administracyjnych (I SA/Wr 223/08 oraz I SA/Kr 1596/08). W odpowiedzi na przedstawione zapytanie Minister Finansów w wydanej w dniu 20 listopada 2009 r. interpretacji indywidualnej uznał stanowisko strony za nieprawidłowe. W uzasadnieniu, powołując się na przepisy ustawy o własności lokali, wyjaśnił strukturę i organizację wspólnoty mieszkaniowej oraz stosunki własnościowe dotyczące poszczególnych lokali oraz części wspólnych. Wskazując na przepisy art. 7 ust 1 i 2 oraz art. 17 ust. 1 pkt 44 u.p.d.o.p. wyjaśnił, że zgodnie z ich treścią aby dochód podmiotów, o których w tym przepisie mowa, korzystał ze zwolnienia przedmiotowego, łącznie muszą być spełnione dwa warunki po pierwsze dochody muszą być uzyskane z gospodarki zasobami mieszkaniowymi, po drugie muszą być przeznaczone na utrzymanie tych zasobów mieszkaniowych. Pod pojęciem zasobów mieszkaniowych należy zaś rozumieć znajdujące się w budynku mieszkalnym lokale mieszkalne wraz z przynależnymi do nich pomieszczeniami oraz wyposażenie techniczne, jak np.: dźwigi osobowe i towarowe, aparaty do wymiany ciepła, kotłownie i hydrofornie wbudowane, klatki schodowe, strychy, piwnice, komórki, balkony, loggie, garaże, pomieszczenia znajdujące się w budynku mieszkalnym lub poza nim, związane z administrowaniem i zapewnieniem bezawaryjnego funkcjonowania osiedlowych budynków mieszkalnych, tj.: budynki (pomieszczenia) administracji osiedlowej, np.: spółdzielni mieszkaniowej, wspólnot mieszkaniowych, kotłownie i hydrofornie wolnostojące, osiedlowe warsztaty (zakłady) konserwacyjno – remontowe, urządzenia i uzbrojenie terenów, na których znajdują się budynki wyżej wymienione, jak np.: zbiorniki – doły gnilne, szamba, przydomowe oczyszczalnie ścieków, rurociągi i przewody sieci wodociągowo – kanalizacyjnej, gazowej i ciepłowniczej, sieci elektroenergetyczne i telekomunikacyjne, budowle inżynieryjne (studnie itp.), stacje transformatorowe, budowle komunikacyjne, jak: drogi osiedlowe, ulice, chodniki oraz inne budowle i urządzenia związane z ukształtowaniem i zagospodarowaniem terenu, mające wpływ na prawidłowe funkcjonowanie osiedlowych budynków mieszkalnych, jak np. latarnie oświetleniowe, ogrodzenia, parkingi, trawniki, kontenery na śmieci. W ocenie Ministra Finansów związane z tymi budowlami (pomieszczeniami), obiektami i urządzeniami opłaty (czynsze) oraz sfinansowane z nich koszty, stanowią przychody i koszty gospodarki zasobami mieszkaniowymi. Jednocześnie stanowią przychody i koszty podatkowe w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Odnosząc przywołane rozważania do stanu faktycznego przedstawionego przez stronę Minister Finansów uznał, że lokale użytkowe nie należą do żadnej z opisanych przez niego grup pomieszczeń (urządzeń), których istnienie jest niezbędne dla prawidłowego korzystania z mieszkań przez mieszkańców (ułatwiających im dostęp do budynku mieszkalnego, zapewniających sprawne jego funkcjonowanie oraz administrowanie). Istotą lokali użytkowych, zdaniem organu interpretacyjnego, jest ich niemieszkalne przeznaczenie, co oznacza, iż nie można ich zaliczyć do zasobów mieszkaniowych. W związku z tym, dochody uzyskane od właścicieli tych lokali, jako nie dotyczące zasobów mieszkaniowych, należy zaliczyć do dochodów, które bez względu na cel, na jaki zostaną przekazane, podlegać będą opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych. Wezwany do usunięcia naruszenia prawa, Minister Finansów nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska zawartego w przedstawionej interpretacji indywidualnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 30 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Wr 213/10, uchylił wskazaną interpretację organu podatkowego. Sąd stwierdził, że Minister Finansów słusznie przyjął, iż zastosowanie przedmiotowego zwolnienia uwarunkowane jest występowaniem dwóch przesłanek, które winy zaistnieć łącznie: po pierwsze dochody muszą pochodzić z gospodarki zasobami mieszkaniowymi oraz po drugie muszą być przeznaczone wyłącznie na cele związane z utrzymaniem tych zasobów. Zdaniem Sądu, nie można jednak zgodzić się dalszą przedstawioną przez organ interpretacyjny argumentacją stwierdzającą, że powyższych przesłanek nie spełniają dochody z tytułu wpłat dokonywanych przez właścicieli lokali użytkowych, należących do wspólnoty mieszkaniowej, gdyż nie są związane z gospodarką zasobami mieszkaniowymi. Dla prawidłowej interpretacji spornego w sprawie przepisu konieczne jest zatem prawidłowe odczytanie pojęć "gospodarki zasobami mieszkaniowymi" i "zasobów mieszkaniowych". Minister Finansów przedstawił własną definicję "zasobów mieszkaniowych", którą powoływał wielokrotnie w pismach i interpretacjach ogólnych, skupiając się na charakterze lokalu, z którego własnością związane są ponoszone zaliczki. Tymczasem, w ocenie Sądu, kluczowe znaczenie dla ustalenia, czy wpłaty są związane z gospodarką zasobami mieszkaniowymi, ma dopuszczalny zakres działania i gospodarki finansowej prowadzonej przez wspólnotę oraz zakres związanego z tym uprawnienia do pobierania składek od jej członków, związany z charakterem obowiązku, z którego wynikają te wpłaty. Zdaniem WSA we Wrocławiu celem działania wspólnoty mieszkaniowej nie jest zarządzanie, ani pokrywanie kosztów utrzymania lokali, to bowiem należy do obowiązków właścicieli lokali, a nie wspólnoty. Obowiązek wnoszenia zaliczek na rzecz wspólnoty mieszkaniowej jest natomiast formą realizacji przez współwłaścicieli obowiązku partycypowania w kosztach utrzymania nieruchomości wspólnej i zarządu tą nieruchomością. Tak więc zaliczki przeznaczone na utrzymanie części wspólnej budynku tj. dachów, kominów, ścian, instalacji wspólnych, klatek schodowych, strychów itp., nie mogą być uznane za związane z konkretnymi lokalami, czy to użytkowymi, czy mieszkalnymi. Zawsze są to kwoty dotyczące nieruchomości wspólnej - to wynika bowiem z zakresu prawa wspólnoty mieszkaniowej do pobierania tych zaliczek. Za istotny, z rozważanego punktu widzenia, należy zatem uznać nie charakter lokali (mieszkalny czy użytkowy), wchodzących w skład nieruchomości, ale charakter całej nieruchomości budynkowej. Dla oceny tego aspektu istotne znaczenie będzie zaś miało przywoływane przez stronę rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB), w którym dokonano zdefiniowania m.in. budynków mieszkalnych. I tak zgodnie z zapisami rozporządzenia budynek mieszkalny określany jest jako obiekt budowlany, w którym co najmniej połowa całkowitej powierzchni użytkowej jest wykorzystywana do celów mieszkalnych; w przypadkach, gdy mniej niż połowa całkowitej powierzchni użytkowej wykorzystywana jest na cele mieszkalne, budynek taki klasyfikowany jest jako niemieszkalny, zgodnie z jego przeznaczeniem. W opisanym stanie faktycznym tylko jeden z lokali należących do wspólnoty mieszkaniowej to lokal użytkowy, pozostałe to lokale mieszkalne, stanowiące dominującą, także z punku widzenia ogólnej powierzchni, substancję lokalową. Tym samym bez wątpienia budynek ten – zgodnie z powoływaną już wyżej Polską Klasyfikacją Obiektów Budowlanych – ma charakter mieszkalny. Konkluzja ta pozwala na poczynienie dalszych ustaleń. Mianowicie, jak zostało już to wyżej zauważone, charakter budynku determinuje charakter całości nieruchomości, na której się on znajduje. Co za tym idzie, wszelkie urządzenia przynależne do budynku, służące jego mieszkalnemu przeznaczeniu tj. pomieszczenia oraz wyposażenie techniczne, pomieszczenia znajdujące się w budynku mieszkalnym lub poza nim, związane z administrowaniem i zapewnieniem bezawaryjnego funkcjonowania osiedlowych budynków mieszkalnych oraz urządzenia i uzbrojenie terenów, na których znajdują się budynki wyżej wymienione – stanowią zasoby mieszkaniowe. Niewątpliwie tworzą zatem nieruchomość wspólną, o jakiej mowa w art. 3 ustawy o własności lokali, tym samym brak podstaw, aby zaliczki wnoszone na poczet utrzymania i zarządu tą nieruchomością przez właścicieli lokali użytkowych uznać za niepochodzące z gospodarki zasobami mieszkaniowymi. Organ podkreślał w swojej interpretacji, że istotny jest nie tylko cel, na jaki ma być przeznaczony dochód, ale także źródło jego pochodzenia, z czym należy się zgodzić. Tym niemniej należy stwierdzić że źródłem pochodzenia dochodu z przedmiotowych zaliczek, także wnoszonych przez właścicieli lokali użytkowych, nie jest lokal, użytkowanie lokalu czy też gospodarka tym lokalem, ale obowiązek partycypowania w kosztach utrzymania i zarządu nieruchomością wspólną - co wynika jednoznacznie z przytoczonych wyżej przepisów ustawy o własności lokali. Wspólnota nie wykonuje tych usług na rzecz właścicieli, ani też nie sprawuje w tym zakresie zarządu ich lokalami. Zaliczki pobierane są przez Wspólnotę na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy o własności lokali, jako pokrycie kosztów zarządu. W konsekwencji, na gruncie przedstawionego przez skarżącą stanu faktycznego, dochody wspólnoty mieszkaniowej w postaci opłat wnoszonych przez właścicieli lokali użytkowych, stanowią dochody uzyskane z gospodarki zasobami mieszkaniowymi i o ile przeznaczone zostaną na cele związane z utrzymaniem tych zasobów korzystają ze zwolnienia od opodatkowania. Organ wydający interpretację wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego i zaskarżając powyższy wyrok w całości domagał się jego uchylenia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną interpretację treści art. 17 ust. 1 pkt 44 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r., Nr 54, poz. 654 ze zm., dalej "u.p.d.o.p.") poprzez błędne przyjęcie, że zaliczki wpłacane przez właścicieli lokali, będących we wspólnocie mieszkaniowej, niezależnie czy wspólnota obejmuje lokale mieszkalne, czy użytkowe, należy kwalifikować jako pochodzące z gospodarki zasobami mieszkaniowymi i nie podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych, pod warunkiem, że budynek należący do wspólnoty jest kwalifikowany jako mieszkalny, a dochody pochodzące z zaliczek przeznaczone zostaną na cele związane z utrzymaniem tych zasobów. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniósł m.in., że uwzględniając charakter wnoszonych opłat oraz pokrywanych z nich kosztów, uzasadnione jest rozumienie pojęcia zasoby mieszkaniowe, użytego w art. 17 ust. 1 pkt 44 powoływanej ustawy nie tylko jako obejmującego lokale mieszkalne, ale również pozostałe pomieszczenia i urządzenia wchodzące w skład budynku mieszkalnego, lub znajdujące się poza nim, których istnienie jest niezbędne dla prawidłowego korzystania z mieszkań, jak również ułatwiające dostęp do budynku mieszkalnego oraz zapewniające sprawne jego funkcjonowanie i administrowanie. Powyższe oznacza, że związane z "zasobami mieszkaniowymi", tj. lokalami mieszkalnymi i pozostałymi pomieszczeniami i urządzeniami przychody oraz sfinansowane z nich koszty stanowią przychody i koszty gospodarki tymi zasobami mieszkaniowymi. Stanowią one jednocześnie przychody i koszty podatkowe w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (art. 12 ust. 1 pkt 1 oraz art. 15 ust. 1, z uwzględnieniem art. 16 ust. 1 ustawy). Dochód powstały z tego tytułu, w myśl art. 17 ust. 1 pkt 44 u.p.d.o.p., wolny będzie od podatku dochodowego, o ile przeznaczony zostanie na cele związane z utrzymaniem zasobów mieszkaniowych. Ze zwolnienia nie będą jednak korzystały dochody Wspólnoty Mieszkaniowej otrzymane z innych źródeł niż gospodarka zasobami mieszkaniowymi, a takimi są opłaty wnoszone przez właścicieli lokali użytkowych, nawet jeśli zostaną przeznaczone na utrzymanie tych zasobów, bowiem nie spełniony będzie jeden z kumulatywnych warunków wskazanych w cytowanym art. 17 ust. 1 pkt 44 ww. ustawy. Jak wynika z powyższego, lokale użytkowe nie należą do żadnej ze wskazanych wyżej grup pomieszczeń pozostałych i urządzeń wchodzących w skład budynku mieszkalnego lub i znajdujących się poza nim, których istnienie jest niezbędne dla prawidłowego korzystania z mieszkań przez mieszkańców (ułatwiających im dostęp do budynku mieszkalnego, zapewniających sprawne jego funkcjonowanie oraz administrowanie). Ponadto istotą lokali użytkowych jest ich niemieszkalne przeznaczenie, co oznacza, iż nie można ich zaliczyć do zasobów mieszkaniowych. Uzasadnienie prawne. Rozpoznając skargę kasacyjną w granicach wyznaczonych jej podstawami i wnioskami Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga ta zasługuje na uwzględnienie. W art. 17 ust. 1 pkt 44 u.p.d.o.p. ustawodawca zwolnił od podatku dochody spółdzielni mieszkaniowych, wspólnot mieszkaniowych, towarzystw budownictwa społecznego oraz samorządowych jednostek organizacyjnych prowadzących działalność w zakresie gospodarki mieszkaniowej uzyskane z gospodarki zasobami mieszkaniowymi - w części przeznaczonej na cele związane z utrzymaniem tych zasobów, z wyłączeniem dochodów uzyskanych z innej działalności gospodarczej niż gospodarka zasobami mieszkaniowymi. Ustawodawca przewidział w tym przepisie zwolnienie o charakterze podmiotowo-przedmiotowym w odniesieniu do dochodów osiągniętych przez wskazane podmioty, stwierdzając jednocześnie, że dochody te muszą pochodzić z określonego rodzaju działalności określonego podmiotu (z gospodarki zasobami mieszkaniowymi) oraz być przeznaczone na wskazany przez ustawodawcę cel (na utrzymanie tych zasobów). Warunki te muszą być spełnione łącznie. Wspólnota zwracająca się o interpretację należy do grupy podmiotów, których dochód może być zwolniony, co wynika z treści art. 17 ust. 1 pkt 44 u.p.d.o.p. W u.p.d.o.p. brak definicji pojęć "gospodarka mieszkaniowa" i "zasoby mieszkaniowe". Naczelny Sąd Administracyjny podziela wyrażane w orzecznictwie tego Sądu poglądy, że przez zasoby mieszkaniowe należy rozumieć te części nieruchomości, które stanowią lokale mieszkalne oraz inne pomieszczenia i urządzenia, które są niezbędne do prawidłowego korzystania z mieszkań w budynku mieszkalnym (por. np wyroki NSA z dnia 2 lutego 2011r., II FSK 1651/09, z dnia 26 czerwca 2009r., II FSK 278/08, z dnia 5 maja 2010r., II FSK 26/09, z dnia 2 marca 2012 r., II FSK 1593/11; dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Takie rozumienie tego pojęcia odpowiada potocznemu znaczeniu tego terminu. Dochody z gospodarki zasobami mieszkaniowymi to dochody związane z zarządzaniem lokalami mieszkaniowymi i tymi częściami i urządzeniami budynku, które są niezbędne do prawidłowego korzystania z tych części budynku, jakie służą prawidłowemu korzystaniu z lokali mieszkalnych. Koszty zarządu nieruchomością wspólną ponosi każdy z właścicieli lokali, przy czym obowiązek ten związany jest z własnością lokalu i istnieniem części wspólnych nieruchomości (art. 13 ust. 1 i art. 14 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - j.t. Dz.U. z 2000r., Nr 80, poz. 93 ze zm.). Bez tych części wspólnych korzystanie z budynku i położonych w nim lokali w sposób zgodny z ich przeznaczeniem nie byłoby możliwe. Obowiązek ponoszenia kosztów z tytułu utrzymania nieruchomości wspólnej związany jest zatem z określonym lokalem, korzystanie z którego wymaga także korzystania z części wspólnych. W przypadku, gdy w budynku znajdują się zarówno lokale mieszkalne, jak i lokale użytkowe (służące zaspokojeniu innych potrzeb niż mieszkaniowe), z tych samych części wspólnych korzystają zarówno właściciele lokali mieszkalnych, jak i lokali użytkowych, a każdy z nich powinien ponosić proporcjonalnie związane z tym koszty, skoro są one związane z jego lokalem. Za dochód z gospodarki zasobami mieszkaniowymi mogą być jednak uznane tylko te opłaty, które wnoszone są przez właścicieli lokali mieszkalnych. Korzystanie przez nich z części wspólnych nieruchomości służy bowiem prawidłowemu korzystaniu z lokali służących zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych. Opłaty wnoszone przez właścicieli lokali użytkowych, choć dotyczyć mogą tych samych części wspólnych, nie mogą być uznane za uzyskane za dochody z gospodarki zasobami mieszkaniowymi w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 44 u.p.d.o.p., służą bowiem prawidłowemu korzystaniu z lokali użytkowych (gospodarce tymi lokalami). Tym bardziej nie mogą za takie być związane opłaty za dostawę mediów wyłącznie do lokali użytkowych (o takie opłaty pytała także zainteresowana Wspólnota). W zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji uznał za istotny dla zdefiniowania użytego przez ustawodawcę w art.17 ust.1 pkt.44 u.p.d.o.p. pojęcia "zasoby mieszkaniowe", charakter całej nieruchomości budynkowej, a nie charakter poszczególnych lokali wchodzących w skład nieruchomości (mieszkalny czy użytkowy). Stanowisko to Sąd ten oparł na przywołanym wyżej rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB), w którym zdefiniowano m.in. pojęcie "budynki mieszkalne" jako obiekty budowlane, w których co najmniej połowa całkowitej powierzchni użytkowej jest wykorzystywana do celów mieszkalnych. Wykładnia taka jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nieprawidłowa, co wynika z powyższych rozważań. Z tych względów zarzut błędnej wykładni art.17 ust. 1 pkt 44 u.p.d.o.p. uznać należy za trafny. Wykładnia, której dokonał Sąd pierwszej instancji jest wykładnią rozszerzającą terminu "zasoby mieszkaniowe" i "gospodarka zasobami mieszkaniowymi". W orzecznictwie administracyjnym powszechnie prezentowany jest pogląd, że przepisy ustanawiające zwolnienia i ulgi podatkowe są w systemie polskiego prawa podatkowego wyjątkiem od zasady sprawiedliwości podatkowej (równości i powszechności opodatkowania). Zwolnienia i ulgi muszą więc być stosowane ściśle według zasad w przepisach tych przewidzianych. Wykładnia rozszerzająca, poszerzająca zakres stosowania ulg, jest tu niedopuszczalna. Z uwagi na to że w skardze kasacyjnej podniesiono wyłącznie – uznany za zasadny – zarzut naruszenia prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok na podstawie art. 188 p.p.s.a. i – na podstawie art.151 tej ustawy – oddalił skargę, wniesioną do Sądu I instancji, jako bezzasadną. Zaskarżona interpretacja nie naruszała bowiem przepisów prawa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 209, art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a i ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI