II FSK 206/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną B. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę podatniczki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie w sprawie określenia wysokości nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 r. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 14 ust. 1, art. 22 ust. 1, art. 23 ust. 1 pkt 55a, art. 23 ust. 3d oraz art. 9 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 3 i art. 30c ustawy o PIT, twierdząc, że organy podatkowe i WSA błędnie uznały jej współpracę ze spółką A. Sp. z o.o. Sp. k. za fikcyjną, a wystawioną fakturę za nierzeczywistą. Podniesiono również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. oraz art. 120, 121, 122, 123, 180-181, 187-188, 191 Ordynacji podatkowej, wskazując na wadliwą kontrolę działalności administracji, stronniczą ocenę dowodów, brak zapewnienia czynnego udziału strony oraz odmowę przeprowadzenia istotnych dowodów. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że WSA prawidłowo ocenił materiał dowodowy. Sąd podkreślił, że skarżąca nie wykazała rzeczywistego charakteru transakcji, nie przedstawiła dowodów potwierdzających jej wersję zdarzeń (np. kalendarza spotkań, prezentacji), a zeznania świadków były niespójne lub nie potwierdzały jej twierdzeń. Odmowa przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka P. S. była uzasadniona brakiem podania przez skarżącą jego adresu. Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy, a zasada in dubio pro tributario nie miała zastosowania do oceny ustaleń faktycznych. Wyrok WSA został uznany za zgodny z prawem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUgruntowana interpretacja przepisów dotyczących kosztów uzyskania przychodów w kontekście fikcyjnych transakcji gospodarczych oraz obowiązków dowodowych podatnika.
Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie kluczowe jest wykazanie rzeczywistości współpracy i poniesionych kosztów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy faktura dokumentująca współpracę gospodarczą, jeśli współpraca ta zostanie uznana za fikcyjną, może stanowić podstawę do zaliczenia wydatków z nią związanych do kosztów uzyskania przychodów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli faktura nie stwierdza faktycznie dokonanych czynności i nie odzwierciedla rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a podatnik nie wykaże rzeczywistego charakteru transakcji i poniesionych kosztów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że dla zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodów kluczowe jest nie tylko zaistnienie zdarzenia gospodarczego i jego udokumentowanie, ale przede wszystkim rzeczywisty charakter transakcji. Podatniczka nie przedstawiła dowodów potwierdzających rzeczywistość współpracy i poniesionych kosztów, co skutkowało uznaniem faktury za nierzeczywistą.
Czy organ podatkowy ma obowiązek prowadzenia dalszego postępowania dowodowego w celu ustalenia adresu świadka, jeśli strona sama nie podaje tych danych mimo wezwań?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, poszukiwanie adresów świadków może przekraczać obowiązki organów podatkowych, jeśli strona nie przedstawi wymaganych danych mimo wielokrotnych wezwań.
Uzasadnienie
Skarżąca nie podała adresu świadka P. S. mimo kilkukrotnych wezwań organu. W tej sytuacji sąd uznał, że poszukiwanie adresu świadka przez organy wykraczało poza ich obowiązki, a brak przesłuchania tego świadka nie stanowił naruszenia prawa do czynnego udziału w postępowaniu.
Czy naruszenie zasady in dubio pro tributario następuje w sytuacji, gdy wątpliwości dotyczą ustaleń faktycznych, a nie wykładni przepisów prawa podatkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasada in dubio pro tributario dotyczy wykładni przepisów prawa podatkowego, a nie oceny dowodów i ustaleń faktycznych.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że zasada in dubio pro tributario ma zastosowanie wyłącznie do sytuacji, gdy po zastosowaniu wszystkich kontekstów interpretacyjnych nie można jednoznacznie ustalić treści przepisu prawa podatkowego. Nie dotyczy ona oceny dowodów i ustaleń faktycznych.
Przepisy (31)
Główne
u.p.d.o.f. art. 14 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Niewłaściwe zastosowanie (odmowa zastosowania) poprzez błędne uznanie, że strona nie prowadziła pozarolniczej działalności gospodarczej i zawyżyła przychody.
u.p.d.o.f. art. 22 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Niewłaściwe zastosowanie (odmowa zastosowania) prowadzące do uznania, że strona nie prowadziła pozarolniczej działalności gospodarczej i nie była uprawniona do rozliczenia kosztów.
u.p.d.o.f. art. 23 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Niewłaściwe zastosowanie (odmowa zastosowania) prowadzące do uznania, że strona nie prowadziła pozarolniczej działalności gospodarczej i nie była uprawniona do rozliczenia kosztów.
u.p.d.o.f. art. 23 § 3d
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Niewłaściwe zastosowanie (odmowa zastosowania) prowadzące do uznania, że strona nie prowadziła pozarolniczej działalności gospodarczej i nie była uprawniona do rozliczenia kosztów.
u.p.d.o.f. art. 9 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Niewłaściwe zastosowanie (odmowa zastosowania) polegające na uznaniu, że strona nie prowadziła pozarolniczej działalności gospodarczej.
u.p.d.o.f. art. 10 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Niewłaściwe zastosowanie (odmowa zastosowania) polegające na uznaniu, że strona nie prowadziła pozarolniczej działalności gospodarczej.
u.p.d.o.f. art. 30c
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Niewłaściwe zastosowanie (odmowa zastosowania) prowadzące do nieuzasadnionej odmowy opodatkowania dochodów z działalności gospodarczej na zasadach wskazanych w tym przepisie.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 174 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 174 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zarzutu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zarzutu naruszenia przepisów postępowania.
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Podstawa do zarzutu naruszenia przepisów postępowania.
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Podstawa do zarzutu naruszenia przepisów postępowania.
O.p. art. 120
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Zarzut naruszenia poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego w decyzjach organów.
O.p. art. 121 § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Zarzut naruszenia poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych.
O.p. art. 122
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Zarzut naruszenia poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
O.p. art. 123
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Zarzut naruszenia poprzez brak zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu.
O.p. art. 180 § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Zarzut naruszenia poprzez wadliwą kontrolę działalności administracji.
O.p. art. 181
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Zarzut naruszenia poprzez wadliwą kontrolę działalności administracji.
O.p. art. 187 § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Zarzut naruszenia poprzez wadliwą kontrolę działalności administracji.
O.p. art. 188
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Zarzut naruszenia poprzez wadliwą kontrolę działalności administracji.
O.p. art. 191
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Zarzut naruszenia poprzez wadliwą kontrolę działalności administracji.
O.p. art. 2a
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Zarzut naruszenia poprzez przyjęcie jednostronnej oceny dotyczącej nieautentycznego charakteru współpracy i uchybienie zasadzie in dubio pro tributario.
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zarzut braku wyczerpującego i/lub jednoznacznego uzasadnienia wyroku WSA.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zarzut braku wyczerpującego i/lub jednoznacznego uzasadnienia wyroku WSA.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasada rozpoznawania sprawy w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 183 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli z urzędu przez NSA (nieważność postępowania).
p.p.s.a. art. 193
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną.
p.p.s.a. art. 209
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o kosztach postępowania kasacyjnego.
p.p.s.a. art. 204 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o kosztach postępowania kasacyjnego.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o kosztach postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 14 ust. 1, art. 22 ust. 1, art. 23 ust. 1 pkt 55a, art. 23 ust. 3d, art. 9 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 3, art. 30c u.p.d.o.f.) poprzez błędne uznanie współpracy za fikcyjną i faktury za nierzeczywistą. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., art. 120, 121, 122, 123, 180-181, 187-188, 191 O.p.) poprzez wadliwą kontrolę, stronniczą ocenę dowodów, brak czynnego udziału strony i odmowę przeprowadzenia dowodów. • Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia wyroku WSA.
Godne uwagi sformułowania
faktura [...] wystawiona na rzecz A. Sp. z o.o. Sp. k. [...] która to faktura - w ocenie Sądu oraz organów obu instancji - została wystawiona w toku fikcyjnej współpracy pomiędzy A. a stroną, stwierdzała czynności niedokonane i przez to nie dokumentowała rzeczywistego świadczenia usług, a tym samym nie odzwierciedlała faktycznych zdarzeń gospodarczych • nie można uznać, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy organy podatkowe nie podjęły niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. • gdyby skarżąca wykonywała usługi na rzecz A. z zgodnie z umową, powinna mieć dowody na okoliczność, że w danych datach z danymi klientami się spotykała, kalendarz spotkań biznesowych z danymi osobami, powinna dysponować prezentacjami, innymi materiałami dotyczącymi A.
Skład orzekający
Małgorzata Wolf- Kalamala
przewodniczący
Beata Cieloch
sprawozdawca
Andrzej Melezini
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ugruntowana interpretacja przepisów dotyczących kosztów uzyskania przychodów w kontekście fikcyjnych transakcji gospodarczych oraz obowiązków dowodowych podatnika."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie kluczowe jest wykazanie rzeczywistości współpracy i poniesionych kosztów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy istotnego zagadnienia podatkowego związanego z weryfikacją rzeczywistości transakcji gospodarczych i możliwością zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów, co jest częstym problemem w praktyce.
“Fikcyjna faktura i koszty uzyskania przychodów – NSA wyjaśnia, kiedy wydatki nie staną się kosztem.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.