II FSK 2038/13

Naczelny Sąd Administracyjny2015-09-30
NSApodatkoweWysokansa
podatek dochodowynadpłataodsetki ustawoweprawo cywilneprawo podatkowepostępowanie podatkowedecyzja administracyjnaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną organu podatkowego, uznając, że spór o oprocentowanie nadpłaty powinien zostać rozstrzygnięty decyzją administracyjną, nawet jeśli podatnik powołał się na przepisy prawa cywilnego.

Podatniczka wystąpiła o wypłatę odsetek ustawowych od nadpłaty podatku dochodowego, powołując się na przepisy Kodeksu cywilnego. Organy podatkowe odmówiły wszczęcia postępowania, uznając brak podstaw prawnych w Ordynacji podatkowej. WSA uchylił postanowienia organów, a NSA oddalił skargę kasacyjną organu, stwierdzając, że spór o oprocentowanie nadpłaty, nawet przy błędnym powołaniu się na prawo cywilne przez podatnika, powinien zostać rozstrzygnięty decyzją administracyjną.

Sprawa dotyczyła wniosku podatniczki o wypłatę odsetek ustawowych od nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2008, powołując się na art. 359 Kodeksu cywilnego. Organy podatkowe obu instancji odmówiły wszczęcia postępowania, argumentując, że postępowanie podatkowe prowadzone jest na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej, a Kodeks cywilny nie ma w tym zakresie zastosowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił te postanowienia, uznając, że organy błędnie odmówiły wszczęcia postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej, potwierdził stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że organy podatkowe działają w oparciu o prawo podatkowe, jednakże spór dotyczący oprocentowania nadpłaty, nawet jeśli podatnik powołał się na przepisy prawa cywilnego, powinien zostać rozstrzygnięty w drodze decyzji administracyjnej. Błąd strony w powołaniu się na niewłaściwe przepisy nie może być interpretowany na jej niekorzyść, a obowiązkiem organu było wszczęcie postępowania i merytoryczne rozpatrzenie sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ podatkowy powinien wszcząć postępowanie i rozstrzygnąć w drodze decyzji administracyjnej spór dotyczący oprocentowania nadpłaty, nawet jeśli podatnik powołał się na przepisy prawa cywilnego.

Uzasadnienie

Spór o oprocentowanie nadpłaty, nawet przy błędnym powołaniu się przez stronę na przepisy prawa cywilnego, powinien zostać rozstrzygnięty decyzją administracyjną, gdyż jest to właściwa forma załatwienia sprawy podatkowej. Błąd strony nie może być interpretowany na jej niekorzyść.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (20)

Główne

O.p. art. 165a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

k.c. art. 359

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 141 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 120

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 121

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 256

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 207

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 78

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Konstytucja RP art. 64

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Konstytucja RP art. 84

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Konstytucja RP art. 92

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Konstytucja RP art. 217

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Spór o oprocentowanie nadpłaty, nawet przy powołaniu się na prawo cywilne, powinien być rozstrzygnięty decyzją administracyjną. Błąd strony w powołaniu się na przepisy prawa cywilnego nie może być interpretowany na jej niekorzyść.

Odrzucone argumenty

Organy podatkowe nie posiadają kompetencji do orzekania w sprawach odsetek ustawowych na podstawie art. 359 k.c. Żądanie Skarżącej nie ma charakteru sprawy z zakresu prawa podatkowego.

Godne uwagi sformułowania

spór co do wysokości oprocentowania od stwierdzonej nadpłaty, czy też sporu co do przysługiwania stronie tego oprocentowania, organ powinien spór ten rozstrzygnąć w drodze decyzji administracyjnej. Tego rodzaju błąd strony, która być może nie zna obowiązujących przepisów prawa, nie może być interpretowany na jej niekorzyść.

Skład orzekający

Stanisław Bogucki

przewodniczący

Bogdan Lubiński

członek

Małgorzata Długosz- Szyjko

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie obowiązku organów podatkowych do merytorycznego rozpatrzenia wniosków dotyczących oprocentowania nadpłaty, nawet w przypadku błędnego powołania się przez stronę na przepisy prawa cywilnego."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy spór dotyczy oprocentowania nadpłaty podatku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak sądy administracyjne interpretują granice kompetencji organów podatkowych i jak chronią stronę w przypadku błędów formalnych, co jest istotne dla praktyków prawa podatkowego.

Błąd w przepisach? Organ podatkowy i tak musi rozpatrzyć Twój wniosek o odsetki!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 2038/13 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2015-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-06-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Lubiński
Małgorzata Długosz- Szyjko /sprawozdawca/
Stanisław Bogucki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Sz 934/12 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2013-03-28
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 174, art.141 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit.c, art. 141 § 4, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art. 77 § 1 pkt 6, art. 120-122, art. 210 § 4 i art. 256, art. art. 1-3, art. 207, art. 77 § 1 pkt 2 i pkt 6, art. 78, art. 165a, art. 207 § 1 i 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
art. 359
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 2, art. 64, art. 84, art. 92 i art. 217
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędziowie: NSA Bogdan Lubiński, WSA del. Małgorzata Długosz-Szyjko (spr.), Protokolant Szymon Mackiewicz, po rozpoznaniu w dniu 30 września 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 marca 2013 r. sygn. akt I SA/Sz 934/12 w sprawie ze skargi D. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 19 września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Zaskarżonym wyrokiem z 28 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Sz 934/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżone przez D. J. (dalej jako "Skarżąca", "Strona") postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S z 19 września 2012 r. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S z dnia 23 lipca 2012 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie wypłaty odsetek ustawowych na podstawie art. 359 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964r., Nr 16, poz. 93 ze zm. dalej: "kodeks cywilny").
2. Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego do wyrokowania przez Sąd I instancji wynikało, że: pismem z 16 maja 2012 r. Skarżąca wystąpiła o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok podatkowy 2008 w kwocie 10.254 zł w związku z niezasadnym opodatkowaniem gruntu związanego z budynkiem mieszkalnym. Skarżąca powołała się na pogląd wyrażony w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FPS 3/11. Z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty Skarżąca złożyła jednocześnie skorygowane zeznanie PIT-36 za 2008 r., w którym wykazała podatek należny w wysokości 5.706 zł. Wnioskowaną nadpłatę organ podatkowy pierwszej instancji zwrócił Skarżącej w dniu 20 czerwca 2012 r., tj. w terminie, o którym mowa w art. 77 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r., poz. 749 ze zm., dalej: "O.p.").
3. Następnie pismem z dnia 1 lipca 2012 r. Skarżąca zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S, na podstawie art. 359 k.c. oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 grudnia 2008 r. w sprawie określenia odsetek ustawowych (Dz. U. Nr 220, poz. 1434), o wypłatę odsetek ustawowych w wysokości 13% od kwoty 10.254 zł za okres od 21 października 2009 r. do 20 czerwca 2012 r. W piśmie tym Skarżąca wyjaśniła, że w 2008 r. dokonała sprzedaży, nabytej w tym samym roku, zabudowanej nieruchomości, w skład której wchodził budynek mieszkalny, budynek gospodarczy oraz grunty. W związku z powyższym Skarżąca w zeznaniu podatkowym PIT-36, wykazała podatek dochodowy z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych w kwocie 15.960 zł. Sprzedaż budynku mieszkalnego została wyłączona spod opodatkowania na podstawie tak zwanej ulgi meldunkowej. W dniu 20 października 2009 r. Skarżąca dokonała wpłaty przedmiotowej kwoty wynikającej z zeznania PIT-36 za 2008 r. Decyzją z 18 listopada 2009 r. na jej wniosek Naczelnik Urzędu Skarbowego w S umorzył należne odsetki za zwłokę od wymienionej zaległości podatkowej w kwocie 773 zł.
4. Postanowieniem z dnia 23 lipca 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S odmówił Skarżącej na podstawie art. 165a O.p. wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie wypłaty odsetek ustawowych na podstawie art. 359 k.c., uznając, że postępowanie w tym zakresie nie może być wszczęte. W uzasadnieniu postanowienia organ podatkowy pierwszej instancji stwierdził, po uprzednim przywołaniu przepisów rozdziału 9 działu III Ordynacji podatkowej regulujących instytucję nadpłaty oraz ewentualnego jej oprocentowania, że działa w oparciu o przepisy ustaw podatkowych, a postępowanie podatkowe prowadzi zgodnie z procedurami i zasadami wynikającymi z Ordynacji podatkowej. Natomiast powoływany przez Skarżącą w jej wniosku Kodeks cywilny jest zbiorem przepisów prawnych z zakresu prawa cywilnego, regulującym stosunki cywilnoprawne między osobami fizycznymi i osobami prawnymi. W świetle tak ustalonego stanu faktycznego, organ pierwszej instancji uznał, że postępowanie w tym zakresie nie mogło być wszczęte z uwagi na brak w przepisach ustawy podatkowej podstawy do rozpatrzenia - w trybie postępowania podatkowego, wniesionego przez Skarżącą wniosku o wypłatę odsetek.
5. Wskutek wniesionego zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w S postanowieniem z dnia 19 września 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. Przytaczając motywy swojego rozstrzygnięcia organ wyższego stopnia wskazał, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje przepis art. 165a § 1 O.p. Następnie analizując przesłanki regulacji prawnej zawartej w powołanym przepisie organ odwoławczy uznał, że pismo z dnia 1 lipca 2012 r. wniosła Skarżąca jako strona, zatem pierwsza z wymienionych w tym przepisie przesłanek nie stanowiła i nie mogła stanowić podstawy do odmowy wszczęcia postępowania. Jednakże w przekonaniu organu odwoławczego zaistniała druga z przesłanek zawartych w powołanym przepisie, skutkująca brakiem możliwości wszczęcia postępowania, albowiem postępowanie podatkowe w sprawie zwrotu (wypłaty) odsetek ustawowych na podstawie art. 359 k.c. nie mogło być wszczęte z uwagi na niestosowanie przepisów Kodeksu cywilnego w tym zakresie w postępowaniu podatkowym. Organy podatkowe działają bowiem w oparciu o przepisy prawa podatkowego, a postępowanie podatkowe prowadzą zgodnie z procedurami i zasadami wynikającymi z Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy zauważył też, że zawarte w rozdziale 9, działu III Ordynacji podatkowej przepisy regulujące instytucję nadpłaty i jej ewentualnego oprocentowania oraz przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawierają w swej treści odesłania do przepisów Kodeksu cywilnego w kwestii odsetek ustawowych. Powyższe stanowi w ocenie organu odwoławczego przyczynę, dla której postępowanie w sprawie wynikłej z przedmiotowego wniosku Skarżącej nie mogło być wszczęte.
6. W skardze na powyższe postanowienie organu odwoławczego Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 120-122, art. 210 § 4 i art. 256 O.p. oraz art. 2, art. 64 ust. 2 i 3 w związku z art. 84, art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi Skarżąca podkreśliła, że zgodnie z poglądami wyrażonymi w doktrynie i w dotychczasowym orzecznictwie sądowym, w przypadku zaistnienia nowych okoliczności faktycznych po wydaniu decyzji (a taką nową okolicznością jest zdaniem Skarżącej uchwała NSA z dnia 2 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FPS 3/11) powstaje nowa sprawa administracyjna, w której powinno być wszczęte nowe postępowanie i powinna być wydana nowa decyzja. Zdaniem Skarżącej, za takim rozwiązaniem przemawia nie tylko interes publiczny, ale również ważny interes podatnika, tzn. zaufanie do demokratycznego państwa prawa. Skarżąca podniosła też, że skoro NSA w powyższej uchwale uzasadnił, iż zgodnie z zasadą obowiązującą w prawie cywilnym, nie można rozdzielić gruntu(i/od) budynku, to również odsetki od nienależnie pobranego przez organ podatkowy podatku dochodowego należy rozpatrywać w kategoriach prawa cywilnego.
7. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w S wniósł o jej oddalenie.
8. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, Sąd pierwszej instancji wskazał, iż organy podatkowe błędnie uznały, że nie istnieje podstawa do rozpatrzenia tej treści żądania. Sąd I instancji zgodził się ze stanowiskiem organów podatkowych, iż organy podatkowe działają w oparciu o przepisy prawa podatkowego, postępowanie podatkowe prowadzą zgodnie z procedurami i zasadami wynikającymi z Ordynacji podatkowej, zaś zawarte w rozdziale 9, działu III Ordynacji podatkowej przepisy, regulujące instytucję nadpłaty i jej ewentualnego oprocentowania oraz przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie zawierają w swej treści odesłania do przepisów Kodeksu cywilnego w kwestii odsetek ustawowych. Jednakże zdaniem Sądu, wbrew stanowisku organu odwoławczego stwierdzić należy, że nie uzasadnia to przyjęcia, iż w niniejszej sprawie zaistniał drugi z powodów, zawarty w treści art. 165a O.p., skutkujący brakiem możliwości wszczęcia postępowania. Następnie Sąd I instancji powołał się na przepisy Ordynacji podatkowej normujące instytucję nadpłaty podatku oraz zwrotu nadpłaconego podatku wraz z oprocentowaniem, wskazując że w przypadku zaistnienia sporu co do wysokości oprocentowania od stwierdzonej nadpłaty, organ podatkowy powinien spór ten rozstrzygnąć w drodze decyzji administracyjnej, która jest właściwą oraz zasadniczą formą załatwienia indywidualnej sprawy, co do jej istoty.
9. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Dyrektor Izby Skarbowej w S zaskarżając go w całości. Organ na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej: "P.p.s.a." zarzucił wyrokowi Sądu administracyjnego naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 165a O.p., poprzez błędne uznanie, iż żądanie Skarżącej określenia i wypłatę jej przez organ podatkowy odsetek ustawowych w wysokości 13% na podstawie art. 359 k.c. od zwróconej nadpłaty nie daje organowi podatkowemu podstawy do odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w oparciu o przesłankę "z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte", co miało istotny wpływ na wynik sprawy albowiem doprowadziło do uchylenia zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego, naruszenie art. 141 § 1 p.p.s.a. poprzez brak w uzasadnieniu wyroku odniesienia się do żądania Skarżącej wypłaty odsetek ustawowych w oparciu o przepisy prawa cywilnego szczególnie w świetle treści przepisów art. 1-3 O.p., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Wskazując na powyższe zarzuty organ odwoławczy wniósł w skardze kasacyjnej o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż Sąd I instancji przy rozpoznaniu sprawy nie wziął pod uwagę treści art. 1-3 O.p., z których wynika że przepisy Ordynacji podatkowej można zastosować, jeżeli spełnione są dwie przesłanki – pierwsza związana z charakterem sprawy (z zakresu prawa podatkowego) oraz druga związana z rodzajem organów wyposażonych w kompetencje do działania jako organy podatkowe. Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszej sprawie nie są spełnione obie te przesłanki, gdyż organy podatkowe nie posiadają kompetencji do orzekania w sprawach odsetek ustawowych na podstawie art. 359 k.c. Ponadto żądanie Skarżącej nie ma charakteru sprawy z zakresu prawa podatkowego, bowiem domagała się ona konsekwentnie w toku postępowania przed organami podatkowymi obu instancji zapłaty odsetek na podstawie prawa cywilnego, a nie w oparciu o art. 78 O.p. Organ odwoławczy wskazał też, że w sytuacji gdyby Skarżąca powoływała się w swoim wniosku na przepisy Ordynacji podatkowej albo nie powoływałaby się na żadne przepisy, to wówczas organy podatkowe musiałyby rozstrzygnąć sprawę merytorycznie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga kasacyjna podlega oddaleniu, bowiem wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, odpowiada prawu.
10. W rozpoznawanej sprawie fakt istnienia nadpłaty nie budzi wątpliwości, bowiem z bezspornie ustalonego stanu faktycznego wynika, że organ podatkowy pierwszej instancji zwrócił Skarżącej 20 czerwca 2012r. wnioskowaną nadpłatę. Kwestią sporną między stronami jest natomiast możliwość wszczęcia postępowania w zakresie wypłaty odsetek i rozstrzygnięcie co do istoty w tym zakresie. Odnosząc się do zasad postępowania należy wskazać, że postępowanie administracyjne wszczyna się w celu "załatwienia sprawy", przez co należy rozumieć – wydanie decyzji, chyba że przepisy stanowią inaczej. Zgodnie z art. 207 O.p. organ podatkowy orzeka w sprawie w drodze decyzji, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Decyzja rozstrzyga sprawę co do jej istoty albo w inny sposób kończy postępowanie w danej instancji. Wprawdzie art. 207 O.p. nie posługuje się sformułowaniem mówiącym o "załatwieniu sprawy przez wydanie decyzji", występującym w art. 104 § 1 k.p.a., jednakże treść tego przepisu uzasadnia przyjęcie, że normuje on załatwienie sprawy podatkowej. Słuszność tego stwierdzenia nie powinna budzić wątpliwości, jeżeli uwzględni się całość regulacji zawartej w art. 207 O.p. Za szczególnie istotne w tym zakresie należy uznać unormowanie art. 207 § 2 ww. ustawy, w którym wprost stwierdza się, że decyzja rozstrzyga sprawę co do istoty albo w inny sposób kończy sprawę podatkową Instytucja odmowy wszczęcia postępowania podatkowego, uregulowana została w art. 165a O.p., który przewiduje dwie podstawy odmowy. Pierwsza z nich określona jest precyzyjnie i dotyczy sytuacji, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną. Przesłanka ta w niniejszej sprawie nie występuje. Natomiast druga podstawa do odmowy wszczęcia postępowania została określona nieostrym sformułowaniem o wystąpieniu jakiejkolwiek innej przyczyny uniemożliwiającej to wszczęcie. Użyty w omawianym przepisie zwrot "nie może być wszczęte" należy odnieść przede wszystkim do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 lipca 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 3288/06 ).
11. W niniejszej sprawie Skarżąca, powołując się na interes prawny, wniosła o wypłatę odsetek ustawowych w wysokości 13% uregulowanych w art. 359 Kodeksu cywilnego. Dyrektor Izby Skarbowej w S w skardze kasacyjnej podniósł natomiast, że organy podatkowe nie posiadają kompetencji do orzekania w sprawach odsetek ustawowych na podstawie art. 359 Kodeksu cywilnego, a żądanie Skarżącej nie ma charakteru sprawy z zakresu prawa podatkowego. Zgodzić należy się z Sądem administracyjnym, że organy podatkowe działają na podstawie prawa podatkowego, postępowanie podatkowe prowadzą zgodnie z procedurami i zasadami wynikającymi z Ordynacji podatkowej, a zawarte w rozdziale 9, działu III Ordynacji podatkowej przepisy, regulujące instytucję nadpłaty i jej ewentualnego oprocentowania oraz przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie zawierają w swej treści odesłania do przepisów kodeksu cywilnego w kwestii odsetek ustawowych. Sąd pierwszej instancji prawidłowo w tym zakresie odczytał, iż ze stanu faktycznego wynikało, iż wniosek Skarżącej dotyczący uprawnienia do wypłaty odsetek na podstawie przepisów kodeksu cywilnego wynikał z braku znajomości przepisów prawa podatkowego. Na marginesie osi sporu można przyjąć, iż w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zabrakło stwierdzenia, że organy podatkowe dostrzegając braki wniosku mogły skierować do Strony wezwanie celem jego doprecyzowania z informacją o przepisach O.p. mających zastosowanie w sprawie, co zapewne doprowadziłoby do zakończenia sprawy w inny sposób niż przed sądami administracyjnymi.
12. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że w sprawie nie zaistniała przesłanka wynikająca z art. 165a § 1 O.p., a skutkująca brakiem możliwości wszczęcia postępowania i wydania rozstrzygnięcia co do istoty. Przypomnieć należy szeroki wywód Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w uzasadnieniu wyroku z 24 października 2006 r., sygn. akt I FSK 65/06, w którym Sąd wskazał m.in., "że przepis art. 78 § 3 pkt 3 lit. b O.p. stanowi, iż oprocentowanie przysługuje w przypadkach przewidzianych w art. 77 § 1 pkt 2 i pkt 6 - od dnia złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wraz ze skorygowanym zeznaniem (deklaracją), jeżeli decyzja stwierdzająca nadpłatę nie została wydana w terminie 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, chyba że do opóźnienia w wydaniu decyzji przyczynił się podatnik, płatnik lub inkasent. Treść tego przepisu wskazuje na to, iż organ może odmówić oprocentowania nadpłaty w określonych w nim przypadkach. Oprocentowanie nadpłaty nie stanowi zatem tylko czynności materialno-technicznej, polegającej na matematycznym wyliczeniu, ale wymaga uprzedniego zbadania, czy zachodzą przesłanki pozytywne, wyliczone w tym przepisie (upływ czasu) i czy nie zachodzą przesłanki negatywne, pozwalające na odmowę oprocentowania mimo spełnienia przesłanek pozytywnych. Nie można też pominąć, iż w art. 78 § 3 O.p. wskazano różne stany faktyczne, w których przysługuje oprocentowanie. Przepis ten nie wskazuje jednocześnie formy, w jakiej strona winna dowiedzieć się o wysokości i podstawie przysługującego jej oprocentowania, a jedynie wskazuje przypadki i okresy, za jakie ono przysługuje. Niewątpliwie wskazać jednak należy, iż w wypadku, gdy wysokość oprocentowania, okres, za jaki przysługuje i w związku z tym podstawa prawna jego przyznania są przedmiotem sporu między organem a podatnikiem, konieczne jest rozstrzygnięcie w formie decyzji o odmowie (w całości lub części) oprocentowania (art. 207 § 1 i 2 O.p.)."
13. W rozpoznawanej sprawie niewątpliwie zaistniał merytoryczny spór między podatnikiem a organem co do wypłaty oprocentowania. Organ dokonał bowiem czynności materialno-technicznej w postaci zwrotu nadpłaty i uznał, że wypłacona kwota zaspokaja w całości roszczenia Skarżącej z tego tytułu. Skarżąca zaś prezentowała pogląd o przysługującym jej oprocentowaniu.
14. Zatem prawidłowo stwierdził Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, że skoro zgodnie z art. 78 § 1 O.p., co do zasady, z zastrzeżeniem § 2, nadpłaty podlegają oprocentowaniu, które przysługuje w sytuacjach wymienionych w § 3 - § 5 art. 78, a dokonanie zwrotu nadpłaty wraz z oprocentowaniem uznać należy za czynność materialno – techniczną, poprzedzoną, uprzednim zbadaniem, czy zachodzą przesłanki pozytywne, wymienione w przywołanym przepisie i czy nie zachodzą przesłanki negatywne, uzasadniające odmowę oprocentowania mimo spełnienia przesłanek pozytywnych, to jednak w sytuacji sporu co do wysokości oprocentowania od stwierdzonej nadpłaty, czy też sporu co do przysługiwania stronie tego oprocentowania, organ powinien spór ten rozstrzygnąć w drodze decyzji administracyjnej. We wskazanej sytuacji, jest to bowiem właściwa i zasadnicza forma załatwienia indywidualnej sprawy, co do jej istoty.
15. Ponadto nie ma w tym względzie znaczenia fakt, że Skarżąca we wniosku o wypłatę oprocentowania powołała się na przepis art. 359 Kodeksu cywilnego. Tego rodzaju błąd strony, która być może nie zna obowiązujących przepisów prawa, nie może być interpretowany na jej niekorzyść. Skarżąca zwróciła się o wypłatę oprocentowania, do czego, jak wynika z wcześniejszych rozważań, miała prawo, natomiast obowiązkiem organu było wszczęcie postępowania i rozstrzygnięcie sprawy w drodze decyzji. Błędne jest zatem założenie Dyrektora Izby Skarbowej w S zawarte w skardze kasacyjnej, że gdyby podatniczka powołała się w swoim żądaniu na przepisy Ordynacji podatkowej, albo nie powoływała się na żadne przepisy, to wówczas organy podatkowe musiałyby rozstrzygnąć merytorycznie.
16. Zatem w świetle powyższych rozważań nie można uwzględnić zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. w zw. z art. 165a O.p. poprzez błędne uznanie, iż żądanie Skarżącej dotyczące określenia i wypłaty odsetek ustawowych w wysokości 13% na podstawie art. 359 Kodeksu cywilnego od zwróconej nadpłaty nie daje podstawy organowi podatkowemu do odmowy wszczęcia postępowania podatkowego.
17. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odniesienia się do żądania Skarżącej, wypłaty odsetek ustawowych na podstawie przepisów prawa cywilnego. Należy wskazać, że na podstawie art. 141 § 4 zdanie pierwsze P.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Dodatkowo uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego uwzględniającego skargę powinno zawierać wskazania, co do dalszego postępowania. Obowiązkiem sądu jest bowiem precyzyjne określenie czynności, jakie powinien przeprowadzić organ administracji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, tak aby przy ewentualnym kolejnym rozpatrywaniu skargi na postanowienie w takiej sprawie zapobiec błędom stwierdzonym przez sąd administracyjny i nie narazić się na zarzut naruszenia postępowania (zob. wyrok Naczelnego Sądu administracyjnego z 20 lipca 2005 r., sygn. akt OSK 1772/04). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku wszystkie te elementy posiada. Wbrew twierdzeniu Dyrektora Izby Skarbowej w S, zawartemu w skardze kasacyjnej z uzasadnienia zaskarżonego wyroku jasno wynika, że przedmiotowy spór co do przysługującego Stronie oprocentowania, organ powinien rozstrzygnąć w drodze decyzji administracyjnej na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej, a nie przepisów Kodeksu cywilnego.
18. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI