II FSK 2238/20

II FSK 2238/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2021-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-10-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Kot
Jan Grzęda /przewodniczący/
Maciej Jaśniewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
I SA/Gd 2136/19 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2020-06-02
Skarżony organ
Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i decyzję II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1128
w art. 10 ust. 1 pkt 6 i w art. 14 ust. 2 pkt 11
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych -t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Grzęda, Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz (sprawozdawca), Sędzia WSA - (del.) Artur Kot, , Protokolant Honorata Klósek, po rozpoznaniu w dniu 28 października 2021 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 czerwca 2020 r. sygn. akt I SA/Gd 2136/19 w sprawie ze skargi R.P. na decyzję Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w G. z dnia 27 września 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r. 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2. uchyla zaskarżoną decyzję Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w G. z dnia 27 września 2019 r. nr [...] 3. zasądza od Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w G. na rzecz R. P. kwotę 16 452 (słownie: szesnaście tysięcy czterysta pięćdziesiąt dwa) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
1.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 2 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 2136/19, oddalił skargę R. P. (dalej: "skarżący", "podatnik") na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w G. (dalej: Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego) z 27 września 2019 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r., działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej zwana: "p.p.s.a."). Pełna treść uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, jak i innych wyroków powołanych poniżej, dostępna jest na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl/ (dalej w skrócie: "CBOSA").
1.2. Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan faktyczny sprawy. Po przeprowadzeniu kontroli skarbowej wobec skarżącego, w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku dochodowego osób fizycznych za 2014 r zakwestionowano sposób rozliczenia przychodów osiągniętych przez podatnika w 2014 r. z najmu. Stwierdzono, że strona nie może dokonać rozliczenia przychodu z najmu nieruchomości w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. z 1998 r. Nr 144, poz. 930 ze zm., dalej zwana: "u.z.p.d.o.f.") i zaliczenie przychodów z najmu do źródła przychodów z najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy oraz innych umów o podobnym charakterze określonych w art. 10 ust.1 pkt 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j.: Dz.U. z 2010 r. Nr 51, poz.307 ze zm., dalej zwana: "u.p.d.o.f." ). Uznano, że wynajem nieruchomości w 2014 roku przez podatnika spełnia przesłanki działalności gospodarczej określonej w art. 5a ust.6 u.p.d.o.f. w związku z tym wyklucza możliwość zaliczenia uzyskanego w związku z tym przychodu do źródła z art. 10 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f. Przychód z wynajmowanych nieruchomości w 2014 r. został zaliczony do przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej z art. 10 ust.1 pkt 3 u.p.d.o.f. Po rozpatrzeniu zebranego materiału dowodowego Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego 25 października 2018 r. wydał decyzję określającą skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. w kwocie 666 829,00 zł. Od decyzji tej strona złożyła odwołanie, w którym zarzuciła skarżonej decyzji naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych oraz przepisów prawa materialnego, a w szczególności naruszenia art. 5a pkt 6 oraz art.10 ust.1 pkt 3 i 6 u.p.d.o.f. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego z uwagi na złożone przez stronę w dokumenty potwierdzające poniesione koszty związanie z najmem nieruchomości za 2014 r. decyzją z 27 września 2019 r. uchylił w całości decyzję z 25 października 2018r. i określił zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. w kwocie 646 723 zł. Uzasadniając decyzję organ wyjaśnił, że kwestią sporną w sprawie nie jest kwota przychodów osiągniętych przez podatnika z najmu nieruchomości, ale ich zakwalifikowanie przez organ do źródła przychodów określonego w art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f., czyli do przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, a nie jak chce strona do przychodów z najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy oraz innych umów o podobnym charakterze (art. 10 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f.). Organ wskazał, że art. 10 u.p.d.o.f. zawiera katalog źródeł przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Określenie z jakiego źródła pochodzi przychód ma podstawowe znaczenie dla ustalenia sposobu jego opodatkowania, możliwości odliczenia kosztów jego uzyskania itp. Stwierdził, że jednym z warunków prawidłowości podziału źródeł przychodu jest warunek rozłączności, a art. 10 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f. może obejmować jedynie najem (dzierżawę), które nie są wykonywane w ramach działalności gospodarczej, inaczej pokrywałby się swym zakresem z punktem 3. Z treścią art. 10 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f. koreluje treść art. 14 ust. 2 pkt 11 u.p.d.o.f. W konsekwencji, w świetle u.p.d.o.f. najem stanowi odrębne od działalności gospodarczej źródło przychodu (art. 10 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f.), choć może także istnieć najem, który prowadzony jest w ramach działalności gospodarczej (art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f.). Organ wskazał, że pojęcie pozarolniczej działalności gospodarczej, zdefiniowane w art. 5a pkt 6 u.p.d.o.f. opiera się na trzech zasadniczych przesłankach: zarobkowym celu działalności, wykonywaniu działalności w sposób zorganizowany i ciągły prowadzenie działalności we własnym imieniu i na własny lub cudzy rachunek. Cytowany przepis zawiera ponadto przesłankę negatywną, mianowicie uzyskiwane przychody nie mogą być zaliczone do innych źródeł przychodów, wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-9 u.p.d.o.f. Organ zauważył, że przepis art. 10 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f. nie uzależnia uznania składników majątku za związane z działalnością gospodarczą od tego, czy składniki te zostały wprowadzone do ewidencji środków trwałych, ani od tego, czy są one amortyzowane, czy też nie. Wystarczające jest wykazanie istnienia związku składników majątku z prowadzoną działalnością, a przychody z tytułu najmu nie będą kwalifikowane do tego źródła przychodu. Organ wskazał, że w kontrolowanym okresie strona uzyskiwała przychody z tytułu najmu na podstawie kilkudziesięciu umów. Działania podatnika nie ograniczały się jedynie do zawarcia umów i poboru czynszu, lecz wykonywał on szereg dodatkowych działań dotyczących posiadanych nieruchomości. Zawarte przez podatnika umowy najmu zawierały postanowienia, że opłaty za media będą rozliczane przez inny podmiot, który rozliczał opłaty najemców nieruchomości z tytułu korzystania z mediów, zawierając z nimi odrębne umowy na ich rozliczanie. Zdaniem organu, ustalone okoliczności jednoznacznie wskazały, że działalność strony miała charakter "działalności zorganizowanej" w rozumieniu art. 5a pkt 6 u.p.d.o.f
2.1. W skardze na decyzję wnosząc o jej uchylenie skarżący zarzucił jej naruszenie przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 122, art. 180, art. 187 § 1, art. 191 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz.U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej zwana: "O.p.") poprzez dojście do nieprawidłowego przekonania, że materiał dowodowy jest kompletny, zaś dokonana przez organ ocena zebranych materiałów nie przekracza granic swobodnej oceny dowodów, w konsekwencji uznanie, że sytuacja skarżącego nie uzasadnia zaliczenia osiąganych przez podatnika przychodów do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f. i opodatkowania ich zryczałtowanym podatkiem dochodowym;
2) art. 210 § 4 w zw. z art. 2a, art. 120 oraz art. 121 O.p. polegające na niewskazaniu w uzasadnieniu decyzji, w oparciu o jakie ustawowe kryteria i jakie przepisy u.p.d.o.f., odróżnić należy najem stanowiący działalność gospodarczą, wykonywany zarobkowo, w sposób ciągły i zorganizowany, od najmu nie stanowiącego działalności gospodarczej, który ze swojej istoty także jest wykonywany zarobkowo, w sposób ciągły i zorganizowany, na czym polegają różnice między rodzajowo takimi samymi cechami najmów "prywatnych" i najmów stanowiących działalność gospodarczą, i w konsekwencji nie wyjaśnieniu, w oparciu o jakie ustawowe kryteria i przepisy najmy winny być zakwalifikowane jako działalność gospodarcza, zaś przychodów podatnika osiągniętych z najmu nie można zaliczyć do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f. lecz muszą być one kwalifikowane jako przychody ze źródła wymienionego w art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f., pomimo że zaliczenie przychodów do źródła określonego w art. 10 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f. ma ustawowe pierwszeństwo przed zaliczeniem do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f., a osiągane przez podatnika przychody odpowiadając wprost hipotezie przepisu art. 10 ust. 1 pkt 6 tej ustawy;
3) art. 10 ust. 1 pkt 3 oraz art. 5a pkt 6 u.p.d.o.f. poprzez ich nieuprawnione zastosowanie do dochodów osiąganych przez skarżącego z tytułu najmu;
4) art. 10 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f. polegające na jego nie zastosowaniu, pomimo że przychody osiągane przez podatnika wprost wynikają ze źródła wskazanego w tym przepisie, nie stanowiąc przychodów z działalności gospodarczej;
5) art. 2 oraz art. 10 Konstytucji poprzez arbitralne rozstrzygnięcie przez organy podatkowe, że przychody z najmu należało zaliczyć do przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, przy jednoczesnym potwierdzeniu przez organ odwoławczy, że brak jest w u.p.d.o.f. normy, która wprost kwalifikowałaby przychody z najmu, do któregoś z konkurencyjnych źródeł przychodów.
2.2. W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego wniósł o jej oddalenie.
2.3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalając skargę stwierdził, że
istotę sporu w sprawie stanowi prawidłowość dokonanej przez organ oceny, że przychody skarżącego z najmu nieruchomości nie mogą zostać zakwalifikowane do źródła przychodów, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f., gdyż skarżący prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą co skutkowało opodatkowaniem tak powstałego przychodu na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. W ocenie Sądu powołanie przez organ przepisów prawa, poczynienie rozważań odnośnie ich wykładni jak i dokonanie oceny ustalonego stanu faktycznego w kontekście ustalonych obowiązujących norm prawnych nastąpiło prawidłowo. Sąd przywołał treść art. 6 ust. 1a i art. 2 ust. 1a u.z.p.d.o.f. wyjaśniając, że z przywołanych uregulowań wynika, iż przychody osób fizycznych z tytułu najmu nieruchomości mogą być objęte ryczałtem ewidencjonowanym pod warunkiem, że nie są one zawierane w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej. Katalog źródeł przychodów zawiera art. 10 u.p.d.o.f. Porównując oba źródła przychodów, tj. art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. oraz art. 10 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 10 ust. 1 u.p.d.o.f. źródłami przychodów są m.in. pozarolniczą działalność gospodarcza (pkt 3) i najem, podnajem, dzierżawa, poddzierżawa oraz inne umowy o podobnym charakterze, w tym również dzierżawa, poddzierżawa działów specjalnych produkcji rolnej oraz gospodarstwa rolnego lub jego składników na cele nierolnicze albo na prowadzenie działów specjalnych produkcji rolnej, z wyjątkiem składników majątku związanych z działalnością gospodarczą (pkt 6). Norma art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. oraz art. 6 ust. 1a i art. 4 ust. 1 pkt 12 u.z.p.d.o.f. winna być interpretowana w powiązaniu z normą art. 5a pkt 6 u.p.d.o.f., który wprowadza legalną definicję pozarolniczej działalności gospodarczej. W przepisach obowiązującego prawa brak było unormowań szczególnych w stosunku do art. 5a pkt 6 u.p.d.o.f. wprowadzających definicje umożliwiające kwalifikację najmu realizowanego w ramach zwykłego zarządu majątkiem prywatnym oraz najmu stanowiącego działalność gospodarczą podatnika. W tej sytuacji rozróżnienie obu tych pojęć winno być dokonane na gruncie art. 5a pkt 6 u.p.d.o.f. poprzez kwalifikację prowadzonej działalności z punktu widzenia poszczególnych cech właściwych dla prowadzenia działalności gospodarczej, ocenianych zarówno pojedynczo jak i w ich całokształcie, z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy. Jednocześnie Sąd zauważył, że brak jest podstaw kwalifikowania do pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu art. 5a pkt 6 u.p.d.o.f. podejmowanych przez podatników czynności mieszczących się w zwykłym zarządzie własnym majątkiem, tzn. mających na celu prawidłowe gospodarowanie tym majątkiem i zaspokajanie potrzeb rodziny. Biorąc pod uwagę rozliczne formy aktywności podatników, jakie występują w obrocie prawnym, proste zestawienie unormowań zawartych w art. 10 ust. 1 pkt 3 oraz pkt 6 z art. 5a pkt 6 u.p.d.o.f. nie pozwala na skonkretyzowanie uniwersalnego wzorca zachowań podatnika, umożliwiającego jednoznaczne oddzielenie tych z nich, które rozpoznawać należy jako najem związany z wykonywaniem pozarolniczej działalności gospodarczej od zwykłego najmu. Oznacza to, że w każdym przypadku o właściwej kwalifikacji przychodu zadecydować musi całokształt ustaleń faktycznych, w tym dotyczących zjawisk poprzedzających i towarzyszących tej działalności. W rozpoznawanej sprawie skala czynności podatnika w zakresie zwierania umów najmu niewątpliwe uzasadnia zakwalifikowanie ich jako uzyskiwanie przychodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu art. 5a pkt 6 u.p.d.o.f. Działalność podatnika cechowała się zarówno zarobkowym charakterem, była wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły, jak też prowadzona była we własnym imieniu i na własny rachunek. Wystąpienie poszczególnych przesłanek z art. 5a pkt 6 u.p.d.o.f. nie było w sprawie sporne, ich realizację po części potwierdza sam skarżący, a jego argumentacja skupia się na wykazaniu, że zarobkowość, ciągłość i sposób zorganizowania są charakterystyczne również dla "najmu prywatnego", cechy te nie przesądzają więc o prowadzeniu działalności gospodarczej, a organ nie uwypuklił granicy, po przekroczeniu której dana działalność przestaje być zwykłem zarządzaniem majątkiem. W badanym okresie skarżący uzyskiwał dochody z kilkudziesięciu umów najmu. Organy prawidłowo stwierdziły, że skarżący podejmował szereg czynności, a na przestrzeni szeregu lat był aktywnym uczestnikiem na rynku obrotu nieruchomościami. W zbadanym przez organy okresie podatnik zawarł kilkadziesiąt umów sprzedaży nieruchomości, umów zniesienia współwłasności, umów ustanowienia służebności, umów darowizny i zamiany. Zakres tych czynności nie wskazuje ma ich ukierunkowanie na zaspokojenie potrzeb bytowych podatnika, czy nawet lokowanie majątku, lecz na rozwijanie prowadzonej działalności gospodarczej przez konsekwentnego przedsiębiorcę. Przychody z najmu lokali prowadzonego na szeroką skalę nie mogą stanowić źródła przychodów, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f. W tej sytuacji zdaniem Sądu organ prawidłowo zakwalifikował osiągnięte przez stronę przychody do źródła przychodów, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa procesowego Sąd wskazał, że nie doszło do zarzucanego w skardze naruszenia zasad dotyczących gromadzenia i oceny dowodów. Organ podjął działania niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, prawidłowo zebrał i w sposób wyczerpujący rozpatrzył materiał dowodowy, nie naruszając zasady swobodnej oceny dowodów. Sąd ocenił jako niezasadny zarzut skarżącego, że organy nie wyjaśniły dlaczego w sprawie działalność w zakresie najmu wyczerpuje znamiona pozarolniczej działalności gospodarczej. Dla potrzeb rozstrzygnięcia sprawy organ nie musiał określać granicy, przekroczenie której kwalifikuje stan faktyczny do jednego z konkurencyjnych źródeł przychodu. Każdy stan faktyczny wymaga indywidualnej oceny w zakresie zaistnienia przesłanek z art. 5a pkt 6 u.p.d.o.f. Sąd wyjaśnił, że organ odwoławczy nie dopuścił się również naruszenia art. 2a O.p. Za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia zasady praworządności i zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Za niezasadne Sąd uznał sformułowane w skardze zarzuty naruszenia art. 10 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 5a pkt 6 u.p.d.o.f. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie oraz art. 10 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f. poprzez jego niezastosowanie. Organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że działania skarżącego spełniają kryteria prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 5a pkt 6 u.p.d.o.f., co objawiało się systematycznym podejmowaniem szeregu zaplanowanych i przemyślanych czynności dotyczących wynajmowanych nieruchomości, w celu zarobkowym, które odbiegały od normalnego wykonywania prawa własności.
3.1. Pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjną zaskarżając wyrok w całości, któremu zarzucił:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności przepisów art. 6 ust. 1a w zw. z art. 2 ust. 1a u.z.p.d.o.f. oraz art.5a pkt 6, art.10 ust.1 pkt 3 i pkt 6 u.p.d.o.f. wskutek arbitralnego, nieprawidłowego i niezgodnego z faktami zakwalifikowania przychodów osiągniętych przez podatnika z najmu jako przychodów z działalności gospodarczej, których opodatkowanie ryczałtem nie jest dopuszczalne i w ten sposób naruszenie art. 2 oraz art. 10 Konstytucji RP;
2. naruszenie przepisów postępowania, w szczególności przepisu art. 233 § 1Kodeksu postępowania cywilnego w zw. z art.106 § 5 p.p.s.a. polegające na przyjęciu, nieopartym na faktach i na dowodach albo wbrew faktom i dowodom zgromadzonym w sprawie, że wynajem prowadzony przez podatnika posiadał cechy, w szczególności w zakresie zarobkowości, ciągłości i zorganizowania - charakteryzujące działalność gospodarczą, a nie występujące w przypadku najmu stanowiącego zwykły zarząd własnym majątkiem podatnika.
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenia na rzecz strony od organu zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
3.2. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. W piśmie procesowym z dnia 19 października 2021 r. organ podatkowy działający przez pełnomocnika wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
4.1. Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy i zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie z podniesionych w niej zarzutów uznać należy za uzasadnione.
4.2. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Analiza akt sprawy wskazuje, że nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie naruszeń przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej. Stosownie do art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). W skardze kasacyjnej postawiono zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego jak i procesowego. Co do zasady w takich sytuacjach należy w pierwszej kolejności odnieść się do zarzutów procesowych, gdyż w przypadku gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego jak i przepisów postępowania dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, bądź nie naruszono innych przepisów proceduralnych można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Podkreślenia wymaga także, że w sytuacji, gdy treść uzasadnienia skargi kasacyjnej pozwala na jednoznaczne określenie, jaką postać naruszenia prawa wnoszący skargę kasacyjną chciał powołać w zarzutach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny może przeprowadzić kontrolę merytoryczną zarzutu. Wadliwość zarzutu jest bowiem możliwa do usunięcia w drodze rozumowania poprzez analizę argumentacji zawartej w uzasadnieniu środka odwoławczego, co nie narusza ani autonomii strony postępowania kasacyjnego do stanowienia o formie i treści zarzutów podnoszonych w postępowaniu kasacyjnym, ani związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej na mocy art. 183 § 1 p.p.s.a. Tym samym realizowany jest obowiązek, nałożony na Naczelny Sąd Administracyjny, a zawarty w art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., w myśl którego w procesie kontroli kasacyjnej należy odnieść się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, publ. ONSAiWSA 2010/1/1 oraz wyrok NSA z dnia 9 listopada 2011 r., o sygn. akt II FSK 776/10, publ. CBOSA).
4.3. Istota sporu dotyczy w postępowaniu kasacyjnym tego, czy skarżący uzyskał w roku podatkowym przychody z tytułu wynajmu nieruchomości, czy też z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na wynajmie nieruchomości. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że całkowicie bezzasadny okazał się zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia prawa procesowego bowiem w niniejszej sprawie nie znajdował zastosowania art. 233 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Przepis ten dotyczy zasady swobodnej oceny dowodów w postępowaniu przed sądami powszechnymi i może być stosowany w postępowaniu sądowoadministracyjnym tylko w sytuacjach wyjątkowych, przewidzianych w art. 106 § 3 p.p.s.a. Możliwość zastosowania przepisów Kodeksu postępowania cywilnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym wynika z art. 106 § 5 p.p.s.a. i dotyczy sytuacji, gdy sąd administracyjny postanowił przeprowadzić z urzędu lub na wniosek postępowanie uzupełniające z dokumentów, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. Z akt rozpoznawanej sprawy wynika zaś, że Sąd pierwszej instancji nie prowadził żadnego uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów. W rozpoznawanej sprawie nie znajdował zatem zastosowania zarówno art. 233 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, jak i art. 106 § 5 p.p.s.a. Dodać należy, że zarzut procesowy skargi kasacyjnej nie został w żaden sposób uzasadniony. Skoro zarzut procesowy skargi kasacyjnej został uznany za bezzasadny, to znaczy, że stan faktyczny ustalony w sprawie przez organ podatkowy, zaakceptowany przez sąd pierwszej instancji jako podstawa rozstrzygnięcia, jest miarodajny także dla Naczelnego Sądu Administracyjnego.
4.4. Zarzut materialnoprawny skargi kasacyjnej również został przez jej autora wadliwie sformułowany bowiem nie wskazał on wprost, czy ów zarzut polega na błędnej wykładni wymienionych przepisów prawa materialnego, czy też na ich niewłaściwym zastosowaniu. Jednak z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że istota zarzutów materialnoprawnych dotyczy naruszenia art. 10 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 5a pkt 6 u.p.d.o.f. oraz art. art. 10 ust. 1 pkt 6 tej ustawy poprzez ich błędną wykładnię. Ten zarzut należało zaś uznać za usprawiedliwiony w świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z 24 maja 2021 r., sygn. akt II FPS 1/21 (publ. ONSAiWSA 2021/4/52). Jak już wskazano sporny w rozpatrywanej sprawie problem dotyczy kontrowersji związanych z dokonaniem przez podatnika (będącego osobą fizyczną) - w ramach obowiązku samoobliczenia podatku - prawidłowej kwalifikacji przychodów przez niego uzyskiwanych z wynajmu nieruchomości do jednego ze źródeł przychodów podatkowych, tj. wymienionego odpowiednio w art. 10 ust. 1 pkt 6 albo w art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. Powyższe przekłada się na prawidłowość realizacji przez podatnika obowiązku podatkowego, zarówno w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych opłacanego na zasadach ogólnych, jak i opłacanego w formie zryczałtowanej od przychodów osiąganych z najmu. Zasadniczego znaczenia dla rozstrzygnięcia tak zarysowanego problemu nabiera kwestia ustalenia właściwych relacji między regulacją art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. (w zw. z art. 5a pkt 6 u.p.d.o.f.), a art. 10 ust. 1 pkt 6 tej ustawy. Sygnalizowane w dotychczasowej judykaturze problemy dotyczące stosowania tych przepisów brały się z tego, że z ich treści trudno wyinterpretować w sposób jednoznaczny, gdzie przebiega granica między tym, co stanowi nieprofesjonalny zarząd własnym majątkiem podatnika, a tym co należy rozpoznawać jako czynności związane z prowadzeniem przez niego pozarolniczej działalności gospodarczej. Jest to zatem w pierwszej kolejności zagadnienie dotyczące prawidłowej wykładni prawa materialnego poruszone obszernie w uzasadnienia skargi kasacyjnej. Połączenie zatem wywodów poczynionych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej ze wskazanymi w jej petitum naruszeniami przepisów art. 6 ust. 1a w zw. z art. 2 ust. 1a u.z.p.d.o.f. oraz art. 5a pkt 6, art. 10 ust.1 pkt 3 i pkt 6 u.p.d.o.f. pozwala na merytoryczne rozpatrzenie zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię. Z tym zastrzeżeniem, że pierwszorzędne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma wykładnia przepisów art. 10 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 5a pkt 6 u.p.d.o.f. oraz art. 10 ust. 1 pkt 6 tej ustawy. Zarzut naruszenia art. 6 ust. 1a w zw. z art. 2 ust. 1a u.z.p.d.o.f. ma zaś charakter wtórny. Rozstrzygnięcie kwestii dotyczącej kwalifikacji przychodów z najmu do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. (pozarolnicza działalność gospodarcza) lub do źródła przewidzianego w art. 10 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f. (najem) bezpośrednio rzutuje bowiem na możliwość zastosowania przez skarżącego (lub brak możliwości zastosowania) przepisów u.z.p.d.o.f.
4.5. Odnosząc się do kwestii prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego w niniejszej sprawie, należy mieć na względzie, że nie chodzi w niej
o dokonanie wykładni każdego z ww. przepisów prawa materialnego z osobna, lecz
w ich wzajemnym powiązaniu. Istotę sporu w tej sprawie, która dotyczy uzyskiwanych przez skarżącego przychodów z tytułu najmu nieruchomości, stanowi konkurencja dwóch przepisów u.p.d.o.f. określających różne źródła przychodów, tj. art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. (z pozarolniczej działalności gospodarczej) oraz art. 10 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f. odnoszący się do źródła przychodów w postaci: najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy oraz innych umów o podobnym charakterze (...), z wyjątkiem składników majątku związanych z działalnością gospodarczą. Nie budzi przy tym wątpliwości i jest niesporne, że katalog źródeł przychodów wymienionych w art. 10 ust. 1 u.p.d.o.f. ma charakter rozłączny, a zatem każdy konkretny przychód może być przypisany wyłącznie do jednego źródła przychodów (zob. uchwała NSA z dnia 22 czerwca 2015 r. sygn. akt II FSK 1/15, publ. CBOSA). To zaś oznacza w niniejszej sprawie, że przychody uzyskiwane przez skarżącego w okolicznościach mających w niej miejsce, mogły zostać zakwalifikowane tylko do jednego z tych dwóch wyżej wymienionych źródeł przychodów. Należy przy tym dodać, że konsekwencją zakwalifikowania przychodów do źródła określonego w art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. jest konieczność rozliczenia tych przychodów na zasadach ogólnych, a więc łącznie z przychodami (dochodami) z innych źródeł uzyskanymi w danym roku podatkowym i ich opodatkowanie według skali podatkowej określonej w art. 27 u.p.d.o.f. Czyli tak, jak przyjął organ podatkowy, a także Sąd pierwszej instancji, który uznał za trafne stanowisko organu podatkowego. Natomiast uznanie przychodów za pochodzące ze źródła przychodów, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f., umożliwia podatnikowi (który dokonał takiego wyboru) ich odrębne opodatkowanie zryczałtowanym podatkiem dochodowym (ryczałt od przychodów ewidencjonowanych) w trybie i na zasadach określonych w przepisach u.z.p.d.o.f, czyli tak jak uczynił skarżący.
4.6. Zarysowany wyżej dylemat prawny, wokół którego ogniskował się spór
w niniejszej sprawie, był przedmiotem rozważań i rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego w uchwale podjętej w składzie siedmiu sędziów z 24 maja 2021 r., sygn. akt II FPS 1/21. W uchwale tej sformułowana została teza, zgodnie
z którą przychody z najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy oraz innych umów
o podobnym charakterze są zaliczane bez ograniczeń do źródła przychodów wymienionego w art. 10 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f., chyba że stanowią składnik majątkowy mienia osoby fizycznej, który został przez nią wprowadzony do majątku związanego
z wykonywaniem działalności gospodarczej. Formułując taką tezę Naczelny Sąd Administracyjny dodał, że zasadą jest zakwalifikowanie przychodów do źródła – najem. Wyjątkiem jest natomiast sytuacja, w której podatnik, z uwagi na zakwalifikowanie wynajmowanych składników majątku do kategorii związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą, osiąga przychody z najmu w ramach źródła przewidzianego w art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. (przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej).
4.7. Stosownie do art. 269 § 1 p.p.s.a., jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Przepis art. 187 § 1 i 2 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w ww. uchwale (II FPS 1/21). Nie jest przy tym konieczne powtarzanie w uzasadnieniu niniejszego wyroku wszystkich motywów, którymi kierował się Naczelny Sąd Administracyjny podejmując uchwałę o przytoczonej wyżej treści. Mając na uwadze i akceptując kierunek wykładni prawa materialnego wskazany w tej uchwale, do ustalenia pozostawała kwestia, czy skarżący wynajmował nieruchomości w realiach rozpoznawanej sprawy podejmując działania, które wskazywałyby na to, że te składniki mienia zostały przez niego wprowadzone do majątku związanego z wykonywaniem działalności gospodarczej. Niewątpliwym symptomem tego byłoby np. wprowadzenie przedmiotów najmu do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, albowiem umożliwiałoby to wówczas skarżącemu zaliczenie odpisów amortyzacyjnych do kosztów uzyskania przychodów. Możliwe jest również przyjęcie, że przychody z najmu osiągane były w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej, ale na podstawie zaistniałych okoliczności faktycznych świadczących obiektywnie rzecz biorąc o tym, że podatnik w rzeczywistości osiągał przychody ze źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. wynajmując przedmioty wykorzystywane na potrzeby działalności gospodarczej. Organ podatkowy nie wskazał jednak żadnych okoliczności faktycznych świadczących o tym, że w realiach rozpoznawanej sprawy przychody skarżącego z najmu należało zaliczyć do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. Przeciwnie, skarżący podkreślał, że miał wolę osiągania przychodów tylko z najmu, a nie w ramach działalności gospodarczej. Był nadto przeświadczony o tym, że osiąga przychody z najmu nieruchomości w ramach źródła przychodów przewidzianego w art. 10 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f. Rozliczał zatem owe przychody w formie ryczałtu ewidencjonowanego na podstawie przepisów u.z.p.d.o.f. Mając zatem na uwadze wynikający z ww. uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego sposób wykładni art. 10 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 5a pkt 6 u.p.d.o.f. oraz art. 10 ust. 1 pkt 6 tej ustawy we wzajemnym ich powiązaniu, umożliwiający nakreślenie – opartej na jednoznacznych przesłankach – linii rozgraniczającej poszczególne źródła przychodów w przypadku uzyskiwania przychodów z najmu, stwierdzić należy, że w realiach rozpoznawanej sprawy organ podatkowy nie wykazał naruszenia przez skarżącego przepisów dotyczących opodatkowania przychodów pochodzących z prowadzenia działalności gospodarczej. Z argumentacji skarżącego wynika wprost, że korzystał on z przysługującego prawa do opodatkowania uzyskiwanych przez niego przychodów z najmu nieruchomości na podstawie przepisów u.z.p.d.o.f., jako przychodów uzyskanych przez niego ze źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f. Czyni to zasadnymi podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia wskazanych w niej przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię (zob. wyrok NSA z 22 czerwca 2021 r., II FSK 2402/19).
4.8. W podsumowaniu należy wskazać, posiłkując się argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu omawianej uchwały (II FPS 1/21), że umowa najmu jest umową konsensualną, odpłatną, wzajemną o trwałym charakterze, w której zarówno określenie przedmiotu najmu, jak i czynszu stanowi element przedmiotowo istotny (essentialia negotii). Przedmiotem opodatkowania jest czynsz uzyskiwany z tytułu najmu. Z tego tytułu wynajmujący (najczęściej właściciel) uzyskuje ekwiwalent
za oddanie najemcy rzeczy do używania. Stanowi on pożytek cywilny przynoszony przez rzecz, a zatem ma dla wynajmującego charakter zarobkowy. Jak przyjęto
w literaturze, skoro czynsz najmu jest pożytkiem cywilnym z posiadanego majątku, to błędne byłoby przyjęcie, że bierne uzyskiwanie przez podatnika pożytków z majątku stanowi prowadzenie działalności gospodarczej (por. M. Jamroży, A. Główka, Kwalifikacja przychodów z najmu prywatnego do źródła przychodów, publ. Monitor Podatkowy 2017/6, s. 55). Jak z kolei wyjaśniono w wyroku NSA z 20 października 2020 r. w sprawie II FSK 1647/18 (publ. CBOSA), "Wynajmujący działa przy umowie najmu jako jej strona we własnym imieniu i na własny rachunek, nawet wówczas, gdy nie jest właścicielem rzeczy oddanej w najem. Oddanie rzeczy w najem wymaga także od niego odpowiedniego zorganizowania nie tylko z uwagi na obowiązki obciążające wynajmującego, a dotyczące dbałości i utrzymania w odpowiednim stanie rzeczy, ale niekiedy także jej części składowych, które jedynie służą do prawidłowego korzystania z wynajmowanej części rzeczy (np. lokalu). W warunkach gospodarki rynkowej samo zawarcie umowy najmu poprzedzać muszą działania przygotowawcze związane z oferowaniem rzeczy do używania w zamian za czynsz. Mogą to być czynności podejmowane bądź przez samego wynajmującego lub też przez zaangażowanego przez niego pośrednika, który jednak działa w imieniu wynajmującego". Ponadto wskazano, że "konstytutywnym elementem najmu jest jego ciągłość, powtarzalność wzajemnych świadczeń tak wynajmującego jak i najemcy. Z jednej strony jest to obowiązek stałego, ciągłego utrzymania przedmiotu najmu w należytym stanie, a z drugiej zapłata, najczęściej periodycznie świadczeń w postaci czynszu. Wobec tego czynsz najmu w takim przypadku jako pożytek cywilny związany jest przede wszystkim z posiadaniem określonego majątku, a nie aktywnością w zakresie wykonywania działalności gospodarczej, której nie można rozciągać na inne formy zarobkowania i uzyskiwania dochodu".
4.9. Dokonując z kolei wykładni użytego w art. 10 ust. 1 pkt 6 i w art. 14 ust. 2
pkt 11 u.p.d.o.f. wyrażenia "składniki majątku związane z prowadzoną działalnością gospodarczą", które decyduje o przypisaniu przychodów z najmu do źródła przychodów z działalności gospodarczej zauważyć należy, że pojęcie "składniki majątkowe" zostało zdefiniowane w art. 5a pkt 2 u.p.d.o.f. i rozumie się przez nie aktywa w rozumieniu ustawy o rachunkowości pomniejszone o przejęte długi funkcjonalnie związane
z prowadzoną działalnością gospodarczą zbywcy, o ile długi te nie zostały uwzględnione w cenie nabycia, o której mowa w art. 22g ust. 3 tej ustawy. Są to zatem kontrolowane przez jednostkę zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości, powstałe w wyniku przeszłych zdarzeń, które spowodują w przyszłości wpływ
do jednostki korzyści ekonomicznych (art. 3 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości - Dz. U. z 2021 poz. 217 ze zm.). Dla zaliczenia przychodów do źródła, jakim jest pozarolnicza działalność gospodarcza ustawodawca wymaga,
aby składniki majątku, będące przedmiotem najmu lub dzierżawy były związane
z działalnością gospodarczą. "Związany" oznacza "mający coś wspólnego z kimś lub czymś, dotyczący tego kogoś lub czegoś" (por. Wielki Słownik Języka Polskiego, publ. https://wsjp.pl). Prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z posiadaniem przedsiębiorstwa, czyli zorganizowanego zespołu składników materialnych
i niematerialnych przeznaczonego do prowadzenia działalności gospodarczej. Przedsiębiorstwo obejmuje m.in. indywidualizujące je oznaczenie, własność ruchomości i nieruchomości, prawa najmu i dzierżawy, koncesje, licencje i zezwolenia, a także księgi i dokumenty związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa (art. 55¹ k.c., mający zastosowanie także do podatku dochodowego od osób fizycznych z mocy art. 5a pkt 3 u.p.d.o.f.). Prowadzenie przedsiębiorstwa wymaga zatem zidentyfikowania i wydzielenia z majątku podatnika będącego osobą fizyczną składników majątkowych, które będą służyć prowadzeniu działalności gospodarczej. Wiąże się to zazwyczaj m.in.
z prowadzeniem ewidencji środków trwałych, ksiąg podatkowych, tworzeniem zorganizowanej struktury, mającej umożliwić gospodarowanie tym majątkiem, finansowaniem wydatków związanych z utrzymaniem tego majątku z przychodów
z działalności gospodarczej (por. wyrok NSA z 22 października 2019 r., sygn. akt II FSK 1581/18, publ. CBOSA). Jeżeli zatem podatnik: a) nie podejmuje czynności zmierzających do wyraźnego wyodrębnienia przedsiębiorstwa poprzez stworzenie zorganizowanego zespołu składników materialnych i niematerialnych mających służyć tej działalności, b) nie buduje struktury organizacyjnej pozwalającej mu na zarządzanie tą wydzieloną częścią majątku, c) nie wypracowuje strategii tej działalności (planów co do jej rozwoju, badania rynku pod kątem potrzeb potencjalnych najemców, dostosowywania składników majątków do tych potrzeb), a jedynie lokuje nadwyżki posiadanych środków (uzyskiwanych z różnych źródeł przychodu) w zakup nieruchomości (w tym także lokali), które następnie wynajmuje, to nie można uznać, że składniki majątkowe związane są z działalnością gospodarczą. Trafnie zatem przyjęto w wyroku NSA z 11 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FSK 1940/15, że użyty w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. zwrot legislacyjny: "jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej" nie jest tożsamy znaczeniowo z określeniem, jakim ustawodawca posłużył się w art. 10 ust. 1 pkt 6 tej ustawy, tj. "z wyjątkiem składników majątku związanych z działalnością gospodarczą". O ile bowiem w pierwszym przypadku prawodawca eksponuje wyraźnie element funkcjonalny (wskazuje na charakter aktywności podatnika), o tyle kolejny zwrot dotyczy aspektu przedmiotowego (powiązania określonych składników majątku z działalnością gospodarczą).
4.10. Problem prawny będący przedmiotem rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie dotyczy relacji miedzy stosowaniem regulacji u.p.d.o.f. albo u.z.p.d.o.f. Trzeba wobec tego zauważyć, że od 1 stycznia 2018 r. zmieniono art. 12 ust. 1 pkt 3 u.z.p.d.o.f.
i wprowadzono dodatkową stawkę progresywną co do przychodów powyżej 100.000 zł. Obecnie obowiązują zatem dwie stawki zryczałtowanego podatku: 8,5% do kwoty
100.000 zł; od nadwyżki ponad tą kwotę ryczałt od przychodów ewidencjonowanych wynosi 12,5% przychodów. Ustawodawca zatem musi zakładać osiąganie większych przychodów z tytułu najmu niż tylko czynsz z posiadania pojedynczych, czy nawet kilku lokali (nieruchomości). Uzasadnienie do tej noweli jest dość skromne, ale zmianę tą zbiorczo potraktowano, jako przeciwdziałanie optymalizacji. Wobec tego należy to rozumieć w ten sposób, że podatnik, który chce "wyłączyć" z majątku firmy i przenieść do majątku "prywatnego" (czyli nie związanego z działalnością gospodarczą) najem nieruchomości, wówczas powinien osiągając przychód powyżej 100.000 zł z tytułu najmu zapłacić wyższą stawkę podatku. Z samej wielkości osiąganego przychodu jak również liczby wynajmowanych nieruchomości nie da się jednak wyprowadzić wniosku, że nie jest to już przychód z najmu, a z działalności gospodarczej. To zatem podatnik decyduje o tym czy "powiązać" określone składniki swojego mienia z wykonywaniem działalności gospodarczej, czy też zachować je w zarządzie majątkiem niezwiązanym z działalnością gospodarczą oraz oddać np. w najem. W niektórych przypadkach o tego rodzaju związaniu świadczyć będą obiektywne okoliczności, jak np. amortyzowanie danego składnika majątku jako środka trwałego w ramach działalności gospodarczej wskazuje, że przychody z najmu należy zaliczyć do źródła przychodów z działalności gospodarczej niezależnie od stanowiska samego podatnika (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt II FSK 2832/11, publ. CBOSA). Jak jednak wskazano w wyroku NSA z dnia 5 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FSK 379/14 (publ. CBOSA), w większości przypadków decydujące znaczenie co do kwalifikacji określonych przychodów wynikających ze stosunku najmu przypisać należy samemu podatnikowi, który może "powiązać" posiadane i będące przedmiotem najmu składniki majątku z wykonywaniem działalności gospodarczej lub też "pozostawić" je w zarządzie majątkiem niezwiązanym z działalnością gospodarczą. Czynność polegająca
na wycofaniu składnika majątku (np. nieruchomości) z działalności gospodarczej
i przekazania go na potrzeby osobiste, na gruncie u.p.d.o.f. nie rodzi dla osoby fizycznej żadnych skutków podatkowych w tym podatku. Majątek osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą nie jest prawnie wyodrębniony od jej majątku niezwiązanego
z działalnością gospodarczą (nazywanego również "prywatnym" lub "osobistym"), dlatego też przekazanie składnika majątku z prowadzonej działalności gospodarczej
na inne własne potrzeby, w tym także zarobkowe poprzez oddanie go w najem, nie może być postrzegany jako bezskuteczny na gruncie podatkowym. Nastąpi w takim przypadku wyłącznie przesunięcie rzeczy z majątku związanego z działalnością gospodarczą do majątku niezwiązanego z taką działalnością, lecz nadal pozostającą mieniem tej samej osoby.
4.11. W świetle przedstawionych wyżej rozważań Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy. Z uwagi istotę sporu dotyczącą wykładni przepisów prawa materialnego należało przyjąć, że sprawa została dostatecznie wyjaśniona. Wystąpiły zatem przesłanki do wydania orzeczenia
na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., tj. do uchylenia zaskarżonego wyroku w całości, a w wyniku rozpoznania skargi również uchylenia zaskarżonej do WSA decyzji jako wydanej z naruszeniem prawa materialnego
w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
4.12. Ponownie rozpoznając sprawę organ podatkowy obowiązany będzie zatem uwzględnić przedstawione wyżej rozważania oraz wydać stosowne rozstrzygnięcie odpowiadające dyrektywie systemowej wykładni przepisów, która zakłada, że normy prawne stanowią składnik spójnego sytemu prawnego. Czyli obowiązany będzie przyjąć, że zasadą jest kwalifikowanie przychodów do źródła – najem, a wyjątkiem sytuacja, w której podatnik – z uwagi na zakwalifikowanie składników majątku
do kategorii "związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą" – obowiązany będzie zaliczyć przychody z najmu do przychodów z działalności gospodarczej.
4.13. Orzeczenie w przedmiocie częściowego zwrotu kosztów postępowania sądowego zostało wydane na podstawie przepisów art. 209, art. 203 pkt 1, art. 205 § 2 oraz art. 207 § 2 p.p.s.a. w związku z przepisami § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) oraz pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat
za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Miarkowano wysokość kosztów zastępstwa procesowego na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. z uwagi na sposób sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej, a także mając na względzie obniżony nakład pracy pełnomocnika skarżącego w sytuacji wniesienia skarg kasacyjnych w czterech zasadniczo tożsamych sprawach pomiędzy tymi samymi stronami rozpoznanych tego samego dnia przez Naczelny Sąd Administracyjny.
SWSA (del.) Artur Kot SNSA Jan Grzęda SNSA Maciej Jaśniewicz