II FSK 2/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. Z. od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. Głównym zarzutem skargi kasacyjnej było naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych, poprzez błędną wykładnię art. 70 § 1 w zw. z art. 70 § 6 pkt 1 o.p. Skarżąca podnosiła, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego miało na celu jedynie zawieszenie biegu terminu przedawnienia. NSA, opierając się na uchwale I FPS 1/21, uznał, że ocena instrumentalności wszczęcia postępowania karnego skarbowego wymaga wszechstronnej analizy. W tej sprawie, sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że okoliczności wskazujące na podejrzenie popełnienia przestępstwa ujawniono w toku kontroli podatkowej, a przejście z fazy in rem do ad personam (przedstawienie zarzutów) świadczyło o dążeniu do wykrycia sprawcy. Sąd oddalił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 122 i art. 187 § 1 o.p. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 191 i art. 210 § 4 o.p.), wskazując na niespełnienie wymogów formalnych skargi kasacyjnej oraz brak wskazania odpowiednich podstaw kasacyjnych. Nieuzasadniony okazał się zarzut naruszenia art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f., gdyż WSA szczegółowo ocenił okoliczności świadczące o nierzetelności faktur i braku rzeczywistych transakcji. NSA podzielił stanowisko WSA, że wyrok uniewinniający B. N. i H. N. nie miał wpływu na rozstrzygnięcie, gdyż sądy administracyjne są związane ustaleniami sądu karnego jedynie w przypadku wyroku skazującego, a ponadto przedmiot postępowania karnego nie obejmował kontrahenta skarżącej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych w kontekście wszczęcia postępowania karnego skarbowego oraz ocena rzetelności faktur jako podstawy do zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, w tym przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o PIT. Ocena instrumentalności wszczęcia postępowania karnego skarbowego wymaga analizy konkretnych okoliczności sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego, które nastąpiło przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, skutecznie zawiesza bieg tego terminu, czy też było jedynie instrumentalnym działaniem mającym na celu przedłużenie terminu przedawnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wszczęcie postępowania karnego skarbowego skutecznie zawiesza bieg terminu przedawnienia, jeśli nie jest ono jedynie instrumentalnym działaniem mającym na celu przedłużenie terminu przedawnienia. W tej sprawie okoliczności wskazujące na podejrzenie popełnienia przestępstwa ujawniono w toku kontroli podatkowej, a przejście z fazy in rem do ad personam świadczyło o dążeniu do wykrycia sprawcy.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA prawidłowo ocenił, iż wszczęcie postępowania karnego skarbowego było uzasadnione ujawnionymi w toku kontroli podatkowej podejrzeniami popełnienia przestępstwa, a nie jedynie celem zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Przejście z fazy in rem w fazę ad personam (przedstawienie zarzutów) oraz podjęcie szeregu czynności procesowych świadczyło o dążeniu do wykrycia sprawcy i pociągnięcia go do odpowiedzialności karnej.
Czy sąd administracyjny jest związany ustaleniami sądu karnego w przypadku wyroku uniewinniającego, zwłaszcza gdy ustalenia organów podatkowych różnią się od ustaleń sądu karnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sądy administracyjne są związane ustaleniami sądu karnego co do faktu popełnienia przestępstwa tylko w przypadku wydania przez sąd prawomocnego wyroku skazującego (art. 11 p.p.s.a.). W przypadku wyroku uniewinniającego, ustalenia organów podatkowych, zaakceptowane przez sąd administracyjny, mogą różnić się od ustaleń sądu karnego i nie stanowią podstawy do zakwestionowania rozstrzygnięć sądowoadministracyjnych.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że sądy administracyjne są związane ustaleniami sądu karnego jedynie w przypadku wyroku skazującego. Wyrok uniewinniający B. N. i H. N. nie miał wpływu na rozstrzygnięcie, ponieważ nie dotyczył kontrahenta skarżącej (K.) i nie obejmował okoliczności objętych postępowaniem podatkowym.
Czy do kosztów uzyskania przychodów można zaliczyć wydatki udokumentowane fakturami, które nie odzwierciedlają rzeczywistych transakcji gospodarczych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, do kosztów uzyskania przychodów nie można zaliczyć wydatków udokumentowanych fakturami, które nie odzwierciedlają rzeczywistych transakcji gospodarczych.
Uzasadnienie
NSA uznał za prawidłowe stanowisko WSA, który zaakceptował ustalenia organów podatkowych, że faktury wystawione przez kontrahentów strony nie dokumentowały rzeczywistych transakcji. Sąd wskazał na szereg okoliczności przemawiających za tymi ustaleniami, w tym brak wiedzy skarżącej o transakcjach, brak istotnych dokumentów dotyczących usług oraz ustalenia dotyczące nierzetelności kontrahentów.
Przepisy (18)
Główne
o.p. art. 70 § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 70 § 6
Ordynacja podatkowa
Wszczęcie postępowania karnego skarbowego służy zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, ale ocena instrumentalności tego działania wymaga wszechstronnej analizy.
u.p.d.o.f. art. 22 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Do kosztów uzyskania przychodów można zaliczyć jedynie wydatki udokumentowane poprawnie wystawioną fakturą, która odzwierciedla rzeczywiste zdarzenia gospodarcze.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 141 § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 122, 187, 191, 210 § 4 o.p.
p.p.s.a. art. 174 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA związany granicami skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 11
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne są związane ustaleniami sądu karnego co do faktu popełnienia przestępstwa tylko w przypadku wydania przez sąd prawomocnego wyroku skazującego.
k.k.s. art. 56 § 2
Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 62 § 2a
Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 6 § 2
Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 76 § 2
Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 7 § 1
Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 9 § 1
Kodeks karny skarbowy
k.p.k. art. 17 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 313 § 1
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wszczęcie postępowania karnego skarbowego było uzasadnione ujawnionymi w toku kontroli podatkowej podejrzeniami popełnienia przestępstwa, a nie jedynie celem zawieszenia biegu terminu przedawnienia. • Faktury nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji gospodarczych, co uzasadniało ich wykluczenie z rozliczenia podatkowego. • Wyrok uniewinniający w sprawie karnej nie miał wpływu na rozstrzygnięcie sądu administracyjnego, gdyż nie dotyczył kontrahenta skarżącej i nie obejmował okoliczności objętych postępowaniem podatkowym.
Odrzucone argumenty
Błędna wykładnia art. 70 § 1 w zw. z art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. • Naruszenie przepisów postępowania polegające na przedstawieniu stanu faktycznego sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym (art. 141 § 4 p.p.s.a.). • Naruszenie przepisów postępowania poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organy podatkowe art. 122 i art. 187 § 1 o.p. • Naruszenie przepisów postępowania poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organy podatkowe zasady swobodnej oceny dowodów (art. 191 i art. 210 § 4 o.p.). • Błędna wykładnia art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez przyjęcie, że do kosztów uzyskania przychodów można zaliczyć jedynie wydatki udokumentowane poprawnie wystawioną fakturą.
Godne uwagi sformułowania
Przejście z fazy in rem w fazę ad personam niewątpliwie służy osiągnięciu podstawowego celu postępowania karnego skarbowego jakim jest wykrycie sprawcy i pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej. • Sądy administracyjne są związane ustaleniami sądu karnego co do faktu popełnienia przestępstwa tylko w przypadku wydania przez sąd prawomocnego wyroku skazującego. • Ustalenie, że dokumenty (faktury) przedstawione przez stronę skarżąca nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji, słusznie zostało uznane za podstawę do ich wykluczenia z rozliczenia podatkowego.
Skład orzekający
Beata Cieloch
przewodniczący
Jerzy Płusa
członek
Paweł Kowalski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych w kontekście wszczęcia postępowania karnego skarbowego oraz ocena rzetelności faktur jako podstawy do zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, w tym przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o PIT. Ocena instrumentalności wszczęcia postępowania karnego skarbowego wymaga analizy konkretnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowego zagadnienia przedawnienia podatkowego i jego związku z postępowaniem karnym skarbowym, co jest istotne dla wielu podatników. Dodatkowo, analiza rzetelności faktur i kosztów uzyskania przychodów jest zawsze aktualna.
“Czy postępowanie karne skarbowe zawsze chroni przed przedawnieniem podatku? NSA wyjaśnia.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.