II FSK 226/09

II FSK 226/09 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2010-06-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-02-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Wrzesińska- Nowacka
Antoni Hanusz /przewodniczący/
Jolanta Sokołowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Op 287/08 - Wyrok WSA w Opolu z 2008-11-05
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art. 200 § 1 i art. 123 § 1,
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 133 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędziowie: NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, WSA del. Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Protokolant: Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2010 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Kopalni [...] "K." S.A. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 5 listopada 2008 r. sygn. akt I SA/Op 287/08 w sprawie ze skargi Kopalni [...] "K." S.A. w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 15 maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji odmawiającej stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2002 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) nakazuje zwrócić Kopalni [...] "K." S.A. w K. z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu kwotę 150 (sto pięćdziesiąt) złotych tytułem nadpłaconego wpisu od skargi kasacyjnej.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 5 listopada 2008r., sygn. akt I SA/Op 287/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę Kopalni K. S.A. (dalej zwana "Spółką" lub "Skarżącą") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 15 maja 2008r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji odmawiającej stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco. Spółka złożyła razem z pismem z dnia 11 stycznia 2007r. skierowanym do Wójta Gminy B. korektę deklaracji podatkowej w podatku od nieruchomości za 2002 r. celem stwierdzenia nadpłaty w tym podatku. Wójt Gminy B. wszczął postępowanie podatkowe w sprawie, w toku którego swój udział zgłosił pełnomocnik skarżącej radca prawny M.H. przedkładając do akt pełnomocnictwo z dnia 14 lutego 2007r., udzielone mu przez prezesa zarządu spółki i członka zarządu - osoby wskazane w rejestrze przedsiębiorców jako uprawnione do reprezentacji spółki.
Wójt Gminy B. decyzją z dnia 8 sierpnia 2007r. odmówił skarżącej stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2002 r. i doręczył decyzję skarżącej spółce. W imieniu spółki przesyłkę odebrała pracownica G.M., upoważniona do odbioru przesyłek pocztowych na mocy pełnomocnictwa nr 2/06.
Nie godząc się z rozstrzygnięciem Wójta spółka, reprezentowana przez pełnomocnika - radcę prawnego M.H. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego podnosząc - poza zarzutami merytorycznymi - również zarzut naruszenia art. 145 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) - dalej "O.p."
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 15 maja 2008 r. stwierdziło niedopuszczalność odwołania spółki, albowiem stosownie do postanowień art.145 § 2 O.p., gdy strona ustanowiła w sprawie pełnomocnika, to wszelkie pisma, w tym decyzję, należy doręczać pełnomocnikowi. Kolegium podkreśliło, że ze względu na skutki prawne, jakie przepisy wiążą z doręczeniem, czynność ta ma doniosłe znaczenie w postępowaniu podatkowym. W myśl art. 212 O.p. decyzja wiąże organ podatkowy, który ją wydał od chwili jej doręczenia, a do daty doręczenia biegną terminy procesowe i materialne. W sytuacji, gdy zaskarżona decyzja została wadliwie doręczona, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, to zdaniem Kolegium decyzji takiej nie ma w obrocie prawnym i nie może być ona zaskarżona. W związku z tym wniesione odwołanie należy na podstawie art. 228 §1 pkt 1 O.p. uznać za niedopuszczalne.
Od postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zarzucając poza naruszeniem art. 200 § w zw. z art. 123, art. 139 i art. 140 w zw. z art. 125 §1 i 2, art. 120, art. 121 i art. 122; art. 207 §1 i art. 121 oraz art. 122 O.p., naruszenie art. 145 § 2 tej ustawy. W oparciu o powyższe spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o oddalenie skargi
i podtrzymało dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę. Powołując się na art. 145 § 1 i art. 137 § 2 O.p. stwierdził, że decyzja została wadliwie doręczona stronie, zamiast ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi. Zdaniem Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. trafnie oceniło, że decyzja Wójta Gminy B. z dnia 8 sierpnia 2007r. w ogóle nie weszła do obrotu prawnego i nie może być przedmiotem zaskarżenia. Uniemożliwia to przepis art. 228 §1 pkt 1 O.p. przewidujący niedopuszczalność odwołania, która zachodzi wówczas, gdy nie istnieje przedmiot zaskarżenia. Dzieje się tak dopóki decyzja organu pierwszej instancji nie wejdzie do obrotu prawnego - do tego czasu odwołanie nie jest dopuszczalne z przyczyn przedmiotowych.
W sytuacji, gdy pismo nie zostało doręczone prawidłowo, a tak było w niniejszej sprawie, bowiem zamiast pełnomocnikowi doręczono je stronie, nie nastąpiły skutki prawne doręczenia pisma. Zatem decyzja organu I instancji nie weszła do obrotu prawnego. Zgodnie z art.228 §1 pkt 1 O.p., organ odwoławczy w takiej sytuacji, powinien w drodze postanowienia stwierdzić niedopuszczalność odwołania (zażalenia).
Na powyższe rozstrzygnięcie pełnomocnik spółki wniósł skargę kasacyjną zarzucając naruszenie:
- prawa materialnego, tj. art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a." - poprzez niezastosowanie art. 145 § pkt 1 b i c p.p.s.a. i nie uchylenie zaskarżonego postanowienia, a to w związku z art. 200 § 1 i 123 § 1 O.p.,
- przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 174 pkt 2 w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez pominięcie zarzutu naruszenia art. 200 § 1 w zw. z 123 O.p.
Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Zdaniem autora skargi kasacyjnej, w pierwszej kolejności Sąd I instancji winien ocenić sposób prowadzenia postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Uchybienia zaś poczynione przez organ, w szczególności związane z naruszeniem obowiązków wskazanych w art. 200 § 1 O.p. winny przesądzić o uchyleniu zaskarżonej decyzji Kolegium.
Pełnomocnik skarżącej wskazał, że z informacji przesłanych przez Wójta wynika, iż w ramach postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym było prowadzone dodatkowe, uzupełniające postępowanie dowodowe. Podatnik zaś nie miał możliwości zapoznania się z jego zakresem i treścią zebranych dowodów. Sytuacja ta wskazuje, że podatnik nie z własnej winny nie brał udziału w tym postępowaniu. Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 4 O.p. stanowi to podstawę wznowienia postępowania w sprawie.
Pominięcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazanych wyższej zarzutów, zdaniem strony skarżącej, stanowi równocześnie naruszenie przepisów postępowania. Skoro bowiem przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego było postanowienie Kolegium i sposób prowadzenia postępowania przez ten organ, to niezbędne było rozpoznanie tego zarzutu. Dopiero po uznaniu, iż uchybienie to nie mogło i nie miało wpływu na wynik sprawy zasadne było roztrząsanie poprawności merytorycznej orzeczenia Kolegium.
Zdaniem pełnomocnika skarżącej, w związku z przedstawionymi uchybieniami Kolegium niezbędne było uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych zarzutów, a zatem podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (pkt 2), przy czym skarga powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie (art. 176 p.p.s.a.).
Autor skargi kasacyjnej stawiając zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy wskazał na naruszenie art. 174 pkt 2 w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a poprzez pominięcie zarzutu naruszenia art. 200 § 1 i art. 123 O.p.
Rozpoznając ten zarzut przede wszystkim stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji nie może naruszyć art. 174 pkt 2 p.p.s.a., gdyż przepisu tego w ogóle nie stosuje. Przepis ten określa podstawy kasacyjne, wobec tego znajduje zastosowanie po wydaniu orzeczenia przez Sąd pierwszej instancji. Zatem zarzut naruszenia art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy uznać za bezpodstawny. Z kolei zarzut naruszenia art. 133 § 1 nie może być rozpoznany, ponieważ nie został on uzasadniony.
W swoich orzeczeniach, Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wskazywał na konieczność prawidłowego formułowania podstaw kasacyjnych. Nieodzownym elementem prawidłowo sporządzonej skargi kasacyjnej jest nie tylko sformułowanie podstaw kasacyjnych, ale również ich uzasadnienie. Istotą wnoszonego środka zaskarżenia jest podniesienie zarzutów w stosunku do orzeczenia zapadłego w toku postępowania przed sądem administracyjnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 471/2007, publ. w systemie LexPolonica nr 1978087 oraz w bazie orzeczeń NSA). Prawidłowe wskazanie podstaw kasacyjnych wymienionych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. polega na określeniu przez autora skargi kasacyjnej konkretnych przepisów prawa materialnego ze wskazaniem, czy sąd pierwszej instancji dopuścił się ich naruszenia przez niewłaściwe zastosowanie lub błędną wykładnię, lub norm postępowania wraz z uzasadnieniem, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Poprawnie sporządzona skarga kasacyjna powinna również zawierać uzasadnienie podniesionych w jej treści zarzutów, co z kolei wynika z art. 176 p.p.s.a. określającego podstawy konstrukcyjne skargi kasacyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2008 r., sygn. akt II FSK 1226/2007, publ. LexPolonica nr 2022004 oraz w bazie orzeczeń NSA). Naruszone przepisy powinny być w skardze kasacyjnej - zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. - wskazane jako podstawy kasacyjne, co oznacza obowiązek nie tylko ich literalnego wyliczenia ale i określenia na czym polegało ich naruszenie w ramach obu podstaw kasacyjnych, a w zakresie naruszenia przepisów postępowania wskazanie, że ich uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i na czym ono polegało (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2005 r., sygn. akt FSK 1467/2004, publ. LexPolonica nr 420401).
Wskazać też trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny, odmiennie niż wojewódzkie sądy administracyjne, jest związany granicami skargi kasacyjnej i poza nieważnością postępowania (która w niniejszej sprawie nie zachodziła) rozważa jedynie te uchybienia, które zostały wskazane w skardze kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), zatem nie jest on uprawniony do uściślania i konkretyzowania zarzutów skargi kasacyjnej, bądź też ich uzasadnienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. II FSK 1401/05, opubl. w: Lex nr 262797). Jak już wcześniej wskazano, w skardze kasacyjnej należy sformułować w sposób jednoznaczny podstawy kasacyjne oraz umotywować je w taki sposób, aby poszczególne fragmenty uzasadnienia można było połączyć z poszczególnymi zarzutami.
Tymczasem żadnego fragmentu uzasadnienia skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie nie można połączyć z zarzutem naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. Przepis ten określa moment, w jakim sąd wydaje wyrok i moment decydujący i miarodajny dla oceny stanu prawnego i faktycznego sprawy poddanej jego kontroli oraz wyjątek od zasady rozpoznawania spraw na rozprawie ( por. T.Woś w : T.Woś, H.Knysiak- Molczyk, M.Romańska - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.Komentarz - Wyd. Prawnicze LexixNexis, Warszawa 2005, s. 420-426). Z przepisu tego wynika również obowiązek sądu ograniczenia się przy orzekaniu (poza wyjątkiem wynikającym z art. 106 § 3 p.p.s.a.) do materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2007 r., sygn. akt I FSK 410/07, opubl. w Lex pod nr 400471).
Skarga kasacyjna w żadnym jej fragmencie nie nawiązuje do regulacji zawartej w omawianym powyżej przepisie i nie wskazuje na czym miało polegać jego naruszenie przez Sąd pierwszej instancji. Natomiast wskazanie w skardze kasacyjnej przepisu, który miał zostać naruszony, bez podania w tym zakresie uzasadnienia, nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 176 p.p.s.a. i skutkuje oddaleniem tego środka zaskarżenia.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że strona skarżąca nie wskazała w prawidłowy sposób (możliwy do rozpoznania) zarzutu naruszenia przez WSA przepisów postępowania sądowoadministracyjnego. Tymczasem podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest naruszenie przez sąd właśnie tych przepisów i to w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powołanie zaś w skardze kasacyjnej przepisów postępowania podatkowego w oderwaniu od przepisów postępowania sądowego nie pozwala traktować ich jako podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Ponieważ sądy administracyjne nie stosują przepisów postępowania podatkowego, nie mogą ich też naruszyć, a brak powiązania zarzutów naruszenia przepisów dotyczących tej procedury z przepisami procedury sądowoadministracyjnej (np. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) powoduje, iż zarzuty takie nie mogą być rozpoznane.
Niezależnie od powyższego zauważyć można, że nawet uzasadnienie zarzutu naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. nie mogło doprowadzić do rozpoznania zarzutu pominięcia przez Sąd pierwszej instancji zarzutu naruszenia art. 200 i 123 O.p. Zarzut ten nie może bowiem być skutecznie podnoszony w ramach zarzutu naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., ponieważ ustanowiony tym przepisem obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy oznacza jedynie zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w tych aktach. Przepis ten zostałby naruszony, gdyby np. sąd przesłuchał świadków albo strony, tymczasem autor skargi kasacyjnej zarzuca brak stanowiska WSA w zakresie objętym zarzutem skargi.
W drugim z zarzutów skargi kasacyjnej strona skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 174 pkt 1 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit b) i lit c) tej ustawy i nieuchylenie zaskarżonego postanowienia w związku z art. 200 i art. 123 § 1 O.p. Poczynione powyżej uwagi odnośnie do naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 174 pkt 2 p.p.s.a. pozostają aktualne do naruszenia art. 174 pkt 1 tej ustawy. Poza tym zwrócenia uwagi wymaga, że podstawą skargi kasacyjnej wymienioną w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. może być tylko naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Zatem w ramach tej podstawy kasacyjnej można wskazać na np. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. w powiązaniu z konkretnymi przepisami prawa materialnego. Nie można natomiast na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. skutecznie zarzucić naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c) w powiązaniu z art. 200 § 1 i art. 123 § 1 O.p., (art. 200 § 1 i art. 123 § 1 O.p. nie są przepisami prawa materialnego). Uchylenie decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. może nastąpić tylko wówczas, gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie wymienionego przepisu jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom procedury i może być kwestionowane wyłącznie w ramach podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że przy formułowaniu skargi kasacyjnej kluczowe znaczenie ma rozróżnienie pomiędzy naruszeniem prawa materialnego, a naruszeniem przepisów postępowania, ponieważ tylko prawidłowo sformułowany zarzut może być przedmiotem rozpoznania przez sąd kasacyjny.
Ponieważ w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego autor skargi kasacyjnej nie wskazał żadnego przepisu prawa materialnego, który miałby zostać naruszony, zarzut ten uchyla się spod kontroli Sądu kasacyjnego. Z tych samych względów nie może być rozpoznany zarzut naruszenia art. 145 § 1 lit. 1 pkt b) p.p.s.a., który został powiązany z art. 200 § 1 i art. 123 § 1 O.p. Poza tym zarzut ten nie został uzasadniony (o skutkach braku uzasadnienia zarzutu powyżej). Celem wyjaśnienia dodać można, iż zarzut naruszenia art. 145 § 1 lit. 1 pkt b) p.p.s.a. byłby skuteczny w powiązaniu z art. 240 § 1 pkt 4 O.p., lecz tak sformułowany zarzut nie został postawiony.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O zwrocie nadpłaconego wpisu orzeczono na podstawie art. 225 p.p.s.a.