II FSK 2201/12

Naczelny Sąd Administracyjny2013-08-08
NSApodatkoweWysokansa
podatek dochodowyPITzwolnienie podatkowepomoc techniczna UESektorowy Program Operacyjnybeneficjent pomocybezpośrednia realizacjapracownikinterpretacja podatkowa

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie zwolnienia z podatku dochodowego wynagrodzenia pracownika finansowanego ze środków pomocy technicznej UE, uznając, że zwolnienie dotyczy tylko bezpośredniego beneficjenta, a nie jego pracowników.

Sprawa dotyczyła prawa do zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych wynagrodzenia pracownika, które było częściowo finansowane ze środków pomocy technicznej w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego UE. Skarżący argumentował, że spełnia przesłanki zwolnienia określone w art. 21 ust. 1 pkt 46 u.p.d.o.f. Zarówno organ podatkowy, jak i WSA, odmówiły prawa do zwolnienia, uznając, że skarżący jako pracownik nie był bezpośrednim beneficjentem pomocy. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że zwolnienie dotyczy podmiotu bezpośrednio realizującego cel programu, a nie osób, którym ten podmiot zleca wykonanie określonych czynności.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrywał skargę kasacyjną K. K. od wyroku WSA w Lublinie, który oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Sprawa dotyczyła podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. Organ podatkowy zakwestionował prawo skarżącego do zastosowania zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 46 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (u.p.d.o.f.) dla części jego wynagrodzenia, która była finansowana z rachunku pomocy technicznej w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego UE. Organ uznał, że skarżący, jako pracownik, nie był podmiotem bezpośrednio realizującym cel programu, a jedynie 'podwykonawcą'. WSA w Lublinie podzielił to stanowisko, podkreślając, że zwolnienie dotyczy podmiotu, któremu powierzono realizację projektu i który ponosi za nią odpowiedzialność, a nie jego pracowników. Skarżący w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów Konstytucji (zasada państwa prawa, równość wobec prawa) oraz błędną wykładnię art. 21 ust. 1 pkt 46 u.p.d.o.f. i art. 174 p.p.s.a. NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania były nieprawidłowo sformułowane. Odnosząc się do prawa materialnego, NSA potwierdził, że art. 21 ust. 1 pkt 46 lit. b) u.p.d.o.f. należy interpretować ściśle. Zwolnienie obejmuje podmiot bezpośrednio realizujący cel programu, a nie osoby, którym ten podmiot zleca wykonanie czynności, nawet jeśli są to pracownicy. Sąd podkreślił, że taka interpretacja zapobiega podwójnemu zwolnieniu z opodatkowania i jest zgodna z intencją ustawodawcy. Zarzut naruszenia Konstytucji RP uznał za nietrafny, wskazując, że opodatkowanie dochodów pracownika nie narusza zakazu finansowania budżetu krajowego ze środków UE, a pracodawca (PARP) jest bezpośrednim beneficjentem. Kwestię różnego traktowania w porównaniu do interpretacji indywidualnych dla innych podatników wyjaśniono, wskazując na indywidualny charakter tych interpretacji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, zwolnienie z podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 46 u.p.d.o.f. przysługuje wyłącznie podmiotowi, który bezpośrednio realizuje cel programu finansowanego z bezzwrotnej pomocy, a nie jego pracownikom, którym zlecono wykonanie określonych czynności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wykładnia językowa, historyczna, systemowa i celowościowa przepisu art. 21 ust. 1 pkt 46 lit. b) u.p.d.o.f. wskazuje, że zwolnienie nie obejmuje dochodów osób fizycznych, którym podatnik bezpośrednio realizujący cel programu zleca wykonanie określonych czynności, nawet jeśli są to pracownicy. Celem ustawodawcy było zwolnienie tylko jednego podmiotu – bezpośredniego realizatora programu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.p.d.o.f. art. 21 § ust. 1 pkt 46

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Zwolnienie dotyczy dochodów pochodzących od rządów państw obcych, organizacji międzynarodowych lub międzynarodowych instytucji finansowych ze środków bezzwrotnej pomocy, jeżeli podatnik bezpośrednio realizuje cel programu finansowanego z tej pomocy. Zwolnienie nie ma zastosowania do dochodów osób fizycznych, którym podatnik bezpośrednio realizujący cel programu zleca wykonanie określonych czynności.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 32 § ust. 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ordynacja podatkowa art. 120

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 121 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 74 § § 5

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 128

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa

u.p.d.o.p. art. 17 § ust. 1 pkt 23

Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zwolnienie z podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 46 u.p.d.o.f. przysługuje tylko podmiotowi bezpośrednio realizującemu cel programu, a nie jego pracownikom. Opodatkowanie dochodów pracownika nie narusza zasady równości ani zakazu finansowania budżetu krajowego ze środków UE. Indywidualne interpretacje podatkowe nie mogą być podstawą do wywodzenia korzystnych skutków prawnych dla innych podatników.

Odrzucone argumenty

Skarżący jako pracownik spełnia przesłanki do zwolnienia z podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 46 u.p.d.o.f. Opodatkowanie dochodów skarżącego narusza zasadę demokratycznego państwa prawa i zakaz finansowania budżetu krajowego ze środków UE. Odmienne traktowanie skarżącego w porównaniu do osób z indywidualnymi interpretacjami narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa.

Godne uwagi sformułowania

nie ma istotnego znaczenia to, że środki pomocowe początkowo pochodziły z budżetu państwa, a projekt realizowano w systemie prefinansowania. Istotne jego zdaniem jest to, że w konsekwencji i ostatecznie w części pochodziły one z budżetu Unii Europejskiej. nie są zwolnione przychody uzyskiwane przez 'podwykonawców'. Źródłem uzyskania przychodu przez te osoby jest stosunek pracy (lub inna umowa) a nie udzielona bezzwrotna pomoc pochodząca od państw obcych czy też organizacji międzynarodowych. powierzenia innym podmiotom w ramach realizowanego programu wykonania poszczególnych czynności składających się na pewną całość nie można utożsamiać z bezpośrednią realizacją programu przez te podmioty. nie do przyjęcia jest taka wykładnia omawianego przepisu, sprowadzająca się do tezy, że do zakresu podmiotów objętych zwolnieniem podatkowym - o którym mowa w sprawie - zaliczają się również osoby będące pracownikami bezpośredniego wykonawcy zadań, dla realizacji których objęte zwolnieniem środki zostały przyznane, o ile zatrudnione są przy wykonywaniu prac związanych z realizacją tych zadań. Dlatego celem ustawodawcy było zwolnienie z opodatkowania tylko jednego podmiotu, bezpośrednio realizującego cel programów pomocowych, a nie kolejnych podmiotów pośrednio (fragmentarycznie) realizujących czynności zlecone przez beneficjenta.

Skład orzekający

Maciej Jaśniewicz

przewodniczący

Tomasz Kolanowski

sprawozdawca

Małgorzata Wolf-Kalamala

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 21 ust. 1 pkt 46 u.p.d.o.f. w zakresie zwolnienia z podatku dochodowego dochodów pracowników realizujących cele programów finansowanych ze środków UE."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji finansowania wynagrodzeń ze środków pomocy technicznej UE i może być stosowane do podobnych przypadków, gdzie kluczowe jest rozróżnienie między bezpośrednim beneficjentem a pracownikiem.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów podatkowych dotyczących zwolnień z podatku dochodowego od osób fizycznych w kontekście funduszy unijnych, co jest istotne dla wielu podatników i pracodawców.

Czy pracownik finansowany z funduszy UE jest zwolniony z podatku? NSA wyjaśnia kluczowe rozróżnienie.

Dane finansowe

WPS: 6585 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 2201/12 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2013-08-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-08-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Jaśniewicz /przewodniczący/
Małgorzata Wolf- Kalamala
Tomasz Kolanowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
I SA/Lu 126/12 - Wyrok WSA w Lublinie z 2012-03-30
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2000 nr 14 poz 176
art. 21 ust. 1 pkt 46
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 2 w zw. z art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Sędzia NSA Tomasz Kolanowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala, Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 marca 2012 r. sygn. akt I SA/Lu 126/12 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 9 grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrok Sądu pierwszej instancji oraz przedstawiony przez ten Sąd dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie.
1. Wyrokiem z dnia 30 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Lu 126/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę K. K. (dalej: Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 9 grudnia 2011 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r.
2. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. w kwocie 6.585 zł.
Podstawą do wydania decyzji przez organ podatkowy pierwszej instancji było stwierdzenie, że pomimo, iż w 2006 r. wynagrodzenie Skarżącego było w części finansowane z rachunku przewidzianego do obsług projektu z pomocy technicznej w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, strona w korekcie zeznania PIT- 37, błędnie ujęła kwotę podatku dochodowego od wynagrodzenia, uznając, iż korzysta ono w części ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 46 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r., Nr 14, poz. 176, ze zm., dalej: u.p.d.o.f.).
3. Skarżący odwołał się o tej decyzji i zarzucił jej naruszenie art. 21 ust.1 pkt 46 u.p.d.o.f. oraz art.120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: Ordynacja podatkowa) i wniósł o jej uchylenie. Skarżący stwierdził, że w jego przypadku doszło do spełnienia przesłanek z art. 21 ust.1 pkt 46 u.p.d.o.f., tj. dochody podatnika zostały sfinansowane środkami pochodzącymi z bezzwrotnej pomocy przekazanej przez podmioty wskazane w tym przepisie na określone w nim cele oraz podatnik bezpośrednio realizował cel programu finansowanego z tej pomocy.
4. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Skarbowej przedstawił zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 46 u.p.d.o.f., warunki, jakie podatnik musi spełnić, aby jego dochody były zwolnione od podatku. W ocenie organu odwoławczego w związku z tym, że Skarżący był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w ramach, której wykonywał zadania priorytetu III Działanie III.1 – Programu Operacyjnego Rozwoju Polski Wschodniej a część jego wynagrodzenia za 2007 r. była finansowana z rachunku przewidzianego do obsługi projektu z pomocy technicznej w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego to nie ma prawa do zastosowania zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust.1 pkt. 46 u.p.d.o.f. Dyrektor argumentował, że ze zwolnienia mogą korzystać tylko podmioty, które zawarły umowę z bezpośrednim beneficjentem pomocy, czyli podmiotem, który pierwszy otrzymał środki bezzwrotnej pomocy. W szczególności zwolnienie to przewidziane jest dla podmiotów, którym powierzono w sensie ekonomicznym i technicznym realizację konkretnego projektu i które ponoszą pełną odpowiedzialność za prawidłowe jej wykonanie. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że nie są zwolnione przychody uzyskiwane przez "podwykonawców". Źródłem uzyskania przychodu przez te osoby jest stosunek pracy (lub inna umowa) a nie udzielona bezzwrotna pomoc pochodząca od państw obcych czy też organizacji międzynarodowych. W opinii Dyrektora, w rozpatrywanej sprawie, podmiotem, któremu powierzono środki z bezzwrotnej pomocy, który jest zobowiązany do rozliczenia się z ich wykorzystania na zasadach ściśle w umowie określonych i który ponosi wyłączną odpowiedzialność za realizację projektu jest P. A. R. P. Te właśnie okoliczności, nie zaś "udział", rozumiany, jako szereg czynności podejmowanych przez konkretne osoby w ramach realizacji projektu, mają zasadnicze znaczenie dla stwierdzenia, jaki podmiot jest podatnikiem zgodnie z art. 21 ust.1 pkt 46 lit. b) u.p.d.o.f. "bezpośrednio realizującym" cel programu finansowanego z bezzwrotnej pomocy.
Skarga do Sądu pierwszej instancji.
5. Powyższa decyzja Dyrektora Izby Skarbowej została przez Skarżącego zaskarżona. Wnosząc o jej uchylenie w całości, zarzucił rażące naruszenie:
- art. 120 i art. 121 § 1 w zw. z art. 74 § 5 oraz art. 128 Ordynacji podatkowej poprzez błędne przyjęcie, iż zmienność rozstrzygnięć dokonywana przez Naczelnika Urzędu Skarbowego przy tym samym stanie faktycznym i prawnym nie naruszyła zasady wyrażonej w art. 121 Ordynacji podatkowej,
- art. 21 ust. 1 pkt 46 u.p.d.o.f. poprzez przyjęcie błędnej interpretacji, sprzecznej z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w myśl, której odmówiono Skarżącemu prawa do zwolnienia od opodatkowania.
Skarżący analizując przywołany wyżej przepis u.p.d.o.f. wskazał na dwa warunki, jakie należy spełnić, aby istniała możliwość zwolnienia dochodów z opodatkowania. Skarżący przywołując orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdził, że nie ma istotnego znaczenia to, że środki pomocowe początkowo pochodziły z budżetu państwa, a projekt realizowano w systemie prefinansowania. Istotne jego zdaniem jest to, że w konsekwencji i ostatecznie w części pochodziły one z budżetu Unii Europejskiej. Odnosząc się do warunku drugiego, a mianowicie bezpośredniej realizacji celu programu finansowanego z bezzwrotnej pomocy, skarżący zwrócił uwagę, iż szereg orzeczeń wydanych przez Sądy Administracyjne stoi na stanowisku, że przedmiotowe zwolnienie obejmuje pracowników zatrudnionych na podstawie umów o pracę przez bezpośredniego beneficjenta środków pomocowych. Powołał się na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach II FSK 1457/07, II FSK 717/07 oraz II FSK 1167/08. Jednocześnie wskazał, że pracownicy PARP wnosili o wydanie interpretacji indywidualnych w analogicznych przypadkach, które potwierdzały prawidłowość dokonanego w ten sposób rozliczenia. Dodatkowo zwracając uwagę, iż źródłem wprowadzenia art. 21 ust. 1 pkt 46 u.p.d.o.f. było zobowiązanie Polski do zwolnienia z podatku dochodowego środków finansowych otrzymywanych z programów Unii Europejskiej po to, by w 100% celowe zadania programu były finansowane z tych środków w myśl postanowień Porozumienia Ramowego z dnia 31 maja 1990 r. zawartego pomiędzy Komisją Wspólnot Europejskich a Rządem Rzeczypospolitej, określającego ogólne zasady, na jakich Polska otrzymuje środki z budżetu UE. Stwierdził, iż jakkolwiek Porozumienie to nie wchodzi w skład krajowego porządku prawnego, to w wyniku jego realizacji przygotowano odpowiednią nowelizację ustawy o podatkach dochodowych.
6. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji.
7. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za niezasadną.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji dokonując analizy art. 21 ust.1 pkt 46 u.p.d.o.f. i orzeczeń sądów administracyjnych przywołanych przez podatnika zauważył, że w orzecznictwie istnieje rozbieżność, co do rozumienia pojęcia "bezpośredniości realizacji celów". Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że korzystne dla podatnika rozumienia tego pojęcia nie zostało podzielone przez większość innych wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego. Tym samym Sąd pierwszej instancji opowiedział się za poglądem, że podatnikiem realizującym bezpośrednio cel programu, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 46 u.p.d.o.f., może być jedynie podmiot, któremu powierzono w sensie ekonomicznym i technicznym realizację konkretnego projektu i który ponosi pełną odpowiedzialność za prawidłowe jego wykonanie, przy czym "bezpośrednia realizacja" nie oznacza obowiązku osobistego jego wykonania przez podatnika będącego beneficjentem bezzwrotnej pomocy. Zdaniem Sądu może on tego dokonać przy pomocy innych podmiotów gospodarczych lub też osób przez siebie zatrudnionych, nie tracąc przy tym przymiotu "bezpośredniości". Oznacza to również, że powierzenia innym podmiotom w ramach realizowanego programu wykonania poszczególnych czynności składających się na pewną całość nie można utożsamiać z bezpośrednią realizacją programu przez te podmioty. Sąd podkreślił, że w niniejszej sprawie beneficjentem jest P. A. R. P. i to ona bezpośrednio realizuje cel programu. Zatem dochody osób fizycznych, tj. pracowników, czy też innych podmiotów fizycznie wykonujących określone czynności w związku z realizowanym programem nie podlegają zwolnieniu od podatku dochodowego, o którym mowa w przedmiotowym przepisie.
8. W opinii Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie doszło także do naruszenia przepisów art. 120 i art. 121 § 1 w związku z art. 74 § 5 oraz art. 128 Ordynacji podatkowej wydanie decyzji w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych w sytuacji dokonania wcześniej zwrotu kwoty podatku wykazanej w zeznaniu podatkowym, w którym dokonano rozliczenia podatku z naruszeniem przepisów u.p.d.o.f. jest zgodne z prawem. Sąd pierwszej instancji wskazał, że po pierwsze, taki zwrot podatku nie jest ani merytorycznym rozstrzygnięciem w sprawie ani wykonaniem decyzji w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty, lecz jedynie czynnością materialno – techniczną. Po drugie, w niniejszej sprawie nie wystąpiła nadpłata, Skarżący określając w zeznaniu rocznym kwotę podatku do zwrotu, uczynił to z naruszeniem przepisu art. 21 ust. 1 pkt 46 u.p.d.o.f. Tym samym w jego przypadku doszło do zwrotu kwoty, która nie była nadpłatą podatku, tylko kwotą błędnie wskazaną przez podatnika, jako nadpłata.
Skarga kasacyjna.
9. Skargę kasacyjną wniósł Skarżący. Wyrok zaskarżył w części, zarzucając naruszenie:
- art. 2 w związku z art. 7 Konstytucji poprzez nie stosowanie przez organ państwowy zasady demokratycznego państwa prawa, z którego wynika związanie władzy publicznej prawem,
-prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię tj. art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), poprzez niezastosowanie zwolnienia podmiotowego wynikającego z art. 21 ust. 1 pkt 46 u.p.d.o.f.
- przepisów postępowania - art. 174 pkt 2 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, że skarżący nie realizował bezpośrednio programu finansowanego z unijnych środków bezzwrotnych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżący powtórzył argumentację przedstawioną przed sądem pierwszej instancji. Jednocześnie wskazał, że nie mogąc skorzystać z możliwości, jakie daje przywołany zapis u.p.d.o.f. jest dyskryminowany wobec pracowników P. A. R. P., którzy na podstawie interpretacji indywidualnych wydanych przez właściwe Urzędy Skarbowe korzystają ze zwolnienia z podatku dochodów pochodzących ze środków bezzwrotnej pomocy. Biorąc pod uwagę powyższe w ocenie podatnika doszło do naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa, która nakazuje, aby prawo traktowało w podobny sposób osoby znajdujące się w podobnej sytuacji.
Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpatrzenie skargi lub uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
10. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W sytuacji, gdy autor środka odwoławczego zarzuca naruszenie zarówno prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności należy ustosunkować się do zarzutów, które dotyczą naruszenia przez Sąd tych ostatnich przepisów. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo że został skutecznie podważony, bądź też po ustaleniu, czy nie nastąpiło naruszenie innych przepisów procesowych powodujących wadliwość wydanego wyroku, można przejść do skontrolowania prawidłowości wykładni prawa lub subsumcji stanu faktycznego do zastosowanego przez sąd przepisu prawa materialnego. W związku z powyższym, w odniesieniu do naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania poprzez przyjęcie, że Skarżący nie realizował bezpośrednio programu finansowanego z unijnych środków bezzwrotnych, Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że Skarżący w podstawie kasacyjnej nie przywołał innego przepisu postępowania, który wydanym wyrokiem w jego ocenie Sąd pierwszej instancji naruszył. Wskazany przez podatnika art. 174 pkt 2 p.p.s.a. ma charakter ogólny (blankietowy), co oznacza, że nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. W przypadku konieczności powołania się na zarzut naruszenia tejże regulacji, nałożona została powinność powiązania go z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym uchybił Sąd pierwszej instancji w toku rozpatrywania sprawy wykonując swą funkcję kontrolą (por. wyrok NSA z dnia 21 października 2010 r. sygn. akt I OSK 632/10, publ. LEX nr 745280). Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany granicami skargi kasacyjnej sam nie może ani dopowiadać, ani konkretyzować zarzutów, ani też domyślać się, co skarżący mógł mieć na uwadze, tak a nie inaczej konstruując zarzuty skargi kasacyjnej. Wobec tego tak sformułowany zarzut naruszenia przepisów postępowania uchyla się spod merytorycznej kontroli Sądu kasacyjnego.
11. Bezpodstawny jest także naruszenia art. 21 ust. 1 pkt. 46 u.p.d.o.f., czy to poprzez jego niezastosowanie, czy też poprzez jego błędną wykładnię. W petitum skargi kasacyjnej podniesiono jednocześnie zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego (dokładnie zarzut nie zastosowania) oraz błędnej wykładni prawa materialnego. Pierwsza ze wskazanych postaci naruszenia prawa materialnego wymaga od autora skargi kasacyjnej wykazania, iż Sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. Poprzez zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie nie można podważać w skardze kasacyjnej dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych, albowiem tego rodzaju rezultat może być osiągnięty wyłącznie w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., który jak wskazano powyżej nie został prawidłowo podniesiony. W skardze kasacyjnej nie podważono zatem ustaleń stanu faktycznego, przyjętego za podstawę wyrokowania przez Sąd pierwszej instancji. Jednakże w uzasadnieniu skargi kasacyjnej w istocie wyartykułowano i uzasadniono zarzut naruszenia prawa materialnego pod postacią błędnej wykładni art. 21 ust. 1 pkt. 46 u.p.d.o.f., co pozwala na odniesienie się do niego. Zgodnie z tym przepisem, wolne od podatku dochodowego są dochody otrzymane przez podatnika, jeżeli:
a) pochodzą od rządów państw obcych, organizacji międzynarodowych lub międzynarodowych instytucji finansowych ze środków bezzwrotnej pomocy, w tym ze środków programów ramowych badań, rozwoju technicznego i prezentacji Unii Europejskiej i z programów NATO, przyznanych na podstawie jednostronnej deklaracji lub umów zawartych z tymi państwami, organizacjami lub instytucjami przez Radę Ministrów, właściwego ministra, agencje rządowe lub agencje wykonawcze, w tym również w przypadkach gdy przekazanie tych środków jest dokonywane za pośrednictwem podmiotu upoważnionego do rozdzielania środków bezzwrotnej pomocy,
b) podatnik bezpośrednio realizuje cel programu finansowanego z bezzwrotnej pomocy; zwolnienie nie ma zastosowania do dochodów osób fizycznych, którym podatnik bezpośrednio realizujący cel programu zleca – bez względu na rodzaj umowy – wykonanie określonych czynności w związku z realizowanym przez niego programem.
Spór nie dotyczył pierwszej ze wskazanych przesłanek, a mianowicie źródeł finansowania, które pochodziło ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Odnosząc się do drugiej przesłanki zwolnienia Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że ustawodawca nie definiuje pojęcia podmiotu "bezpośrednio realizującego cel programu finansowanego z bezzwrotnej pomocy". W orzecznictwie i doktrynie prawa podatkowego powszechnie przyjmuje się, że przepisy dotyczące ulg i zwolnień podatkowych należy interpretować ściśle, przede wszystkim przy pomocy reguł wykładni językowej. Ten rodzaj wykładni pozwala bowiem na zrozumienie interpretowanej normy w taki sposób, aby ustalona w niej ulga podatkowa miała zastosowanie wyłącznie w sytuacjach w niej przewidzianych. Nie do przyjęcia jest taka wykładnia omawianego przepisu, sprowadzająca się do tezy, że do zakresu podmiotów objętych zwolnieniem podatkowym - o którym mowa w sprawie - zaliczają się również osoby będące pracownikami bezpośredniego wykonawcy zadań, dla realizacji których objęte zwolnieniem środki zostały przyznane, o ile zatrudnione są przy wykonywaniu prac związanych z realizacją tych zadań. Takiemu stanowisku przeczy bowiem wykładnia językowa przesłanki zwolnienia określonej w art. 21 ust. 1 pkt 46 lit. b) u.p.d.o.f. Wyraźnie zaznaczono w niej, że wyłączenie ze zwolnienia odnosi się do wszystkich osób, bez względu na rodzaj umowy, na mocy której podatnik bezpośrednio realizujący cel programu finansowanego z bezzwrotnej pomocy, zlecił wykonanie określonych czynności w ramach tego programu, a zatem również osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę. Za taką interpretacją przemawia też znaczenie słowa "zlecić". Według słownika języka polskiego "zlecić" to "nakładać na kogoś obowiązek zrobienia czegoś, polecać; powierzać komuś wykonanie jakiejś pracy" (Słownik języka polskiego, pod red. M. Szymczaka, Warszawa 1981, s. 1025). Realizowanie celu programu w sposób bezpośredni nie oznacza obowiązku osobistego jego wykonania przez podatnika będącego beneficjentem bezzwrotnej pomocy. Może on tego dokonać przy pomocy innych podmiotów gospodarczych lub też osób przez siebie zatrudnionych, nie tracąc przy tym przymiotu "bezpośredniości". Oznacza to również, iż powierzenie innym podmiotom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę w ramach realizowanego programu wykonania poszczególnych czynności składających się na pewną całość nie można utożsamiać z bezpośrednią realizacją programu przez te podmioty. Za zasadnością dokonanej wykładni art. 21 ust. 1 pkt 46 lit. b u.p.d.o.f. przemawiają nie tylko dyrektywy wykładni językowej, mającej w tym względzie prymat, ale także dyrektywy wykładni historycznej, systemowej i celowościowej. Otóż analiza dokonywanych zmian legislacyjnych tego przepisu wskazuje, że od samego początku intencją ustawodawcy było objęcie tym zwolnieniem wyłącznie podatników bezpośrednio realizujących cel programu finansowanego z bezzwrotnej pomocy. Dopiero odmienna od oczekiwań ustawodawcy praktyka, doprowadziła do dodania zdania drugiego w brzmieniu aktualnie obowiązującym, zgodnie z którym ustawodawca wprost stwierdził, że zwolnienie nie ma zastosowania do dochodów osób fizycznych, którym podatnik bezpośrednio realizujący cel programu - zleca bez względu na rodzaj umowy - wykonanie określonych czynności w związku z realizowanym przez niego programem. Zwolnieniu z opodatkowania nie podlega zatem przychód skarżącego jako pracownika P. A. R. P., czyli beneficjenta pomocy. Przyjęcie założenia przeciwnego powodowałoby, że te same środki byłyby dwukrotnie zwolnione z opodatkowania. Raz przez beneficjenta pomocy i drugi raz przez zatrudnianych pracowników. Dlatego celem ustawodawcy było zwolnienie z opodatkowania tylko jednego podmiotu, bezpośrednio realizującego cel programów pomocowych, a nie kolejnych podmiotów pośrednio (fragmentarycznie) realizujących czynności zlecone przez beneficjenta. W przedstawionym i niezakwestionowanym w skardze kasacyjnej stanie faktycznym, jak to już zostało wyżej wskazane, Skarżący nie jest beneficjentem środków, ale pracownikiem podmiotu, który przy realizacji programu pomocowego korzysta ze środków bezzwrotnej pomocy zagranicznej. Zauważyć w tym miejscu należy, że zwolnienie z opodatkowania dochodu osób prawnych uregulowane zostało w podobnie brzmiącym przepisie art. 17 ust. 1 pkt 23 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 ze zm.). W przepisie tym, kryterium kwalifikującym podmiot do skorzystania ze zwolnienia jest osoba prawna, której ma bezpośrednio służyć pomoc. Oba więc przepisy dotyczące przedmiotowego zwolnienia przyjmują to samo kryterium odróżniające - bezpośrednie wykonywanie zadań i bezpośredni dostęp do środków pomocowych. Oznacza to, że bezpośrednio realizujący program pomocy, według ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, to przedsiębiorca lub zleceniobiorca określony co do tożsamości jako beneficjent programu lub opisany w programie przedmiotowo jako realizator określonego zadania, co wyklucza pracowników tej osoby, bądź inne osoby współpracujące przy tym zadaniu jako podwykonawcy. Ponadto za ugruntowane już można uznać orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące rozumienia drugiego warunku, wynikającego z art. 21 ust. 1 pkt 46 lit. b) u.p.d.o.f. (por. wyroki NSA z dnia 22 czerwca 2012 r. w sprawie II FSK 2564/10, publ. LEX nr 1216662 oraz z dnia 4 kwietnia 2013 r. w sprawie II FSK 1581/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl i powołane w nich dalsze orzeczenia). Z uwagi na powyższe zarzut naruszenia art. 21 ust. 1 pkt 46 u.p.d.o.f. poprzez dokonanie błędnej wykładni jest niezasadny.
12. Naczelny Sąd Administracyjny za nietrafny uznał również zarzut naruszenia art. 2 w związku z art. 7 Konstytucji RP. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyniku opodatkowania dochodów pracownika refinansowanych przez PARP z środków bezzwrotnej pomocy, nie dojdzie tak jak uważa skarżący do naruszenia zakazu finansowania z tych środków budżetu krajowego. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że jak wskazano powyżej w pkt. 4.3. to pracodawca jest bezpośrednim beneficjentem środków pomocowych i to jego dochody podlegają zwolnieniu. W efekcie zakaz finansowania budżetu krajowego z środków UE pozostaje nienaruszony, a dodatkowo zrealizowane zostanie zobowiązanie Polski co do zwolnienia z opodatkowania środków z programów Unii Europejskiej. Jednocześnie należy wskazać, że ewentualne zwolnienie dochodów pracownika na podstawie art. 21 ust.1 pkt. 46 u.p.d.o.f. skutkowałoby dwukrotnym zwolnieniem z opodatkowania.
13. Odnosząc się do zarzutu naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa, która to wynika z zapisów art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, a nie z zasad powołanych w skardze kasacyjnej demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej i z zasady legalizmu ( art. 2 i art. 7 Konstytucji RP), poprzez potraktowanie w odmienny sposób osoby znajdującej się w podobnej sytuacji, tj. skarżącego w stosunku do pracowników PARP, którzy otrzymali interpretacje indywidualne, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że interpretacje indywidualne nie stanowią abstrakcyjnego wyjaśnienia przepisów prawnych, lecz stanowią ocenę prawną stanowiska wnioskującego na tle zindywidualizowanego stanu faktycznego, który jest przedstawiany przez podatnika we wniosku o udzielenie interpretacji. Interpretacje te mają ze swej istoty charakter indywidualny i jednostkowy, co wynika z art. 14b Ordynacji podatkowej. Biorąc pod uwagę powyższe, każdy ma prawo wystąpić o taką interpretację w swojej indywidualnej sprawie i uzyskać stosowną do przedstawionego stanu faktycznego informację o jego sytuacji prawnej. Jednakże z interpretacji wydanej na rzecz innego podatnika nie można wywodzić korzystnych dla siebie skutków prawnych, jeżeli pozostają one w sprzeczności z prawidłową wykładnią prawa materialnego. Poza tym należy wskazać, iż przepisy Ordynacji podatkowej w szczególnych przypadkach przewidują tryb weryfikowania i zmiany już udzielonych interpretacji prawa podatkowego. Przykłady postanowień interpretacyjnych dotyczących innych podmiotów mogą co najwyżej wskazywać na trudności interpretacyjne poszczególnych instytucji prawa podatkowego.
14. Z tych przyczyn na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną należało oddalić.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI