II FSK 2220/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą interpretacji pojęcia 'oferta publiczna' w kontekście zwolnienia podatkowego od sprzedaży akcji nabytych przed 2004 r.
Sprawa dotyczyła podatku dochodowego od osób fizycznych od sprzedaży akcji nabytych przed 2004 r. Skarżąca argumentowała, że nabyła akcje w ramach 'oferty publicznej', co powinno pozwolić na zastosowanie zwolnienia podatkowego. Sądy obu instancji, a następnie NSA, uznały jednak, że oferta, na podstawie której skarżąca nabyła akcje od stowarzyszenia pracowników, nie spełniała kryteriów 'oferty publicznej' w rozumieniu przepisów podatkowych, które wymagały skierowania jej do nieograniczonego kręgu osób.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. z tytułu sprzedaży akcji. Skarżąca nabyła akcje w 1998 r., a następnie w wyniku połączenia spółek otrzymała akcje nowej spółki, które sprzedała w 2005 r. Organy podatkowe i WSA uznały, że skarżąca nie może skorzystać ze zwolnienia podatkowego przewidzianego dla akcji nabytych przed 1 stycznia 2004 r., ponieważ nabycie nie nastąpiło na podstawie 'oferty publicznej' w rozumieniu art. 52 pkt 1 lit. b ustawy o PIT. Skarżąca w skardze kasacyjnej zarzuciła błędną wykładnię pojęcia 'oferty publicznej', argumentując, że powinno ono być rozumiane jako oferta jawna, oficjalna, a niekoniecznie skierowana do nieograniczonego kręgu osób. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podtrzymując ugruntowany pogląd, że 'oferta publiczna' w rozumieniu przepisów podatkowych oznacza ofertę skierowaną do ogółu ludzi, do nieograniczonego kręgu osób. Sąd podkreślił, że pojęcie to nie jest tożsame z definicją 'publicznego obrotu papierami wartościowymi' ani z definicją z ustawy o ofercie publicznej z 2005 r., która weszła w życie później. Sąd odwołał się do wykładni językowej, systemowej i celowościowej, a także do orzecznictwa, wskazując, że kluczowym kryterium jest skierowanie oferty do nieograniczonej liczby adresatów, a nie tylko jej jawność.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Za ofertę publiczną uznaje się ofertę skierowaną do ogółu ludzi, do nieograniczonego kręgu osób.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do wykładni językowej, systemowej i celowościowej, a także do utrwalonego orzecznictwa NSA, zgodnie z którym kluczowym kryterium jest skierowanie oferty do nieograniczonej liczby adresatów, a nie tylko jej jawność czy sposób ogłoszenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
u.p.d.o.f. art. 52 § pkt 1 lit. b
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Nabycie papierów wartościowych na podstawie oferty publicznej jest warunkiem zwolnienia podatkowego. Oferta publiczna oznacza ofertę skierowaną do ogółu ludzi, do nieograniczonego kręgu osób.
u.p.d.o.f. art. 19 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przepis dotyczący zwolnienia podatkowego od dochodu ze sprzedaży akcji nabytych przed określonym terminem, pod warunkiem nabycia na podstawie oferty publicznej.
Pomocnicze
Ustawa o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw art. 19 § ust. 1 i 2
Ustawa - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi art. 2 § ust. 1
Definicja publicznego obrotu papierami wartościowymi, która była przedmiotem interpretacji w kontekście oferty publicznej.
k.c. art. 66 § § 1
Kodeks cywilny
Definicja oferty jako propozycji zawarcia umowy.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek stosowania się przez organ do wskazań sądu co do dalszego postępowania.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 209
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o kosztach.
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o kosztach.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o kosztach.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu § § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c i ust. 2 pkt 1 lit. a i § 6 pkt 3
Podstawa do ustalenia wysokości kosztów postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Interpretacja NSA, że 'oferta publiczna' wymaga skierowania do nieograniczonego kręgu osób, a nie tylko jawności oferty.
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżącej, że 'oferta publiczna' oznacza ofertę jawną, oficjalną, niezależnie od kręgu adresatów. Próba zastosowania definicji 'oferty publicznej' z ustawy z 2005 r. do przepisów podatkowych obowiązujących wcześniej. Utożsamianie 'oferty publicznej' z definicją 'publicznego obrotu papierami wartościowymi'.
Godne uwagi sformułowania
przez ofertę publiczną rozumieć należy taką, która skierowana jest do ogółu ludzi, do nieograniczonego kręgu osób pojęcia publicznej oferty nie można utożsamiać ze zdefiniowanym w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi publicznym obrotem papierami wartościowymi jawność jest wtórna w stosunku do kręgu adresatów
Skład orzekający
Aleksandra Wrzesińska-Nowacka
przewodniczący
Beata Cieloch
sprawozdawca
Stefan Babiarz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'oferty publicznej' w kontekście przepisów podatkowych, zwłaszcza dotyczących zwolnień związanych ze sprzedażą papierów wartościowych nabytych przed 2004 r."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w danym okresie. Interpretacja pojęcia 'oferty publicznej' może ewoluować wraz ze zmianami legislacyjnymi i nowym orzecznictwem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacyjnego w prawie podatkowym, które ma bezpośrednie przełożenie na sytuację podatników sprzedających akcje. Wyjaśnia kluczowe rozróżnienie między 'ofertą publiczną' a 'publicznym obrotem'.
“Czy Twoje akcje kupione przed 2004 r. są zwolnione z podatku? Kluczowa interpretacja NSA.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII FSK 2220/09 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2011-04-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-12-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Wrzesińska- Nowacka /przewodniczący/
Beata Cieloch /sprawozdawca/
Stefan Babiarz
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
III SA/Wa 923/09 - Wyrok WSA w Warszawie z 2009-09-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2010 nr 51 poz 307
art. 52 pkt 1 lit. b,
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
Dz.U. 1997 nr 118 poz 754
art. 2 ust. 1,
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi.
Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
art. 66 pat. 1,
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184, art. 209, art. 204 pkt 1, art. 205 par. 2,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2002 nr 163 poz 1349
par. 14 ust. 2 pkt 2 lit. c i ust. 2 pkt 1 lit. a, par. 6 pkt 3,
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska - Nowacka, Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia del. WSA Beata Cieloch (sprawozdawca), Protokolant Anna Dziosa, po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2009 r. sygn. akt III SA/Wa 923/09 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 26 marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od J. S. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w W. kwotę 300 (słownie: trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
I.1.Wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 923/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 26 marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego oraz nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. z tytułu sprzedaży akcji.
I.2.W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan faktyczny:
Skarżąca J. S. w dniu 25 września 1998 r. nabyła 59 akcji imiennych Serii A spółki P.-C. S.A. od Stowarzyszenia Pracowników P.-C. S.A. w W. Zgodnie z uchwałą Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy M. S. S.A. z dnia 7 stycznia 2004 r. oraz uchwałą Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy P.-C. S.A. z dnia 29 stycznia 2004 r. nastąpiło połączenie M. S. S.A. z P.-C. S.A. w wyniku, którego powstała spółka P.-M. S.A. Połączenie nastąpiło poprzez przeniesienie całego majątku P.-C. S.A. na M. S. S.A. w zamian za akcje serii F, które M. S. S.A. wydał osobom będącym akcjonariuszami P.-C. S.A. Wobec powyższego skarżąca nabyła 1418 akcji zwykłych na okaziciela serii F spółki P.-M. S. S.A. z/s w W. Akcje te zostały zdeponowane na wspólnym rachunku inwestycyjnym małżeństwa J. i J. S. w Centralnym Domu Maklerskim Banku A. W 2005 roku akcje te zostały sprzedane na giełdzie.
Następnie składając roczne zeznanie podatkowe za 2005 r. skarżąca zadeklarowała wysokość zobowiązania podatkowego za ten rok w kwocie 4.523 zł, po czym wniosła do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. o stwierdzenie nadpłaty z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 rok w powyższej kwocie oraz złożyła korektę zeznania.
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. decyzją z dnia 11 stycznia 2008 r. określił skarżącej J. S. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży akcji za 2005 r. w kwocie 4.504,00 zł oraz nadpłatę w kwocie 19,00 zł. Decyzja ta została uchylona przez Dyrektora Izby Skarbowej w W.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji określił skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży akcji za 2005 rok w kwocie 4.524 złotych. Organ stwierdził bowiem, iż w złożonej korekcie zeznania skarżąca zaniżyła wysokość przychodów z odpłatnego zbycia papierów wartościowych o kwotę 25.999,50 zł oraz kosztów uzyskania przychodów o kwotę 2.189,50 złotych.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji ocenił, że skoro przedmiotem sprzedaży były akcje serii F spółki P.-M. S. S.A. z/s w W. nabyte w 2004 r., a nie akcje Spółki P.-C. S.A., które zostały nabyte przed 1 stycznia 2004 r. to skarżąca nie mogła skorzystać ze zwolnienia od opodatkowania dochodu uzyskanego z ich sprzedaży na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 202, poz. 1956 z późn. zm. - dalej "ustawa zmieniająca").
Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie. Dyrektor Izby Skarbowej w W. podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, iż do dochodu uzyskanego przez skarżącą nie miało zastosowania zwolnienie przewidziane w art. 19 ust. 1 i 2 ustawy zmieniającej.
I.3.Powyższa decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że nie było żadnego przydziału akcji przez nowo powstałą w wyniku połączenia spółkę, a zgodnie z art. 494 kodeksu spółek handlowych z mocy prawa stała się akcjonariuszem spółki powstałej z połączenia. Skarżąca nabyła więc akcje spółki przed 1 stycznia 2004 r., natomiast z mocy prawa stała się właścicielką akcji P.-M. S. S.A., a tym samym skarżąca nie nabyła akcji tej spółki.
I.4.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 listopada 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 1453/08 uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że organy bezzasadnie uznały, że przedmiotem dokonanej przez skarżącą sprzedaży były akcje nabyte po dniu 1 stycznia 2004 r. W ocenie Sądu przedmiotowe akcje zostały nabyte w dacie, w której skarżąca nabyła akcje spółki P.-C. S.A., które następnie wymieniła na akcje P.-M. S. S.A. Sąd wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ będzie obowiązany ustalić, czy skarżąca nabyła akcje, których dotyczyła rozpoznana sprawa, w warunkach określonych w art. 52 pkt 1 lit b) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 ze zm. dalej u.p.d.o.f ). W przypadku stwierdzenia, że nabyte przez skarżącą akcje mieszczą się w zakresie tego przepisu organ będzie obowiązany zastosować w stosunku do skarżącej przepis art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej.
I.5.Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia 26 marca 2009 r. uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji z dnia 11 stycznia 2008 r. i określił zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży akcji za 2005 r. w kwocie 4.504,00 zł oraz określił nadpłatę w kwocie 19,00 zł. Dyrektor Izby Skarbowej zaznaczył, iż przedmiotem zbycia były akcje nabyte przed 2004 r., jednocześnie jednak ustalił, iż nabycie tych akcji nie miało miejsca w warunkach określonych w art. 52 pkt 1 lit. b u.p.d.o.f.
I.6.Powyższą decyzję skarżąca zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze podniosła, iż akcje firmy P.-C. S.A. nabyła jako akcje firmy publicznej, w obrocie publicznym i na podstawie przepisów o obrocie publicznym, a Dyrektor Izby Skarbowej nie dokonał analizy przypadku nabycia w regulowanym pozagiełdowym wtórnym obrocie publicznym. Przepis art. 2 ust. 1 nieobowiązującej wtedy ustawy Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (Dz. U. z 1997 r. Nr 118, poz. 754, z późn. zm.), zawierał wyłącznie definicję publicznego obrotu, którym jest proponowanie nabycia lub nabywanie emitowanych w serii papierów wartościowych, przy wykorzystaniu środków masowego przekazu, albo w inny sposób, jeżeli propozycja skierowana jest do więcej niż 300 osób, albo do nieoznaczonego adresata. Strona podkreśliła ponownie, że oferta była skierowana do ponad 300 osób. Uznanie zatem, że oferta skierowana do ponad 300 osób nie spełnia uwarunkowań obrotu publicznego, jest sprzeczne z prawem. Skarżąca podkreśliła, iż sformułowanie "do więcej niż 300 osób, albo do nieoznaczonego adresata" musi mieć swoje znaczenie.
I.7.W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.
I.8.Odnosząc się do skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że organ zastosował się do wskazań Sądu co do dalszego postępowania na podstawie art. 153 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że skarżąca nie dokonała nabycia akcji w oparciu o art. 52 pkt 1 lit b u.p.d.o.f.. Natomiast po połączeniu się spółek i powstaniu P.-M. S.A. skarżąca z mocy prawa stała się akcjonariuszem nowo utworzonej spółki. W związku z tym Sąd uznał, iż skarżąca nabyła akcje w 1998 r. W powyższym więc stanie rzeczy, kontekście i obszarze, dokonana w jego ramach wymiana akcji jest więc wykonaniem istniejących praw akcjonariusza, a nie nabyciem akcji status akcjonariusza (dopiero) konstytuującym. Zdaniem sądu skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ nabycie w 1998 r. akcji od (określonego) stowarzyszenia pracowników spółki akcyjnej na rzecz jego członków nie nastąpiło na podstawie "oferty publicznej, czego wymaga unormowanie wynikające z cytowanych przepisów art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej i art. 52 pkt 1 lit b u.p.d.o.f..
W dalszej części uzasadnienia Sąd, odniósł się do pojęcia oferty publicznej. Odnosząc się do aspektu "publiczności" oferty Sąd odwołał się do języka naturalnego prawodawcy i wskazał na ukształtowane w tym zakresie orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym to wywiedziono, że publiczny charakter oferty ma miejsce wtedy, gdy oferta adresowana jest do wszystkich, a nie tylko do ograniczonego kręgu osób. Z przyjętego przez organy podatkowe stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy nie wynika natomiast, aby zbywając akcje uczestniczącym w nim osobom stowarzyszenie pracownicze wystąpiło w tym przedmiocie ze skierowaną do nieograniczonej niczym liczby adresatów ofertą ich nabycia. Ponadto w ocenie Sądu słowo "publiczny" może mieć znaczenie także jako: jawny, oficjalny, odbywający się przy świadkach, w miejscu dostępnym dla wszystkich. Sąd podniósł także, iż wymieniane terminy i odnoszące się do nich desygnaty mieszczą się wprawdzie także w słownikowym pojęciu publiczności, funkcjonują jednak w języku polskim również jako byty od słowa i pojęcia "publiczny" odrębne. Gdyby więc prawodawca dla osiągnięcia zamierzonych celów prawnych chciał stanowić na przykład o " ofercie jawnej", "oficjalnej", poczynionej "przy świadkach lub w miejscu dla wszystkich dostępnym", terminów tych w tekście prawnym niechybnie by użył i je wykorzystał. Zaniechanie w tym przedmiocie jest więc istotne. Dalej Sąd stwierdził, że obowiązujące, w tym w szczególności mogące mieć znaczenie dla rozpatrzenia sprawy niniejszej, prawo nie wypowiada się o ofertach "jawnych i niejawnych", "oficjalnych i nieoficjalnych", przedstawionych "w miejscu publicznym lub prywatnym", "przy świadkach lub pod ich nieobecność" - nie wiąże z takimi (ewentualnymi), sformułowaniami jakiegokolwiek znaczenia prawnego.
Jeżeli więc w unormowaniu odczytanym z przepisów art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej i art. 52 pkt 1 lit. b u.p.d.o.f. ustawodawca stanowi o nabyciu papierów wartościowych "na podstawie oferty publicznej", to wykorzystuje niewątpliwie podstawowe i zasadnicze znaczenie pojęcia: "publiczny"- jako dotyczący ogółu ludzi, służący ogółowi, przeznaczony, dostępny dla wszystkich i wiąże z realizacją bądź brakiem tej cechy oferty określone skutki prawne.
Reasumując Sąd stwierdził, że nabycie przez skarżącą akcji w 1998 r. od stowarzyszenia pracowników spółki akcyjnej nie nastąpiło na podstawie oferty publicznej, czego wymaga unormowanie wynikające z cytowanych przepisów art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej i art. 52 pkt 1 lit. b u.p.d.o.f. jaki i nabycie akcji przez skarżącą nie nastąpiło na pozagiełdowym wtórnym obrocie publicznym, co wymagał art. 52 pkt 1 lit b u.p.d.o.f.. Rynek pozagiełdowy może być prowadzony wyłącznie przez spółkę akcyjną za zezwoleniem Komisji Papierów Wartościowych i Giełd, a takim podmiotem nie było stowarzyszenie pracowników spółki akcyjnej.
II.1.Od powyższego wyroku skarżąca J. S. reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem wniosła skargę kasacyjną domagając się uchylenia zaskarżonego w całości, rozpoznania skargi w trybie art. 188 p.p.s.a. i uchylenia decyzji organu drugiej instancji i utrzymanego nią w mocy postanowienia organu pierwszej instancji.
Skargę kasacyjną skarżąca oparła na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucając :
- naruszenie art. 52 pkt 1 lit. b u.p.d.o.f. przez błędną wykładnię pojęcia "oferty publicznej" użytego w tym przepisie i przyjęciu, że oznacza ono ofertę przeznaczoną (skierowaną) do ogółu społeczeństwa, gdy tymczasem pojęcie to, zarówno przez słowniki języka polskiego, jak i obecnie obowiązujące przepisy prawa, charakteryzowane jest przez przesłankę jawności czyli, że ofertą publiczną jest oferta, której warunki podane są jawnie, przy świadkach, oficjalnie.
II.2.W uzasadnieniu skargi kasacyjnej autor jej wskazał, że wprowadzenie przez ustawę pojęcia "oferta publiczna" nie zostało połączone z wprowadzeniem definicji tego pojęcia ani na użytek prawa podatkowego, ani poprzez nawiązanie do definicji z innych gałęzi prawa. Z tych względów konieczne było sięgnięcie w pierwszej kolejności do wykładni literalnej tego pojęcia. Przy czym wykładnia ta nie powinna polegać wyłącznie na wykładni treści słowa "publiczny", ale winna uwzględniać kontekst tego słowa – tj. użycie go w związku ze słowem "oferta" ("oferta publiczna"). W innym wypadku wykładnia słowa "publiczny" byłaby dowolna. Wyjaśnienie znaczenia określonego słowa jest możliwe tylko przy uwzględnieniu kontekstu, w jakim zostało ono użyte. Dalej autor skargi kasacyjnej wskazał, że dotychczas, w praktyce organów podatkowych, która znajdowała akceptację sądów administracyjnych, dominowała wykładnia "oferty publicznej" konstruowana w oparciu o rozumienie słowa "publiczny" jako dostępny dla ogółu, skierowany do nieznanego adresata. A tymczasem Mały słownik języka polskiego, pod red. Elżbiety Soból, wydawnictwo PWN, Warszawa 2000, zawiera następujące wyjaśnienie słowa "publiczny: 1) dotyczący ogółu ludzi, służący ogółowi, przeznaczony, dostępny dla wszystkich związany z jakimś urzędem, instytucją itp.; społeczny, powszechny, ogólny, nieprywatny, 2) dziejący się w miejscu dostępnym dla wszystkich, odbywający się wobec świadków; widoczny, oficjalny, jawny. To samo czyni Słownik Języka Polskiego, wydawnictwa PWN, Warszawa 1979, także wskazując na podwójne znaczenie słowa "publiczny": 1) dotyczący ogółu, służący ogółowi, przeznaczony, dostępny dla ogółu, związany z jakimś urzędem, instytucją itp.; ogólny, powszechny, społeczny, nieprywatny, 2) odbywający się wobec świadków, w miejscu dostępnym dla wszystkich; oficjalny, jawny.
Skoro więc wyraz "publiczny" ma dwa znaczenia, należy w oparciu o jego słownikową definicję wybrać odpowiednie znaczenie określenia "oferta publiczna". Zdaniem skarżącej przez ofertę publiczną należy rozumieć ofertę jawną, przedstawioną w miejscu dostępnym dla wszystkich, widoczną, oficjalną (tak jak np. publiczne wystąpienie, egzekucja publiczna, wystawienie na widok publiczny). Takie ujęcie wynika z istoty oferty. Każda bowiem oferta zawiera warunki, które może spełnić tylko określona liczba osób i do przyjęcia oferty konieczna jest ich identyfikacja. Może też być tak, że nikt wymaganiom oferty nie sprosta, nie czyni to jej jednak nieważną. Innymi słowy w obrocie prawnym nie ma ofert skierowanych do każdego. Przyjęcie takiego rozumienia tego pojęcia było by więc sprzeczne z logiką. Z tych względów skarżąca nie zgodził się ze stanowiskiem WSA, że "publiczny charakter oferty oznacza powszechny dostęp do akcji bez wzglądu na liczbą osób, do których jest ona skierowana" (str. 9 uzasadnienia). Nie istnieje bowiem taka sytuacja jak powszechny dostęp do akcji. Nie ma akcji służących ogółowi czy przeznaczonych, dostępnych dla wszystkich, jak mylnie pisze w uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji. Dla kontroli prawidłowości tej wykładni należy sięgnąć po wykładnię systemową i celowościową przepisu, w którym użyto tych sformułowań.
Dalej autor skargi kasacyjnej wskazał , że aby zdefiniować pojęcie "publiczna oferta", należy odnieść się do przepisów regulujących publiczny obrót papierami wartościowymi. Przemawia za tym także wykładnia logiczna. Skoro inne sformułowania ww. przepisu ("publiczny obrót", "papiery wartościowe", "giełda papierów wartościowych") są wykładane na podstawie przepisów prawa o publicznym obrocie papierami wartościowymi, to także wykładnia sformułowania "publiczna oferta" powinna mieć oparcie w tej dziedzinie prawa. Trudno też przyjąć, że ustawodawca zrezygnował z funkcjonującego w obrocie prawnym rozumienia tego pojęcia, na korzyść nieznanego systemowi prawa jego rozumienia. Zasadą tworzenia prawa jest, że jeśli ustawa nie definiuje danego terminu dla swoich potrzeb, przyjmuje się dotychczasowe jego rozumienie. Owszem w poprzednio obowiązującej ustawie z 1997 r. – Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi samej definicji "oferty publicznej" nie było, ale znajdowała się w tej ustawie definicja "obrotu publicznego" – definiowana nie przez co innego jak przez ofertę publiczną. Zgodnie z tą definicją obrotem publicznym było skierowanie propozycji (oferty) do więcej niż trzystu osób albo do nieoznaczonego adresata (art. 1 § 1 ww. ustawy). Jednak obrót ten również był definiowany przez przesłankę jawności. Zresztą, jeżeli były jakiekolwiek wątpliwości, jak ustawodawca rozumie pojęcie "oferty publicznej", to rozwiała je ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. z 2005 r. Nr 184, poz. 1539 ze zm.). Zgodnie z art. 3 ust. 3 ww. ustawy – ofertą publiczną jest udostępnianie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co najmniej 100 osobom lub nieoznaczonemu adresatowi, w dowolnej formie i w dowolny sposób, informacji o papierach wartościowych i warunkach dotyczących ich nabycia, stanowiących dostateczną podstawę do podjęcia decyzji o odpłatnym nabyciu tych papierów wartościowych. A zatem także wykładnia systemowa potwierdza, że za "ofertę publiczną" należy uznać każdą ofertę, która ze względu na sposób jej ujawnienia pozwala każdemu zapoznać się z jej warunkami (ale niekoniecznie skorzystać), tj. nie ma charakteru niejawnego. Nie można bowiem zarzucić racjonalnemu ustawodawcy, że w różnych aktach prawnych posługuje się tym samym pojęciem w różnym znaczeniu.
III. Dyrektor Izby Skarbowej w W. nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.
IV. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna wobec braku uzasadnionych podstaw podlega oddaleniu.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonywano wielokrotnie wykładni pojęcia "oferta publiczna" użytego w art. 52 pkt 1 lit. b u.p.d.o.f. Za ugruntowany już uznać należy pogląd, że – wobec braku definicji ustawowej pojęcia oferty publicznej - przy interpretacji tego pojęcia odwołać się należy do wykładni językowej tych pojęć. Wywodzi się zatem, że przez ofertę publiczną rozumieć należy taką, która skierowana jest do ogółu ludzi, do nieograniczonego kręgu osób (pogląd taki wyrażono m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2010 r., II FSK 1553/08, z 19 sierpnia 2010 r., z dnia 11 lutego 2009 r., II FSK 1530/07, dostępnych w bazie orzeczeń-www.orzeczenia.nsa.gov.pl, z dnia 20 listopada 2006 r., II FPS 2/06, opubl. w ONSAiWSA z 2007 r., nr 1, poz. 4). Taki też pogląd przyjął Sąd pierwszej instancji.
Pogląd ten podziela również skład Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekający w tej sprawie. Prawidłowości tej wykładni nie może bowiem podważyć argumentacja zawarta w skardze kasacyjnej, nawiązująca do tego znaczenia słowa "publiczny", które odwołuje się do sposobu jej ogłoszenia (jawności). Przede wszystkim nieuzasadnione jest odwoływanie się w tym zakresie do definicji obrotu publicznego. Trafnie bowiem wskazywano w judykaturze (także w powołanych wyżej wyrokach), że pojęcia publicznej oferty nie można utożsamiać ze zdefiniowanym w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (Dz. U. Nr 118, poz. 754) publicznym obrotem papierami wartościowymi. Tym ostatnim jest proponowanie nabycia, nabywanie lub przenoszenie praw z emitowanych w serii papierów wartościowych przy wykorzystaniu środków masowego przekazu albo w inny sposób, jeżeli proponowanie nabycia skierowane jest więcej niż do 300 osób albo do nieoznaczonego adresata. Jednakże formułując w art. 52 pkt 1 lit. b u.p.d.o.f. warunki zwolnienia wskazano, w odniesieniu do papierów wartościowych, że mają one nie tylko być dopuszczone do publicznego obrotu, ale jednocześnie nabyte na podstawie oferty publicznej. Skoro zróżnicowano "dopuszczenie do publicznego obrotu" i "publiczną ofertę", to pojęcia te (zgodnie z zakazem wykładni synonimicznej) muszą mieć odmienne znaczenie (tak w wyroku z 2 marca 2010 r., II FSK 1553/08). Nie można zatem przyjąć, jak chce strona skarżąca, że w obu tych wypadkach użyto pojęcia "publiczny" w tym samym znaczeniu.
Także przyjęcie w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych definicji oferty publicznej nie może mieć wpływu na wykładnię tego pojęcia użytą w ustawie podatkowej. Jak trafnie wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2010 r., II FSK 17/09 (dostępnym w bazie orzeczen-www.orzeczenia.nsa.gov.pl), wyprowadzanie z tej definicji wniosków odnoszących się do pojęć, wprowadzonych do aktu prawnego przed wejściem w życie przepisów zawierających tę definicję, na potrzeby określonego aktu prawnego, nie jest uprawnione. Ustawodawca nie wprowadził bowiem przepisów przejściowych, z których wynikałaby wola ustawodawcy zmiany znaczenia wcześniej użytych tożsamych pojęć.
Ponadto, zgadzając się ze stroną skarżącą, iż przy wieloznaczności danego pojęcia, zasadnym jest dla jego nadania mu właściwego znaczenia, odwołanie się do kontekstu, w jakim słowo to jest użyte, nie można pominąć, że oferta jest jednym ze sposobów zawarcia umowy (art. 66 § 1 k.c.), polegającym na wymianie oświadczeń woli stron – stanowczej propozycji zawarcia umowy i jej akceptacji (przyjęcia). Propozycja musi być kierowana do adresata, inaczej bowiem nie będzie równoznaczna z ofertą. Może nim być konkretna osoba (grupa osób), a może to być nieograniczony krąg osób. Druga z tych ofert nazywana jest w języku prawniczym właśnie ofertą publiczną (tak S.Rudnicki w: S.Dmowski, S.Rudnicki, Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga I, Część ogólna, Warszawa 1998, s. 173, A.Brzozowski w: Kodeks cywilny. Komentarz, t. I, Warszawa 1999 r., s. 228, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 sierpnia 1995 r., III CZP 102/95, opubl. w OSNC z 1995 r., nr 12, poz. 182 ). Od ilości adresatów uzależniony jest niewątpliwie sposób ujawnienia propozycji zawarcia umowy. Przy oznaczonym adresacie, oferta może być ujawniona tylko jemu. W przypadku nieograniczonej ilości osób, sposób zaproponowania zawarcia umowy musi umożliwić każdej osobie możliwość zapoznania się z nią. W tym znaczeniu musi ona być "jawna". Ale konieczność jej jawności wynika w tym przypadku właśnie z faktu kierowania jej do nieograniczonej liczby adresatów, a nie odwrotnie (jawność jest wtórna w stosunku do kręgu adresatów). Nie można przy tym podzielić prezentowanego w skardze kasacyjnego poglądu, że niemożliwe jest uznanie, że mogą istnieć oferty kierowane do wszystkich. Strona skarżąca myli w tym przypadku zaoferowanie zawarcia umowy każdemu (bez stawiania warunków, które spełniają tylko niektóre osoby) od przyjęcia oferty tylko przez niektóre z osób z nieograniczonego kręgu adresatów. Aby uznać ofertę za publiczną nie musi ona być zaakceptowana przez ogół, ale każdy z ogółu ma mieć potencjalną możliwość zawarcia umowy na proponowanych warunkach. Także zatem kontekst (połączenie słów oferta i publiczna) i wykładnia systemowa przemawia za prawidłowością przyjętej w judykaturze wykładni pojęcia oferty publicznej.
Naczelny Sąd Administracyjny w przedmiotowej sprawie podzielił w pełni pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 29.04.2011r. sygn. akt IIFSK 2221/09.
Z tych względów skargę kasacyjną oddalono na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 209, art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c i ust. 2 pkt 1 lit. a i § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI