II FSK 715/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną w sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych, uznając prawidłowość ustaleń organów podatkowych w zakresie dochodu z nieujawnionych źródeł przychodów.
Sprawa dotyczyła podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997 rok, gdzie organy podatkowe ustaliły dochód z nieujawnionych źródeł przychodów w kwocie 13.428,99 zł. Skarżąca kwestionowała te ustalenia, podnosząc zarzuty dotyczące m.in. przedawnienia, naruszenia przepisów proceduralnych i błędnej oceny dowodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zarzuty naruszenia prawa materialnego były wadliwie skonstruowane i nie podważono stanu faktycznego sprawy.
Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej Teresy S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który oddalił jej skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Organy podatkowe ustaliły skarżącej dochód z nieujawnionych źródeł przychodów za rok 1997 w kwocie 13.428,99 zł oraz zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 75% tego dochodu. Podstawą ustaleń były informacje o wydatkach poniesionych przez małżonków S., znacznie przekraczających zadeklarowany dochód, w tym zakup akcji na znaczną kwotę. Skarżąca podnosiła zarzuty przedawnienia, naruszenia art. 122 Ordynacji podatkowej (brak uwzględnienia oświadczeń o zasobach majątkowych, pominięcie sprzedaży drewna, tarcicy, skór) oraz błędnej oceny dowodów dotyczących dochodów z gospodarstwa rolnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy podatkowe prawidłowo zebrały materiał dowodowy, a ciężar wykazania pokrycia wydatków spoczywał na podatniku. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, wskazując na brak zarzutów procesowych podważających stan faktyczny sprawy. Sąd podkreślił, że zarzuty naruszenia prawa materialnego były wadliwie skonstruowane, ponieważ nie poprzedzało ich skuteczne podważenie ustaleń faktycznych. W związku z tym, NSA był związany stanem faktycznym przyjętym przez WSA i uznał, że zastosowanie art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych było prawidłowe.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty naruszenia prawa materialnego w skardze kasacyjnej nie mogą być skuteczne, jeśli nie poprzedza ich skuteczne podważenie stanu faktycznego sprawy za pomocą zarzutów procesowych.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że art. 174 pkt 1 p.p.s.a. dopuszcza dwie formy naruszenia prawa materialnego: błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Niewłaściwe zastosowanie wymaga wadliwej subsumpcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Autor skargi kasacyjnej powinien najpierw podważyć stan faktyczny za pomocą zarzutów procesowych (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), a dopiero potem wykazywać niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
u.p.d.o.f. art. 20 § ust. 3
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 10 § 1 pkt 9
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 20 § ust. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 30 § ust. 1 pkt 7
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
P.u.s.a. art. 1 § par. 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § par. 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § par. 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ord. pod. art. 122
Ordynacja podatkowa
Ord. pod. art. 210 § par. 4
Ordynacja podatkowa
Ord. pod. art. 47 § par. 1
Ordynacja podatkowa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zarzuty naruszenia prawa materialnego w skardze kasacyjnej są nieskuteczne, jeśli nie poprzedza ich skuteczne podważenie stanu faktycznego za pomocą zarzutów procesowych. NSA jest związany stanem faktycznym przyjętym przez sąd niższej instancji, jeśli nie został on skutecznie podważony.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące przedawnienia zobowiązania podatkowego. Zarzuty naruszenia art. 122 Ordynacji podatkowej (np. pominięcie sprzedaży drewna, tarcicy, skór, nieuznanie oświadczeń o zasobach majątkowych). Zarzuty dotyczące błędnej oceny dowodów i ustaleń faktycznych (np. dochód z gospodarstwa rolnego, wzrost środków pieniężnych w kasie). Zarzuty naruszenia art. 20 ust. 3 ustawy o PDOF poprzez wadliwe zastosowanie przepisu do ustalonego stanu faktycznego.
Godne uwagi sformułowania
stan faktyczny sprawy, przyjęty za podstawę orzekania przez Sąd I instancji, nie jest przez autora skargi kasacyjnej kwestionowany /brak jest zarzutów procesowych/ Sąd kasacyjny związany jest w niniejszej sprawie przyjętymi przez Sąd I instancji ustaleniami nie można w skardze kasacyjnej skutecznie stawiać zarzutu nietrafnego zastosowania prawa materialnego, gdy z jej uzasadnienia wynika, że wadliwie zostały ustalone okoliczności stanu faktycznego
Skład orzekający
Zbigniew Kmieciak
przewodniczący
Edyta Anyżewska
członek
Jadwiga Danuta Mróz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie wymogów formalnych skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w szczególności rozróżnienia między zarzutami procesowymi a materialnoprawnymi oraz związania NSA stanem faktycznym."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania sądowoadministracyjnego i konstrukcji skargi kasacyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i podatkowego ze względu na szczegółowe omówienie wymogów formalnych skargi kasacyjnej i relacji między zarzutami procesowymi a materialnoprawnymi.
“Wymogi skargi kasacyjnej: dlaczego zarzuty procesowe są kluczowe?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII FSK 715/06 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2007-05-16 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-05-29 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Edyta Anyżewska Jadwiga Danuta Mróz /sprawozdawca/ Zbigniew Kmieciak /przewodniczący/ Symbol z opisem 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania Hasła tematyczne Podatek dochodowy od osób fizycznych Sygn. powiązane I SA/Gl 1886/04 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2005-11-03 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 1993 nr 90 poz 416 art. 10 ust. 1 pkt 9, art. 20 ust. 3 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269 art. 1 par. 2 Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 183 par. 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak, Sędzia NSA Edyta Anyżewska, Sędzia WSA (del.) Jadwiga Danuta Mróz (spr.), Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Teresy S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 listopada 2005 r. sygn. akt I SA/Gl 1886/04 w sprawie ze skargi Teresy S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 29 października 2004 r. (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997 r. oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 3 listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Teresy S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 29 października 2004 r. (...), uchylającą w całości decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia 27 listopada 2003 r. (...) i ustalającej podatniczce - w trybie art. 20 ust. 1 i 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - dochód z nieujawnionych źródeł przychodów za rok 1997 r. w kwocie 13.428,99 zł, a nadto, zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 75 % uzyskanego dochodu, tj. w wysokości 10.071,75 zł. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy: Postanowieniem z dnia 14 października 2003 r. (...) Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. wszczął z urzędu - w trybie art. 20 ust. 1 i 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - postępowanie podatkowe za rok 1997 r. Jako uzasadnienie podjętych działań organ podatkowy powołał się na informacje dotyczące wydatków poniesionych przez państwo S., a w szczególności - o dokonanym w dniu 11 września 2000 r. przez Eugeniusza S. /męża skarżącej/ zakupie 453.390 sztuk akcji (...) Zakładów Płyt Pilśniowych S.A. na łączną kwotę 3.173.730 zł. W ramach czynności sprawdzających organ zobowiązał podatnika do złożenia informacji w sprawie poniesionych wydatków i źródeł dochodu osiągniętego za lata 1996 - 2000. W następstwie przeprowadzonych czynności sprawdzających stwierdzono, że w okresie objętym kontrolą, małżonkowie - Teresa i Eugeniusz S. ponieśli wydatki znacznie przekraczające deklarowany dochód. Mając na uwadze powyższe, decyzją z dnia 27 listopada 2003 r. organ podatkowy I instancji ustalił podatniczce, od połowy dochodów z nieujawnionych źródeł przychodu dotyczących małżonków, wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1997 r. w kwocie 14.825,20 zł. Od decyzji organu podatkowego I instancji strona wniosła odwołanie, w którym wnioskowała o zmianę decyzji w całości poprzez uznanie, że w sprawie nie wystąpił dochód z nieujawnionych źródeł dochodu. Podatniczka stwierdziła, że organ wybiórczo zebrał materiał dowodowy i ocenił go w sposób dowolny. Skarżąca nie zgodziła się również z zakwalifikowaniem przez organ podatkowy jako wydatku wzrostu środków pieniężnych w kasie o kwotę 267.469,79 zł, a ponadto, zakwestionowała wysokość dochodu z gospodarstwa rolnego, jaką przyjął organ podatkowy. Niezależnie od powyższego, podatniczka zarzuciła organowi naruszenie przez organ art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez odmowę uznania jako dowód w sprawie oświadczeń podatnika o posiadanych zasobach majątkowych. Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów odwołania i uznał, że w sprawie nie doszło do naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów przez organ podatkowy I instancji. W szczególności, wbrew twierdzeniom skarżącej, jako naruszenie ww. zasady procesowej nie można uznać odmowy uznania za dowód w sprawie oświadczenia strony o poczynionych w czasie trwania związku małżeńskiego oszczędnościach pieniężnych /z lat 1971- 1995/. Jak podniósł organ, oświadczenie to nie tylko że nie zostało poparte żadnymi dowodami, ale i przesłuchani w sprawie świadkowie również nie potwierdzili faktu posiadania przez małżonków na dzień 31 grudnia 1995 r. oszczędności w deklarowanej wysokości. W konsekwencji pozwalało to uznać, iż Teresa i Eugeniusz S. ponieśli wydatki w wysokości znacznie przekraczającej deklarowany za ten okres dochód. Wskazując na powyższe, Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, iż organ podatkowy I instancji zasadnie ustalił podatnikowi - w trybie art. 20 ust. 1 i 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - dochód z nieujawnionych źródeł przychodów za rok 1997 r. Jak podkreślił Dyrektor Izby Skarbowej, wysokość przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach ustala się przyjmując za podstawę sumę poniesionych w roku podatkowym wydatków i wartości zgromadzonych w tym roku zasobów finansowych, nie znajdujących pokrycia w już opodatkowanych, bądź wolnych od opodatkowania źródłach przychodów i posiadanych wcześniej zasobów majątkowych. Jak wskazał organ odwoławczy, przyjmując, iż małżonkowie zgromadzili dodatkowo oszczędności w kwocie 96.992,40 zł z tytułu prowadzenia rozsad warzyw i kwiatów w tunelach foliowych /kwota obliczona na podstawie szacunkowego wyliczenia/ należało stwierdzić, że małżonkowie mogli dysponować nadwyżką dochodów nad wydatkami na początek 1996 r. w kwocie 14.684,19 zł. Skoro zatem z rozliczenia za rok 1996 wynikało, że nadwyżka wydatków nad osiągniętym dochodem wyniosła kwotę 17.465,27 zł organ II instancji stwierdził, że w 1996 r., po uwzględnieniu - dodatkowo - dochodów z 10 lat produkcji warzyw i kwiatów w tunelach foliowych, u podatnika nadal wystąpił niedobór osiągniętych dochodów nad poniesionymi wydatkami w kwocie 2.781,08 zł. Następnie, Dyrektor Izby Skarbowej powołując się na zestawienia wydatków wskazał, iż podatnicy w roku 1997 ponieśli wydatki na ogólną kwotę 593.162,24 zł, przedstawiając przy tym na ich pokrycie zasoby finansowe w ogólnej kwocie 566,304,25 zł. Wskazując na powyższe, organ odwoławczy wskazał na dochód bez pokrycia w kwocie 26.857,99 zł. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej powyższe wskazywało również na fakt, iż nadwyżka wydatków nad osiągniętym w 1997 r. przychodem jest o 12.675,70 zł niższa od dochodu bez pokrycia ustalonego przez organ I instancji, który wpłaty właściciela do kasy firmy ujął po stronie przychodów, a pobrania właściciela według konta "234" po stronie wydatków. Mając na uwadze wskazane okoliczności, a nadto, przy uwzględnieniu, że między małżonkami istnieje wspólność majątkowa, w sprawie określono dochód bez pokrycia na każdego z małżonków w kwocie 13.428,99 zł oraz należny podatek w kwocie 10.071,75 zł. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącej Teresy S. wniósł o uchylenie w całości decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. oraz umorzenie postępowania w sprawie, a nadto, o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wśród zarzutów skargi pełnomocnik w pierwszej kolejności wskazał na zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego, co - w ocenie pełnomocnika - nastąpiło z dniem 31 grudnia 2003 r. W kontekście tym pełnomocnik podniósł, iż zobowiązanie podatkowe w sprawie wygasło przed dniem wydania decyzji przez organ II instancji. Wśród zarzutów skargi podniesionych w drugiej kolejności wskazać należy w szczególności na zarzut naruszenia art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez - jak zarzuciła strona skarżąca - oparcie ustaleń faktycznych w sprawie /w tym dochodu z gospodarstwa rolnego/ wyłącznie w oparciu o zaświadczenie Urzędu Gminy K., tj. z pominięciem oświadczenia strony, co stanowi naruszenie ww. przepisu Ordynacji podatkowej. W kontekście tym pełnomocnik strony zarzucił, iż podatnik nie miał obowiązku wystawiać dokumentów potwierdzających faktyczną sprzedaż produktów rolnych, jak również, przechowywać tych dokumentów do roku 2003. W nawiązaniu do powyższego podniósł również, iż płody rolne sprzedawano bez jakiegokolwiek udokumentowania. Niezależnie od powyższego, pełnomocnik zarzucił także organowi, iż ustalając dochody podatnika z prowadzonego gospodarstwa rolnego /celem ustalenia oszczędności jakie podatnik mógł zgromadzić do roku 1995 r./ organ oparł się na danych Regionalnego Centrum Doradztwa Rozwoju Rolnictwa i Obszarów Wiejskich w C. Przyjmując zatem wiarygodność tych danych, organ powinien był konsekwentnie przyjąć takie samo rozwiązanie w roku 1997 r., co - jak podniósł pełnomocnik - skutkowałoby określeniem dochodu w wyższego o prawie 10.000 zł, a w konsekwencji, nie pozostawałoby bez wpływu także na wysokość zobowiązania podatkowego. Pełnomocnik strony wskazał nadto na naruszenie art. 210 par. 4 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie przez organ wskazania przyczyn dla których odmówiono wiarygodności niektórym dowodom w sprawie. W nawiązaniu do powyższego pełnomocnik wskazał za zeznania świadków którzy potwierdzili fakt handlowania przez stronę skarżącą drewnem, tarcicą, skórami owczymi i futerkowymi, jakkolwiek, wskazane okoliczności zostały pominięte przez organ podatkowy bez wskazania przyczyn dla których odmówiono wiary ww. dowodom osobowym. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia zobowiązania podatkowego organ podatkowy podniósł, iż w rozpoznawanej sprawie bieg terminu przedawnienia należało liczyć dopiero od końca roku 2004, albowiem, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego w którym upłynął termin płatności podatku. Zgodnie zaś z dyspozycja art. 47 par. 1 Ordynacji podatkowej, termin płatności podatku wynosi 14 dni od dnia doręczenia stronie decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Jako bezzasadny organ podatkowy uznał również zarzut skarżącej dotyczący wysokości dochodu z gospodarstwa rolnego osiągniętego przez państwo Eugeniusza i Teresę S. za rok 1997. Organ uznał, że nie można podważać wiarygodności danych wynikających z zaświadczenia Urzędu Gminy K. o rocznej przychodowości gospodarstwa rolnego, ponieważ dane te zostały określone na podstawie danych z Głównego Urzędu Statystycznego, opublikowanych w roczniku statystycznym, w tabelach dotyczących rolnictwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wymienionym na wstępie wyrokiem, nie podzielił argumentów skargi. Sąd pokreślił, iż podstawę wydania decyzji w postępowaniu podatkowym dotyczącym dochodu z nieujawnionych źródeł może stanowić jedynie rzetelnie zebrany materiał dowodowy, stanowiący podstawę do dokonania właściwych ustaleń faktycznych. Wskazując na powyższe Sąd pokreślił, iż w rozpatrywanej sprawie, wbrew zarzutom skargi, organy podatkowe nie dopuściły się uchybień procedury podatkowej, a ocena zabranego w sprawie materiału dowodowego nie miała cech dowolności, mieszcząc się w zasadzie swobodnej oceny dowodów. W kontekście tym Sąd podniósł, iż jeżeli w postępowaniu podatkowym zostanie stwierdzone poniesienie wydatków przekraczających w sposób znaczący deklarowany przez podatnika dochód, to na podatniku spoczywa ciężar wykazania, że wydatki te znajdują pokrycie w określonym źródle przychodów lub w posiadanych zasobach majątkowych. Kontynuując ten watek rozważań Sąd podkreślił, iż zarówno z protokołów przesłuchania strony, jak i z zeznań świadków wskazanych przez podatnika nie wynikało na jakiej powierzchni prowadzono produkcję poszczególnych upraw, a co więcej, nie określono ewentualnych kwot dochodów z tychże upraw. Wskazując na powyższe Sąd podniósł, iż organ pierwsze instancji w sposób rzetelny i prawidłowy dokonał szacunkowego wyliczenia rocznego dochodu uzyskiwanego z działalności rolniczej. W przeprowadzonym wyliczeniu organ oparł się na danych z Regionalnego Centrum Doradztwa Rozwoju Rolnictwa i Obszarów Wiejskich w C. Szacunkowe wyliczenie uznać zatem należało za dokonane w sposób prawidłowy i z korzyścią dla samego podatnika, albowiem, przyjęcie do wyliczenia dochodu normy szacunkowej stosowanej przy prowadzeniu upraw w szklarniach nie ogrzewanych skutkowałoby niższą kwotą obliczonego dochodu strony skarżącej. W równym stopniu Sąd podzielił ustalenia organów podatkowych dotyczące wysokości dochodu osiągniętego z tytułu posiadanego gospodarstwa rolnego. Jak podkreślił Sąd, organy oparły się w tej mierze o dane z wypisu rejestru gruntów oraz na zaświadczeniu z Urzędu Gminy K., które to dokumenty - jako dokumenty urzędowe- stwarzały domniemanie zgodności z prawdą tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Tym bardziej, iż podatnicy nie przedstawili dowodów, które pozwalałyby przyjąć, iż faktyczna dochodowość gospodarstwa rolnego była wyższa aniżeli dane wynikające z ww. dokumentów urzędowych. Skargą kasacyjną wniesioną do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącej Teresy S. zaskarżył ww. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w całości oraz wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i rozpoznanie skargi, ewentualnie, o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. U podstaw wywiedzionej skargi kasacyjnej pełnomocnik strony wskazywał na naruszenie przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Pełnomocnik strony skarżącej zarzucił w szczególności naruszenie przez Sąd dyspozycji art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez przyjęcie za prawidłowe ustaleń organów podatkowych w zakresie w jakim organy uznały celowość ustalenia dochodu z nieujawnionych źródeł przychodu, podczas gdy - jak zarzucił pełnomocnik - ocena materiału dowodowego sprawy przeprowadzona przez Dyrektora Izby Skarbowej była wadliwa i na tej podstawie Sąd winien był uchylić zaskarżoną decyzję organu podatkowego, nie zaś oddalać skargę, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. W kontekście tym pełnomocnik strony skarżącej podniósł, iż błędna ocena materiału dowodowego sprawy /co nie zostało skorygowane w toku sądowoadministracyjnej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia/ wynikała m.in. z faktu, że organy podatkowe przy konstrukcji ustaleń faktycznych pominęły sprzedaż przez skarżących drewna, tarcicy oraz skór owczych i futerkowych, na co skarżący wielokrotnie wskazywali w toku prowadzonego postępowania kontrolnego. W ocenie pełnomocnika, nie można również zaakceptować stanowiska Sądu I instancji /potwierdzającego zasadność rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej/ w myśl którego - skoro podatnik nie dostarczył wymaganych przez organ dokumentów to tym samym należało przyjąć, iż nie osiągnął deklarowanego przychodu. Jak podniósł pełnomocnik, w przypadku rolników ustawodawca zaniechał nałożenia na wymienioną grupę podatników obowiązku dokumentowania umów sprzedaży /rachunki, faktury/, wobec czego obarczanie podatnika ujemnymi konsekwencjami wynikającymi z braku ww. dokumentów jest nie tylko krzywdzące dla strony, ale i nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Nieprawidłowa wreszcie w ocenie skarżącego była argumentacja Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że skoro strona nie odwołała się od uchylonej decyzji w sprawie podatku dochodowego od przychodu z nieujawnionych źródeł za 1996 rok, to tym samym zaakceptowała ustalenia zawarte w tej decyzji. Strona wyjaśniła, że nie wniosła odwołania, ponieważ uchylono decyzję z uwagi na przedawnienie zobowiązania za 1996 r., nie oznacza to jednak, że zaakceptowała ustalenia jakie organy poczyniły w tej sprawie. Nie godząc się na bezkrytyczne przyjęcie ustaleń z tamtej sprawy - domaga się pełnej oceny sprawy będącej przedmiotem sporu. Na rozprawie przed NSA pełnomocnik skarżącej, wnosząc i wywodząc jak dotychczas, akcentował zarzuty dotyczące niewyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kluczową dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy okolicznością, jest brak w niniejszej skardze kasacyjnej zarzutów procesowych, skierowanych przeciwko ustaleniom faktycznym, przyjętym za podstawę orzekania przez Sąd I instancji. Na podstawy kasacyjne środka odwoławczego składają się bowiem zarzuty naruszenia art. 1 par. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /P.u.s.a./, /Dz.U. 153 poz. 1269 ze zm./ oraz art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /p.p.s.a./, /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ w zw. z art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /u.p.d.o.f./, /Dz.U. 2000 nr 14 poz. 176 ze zm./ Przepis Art. 1 par. 2 ustawy ustrojowej /P.u.s.a./, określający kryterium kontroli administracji publicznej, sprawowanej przez sądy administracyjne /pod względem zgodności z prawem/, a więc przyznający tym sądom konkretną kompetencję, jak również art. 20 ust. 3 p.d.o.f. stanowiący o podstawie opodatkowania przychodów pochodzących z nieujawnionych źródeł, są niewątpliwie regulacjami materialnoprawnymi. Z kolei art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a. ma charakter mieszany, z jednej bowiem strony ustala dla sądu administracyjnego określoną normę postępowania /obowiązek uchylenia zaskarżonej decyzji/, z drugiej zaś uzależnia uruchomienie tego trybu od spełnienia przesłanek materialnoprawnych, tj. stwierdzenia /przez Sąd/ naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Zarzut naruszenia tego przepisu nigdy zatem nie będzie skuteczny, jeżeli w jego ramach strona nie wskaże na konkretne uchybienia przepisom prawa materialnego, których dopuścił się Sąd wojewódzki w toku kontroli sprawowanej zgodnie z przytoczonym wcześniej art. 1 par. 2 P.u.s.a. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że podniesione przez stronę zarzuty kasacyjne skierowane są przeciwko materialnoprawnym podstawom wyroku Sądu I instancji. To zaś pociąga za sobą doniosłe skutki dla zakresu orzekania Sądu odwoławczego, który wyznaczają - w świetle art. 183 par. 1 p.p.s.a. - granice skargi kasacyjnej. Mianowicie oznacza powyższe, iż stan faktyczny sprawy, przyjęty za podstawę orzekania Sądu I instancji, nie jest przez autora skargi kasacyjnej kwestionowany /brak jest zarzutów procesowych/ i tym samym wiąże Sąd odwoławczy /por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2004 r., FSK 181/04 - ONSAiWSA 2004 nr 2 poz. 36; wyrok NSA z dnia 30 września 2005 r., I FSK 133/05 - Lex 173149/. W tym zaś stanie rzeczy, Sąd kasacyjny związany jest w niniejszej sprawie przyjętymi przez Sąd I instancji ustaleniami zarówno, co do wysokości poniesionych przez skarżącego w 1997 r. wydatków, jak i zgromadzonego do końca tego okresu podatkowego mienia /uzyskanych przychodów/. W konsekwencji, kontrolując zaskarżony wyrok Naczelny Sąd Administracyjny zobligowany jest przyjąć, iż organy podatkowe prawidłowo uwzględniły jako wydatek, dotyczący badanego roku podatkowego, kwestionowany przez skarżącego wzrost środków pieniężnych w kasie podatnika /wynikający ze złożonego bilansu i raportu kasowego/. Podobnie Sąd II instancji musi również przyjąć jako podstawę orzekania ustalenia dotyczące dochodów /zgromadzonego mienia/ podatnika, tj. iż nie wykazał on, że osiągnął je w wysokości pozwalającej w pełni sfinansować poniesione wydatki. W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy prawidłowość oceny Sądu, co do zastosowania art. 20 ust. 3 p.d.o.f., nie powinna budzić wątpliwości. Zgodnie z tym przepisem wysokość przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach, o których mowa w ust. 1 /w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 ww. ustawy/, ustala się przyjmując za podstawę - sumę poniesionych w roku podatkowym wydatków i wartość zgromadzonych w tym roku zasobów finansowych, nie znajdujących pokrycia w już opodatkowanych bądź wolnych od opodatkowania źródłach przychodów i posiadanych przedtem zasobach majątkowych. W toku postępowania podatkowego poprzedzającego wydanie decyzji w tym trybie obowiązkiem organu podatkowego jest więc ustalenie, czy ponoszone przez podatnika w roku kalendarzowym wydatki znajdowały pokrycie w zgromadzonym mieniu. Na stronie z kolei spoczywa obowiązek wykazania, że poniesione wydatki /zgromadzone mienie/ w danym roku podatkowym znajdowały pokrycie w ustalonym źródle przychodów lub posiadanym mieniu, zgromadzonym w tym roku oraz w latach poprzednich /por. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2005 r., FSK 2625/04 - Lex Polonica/. Skoro więc w niniejszej sprawie organ podatkowy - a. rozporządzał materiałem dowodowym potwierdzającym wysokość poniesionych przez podatnika w roku podatkowym wydatków i wartości zgromadzonego mienia, b. porównanie tych wydatków i wartości zgromadzonego mienia z mieniem zgromadzonym w tym roku podatkowym oraz w latach poprzednich, pochodzących z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania wskazywało na brak możliwości ich pokrycia z tych źródeł /czego podatnik skutecznie nie podważył/ - to różnica pomiędzy niedoborem posiadanych zasobów finansowych, a poniesionymi w przedmiotowym okresie wydatkami /zgromadzonym mieniem/ stanowiła, stosownie do analizowanego przepisu, przychód z nieujawnionych źródeł, opodatkowany według stawki wskazanej w art. 30 ust. 1 pkt 7 p.d.o.f. /75 %/. Niezależnie od powyższego przypomnieć trzeba, że omówionych wyżej ustaleń faktycznych sprawy nie sposób podważać w drodze zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, jak to czyni strona. Te bowiem nie mogą polegać na wadliwym /kwestionowanym przez stronę/ ustaleniu faktów, jak to wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej. W tej materii NSA wypowiadał się już niejednokrotnie, zwracając uwagę na specyficzną konstrukcję zarzutów kasacyjnych /por. przykładowo wyrok NSA z dnia 6 lipca 2004 r., FSK 192/04 - ONSA i WSA 2004 nr 3 poz. 68; wyrok NSA z dnia 7 lipca 2005 r. FSK 1731/04 - Lex nr 179677/. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. dopuszcza dwie formy naruszenia prawa materialnego - błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza niepoprawne odczytanie przez sąd treści przepisu. W takim przypadku konieczne jest wskazanie jak zastosowany przepis winien być rozumiany. Natomiast niewłaściwe zastosowanie, na co wskazuje strona, oznacza dokonanie wadliwej subsumcji przepisu prawa materialnego do już ustalonego stanu faktycznego /a nie dopiero podważanego w ramach takiego zarzutu/. Na gruncie niniejszej sprawy oznacza powyższe, że autor skargi kasacyjnej powinien był najpierw podważyć, przy pomocy stosownych zarzutów procesowych /w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a./, stan faktyczny przyjęty za podstawę orzekania w sprawie przez Sąd I instancji. Dopiero następnie można by było wykazywać, że w związku z nieprawidłowymi ustaleniami faktycznymi /dokonanymi przez organy podatkowe niezgodnie z obowiązującymi je przepisami postępowania podatkowego, co Sąd błędnie uznał za słuszne, naruszając art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c", względnie art. 151 p.p.s.a./, niewłaściwie zastosowano wobec strony art. 20 ust. 3 p.d.o.f. /a Sąd podtrzymując stanowisko w tym zakresie naruszył art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a./. Nie można w skardze kasacyjnej skutecznie stawiać zarzutu nietrafnego zastosowania prawa materialnego, gdy z jej uzasadnienia wynika, że wadliwie zostały ustalone okoliczności stanu faktycznego, bez wskazania przy tym, jakie normy postępowania naruszył sąd I instancji w procesie kontroli legalności zaskarżonych decyzji /por. wyrok NSA z dnia 14 października 2004 r. FSK 568/04 - ONSAiWSA 2005 nr 4 poz. 67; zob. też wyrok NSA z dnia 25 listopada 2005 r., I FSK 281/05 - Lex nr 187875 i wyrok NSA z dnia 1 lipca 2005 r., FSK 2680/04 - Lex nr 173052/. W dotychczasowej judykaturze Sądu odwoławczego podkreślano konsekwentnie, że wadliwe skonstruowanie podstaw skargi kasacyjnej uniemożliwia temu Sądowi poddanie racji strony skarżącej merytorycznej kontroli i prowadzi do oddalenia skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 p.p.s.a. /por. wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2006 r., II FSK 1458/05 - nie publ./. Szczególny zakres kognicji Sądu kasacyjnego /por. art. 183 par. 1 p.p.s.a./ nie pozwala mu bowiem na uzupełnianie lub poprawianie podstaw skargi kasacyjnej /por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2004 r. FSK 13/04 - ONSAiWSA 2004 nr 1 poz. 15; wyrok NSA z dnia 22 lipca 2004 r., GSK 356/04 - ONSAiWSA 2004 nr 3 poz. 72/. NSA działa z urzędu tylko w przypadkach wymienionych w art. 183 par. 2 p.p.s.a. /gdy zaskarżone orzeczenie dotknięte jest którąś z kwalifikowanych wad, skutkujących jego nieważnością/, które w tej sprawie nie wystąpiły. W kontekście błędów popełnionych przy formułowaniu podstaw zaskarżenia przedmiotowego środka odwoławczego, nasuwa się uwaga, iż postępowanie sądowoadministracyjne od ponad trzech lat reguluje powołana wyżej ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. /obowiązuje od dnia 1 stycznia 2004 r./ i w tym okresie zdążyło się ukształtować bogate orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, dotyczące wymogów konstrukcyjnych skargi kasacyjnej /por. poza ww. orzeczeniami przykładowo post. NSA z dnia 16 marca 2004 r., FSK 209/04 - ONSAiWSA 2004 nr 1 poz. 13, z glosą A. Skoczylasa - OSP 2004 z. 6 poz. 73/. Podobnie obszerny jest też dorobek piśmiennictwa w tym zakresie /por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz - LexisNexis, 2006; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, praca zbiorowa pod red. T. Wosia - LexisNexis 2005; A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, B. Gruszczyński: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz; Zakamycze 2005 r.; B. Gruszczyński, Jak uniknąć błędów przy składaniu skarg kasacyjnych - Prawo i Podatki 2005 nr 1-2/. Skoro więc przywołane w niniejszej skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne z uwagi na ich niewłaściwą konstrukcję, to należało orzec o jej oddaleniu na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI