II FSK 2166/20

Naczelny Sąd Administracyjny2023-03-14
NSApodatkoweŚredniansa
podatek dochodowyosoby prawnenierzetelność ksiągoszacowaniekontrola podatkowaskarżący kasacyjnyNSApostępowanie podatkowe

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki w sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych, uznając nierzetelność ksiąg rachunkowych i prawidłowość oszacowania podstawy opodatkowania przez organ podatkowy.

Spółka A[...] sp. z o.o. wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Rzeszowie, który oddalił jej skargę na decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w P. dotyczącą podatku dochodowego od osób prawnych za 2014 r. Spółka zarzucała naruszenie przepisów postępowania, w tym nieuwzględnienie całego materiału dowodowego i nierzetelność ksiąg. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że nierzetelność ksiąg została udowodniona, a oszacowanie podstawy opodatkowania przez organ było prawidłowe i oparte na dostępnych dowodach.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki A[...] sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który wcześniej oddalił skargę spółki na decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w P. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2014 r. Spółka zarzucała sądowi niższej instancji naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z przepisami Ordynacji podatkowej, wskazując na nieuwzględnienie całego materiału dowodowego i nierzetelność ksiąg rachunkowych. Podnoszono również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. z uwagi na brak odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za bezzasadną. Sąd stwierdził, że stan faktyczny został prawidłowo ustalony na podstawie szeregu dowodów, w tym ksiąg rachunkowych, zeznań świadków i wyjaśnień strony, które wykazały nierzetelność ksiąg. Sąd podkreślił, że w sytuacji nierzetelności ksiąg, organ podatkowy miał obowiązek ustalenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, a zastosowana metoda była oparta na realnych założeniach i dowodach. NSA uznał również, że uzasadnienie wyroku WSA zawierało wymagane elementy i pozwalało na kontrolę zaskarżonej decyzji. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną i zasądził zwrot kosztów postępowania od spółki na rzecz organu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, nierzetelność ksiąg rachunkowych spółki uzasadnia ustalenie podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, jeśli organ podatkowy zastosuje metodę opartą na realnych założeniach i dostępnych dowodach.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że w przypadku stwierdzenia nierzetelności ksiąg rachunkowych, organ podatkowy ma obowiązek ustalenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania. Zastosowana metoda oszacowania była prawidłowa, ponieważ opierała się na dokumentach źródłowych, zeznaniach świadków i wyjaśnieniach spółki, a jej wynik był możliwy do skontrolowania przez sąd.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymóg zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, podniesionych zarzutów i wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Nie wymaga szczegółowej analizy wszystkich zarzutów, jeśli są one pozbawione znaczenia dla rozstrzygnięcia.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia organu, jeśli naruszono przepisy postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 204 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od strony przegrywającej.

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od strony przegrywającej.

o.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Obowiązek organów podatkowych działania na podstawie przepisów prawa, w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.

o.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Organ podatkowy jest związany zebranym materiałem dowodowym.

o.p. art. 193 § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Księgi rachunkowe prowadzone rzetelnie i zgodnie z przepisami stanowią dowód tego, co wynika z ich zapisów.

o.p. art. 193 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Księgi rachunkowe powinny być prowadzone rzetelnie i zgodnie z przepisami.

o.p. art. 23 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Określenie podstawy opodatkowania w drodze oszacowania.

o.p. art. 23 § 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Szacowanie powinno być dokonane w sposób najbardziej zbliżony do rzeczywistej podstawy opodatkowania.

o.p. art. 23 § 5

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Szacowanie powinno być oparte na danych wynikających z akt sprawy lub zebranych w toku postępowania.

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej.

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Kontrola sprawowana przez sądy administracyjne dotyczy zgodności z prawem.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nierzetelność ksiąg rachunkowych spółki została udowodniona. Oszacowanie podstawy opodatkowania przez organ podatkowy było prawidłowe i oparte na dostępnych dowodach. Uzasadnienie wyroku WSA było zgodne z wymogami art. 141 § 4 p.p.s.a.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez WSA poprzez nieuwzględnienie całego materiału dowodowego. Naruszenie przepisów postępowania przez WSA poprzez nierzetelne przyjęcie kwoty niezaewidencjonowanych przychodów. Naruszenie przepisów postępowania przez WSA poprzez nieuchylenie decyzji organów administracji mimo nierzetelności ksiąg. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez WSA z uwagi na brak odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi.

Godne uwagi sformułowania

nierzetelność ksiąg rachunkowych skarżącej okazała się faktem organowi podatkowemu spoczywał obowiązek ustalenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania szacowanie powinno zakończyć się określeniem rzeczywistej wysokości postawy opodatkowania Uzasadnienie wyroku pozwala na prześledzenie toku rozumowania sądu

Skład orzekający

Antoni Hanusz

sprawozdawca

Jan Grzęda

przewodniczący

Renata Kantecka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących nierzetelności ksiąg rachunkowych, obowiązku oszacowania podstawy opodatkowania oraz wymogów uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy konkretnego stanu faktycznego i dowodowego, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie w innych przypadkach. Nacisk na rzetelność ksiąg i konsekwencje ich nierzetelności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy istotnych kwestii podatkowych związanych z nierzetelnością ksiąg i oszacowaniem podstawy opodatkowania, co jest interesujące dla prawników i doradców podatkowych.

Nierzetelne księgi rachunkowe to prosta droga do oszacowania podatku przez fiskusa – NSA potwierdza.

Dane finansowe

WPS: 274 365,25 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 2166/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-03-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-10-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Antoni Hanusz /sprawozdawca/
Jan Grzęda /przewodniczący/
Renata Kantecka
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób prawnych
Sygn. powiązane
I SA/Rz 85/20 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2020-07-14
Skarżony organ
Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 141 par. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jan Grzęda, Sędzia NSA Antoni Hanusz (spr.), Sędzia WSA (del.) Renata Kantecka, Protokolant Katarzyna Latkowska-Kłoczko, po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A[...] sp. z o.o. z siedzibą w I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 14 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Rz 85/20 w sprawie ze skargi A[...] sp. z o.o. z siedzibą w I. na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w P. z dnia 4 grudnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2014 r. 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A[...] sp. z o.o. z siedzibą w I. na rzecz Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w P. kwotę 3600 (słownie: trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 14 lipca 2020 r., I SA/Rz 85/20, w sprawie ze skargi A[...] sp. z o.o. z siedzibą w I. na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w P. z 4 grudnia 2019 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), oddalił skargę.
2. Pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjną i zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. naruszenie:
I naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
a) art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm., dalej: "p.u.s.a.") w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm., dalej: "o.p.") i art. 191 o.p. przez oddalenie skargi administracyjnej na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w P. z 4 grudnia 2019 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2014 r. a w konsekwencji nieuchylenie w całości decyzji obu organów administracji pomimo, że nie rozważono i nie oceniono w sprawie całego materiału dowodowego (między innymi okoliczności faktycznych wskazywanych w pismach złożonych w postępowaniu przez J. P. (pismo z 31.01.2019 r.) oraz J. G. (pismo z 9.10.2017 r.), co skutkowało nienależytym przyjęciem kwoty 274.365,25 zł jako sumy niezaewidencjonowanych przychodów,
b) art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 193 § 4 o.p. w zw. z art. 193 § 1 o.p. przez oddalenie skargi administracyjnej na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w P. z 4 grudnia 2019 r., a w konsekwencji nieuchylenie w całości decyzji obu organów administracji pomimo, że księgi rachunkowe spółki pod firmą: A[...] sp. z o.o. za 2014 r. powinny być uznane za dowód w zakresie dotyczącym: ewidencjonowania przychodów w części dotyczącej sprzedaży biletów na imprezy taneczne w lokalu K. i Z. w I.; sprzedaży biletów wstępu na imprezę sylwestrową oraz imprezę andrzejkową w lokalach K.1, K2 oraz Z. oraz sprzedaży usług szatni w lokalu Krakowiak,
c) art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a przez nie odniesienie się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze administracyjnej, w szczególności zarzutu niewzięcia pod uwagę przy ocenie materiału dowodowego okoliczności z pisma z 31.01.2019 r złożonego przez J. P. oraz pisma z 9.10.2017 r. złożonego przez J. G.,
d) art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 23 § 1, § 3 i § 5 o.p. przez oddalenie skargi administracyjnej na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno- Skarbowego w P. z 4 grudnia 2019 r., a w konsekwencji nieuchylenie w całości decyzji obu organów administracji pomimo, że w toku kontroli odwoławczej zaaprobowano brak należytego uzasadnienia wyboru indywidualnej metody oszacowania.
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ podatkowy wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
3. Skarga kasacyjna podlega oddaleniu. Stan faktyczny sprawy ustalono na podstawie szeregu dowodów: ksiąg rachunkowych, wydruków i ewidencji z kasy fiskalnej, zeznań świadków: w tym 23 osób związanych z A[...] zawodowo (pracownicy, udziałowiec) oraz 6 osób uczestniczących w organizowanych imprezach, wyjaśnień strony. Konfrontując dowody we wzajemnym powiązaniu również z uwzględnieniem okoliczności, uznanych za zasadne, wynikających z pism J. P. i J. G. stwierdzono nierzetelność ksiąg.
Biorąc pod uwagę obszerność materiału dowodowego podnoszenie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej sformułowania iż, "wyrywkowe porównanie ilości sprzedanych biletów wstępu na imprezy (dancingi) organizowane przez Spółkę, z ilością wydanych w tym dniu, w czasie trwania tych imprez, paragonów z restauracji" celem wykazania przebywania w lokalach większej ilości osób niż wynikałaby z ilości biletów wstępu ewidencjonowanych przy pomocy kasy fiskalnej jest oczywiście bezzasadne. Tym bardziej, iż nieprawidłowości polegające na nieewidencjonowaniu przychodów ze sprzedaży biletów oraz prowadzeniu podwójnej ewidencji sprzedaży biletów w lokalach Z. i K. wynikały również z zeznań mniejszościowego udziałowca.
Gdy nierzetelność ksiąg rachunkowych skarżącej okazała się faktem na organie podatkowym spoczywał obowiązek ustalenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania w sposób jak najbardziej zbliżony do rzeczywistych jej rozmiarów. Ustawodawca nie wskazał bowiem, iż szacowanie powinno zakończyć się określeniem rzeczywistej wysokości postawy opodatkowania. Szacowanie podstawy opodatkowania było oparte na w miarę realnych założeniach i dokonywane przy uwzględnieniu logicznych metod rozumowania. Przyjęta metoda oparta była bezpośrednio na dokumentach źródłowych oraz dowodach z przesłuchań świadków (w tym osób osobiście przyjmujących opłaty za bilety wstępu na imprezy) oraz na wyjaśnieniach spółki.
Zastosowane w tej metodzie dane znajdują odzwierciedlenie w materiale dowodowym a wniosek końcowy w postaci ustalenia podstawy opodatkowania wynikającej z zastosowanej metody jest prawidłowy. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono schemat odtworzenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania. Zatem możliwe było dokonanie przez sąd administracyjny kontroli decyzji podatkowej.
Należy podkreślić, iż z przyczyn zależnych od skarżącej odtworzenie podstawy opodatkowania na podstawie norm materialnego prawa podatkowego oraz ,,zwykłych" instrumentów procedury podatkowej stało się niemożliwe.
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane elementy. Zgodnie z przepisem art. 141 § 4 p.p.s.a. zawiera zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, podniesionych zarzutów oraz podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Wymóg zwięzłego przedstawienia zarzutów i wyjaśnienia podstawy prawnej nie oznacza, że sąd ma obowiązek szczegółowo analizować wszystkie zarzuty skargi, nawet te pozbawione znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Uzasadnienie wyroku pozwala na prześledzenie toku rozumowania sądu, który doprowadził go do wydania rozstrzygnięcia określonej treści.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI