II FSK 194/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił decyzje Izby Skarbowej w O., które ustaliły zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów dla małżonków Hanny i Jana W. Sąd uznał, że organ podatkowy nie wykazał w sposób wystarczający, iż wydatki skarżących w 1998 r. nie miały pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub mieniu z lat poprzednich. Sąd I instancji wskazał na naruszenie przepisów procesowych, w tym art. 122, 187 i 191 Ordynacji podatkowej, argumentując, że organ nie obalił dowodów przedstawionych przez strony co do źródła pochodzenia środków. Dyrektor Izby Skarbowej w O. zaskarżył wyrok WSA, zarzucając naruszenie prawa materialnego (art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f.) oraz przepisów proceduralnych (art. 141 par. 4 i art. 145 par. 1 pkt 1 lit. 'c' p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną. NSA stwierdził, że WSA błędnie ocenił ciężar dowodu, który w sprawach o dochody z nieujawnionych źródeł obciąża podatnika w zakresie wykazania pochodzenia środków. Sąd niższej instancji naruszył również art. 141 par. 4 p.p.s.a., nakazując weryfikację informacji bez wskazania wykonalnego sposobu. NSA podkreślił, że skarżący nie udowodnili posiadania znacznych zasobów poza systemem bankowym, a ich wyjaśnienia były niespójne. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie ciężaru dowodu w sprawach o dochody z nieujawnionych źródeł, interpretacja art. 141 par. 4 p.p.s.a. w kontekście nakazów weryfikacji, prawidłowe stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej w postępowaniu dowodowym.
Dotyczy specyficznej sytuacji podatkowej związanej z dochodami z nieujawnionych źródeł i interpretacji przepisów proceduralnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd administracyjny prawidłowo ocenił ciężar dowodu w sprawie ustalenia dochodów z nieujawnionych źródeł, w szczególności czy organ podatkowy miał obowiązek obalić dowody przedstawione przez podatnika?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd niższej instancji błędnie ocenił ciężar dowodu. W sprawach o dochody z nieujawnionych źródeł, to podatnik ma obowiązek wykazać pochodzenie środków, a organ podatkowy ma wykazać, że wydatki przekraczają ujawnione źródła.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA błędnie przyjął, iż na organie podatkowym ciążył obowiązek obalenia dowodów podatnika, podczas gdy zgodnie z art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. to podatnik musi udowodnić legalność pochodzenia środków.
Czy dyspozycja sądu nakazująca weryfikację informacji bez wskazania wykonalnego sposobu narusza art. 141 par. 4 p.p.s.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, taka dyspozycja narusza art. 141 par. 4 p.p.s.a.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że nakazanie weryfikacji informacji pochodzących z banków, gdy banki nie posiadają już dokumentacji, jest niewykonalne i narusza wymóg precyzji uzasadnienia wyroku.
Czy ustalenie wysokości przychodów z działalności gospodarczej na podstawie ksiąg podatkowych spółki, a nie przepisów ustawy o rachunkowości, stanowi naruszenie art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ustalenie to jest prawidłowe.
Uzasadnienie
NSA uznał, że księgi podatkowe są rzetelnym dowodem, a korzystanie z nich nie stanowi naruszenia art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. Ustawa o rachunkowości nie stanowiła podstawy ustalenia podstawy opodatkowania, a jedynie narzędzie do odczytania wielkości.
Przepisy (14)
Główne
p.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
u.p.d.o.f. art. 20 § 3
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przepis regulujący ustalanie wysokości przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych. NSA uznał błędną wykładnię tego przepisu przez WSA.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dyspozycja sądu dotycząca obowiązku weryfikacji informacji przedstawionych przez stronę bez wskazania wykonalnego sposobu tej weryfikacji narusza ten przepis.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naruszenie przepisów proceduralnych przez WSA, w tym art. 122, 187, 191 Ord. pod., poprzez bezpodstawne uznanie, że nie wyjaśniono wszystkich okoliczności sprawy.
Ord. pod. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ord. pod. art. 187 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ord. pod. art. 191 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ord. pod. art. 193 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Rzetelne i niewadliwe księgi podatkowe stanowią dowód tego, co wynika z ich zapisów.
p.p.s.a. art. 203 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 211
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu art. 14 § 2
Podstawa do ustalenia wysokości kosztów zastępstwa procesowego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu art. 6
Podstawa do ustalenia wysokości kosztów zastępstwa procesowego.
u.rach.
Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości
Wspomniana w kontekście metod wyliczeń organu podatkowego, ale NSA stwierdził, że nie stanowiła ona podstawy ustalenia podstawy opodatkowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez WSA art. 141 par. 4 p.p.s.a. poprzez nakazanie weryfikacji informacji bez wskazania wykonalnego sposobu. • Błędna ocena ciężaru dowodu przez WSA w zakresie obowiązku wykazania przez podatnika pochodzenia środków. • Naruszenie przez WSA art. 191 Ord. pod. poprzez błędną ocenę wiarygodności zeznań podatników.
Godne uwagi sformułowania
Dyspozycja sądu dotycząca obowiązku weryfikacji informacji przedstawionych przez stronę bez wskazania wykonalnego sposobu tej weryfikacji narusza art. 141 par. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. • W świetle tego przepisu przyjmuje się, że obowiązkiem organu podatkowego jest wykazanie, że podatnik poczynił w roku podatkowym wydatki i zgromadził mienie o wartości przekraczającej opodatkowane lub wolne od opodatkowania wpływy z legalnych źródeł przychodów i zasoby z takich źródeł z lat poprzednich. Natomiast podatnika obciąża dowód, że wydatki te i mienie znajdują odzwierciedlenie w opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania zasobach, w tym w szczególności w mieniu zgromadzonym ww. sposób w latach poprzednich. • Skarżący nie udowodnili bowiem, że posiadali zasoby z lat wcześniejszych pochodzące ze źródeł opodatkowanych lub wolnych od podatku, które przechowywane byłyby poza systemem bankowym. Były to wyłącznie gołosłowne stwierdzenia skarżących nie poparte żadnym innym dowodem.
Skład orzekający
Grzegorz Borkowski
przewodniczący
Bogusław Dauter
sędzia
Małgorzata Długosz-Szyjko
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie ciężaru dowodu w sprawach o dochody z nieujawnionych źródeł, interpretacja art. 141 par. 4 p.p.s.a. w kontekście nakazów weryfikacji, prawidłowe stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej w postępowaniu dowodowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podatkowej związanej z dochodami z nieujawnionych źródeł i interpretacji przepisów proceduralnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy kluczowego zagadnienia ciężaru dowodu w sprawach podatkowych, co jest istotne dla prawników i doradców podatkowych. Pokazuje też, jak ważne jest precyzyjne formułowanie nakazów przez sądy.
“Kto musi udowodnić pochodzenie pieniędzy? NSA wyjaśnia zasady gry w sprawach o nieujawnione dochody.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.