II FSK 2043/12

Naczelny Sąd Administracyjny2014-07-30
NSApodatkoweWysokansa
postępowanie egzekucyjneprzedawnieniedoręczenieskarga kasacyjnaprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiOrdynacja podatkowazasada mocy wiążącejrzecz osądzona

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że sąd niższej instancji nie był związany wcześniejszym prawomocnym wyrokiem w kwestii prawidłowości doręczenia zawiadomienia o środku egzekucyjnym, co miało wpływ na ocenę przedawnienia zobowiązań podatkowych.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej od wyroku WSA, który uchylił postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Kluczowym zagadnieniem była prawidłowość doręczenia Skarżącemu zawiadomienia o zastosowanym środku egzekucyjnym, co miało wpływ na bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. NSA uznał, że WSA nie był związany wcześniejszym prawomocnym wyrokiem w tej kwestii, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania. W związku z tym, NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który uchylił postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Spór koncentrował się na prawidłowości doręczenia Skarżącemu zawiadomienia o zastosowanym środku egzekucyjnym, co miało bezpośredni wpływ na ocenę, czy zobowiązania podatkowe uległy przedawnieniu. Sąd pierwszej instancji (WSA) uznał, że doszło do przedawnienia, ponieważ Skarżący nie został prawidłowo powiadomiony o środku egzekucyjnym, a także stwierdził, że nie jest związany wcześniejszym prawomocnym wyrokiem WSA w podobnej sprawie dotyczącej doręczeń. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną. Podkreślono, że WSA naruszył przepisy art. 170 i 171 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ był związany wcześniejszym prawomocnym wyrokiem WSA, który rozstrzygnął kwestię prawidłowości doręczenia. Odmienna ocena tej samej kwestii przez WSA w zaskarżonym wyroku stanowiła naruszenie zasady mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia. NSA wskazał, że powaga rzeczy osądzonej obejmuje zarówno sentencję, jak i motywy uzasadnienia wyroku, a tożsamość sprawy nie zawsze jest tożsama z tożsamością przedmiotu rozstrzygnięcia. W związku z naruszeniem przepisów postępowania, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, nakazując sądowi niższej instancji uwzględnienie wcześniejszej oceny prawnej dotyczącej prawidłowości doręczenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd administracyjny drugiej instancji jest związany oceną prawną sądu pierwszej instancji dotyczącą prawidłowości doręczenia zawiadomienia o środku egzekucyjnym, dokonaną w poprzednim, prawomocnym wyroku w tej samej sprawie, na podstawie art. 170 i 171 P.p.s.a.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że WSA naruszył art. 170 i 171 P.p.s.a., nie uznając się za związany wcześniejszym prawomocnym wyrokiem WSA, który rozstrzygnął kwestię prawidłowości doręczenia. Zasada mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia gwarantuje spójność prawną i zapobiega sprzecznym rozstrzygnięciom.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

p.p.s.a. art. 170

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy i organy państwowe. Gwarantuje spójność i logikę działania organów państwowych.

p.p.s.a. art. 171

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Obejmuje sentencję i motywy uzasadnienia.

o.p. art. 70 § § 1

Ordynacja podatkowa

Dotyczy terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

o.p. art. 70 § § 4

Ordynacja podatkowa

Dotyczy przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 171

Na powagę rzeczy osądzonej składa się zarówno treść sentencji wyroku, jak też motywy zawarte w jego uzasadnieniu. Tożsamość sprawy nie zawsze jest tym samym, co tożsamość przedmiotu rozstrzygnięcia.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu faktycznego i zawierać wskazania co do dalszego postępowania.

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Podstawa prawna uchylenia zaskarżonego postanowienia przez WSA.

u.p.e.a. art. 59 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawa prawna umorzenia postępowania egzekucyjnego.

k.p.a. art. 44

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Tryb doręczenia zastępczego.

k.p.a. art. 42

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy miejsca zamieszkania i doręczenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez WSA przepisów art. 170 i 171 p.p.s.a. poprzez uznanie, że nie jest związany prawomocnym wyrokiem WSA z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 1919/09, w którym rozstrzygnięto kwestię prawidłowości doręczenia. Naruszenie przez WSA art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez dokonanie odmiennej oceny istotnego elementu stanu faktycznego (prawidłowość doręczenia) od oceny zawartej w prawomocnym wyroku.

Odrzucone argumenty

Argumenty Skarżącego dotyczące przedawnienia zobowiązań podatkowych, które nie zostały ostatecznie rozstrzygnięte z powodu naruszeń proceduralnych przez WSA.

Godne uwagi sformułowania

Na powagę rzeczy osądzonej, w rozumieniu art. 171 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, składa się zarówno treść sentencji wyroku, jak też motywy zawarte w jego uzasadnieniu. Należy jednak zauważyć, że tożsamość sprawy nie zawsze jest tym samym, co tożsamość przedmiotu rozstrzygnięcia. Ratio legis przepisu art. 170 p.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje ona zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy. Skutkiem zaś zasady mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia jest to, że przesądzenie we wcześniejszym wyroku kwestii o charakterze prejudycjalnym oznacza, że w postępowaniu późniejszym ta kwestia nie może być już w ogóle badana.

Skład orzekający

Aleksandra Wrzesińska-Nowacka

przewodniczący

Sławomir Presnarowicz

sprawozdawca

Anna Maria Świderska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie zasady mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia (art. 170 i 171 p.p.s.a.) w kontekście ponownego badania kwestii już rozstrzygniętych, zwłaszcza w sprawach dotyczących doręczeń i przedawnienia w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której sąd niższej instancji nie zastosował się do zasady związania wcześniejszym wyrokiem w tej samej sprawie. Kluczowe jest ustalenie tożsamości sprawy i przedmiotu rozstrzygnięcia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnej zasady prawnej - mocy wiążącej prawomocnych orzeczeń - i jej zastosowania w praktyce, co jest kluczowe dla prawników procesowych. Pokazuje, jak błędy proceduralne mogą wpływać na merytoryczne rozstrzygnięcie.

Czy sąd może zignorować własny, prawomocny wyrok? NSA wyjaśnia zasady mocy wiążącej orzeczeń.

Sektor

podatkowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 2043/12 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2014-07-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-08-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Wrzesińska- Nowacka /przewodniczący/
Anna Maria Świderska
Sławomir Presnarowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Wa 1704/11 - Wyrok WSA w Warszawie z 2012-04-27
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 171
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Tezy
Na powagę rzeczy osądzonej, w rozumieniu art. 171 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, składa się zarówno treść sentencji wyroku, jak też motywy zawarte w jego uzasadnieniu. Należy jednak zauważyć, że tożsamość sprawy nie zawsze jest tym samym, co tożsamość przedmiotu rozstrzygnięcia.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia NSA (del.) Anna Maria Świderska, Protokolant Marta Wyszkowska, po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2012 r. sygn. akt III SA/Wa 1704/11 w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2) zasądza od M. K. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie kwotę 280 (słownie: dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 1704/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA") uchylił zaskarżone przez M. K. (dalej: "Skarżący") postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. (dalej: "Dyrektor IS") z dnia 11 kwietnia 2011 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Podstawą prawną powyższego orzeczenia był art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej: "p.p.s.a.").
Z uzasadnienia wyroku WSA wynika, że Skarżący pismem z dnia 5 maja 2010 r. zwrócił się z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego za zaległości w podatkach za lata 2000-2001 oraz o uchylenie zajęcia wynagrodzenia za pracę ze względu na przedawnienie zobowiązania. Ponadto Skarżący wskazał, że spłacił całość zaległości podatkowej, a wnosi o umorzenie odsetek.
Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z dnia 30 września 2010 r. odmówił Skarżącemu umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec niego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] za zaległości w podatku od towarów i usług za wrzesień 2000 r., luty 2001 r., kwiecień 2001 r., czerwiec 2001 r., grudzień 2001 r., styczeń 2002 r. i czerwiec 2002 r. W uzasadnieniu Naczelnik US wskazał, że w niniejszej sprawie nie zaszły przesłanki do umorzenia postępowania. Z uwagi na trudną sytuację finansową Skarżącego Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] udzielił Skarżącemu ulgi w postaci rozłożenia na raty zaległości podatkowej, a ponadto została uchylona czynność egzekucyjna w postaci zajęcia wierzytelności z wynagrodzenia za pracę. W konsekwencji postępowanie egzekucyjne zostało wobec Skarżącego zawieszone postanowieniem z dnia 28 czerwca 2010 r. do czasu spłaty ostatniej raty wynikającej z układu ratalnego.
Po rozpatrzeniu zażalenia Skarżącego Dyrektor IS postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2011 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika US. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw prawnych do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), gdyż zobowiązania podatkowe objęte tytułami egzekucyjnymi nie uległy przedawnieniu i nadal są wymagalne. Następnie Dyrektor IS argumentował, że Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] w dniu 15 grudnia 2004 r. wystawił tytuły wykonawcze o nr: [...]- [...], którymi objął zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne okresy: 2000 r., 2001 r. i 2002 r. Następnie, w oparciu o powyższe tytuły wykonawcze organ egzekucyjny w dniu 27 grudnia 2004 r. wszczął postępowanie egzekucyjne, tj. zawiadomieniem z dnia 21 grudnia 2004 r., które Bank odebrał w dniu 27 grudnia 2004 r. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w Banku Pekao S.A. w W.. Natomiast skierowana do Skarżącego przesyłka zawierająca odpisy przedmiotowych tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego po dwukrotnym awizowaniu przez pocztę powróciła do organu egzekucyjnego w dniu 19 stycznia 2005 r. niepodjęta i została uznana za doręczoną w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267, dalej: "k.p.a.") w dniu 7 stycznia 2005 r. Zatem, w ocenie Dyrektora IS, w dniu 27 grudnia 2004 r. (tj. w dacie wpływu przedmiotowego zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego do ww. banku zastosowano środek egzekucyjny, o którym Skarżący został powiadomiony, skutkujący przerwaniem biegu przedawnienia w tych sprawach na kolejne 5 lat. Ponadto w dniu 27 listopada 2008 r. organ egzekucyjny zastosował kolejny środek egzekucyjny skutkujący przerywaniem biegu przedawnienia, tj. zawiadomieniem o zajęciu z dnia 24 listopada 2008 r. dokonał skutecznego zajęcia wynagrodzenia za pracę u pracodawcy zobowiązanego, tj. w D. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P.. Zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia do D. [...] Sp. z o.o. wpłynęło w dniu 27 listopada 2008 r., zaś Skarżącemu zostało doręczone w sposób zastępczy, tj. w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 16 grudnia 2008 r. Tym samym pięcioletni termin przedawnienia przedmiotowych zaległości zaczął biec na nowo, od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano ww. środek egzekucyjny tj. od dnia 28 listopada 2008 r. Ponadto, Dyrektor IS dodał, że w niniejszej sprawie termin przedawnienia ww. zaległości z uwagi na wydaną w dniu 25 czerwca 2010 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] decyzję rozkładającą przedmiotowe zaległości na 24 raty uległ zawieszeniu na czas trwania układu ratalnego, tym samym termin przedawnia zaległości w przedmiotowej sprawie wydłużył się o ten czas. Poza tym, Dyrektor IS wyjaśnił, iż brak skutecznego doręczenia Skarżącemu odpisów tytułów wykonawczych oraz zawiadomienia o zastosowanym środku egzekucyjnym w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego był przedmiotem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 1919/09, oddalającego skargę Skarżącego.
Na powyższe postanowienie Skarżący złożył skargę do WSA wskazując, że prowadzone wobec niego postępowanie egzekucyjne jest bezzasadne i wniósł o jego umorzenie. Organom zarzucił przewlekłość oraz naruszenie prawa do czynnego udziału w postępowaniu, a tym samym konstytucyjnego prawa do obrony. Ponownie podniósł, iż wobec wadliwego doręczenia pisma o zajęciu konta bankowego jego zobowiązanie uległo przedawnieniu.
Powyższe zarzuty zostały uszczegółowione w uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IS wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W uzasadnieniu wyroku WSA wskazał, że spór w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy Skarżący został powiadomiony o zastosowanym wobec niego środku egzekucyjnym. Rozstrzygając ten spór WSA odniósł się najpierw do wyroku WSA z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 1919/09, którym Sąd rozpoznając sprawę, wydał wyrok w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu i uznał, że doszło do uchybienia terminu, ponieważ Skarżący został prawidłowo powiadomiony o zastosowanym środku egzekucyjnym. Następnie WSA odnosząc się do kwestii związania powyższym wyrokiem stwierdził, że obecnie przedmiotem skargi jest odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego, a zatem sprawa ta nie jest tożsama ze sprawą, w której przedmiotem było uchybienie terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, a co za tym idzie nie może mieć w niniejszej sprawie zastosowania instytucja związania prawomocnym wyrokiem sądu przewidziana w art. 170 p.p.s.a.
Następnie Sąd uznał, że w niniejszej sprawie zaległości podatkowe za wrzesień 2000 r., luty 2001 r., kwiecień 2001 r., czerwiec 2001 r., styczeń 2002 r. i czerwiec 2002 r. uległy przedawnieniu odpowiednio z dniem 31 grudnia 2005 r., 31 grudnia 2006 r. i 31 grudnia 2007 r. W ocenie Sądu za takim stanowiskiem przemawia fakt, że w sprawie nie doszło do zastosowania środka egzekucyjnego, gdyż Skarżący nie został powiadomiony w sposób prawidłowy o tym fakcie. W ocenie WSA warunkiem przyjęcia przez organ, że nastąpiło doręczenie zastępcze jest dysponowanie przez organ niebudzącymi wątpliwości dowodami potwierdzającymi, że spełnione zostały przesłanki określone w art. 44 k.p.a. Sąd stwierdził, że musi istnieć pewność co do tego, że nastąpiło prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas. Sąd wskazał natomiast, że z akt sprawy wynika, iż przesyłka z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bakowego oraz z tytułami wykonawczymi (nr listu poleconego 05455) była dwukrotnie awizowana, na zwrotnym potwierdzeniu odbioru brak jest jednak informacji listonosza o tym, gdzie pozostawiono awizo. Poza tym, zwrotne potwierdzenie odbioru nie zostało wypełnione w pozostałej części. Zatem doręczenie zastępcze zawiadomienia o zastosowanym środku egzekucyjnym nie spełniało wymogów wynikających z art. 44 k.p.a. Zdaniem WSA w rozpoznawanej sprawie, organ ograniczył się do przytoczenia treści przepisów mających zastosowanie w sprawie i stwierdzenia, że dokonane doręczenie zastępcze spełnia ustawowe wymagania. Następnie podał, kiedy została awizowana przesyłka i kiedy - w jego ocenie - nastąpił skutek doręczenia.
Ponadto Sąd stwierdził, że nie uległy przedawnieniu zaległości podatkowe za grudzień 2001 r. i grudzień 2002 r., ponieważ odrębnym zawiadomieniem z dnia 27 czerwca 2005 r. zastosowano środek egzekucyjny, o którym strona została powiadomiona w sposób prawidłowy w trybie art. 44 k.p.a. WSA argumentował, że organowi egzekucyjnemu znane było miejsce pobytu Zobowiązanego ze zgłoszenia NIP-3 oraz z decyzji wymiarowych dotyczących podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego od osób fizycznych. Miejscem tym był adres przy ul. [...]. Był on aktualny aż do dnia 5 października 2006 r., w którym M. K. złożył nowy NIP-3, informujący o zmianie miejsca zamieszkania na ul. [...] w W.. Podkreślił jednak, że w postępowaniu restrukturyzacyjnym wskazał adres do doręczeń na ul. [...], nie zmieniając jednak adresu pobytu stałego. Tym samym podkreślił, że adres przy ul. [...] nosi cechy adresu z zamiarem stałego tam przebywania. Okoliczność iż organ egzekucyjny poszukiwał innych adresów Zobowiązanego miała związek z informacją udzieloną przez brata o tym, że Zobowiązany nie bywa w mieszkaniu przy ul. [...] i nie świadczy o tym, że organ egzekucyjny uznał, że winien poszukiwać nowego adresu lecz innego jeszcze adresu, aby skutecznie przeprowadzić egzekucję. Wskazują na to podejmowane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] dalsze czynności egzekucyjne, polegające na poszukiwaniu również miejsc pracy Zobowiązanego. Doręczenie tytułów na adres przy ul. [...] nie było możliwe, był to jedynie adres do doręczeń, a nie adres zamieszkiwania i to w konkretnym postępowaniu. Przepis art. 42 i 44 wyraźnie mówił o miejscu zamieszkania i "drzwiach mieszkania". Z akt sprawy – z adnotacji urzędu pocztowego wynika, że przesyłki były prawidłowo awizowane i przechowywane, na kopertach znajdują się daty awizacji i podpisy doręczycieli pocztowych.
W skardze kasacyjnej wywiedzionej od powyższego orzeczenia Dyrektor IS (reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego) wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego:
- art. 70 § 1 w zw. z § 4 zdanie pierwsze ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: "o.p."), poprzez jego błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że zaległość podatkowa za wrzesień 2000 r., luty 2001 r, kwiecień 2001 r., czerwiec 2001 r., styczeń 2002 r. i czerwiec 2002 r. uległa przedawnieniu ponieważ Skarżący nie został zawiadomiony o zastosowanym środku egzekucyjnym.
2. prawa procesowego:
-art. 170 i art. 171 p.p.s.a., poprzez uznanie przez Sąd, że nie jest związany prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 1919/09, w którym Sąd ten rozstrzygnął kwestię prawidłowości doręczenia Skarżącemu odpisów tytułów wykonawczych oraz zawiadomień o zastosowanym środku egzekucyjnym – zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego;
- art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 170 i art. 171 p.p.s.a., poprzez dokonanie odmiennej oceny istotnego elementu stanu faktycznego, tj. prawidłowości doręczenia zawiadomienia o zastosowanym środku egzekucyjnym, od oceny której dokonał już WSA w prawomocnym wyroku z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 1919/09;
- art. 141 § 4 zdanie drugie p.p.s.a., poprzez nie zawarcie w uzasadnieniu wyroku wskazań co do dalszego postępowania.
Naruszenie przez WSA art. 141 § 4 oraz art. 170 i art. 171 p.p.s.a.,miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zostały uszczegółowione powyższe zarzuty.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżący wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z przepisem art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Wskazanie i uzasadnienie podstaw kasacyjnych należy przy tym do koniecznych i istotnych cech skargi kasacyjnej (art. 176 tej ustawy). Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych.
Na wstępie rozważań Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w niniejszej sprawie istotę rozstrzygnięcia należy wywieść z kwestii prawidłowości doręczenia Skarżącemu zawiadomienia o zastosowanym środku egzekucyjnym. W tym kontekście za zasadny należało uznać zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji unormowań zawartych w przepisach art. 141 § 4 i art. 170 i 171 p.p.s.a. WSA nie miał bowiem podstaw do uznania, że nie jest związany wyrokiem WSA z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 1919/09 i dokonania odmiennej oceny prawnej niż ta dokonana przez Sąd we wskazanym wyroku. Ponadto stanowisko, które zaprezentował Sąd w zaskarżonym wyroku nie jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa oraz ugruntowanym orzecznictwem sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 20 lipca 2005 r., sygn. akt II GSK 104/05, wyrok NSA z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt I FSK 17/08, wyrok z dnia 29 września 2010 r., sygn. akt I FSK 945/10). Przepis art. 170 p.p.s.a. stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko zawarte w wyroku NSA wyrażone w wyroku z dnia 29 września 2010 r., sygn. akt I FSK 945/10, że prawomocność materialna, o której mowa w przywołanym przepisie, dotyczy skutków rozstrzygnięcia ze względu na treść zawartą w orzeczeniu sądowym. Ratio legis przepisu art. 170 p.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje ona zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy. Moc wiążąca określona w tym przepisie w odniesieniu do sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Skutkiem zaś zasady mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia jest to, że przesądzenie we wcześniejszym wyroku kwestii o charakterze prejudycjalnym oznacza, że w postępowaniu późniejszym ta kwestia nie może być już w ogóle badana. Zgodnie z przepisem art. 171 p.p.s.a. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Innymi słowy powaga rzeczy osądzonej to moc prawna prawomocnego orzeczenia co do istoty sprawy, wydanego w postępowaniu jurysdykcyjnym, wykluczająca ponowne rozstrzygnięcie tej samej sprawy. Prawomocne osądzenie sprawy oznacza, że była już ona przedmiotem rozpoznania przed sądem administracyjnym, które zakończyło się prawomocnym orzeczeniem, wywierającym ten skutek, że sprawa ta staje się sprawą osądzoną (res iudicata) i nie może być przedmiotem ponownego postępowania sądowego toczącego się w tej samej sprawie. W każdym zatem przypadku należy w pierwszej kolejności stwierdzić, czy zachodzi tożsamość sprawy osądzonej w zakresie tego, co stanowi przedmiot rozstrzygnięcia. Z powyższego wynika, że tożsamość sprawy nie zawsze jest tym zatem samym, co tożsamość przedmiotu rozstrzygnięcia. Tożsamość sprawy osądzonej ze sprawą, która została już osądzona, będzie bowiem istniała w sytuacji zgodności podmiotu i przedmiotu obu spraw oraz gdy w tym samym stanie faktycznym obu spraw występuje ten sam stosunek administracyjnoprawny. W tym miejscu należy także zauważyć, że wprawdzie powaga rzeczy osądzonej obejmuje sentencję orzeczenia, jednak biorąc pod uwagę, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, ta zaś wyrażona jest w uzasadnieniu, to na zakres powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 171 p.p.s.a. wskazują motywy wyroku.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 lutego 2010r., sygn. akt III SA/Wa 1919/09 stanowisko WSA w kwestii prawidłowości doręczenia Stronie przesyłki zawierającej odpisy tytułów wykonawczych oraz zawiadomienie z dnia 21 grudnia 2004 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w Banku Pekao S.A w W., wiąże Sąd w niniejszej sprawie. Dla prawidłowego odczytania treści sentencji orzeczenia należy kierować się jego uzasadnieniem. Istotne jest bowiem to, co zadecydowało o takim, a nie innym rozstrzygnięciu. Decydujące znaczenie może mieć zatem wykładnia lub zastosowanie w zaistniałym stanie faktycznym przepisu prawa, jak i ocena tego stanu. Zauważyć przy tym należy, że w istocie podstawowym zagadnieniem w obu wyżej opisanych postępowaniach było ustalenie prawidłowości tego samego doręczenia zawiadomienia o zajęciu i odpisów tytułów wykonawczych. Powyższe potwierdza sam Sąd wskazując w wyroku z dnia 27 kwietnia 2012 r., że w istocie rzeczy spór w sprawie sprowadza się do tego, czy strona skarżąca została powiadomiona o zastosowanym środku egzekucyjnym.
Zatem dokonana przez WSA, w prawomocnym wyroku oddalającym skargę Skarżącego na postanowienie w przedmiocie odmowy rozpatrzenia złożonych zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego ze względu na uchybienie terminu do ich wniesienia, ocena prawna skuteczności doręczenia Skarżącemu zawierającej odpisy tytułów wykonawczych oraz zawiadomienie z dnia 21 grudnia 2004 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w Banku Pekao S.A. w W. wyłącza możliwość ponownego badania tej kwestii w postępowaniu w sprawie skargi na postanowienie w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Gl 4/11).
Dokonując odmiennej oceny istotnego elementu stanu faktycznego tj. prawidłowości doręczenia zawiadomienia o zastosowanym środku egzekucyjnym, od oceny której dokonał już WSA w wyroku z dnia 23 lutego 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 1919/09, WSA naruszył również przepis art. 141 § 4 p.p.s.a., na podstawie którego jest zobowiązany do zwięzłego przedstawienia stanu faktycznego, który to stan faktyczny powinien być przedstawiony i oceniony w sposób prawidłowy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego naruszenie przez Sąd przepisów art. 141 § 4, art. 170 i art. 171 p.p.s.a. miało zatem istotny wpływ na wynik sprawy. Doprowadziło bowiem do uchylenia zaskarżonego postanowienia Dyrektora IS. Gdyby, bowiem WSA uznał, że jest związany wyrażonym w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 lutego 2010r., sygn. akt III SA/Wa 1919/09 stanowiskiem w kwestii prawidłowości doręczenia Skarżącemu przesyłki zawierającej, m.in. zawiadomienie zastosowanym środku egzekucyjnym to istnieje duże prawdopodobieństwo, że skarga zostałaby oddalona. Nie bez znaczenia jest również fakt, że pozostawienie w obrocie prawnym kwestionowanego wyroku doprowadziłoby do sytuacji, w której w tym samym postępowaniu egzekucyjnym występowałyby dwa sprzeczne ze sobą rozstrzygnięcia Sądów odnośnie tej samej kwestii. Ponadto podkreślić należy, że kwestia ta nie pozostaje bez wpływu na całe przedmiotowe postępowanie egzekucyjne.
Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że na powagę rzeczy osądzonej, w rozumieniu art. 171 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, składa się zarówno treść sentencji wyroku, jak też motywy zawarte w jego uzasadnieniu. Należy jednak zauważyć, że tożsamość sprawy nie zawsze jest tym samym, co tożsamość przedmiotu rozstrzygnięcia.
W konsekwencji, wobec stwierdzenia zasadności zarzutów naruszenia przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny nie był zatem uprawniony do oceny zarzutów naruszania prawa materialnego tj. przepisu art. 70 § 1 w zw. z § 4 o.p. Dokonanie bowiem prawidłowej oceny, czy zobowiązanie podatkowe za poszczególne miesiące 2000 r., 2001 r. oraz 2002 r. przedawniło się, może nastąpić dopiero po dokonaniu przez Sąd pierwszej instancji oceny prawidłowości doręczenia Skarżącemu zawiadomienia o zastosowanym środku egzekucyjnym.
W tym stanie rzeczy, WSA ponownie rozpoznając sprawę weźmie pod uwagę ocenę prawną zawartą w wyroku WSA z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 1919/09 dotyczącą prawidłowości doręczenia zawiadomienia o zastosowanym środku egzekucyjnym i na tej podstawie ponownie dokona oceny kwestii przedawnienia zaległości podatkowej za wrzesień 2000 r., luty 2001 r., kwiecień 2001 r., czerwiec 2001 r., styczeń 2002 r. i czerwiec 2002 r. Dokonując oceny przedawnienia zobowiązania podatkowego, Sąd pierwszej instancji uwzględni stanowisko zawarte w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2013 r., sygn. akt I FPS 6/12.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI