I SA/Rz 479/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2024-11-26
NSApodatkoweWysokawsa
podatek od czynności cywilnoprawnychPCCnadpłataoprocentowaniewznowienie postępowaniaTSUEprawo unijneOrdynacja podatkowadecyzja ostateczna

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, uznając, że wyrok TSUE C-322/22 nie miał wpływu na ostateczną decyzję podatkową w sprawie wznowienia postępowania dotyczącego oprocentowania nadpłaty podatku od czynności cywilnoprawnych.

Spółka A. S.A. wniosła o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją w sprawie nadpłaty podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC), powołując się na wyrok TSUE C-322/22, który miał rzekomo wpływać na moment naliczania oprocentowania nadpłaty. Organy podatkowe odmówiły uchylenia decyzji, argumentując, że wyrok TSUE dotyczył innej podstawy prawnej i innego stanu faktycznego, a nie początkowego terminu naliczania odsetek. WSA w Rzeszowie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów i podkreślając, że wyrok TSUE nie miał bezpośredniego wpływu na ostateczną decyzję w zakresie objętym wznowieniem postępowania.

Sprawa dotyczyła skargi A. Spółka Akcyjna w Rzeszowie na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji w przedmiocie nadpłaty podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC) w postępowaniu wznowieniowym. Spółka wniosła o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z 26 lutego 2015 r., twierdząc, że wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z 8 czerwca 2023 r. (sygn. C-322/22) ma wpływ na tę decyzję, w szczególności w zakresie momentu naliczania oprocentowania od nadpłaty. Organy podatkowe uznały, że wyrok TSUE nie dotyczy kwestii początkowego terminu naliczania oprocentowania, a jedynie końcowego, i nie ma wpływu na ostateczną decyzję. WSA w Rzeszowie oddalił skargę, stwierdzając, że wyrok TSUE C-322/22 dotyczył innej podstawy prawnej (art. 78 § 5 O.p.) niż ta, na której oparto ostateczną decyzję (art. 78 § 1, § 3 pkt 3 lit. b i § 4 O.p.), a także innego stanu faktycznego. Sąd podkreślił, że dla wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 O.p. konieczny jest bezpośredni wpływ orzeczenia TSUE na treść decyzji ostatecznej, co w tej sprawie nie miało miejsca. Sąd przyjął restrykcyjną wykładnię tej przesłanki, wymagając, aby TSUE odnosił się wprost do przepisu stanowiącego podstawę decyzji ostatecznej i uznał jego wykładnię za sprzeczną z prawem wspólnotowym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, orzeczenie TSUE C-322/22 nie miało wpływu na ostateczną decyzję podatkową w stopniu uzasadniającym jej uchylenie w trybie wznowienia postępowania, ponieważ dotyczyło ono innej podstawy prawnej (art. 78 § 5 O.p.) i innego stanu faktycznego niż podstawa prawna decyzji ostatecznej (art. 78 § 1, § 3 pkt 3 lit. b i § 4 O.p.) oraz nie rozstrzygało kwestii początkowego terminu naliczania oprocentowania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że dla wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 O.p. konieczny jest bezpośredni wpływ orzeczenia TSUE na treść decyzji ostatecznej, co oznacza, że TSUE musi odnosić się wprost do przepisu stanowiącego podstawę decyzji ostatecznej i uznać jego wykładnię za sprzeczną z prawem wspólnotowym. W tej sprawie wyrok TSUE dotyczył innej podstawy prawnej i innego stanu faktycznego, a jego fragmenty miały charakter ogólny i nie wymuszały odmiennego rozstrzygnięcia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

O.p. art. 78 § § 1, § 3 pkt 3 lit.b i § 4

Ordynacja podatkowa

Podstawa prawna decyzji ostatecznej przyznającej oprocentowanie od nadpłaty w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia zwrotu.

O.p. art. 240 § § 1 pkt 11

Ordynacja podatkowa

Przesłanka wznowienia postępowania w przypadku wpływu orzeczenia TSUE na treść decyzji ostatecznej.

Pomocnicze

O.p. art. 241 § § 2 pkt 2

Ordynacja podatkowa

Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych

O.p. art. 75 § § 1 w związku z art. 73 § 1 pkt 2

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 78 § § 5 pkt 1 i 2

Ordynacja podatkowa

Przepis, którego zgodność z prawem UE była przedmiotem oceny TSUE w sprawie C-322/22.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wyrok TSUE C-322/22 nie miał bezpośredniego wpływu na ostateczną decyzję podatkową w zakresie objętym wznowieniem postępowania, ponieważ dotyczył innej podstawy prawnej i innego stanu faktycznego. Przesłanka wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 11 O.p. wymaga, aby orzeczenie TSUE odnosiło się wprost do przepisu stanowiącego podstawę decyzji ostatecznej i uznawało jego wykładnię za sprzeczną z prawem UE.

Odrzucone argumenty

Wyrok TSUE C-322/22, ze względu na jego ogólne sformułowania dotyczące odsetek, wymuszał odmienne rozstrzygnięcie sprawy podatkowej w zakresie początkowego terminu naliczania oprocentowania nadpłaty. Orzeczenia TSUE mają wpływ na decyzje ostateczne, jeśli zastosowana wykładnia prawa jest niezgodna z prawem unijnym, a zasada pierwszeństwa prawa UE nakazuje odmowę stosowania prawa krajowego niezgodnego z prawem UE.

Godne uwagi sformułowania

Wpływ orzeczenia TSUE na ostateczną decyzję podatkową zachodzi wówczas, gdy orzeczenie to oddziałuje na nią w sposób na tyle istotny, że wymusza odmienne rozstrzygnięcie sprawy podatkowej od przyjętego w decyzji ostatecznej. art. 240 § 1 pkt 11 O.p. należy rozumieć w ten sposób, że jego przedmiotem jest to orzeczenie TSUE, które jako precedensowe wskazuje na wykładnię określonych norm prawa unijnego, rzutujących na praktykę stosowania przepisów krajowych, stanowiących podstawę wydania decyzji, będącej przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania. Sąd w kontekście omawianej podstawy wznowieniowej z art. 240 § 1 pkt 11 O.p. opowiada się za wykładnią restrykcyjną, przyjmując materializację tej przesłanki wyłącznie w sytuacji, gdy TSUE [...] odnosi się wprost do przepisu prawa, który stanowił podstawę prawną tej decyzji i uznaje wykładnię tego przepisu, przyjętą przez organy podatkowe za sprzeczną prawem wspólnotowym.

Skład orzekający

Piotr Popek

przewodniczący sprawozdawca

Karina Gniewek-Berezowska

sędzia

Maria Mikolik

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wykładnia przesłanki wznowienia postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 O.p. w kontekście orzeczeń TSUE, zwłaszcza w sprawach dotyczących oprocentowania nadpłat podatkowych."

Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na restrykcyjnej wykładni przesłanki wznowienia, wymagającej bezpośredniego związku między orzeczeniem TSUE a podstawą prawną decyzji ostatecznej. Może być mniej przydatne w sprawach, gdzie wpływ orzeczenia TSUE jest mniej bezpośredni lub dotyczy innych przepisów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii wpływu orzecznictwa TSUE na polskie postępowanie podatkowe i decyzje ostateczne, co jest istotne dla praktyków prawa podatkowego. Pokazuje, jak sądy interpretują przesłanki wznowienia postępowania w kontekście prawa unijnego.

Czy wyrok TSUE zawsze otwiera drzwi do wznowienia postępowania? WSA w Rzeszowie wyjaśnia granice wpływu prawa unijnego na decyzje ostateczne.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Rz 479/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-11-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-09-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Karina Gniewek-Berezowska
Maria Mikolik
Piotr Popek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art.78 § 1, § 3 pkt 3 lit.b i § 4, art. 240 § 1 pkt 11
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek /spr./, Sędzia WSA Karina Gniewek-Berezowska, Sędzia WSA Maria Mikolik, Protokolant sekr. sąd. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2024 r. sprawy ze skargi A. Spółka Akcyjna w R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 22 lipca 2024 r. nr 1801-IOD.604.2.2024 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w postępowaniu wznowieniowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie decyzją z 22 lipca 2024 r. nr 1801-IOD.604.2.2024 utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] z 27 lutego 2024 r. nr 1871-SPP.604.1.2023, którą odmówił uchylenia decyzji ostatecznej NPUS w [...] z 26 lutego 2015 r. nr 1871-PP/4214-1/15 wydanej wobec A. S.A. z siedzibą w R. (dalej: Spółka/skarżąca) .
Jak wynika z zaskarżonej decyzji i akt sprawy, w dniu 22 grudnia 2009 r. półka wystąpiła do NPUS w [...] o:
- stwierdzenie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych, (dalej: PCC), w łącznej kwocie [...] zł, pobranego przez płatnika w latach 28 sierpnia 2008, w związku z podwyższeniem kapitału zakładowego (art. 75 § 1 w związku z art. 73 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm. - dalej O.p) oraz
- naliczenie oprocentowania od łącznej kwoty nadpłaty [...] zł (art. 78 O.p.).
NPUS w [...], decyzją z 4 marca 2010 r. odmówił spółce:
- stwierdzenia nadpłaty w PCC w łącznej kwocie [...] zł,
- naliczenia i zwrotu oprocentowania od tej nadpłaty.
Decyzją z 8 czerwca 2010 r., Dyrektor Izby Skarbowej w Rzeszowie (dalej: DIS) utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, wyrokiem z 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Rz 169/12, uchylił decyzje organów podatkowych obu instancji.
Kolejno Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z 28 września 2014 r., sygn. akt II FSK 1905/12, uchylił w całości orzeczenie sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
WSA w Rzeszowie, po ponownym rozpoznaniu sprawy, wyrokiem z 18 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Rz 851/14, uchylił zaskarżone decyzje organów podatkowych stwierdzając, że czynności podwyższenia kapitału spółki poprzez wniesienie wkładu niepieniężnego w postaci akcji nie podlegają opodatkowaniu PCC. Podatkowi temu podlega zaś podwyższenie kapitału w związku z wniesieniem wkładów pieniężnych.
NPUS w [...], w wykonaniu powyższego wyroku, po ponownym rozpoznaniu sprawy wydał decyzję z 26 lutego 2015 r., nr 1871-PP/4214-1/15, którą stwierdził nadpłatę PCC w kwocie [...] zł oraz oprocentowanie tej nadpłaty za okres od daty złożenia wnioski tj. 4 stycznia 2010 r. do dnia jej zwrotu na podstawie art. 78 § 3 pkt 3 lit. b i art. 78 § 4 O.p. Na decyzję ostateczną z 26 lutego 2015 r. Spółka nie wniosła skargi.
W dniu 31 grudnia 2019 r. Spółka złożyła wniosek o: "zwrot nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie [...] zł (...), wynikającej z nadpłat w podatku od czynności cywilnoprawnych stwierdzonych na podstawie decyzji m.in. NPUS w [...] z 26 lutego 2015 r. wraz z należnymi odsetkami".
Postanowieniem z 26 sierpnia 2020 r., NPUS w [...] odmówił wszczęcia postępowania z tego wniosku - z uwagi na wygaśnięcie prawa do żądania nadpłaty; stwierdzone m.in. decyzją NPUS w [...] z 26 lutego 2015 r. nadpłaty z oprocentowaniem zostały zwrócone spółce. Postanowieniem z 3 listopada 2020 r., nr. 1801-IOD.4104.25.2020 Dyrektor IAS w Rzeszowie utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Spółka nie zaskarżyła tego postanowienia.
Dnia 21 sierpnia 2023 r. Spółka wniosła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną NPUS w [...] z 26 lutego 2015 r., nr 1871-PP/4214-1/15, w przedmiocie nadpłaty PCC i jej oprocentowania - w zakresie, w jakim stwierdzono, że oprocentowanie od nadpłat przysługuje od dnia wpływu wniosku o stwierdzenie nadpłat, "a nie od dnia pobrania podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu zmiany umowy spółki w dniu 28 sierpnia 2008r.". Jako podstawę żądania wskazała art. 240 § 1 pkt 11 w związku z art. 241 § 2 pkt 2 O.p, oraz wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) z 8 czerwca 2023 r., sygn. C-322/22 - twierdząc, że ma on wpływ na decyzję ostateczną.
NPUS w [...] wznowił postępowanie w sprawie, a następnie decyzją z 27 lutego 2024 r. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z 26 lutego 2015 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że stanowisko TSUE w wyroku C- 322/22 nie dotyczy i nie rozstrzyga kwestii przyznawania oprocentowania od dnia poboru podatku - zagadnienie dotyczyło kwestii momentu "do kiedy" (końcowo), a nie "od kiedy" (początkowo) oprocentowanie powinno zostać naliczone. Żądanie Spółki "uzupełnienia" oprocentowania w części od dnia pobrania podatku do dnia poprzedzającego dzień jego zwrotu - w oparciu o wyrok TSUE C-322/22 - było bezzasadne. Wyrok ten nie miał wpływu na decyzję ostateczną, co oznacza, że nie zaistniała wskazywana we wniosku przesłanka wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 11 O.p., z urzędu zaś stwierdzono, że nie wystąpiła też jakakolwiek inna przesłanka wznowieniowa.
Decyzją z 22 lipca 2024 r., nr 1801-IOD.604.2.2024, DIAS utrzymał w mocy decyzję organu I instancji podtrzymując stanowisko, że wydanie wyroku C-322/22 nie miało, nie ma i nie mogło mieć jakiegokolwiek wpływu na treść decyzji ostatecznej z 26 lutego 2015 r. Organ odwoławczy podniósł, że wyrok ten nie odnosi się do art.78 § 1, § 3 pkt lit.b O.p., który był podstawą prawną decyzji ostatecznej z 26 lutego 2015r., lecz stwierdza niezgodność z prawem unijnym uregulowania z art.78 § 5 O.p. Oprócz różnej podstawy prawnej, odmienny też był stan faktyczny sprawy, której dotyczyło pytanie prejudycjalne. TSUE w przedmiotowym wyroku w ogóle nie poruszał zagadnienia terminu rozpoczęcia naliczania oprocentowania nadpłat, lecz odniósł się wyłącznie do terminu końcowego, a w tym zakresie decyzja jest zgodna z ww. orzeczeniem. Oznacza to, że nie zaistniała przesłanka wznowieniowa z art.240 § 1 pkt 11 O.p.
W skardze do tut. Sądu na powyższą decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z 22 lipca 2024 r., skarżąca, działając za pośrednictwem fachowego pełnomocnika doradcy podatkowego, zarzuciła naruszenie:
1. art. 240 § 1 pkt 11 w związku z art. 241 § 2 pkt 2 O.p. oraz orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 8 czerwca 2023 r., sygn. C-322/22 w związku z art. 78 § 1, § 3 pkt 3 lit. b) O.p., przez ich błędną wykładnię prowadzącą do błędnego zastosowania;
2 art. 240 § 1 pkt 11 w związku z art. 241 § 2 pkt 2 OP oraz orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 8 czerwca 2023 r., sygn. C-322/22 w związku z art. 78 § 1, § 3 pkt 3 lit. b) O.p.
Wywodząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postepowania sadowego.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że TSUE w wyroku z dnia 8 czerwca 2023r., w sprawie o sygn. C-322/22 przyznał, że przepisy art. 78 § 5 pkt 1 i 2 O.p., które przewidują, że oprocentowanie nadpłaty powstałej w wyniku orzeczenia TSUE przysługuje w ograniczonym zakresie za okres od dnia powstania nadpłaty do 30 dnia od dnia publikacji sentencji orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej i nie przysługuje za okres po terminie publikacji sentencji orzeczenia TSUE- jeżeli wniosek o zwrot nadpłaty został złożony po tej dacie, są sprzeczne z prawem UE. Ponadto, TSUE w uzasadnieniu wyroku (w pkt. 40) wskazał., że "W szczególności takie zasady wypłaty odsetek nie powinny prowadzić do pozbawienia podmiotu podlegającego władztwu administracyjnemu stosownego odszkodowania z tytułu straty, jaką on poniósł, co zakłada w szczególności, że wypłacone na jego rzecz odsetki obejmują cały okres od dnia, w którym zapłacił on daną kwotę pieniężną, do dnia, w którym została ona mu zwrócona (zob. podobnie wyrok z dnia 28 kwietnia 2022 r., Grafendorfer Geflugel- und Tiefkiihlfeinkost Produktions i in., C-415/20, C-419/20 i C-427/20, EU:C:2022:30ó, pkt 75 i przytoczone tam orzecznictwo". Zdaniem skarżącej, z w/w wyroku wynika więc wprost, że w przypadku powstania nadpłaty w wyniku naruszenia prawa unijnego oprocentowanie przysługuje podatnikowi za cały okres od dnia, w którym zapłacił on dana kwotę pieniężną, do dnia, w którym została ona mu zwrócona. Wysokość oprocentowania powinna odpowiadać wysokości oprocentowania od nadpłat określonego w przepisach krajowych.
Skarżąca podniosła, że zgodnie z poglądami doktryny wyroki TSUE mają wpływ na treść decyzji ostatecznej, jeżeli zastosowana w tych decyzjach wykładnia prawa w świetle orzeczenia TSUE jest niezgodna z prawem unijnym (wykładnia prounijna wynikająca z orzeczenia TSUE powinna doprowadzić do odmiennej rekonstrukcji normy prawnej niż zastosowana w sprawie) oraz gdy całość lub część podstawy prawnej zastosowanej w sprawie jest sprzeczna z prawem unijnym w świetle orzeczenia TSUE. Podobnie w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że wpływ orzeczenia TSUE na treść decyzji ostatecznej zachodzi, gdy skutkiem wskazanego przez podatnika orzeczenia TSUE jest konieczność odmiennego rozstrzygnięcia sprawy podatkowej. Z analizy treści art. 240 § 1 pkt 11 O.p. wynika, że stanowi on wyraz zasady pierwszeństwa i efektywności prawa unijnego przy poszanowaniu zasady autonomii proceduralnej. Z zasady lojalności wyrażonej w treści art. 4 ust. 3 TUE wynika również obowiązek stosowania prawa unijnego, przestrzegania zasady pierwszeństwa prawa unijnego wobec prawa krajowego, dokonania wykładni zgodnej z prawem unijnym lub do odmowy stosowania prawa krajowego niezgodnego z prawem unijnym przez organy podatkowe. Zgodnie z zasadą pierwszeństwa prawa Unii nie można dopuścić, by przepisy prawa krajowego naruszały jedność i skuteczność prawa Unii. W konsekwencji w przypadku stwierdzonego naruszenia przepisu prawa Unii, który nakłada na państwa członkowskie jasne i precyzyjne zobowiązanie rezultatu, sądy krajowe powinny w razie potrzeby powstrzymać się od stosowania przepisów prawa krajowego, które prowadzą do tego naruszenia. I chociaż jest oczywistym, że podstawą prawną decyzji ostatecznej nie był art. 78 § 5 O.p., do którego bezpośrednio odnosiło się pytanie prejudycjalne skierowane do TSUE oraz sentencja wyroku w sprawie C-322/22, to mając na uwadze jak w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz doktrynie rozumiany jest art. 240 § 1 pkt 11 O.p., niewątpliwie wyrok ten ma wpływ na decyzję ostateczną.
W ocenie skarżącej treść wyroku stoi w jasnej, oczywistej i bezdyskusyjnej sprzeczności zarówno z sentencją, jak i z treścią decyzji ostatecznej w zakresie określenia terminu naliczenia oprocentowania nadpłaty w sytuacji, gdy powstała ona w wyniku naruszenia prawa unijnego (co wprost zostało stwierdzone w decyzji ostatecznej). W konsekwencji, zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca, powinny zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. Skarżąca wskazała, że prezentowane przez nią stanowisko znajduje potwierdzenie w najnowszym orzecznictwie sądów administracyjnych, tj. w wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z 10 kwietnia 2024r. sygn. III FSK 1452/23.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji nie wykazała, aby została ona wydana z naruszeniem prawa w stopniu wymagającym zastosowania środków określonych w przepisach art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: P.p.s.a.). Kontrola sądowoadministracyjna sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem (legalności) działalności organów administracji publicznej. Sąd analizuje, czy organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, a jego istotne naruszenia mogą stanowić podstawę uchylenia zaskarżonego aktu albo stwierdzenia jego nieważności.
Wpierw podkreślić należy, że z art. 128 O.p. wynika zasada trwałości decyzji ostatecznych. Stanowi ona, że uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Ordynacji podatkowej oraz ustawach podatkowych. Wznowienie postępowania podatkowego, uregulowane w przepisach art. 240 O.p. i następnych, jest jednym z wyjątków od przywołanej zasady. Celem postępowania wznowieniowego jest ustalenie, czy postępowanie zakończone ostateczną decyzją dotknięte było wadą określoną w art. 240 § 1 O.p. i kolejno wydanie jednego z rozstrzygnięć z art. 245 § 1 O.p.. Postępowanie wznowieniowe toczy się zatem w ściśle określonych ramach prawnych. Jego przedmiotem nie może być ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, lecz jedynie zbadanie, czy wystąpiły przesłanki z art. 240 § 1 O.p.
Jak wynika z akt sprawy decyzją DIAS w Rzeszowie z dnia 22 lipca 2024r. utrzymano w mocy decyzję NPUS w [...], którą odmówiono stronie uchylenia decyzji ostatecznej z dnia 26 lutego 2015r., wobec niestwierdzenia przesłanki z art. 240 § 1 pkt 11 O.p. W myśl tego przepisu, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli orzeczenie TSUE ma wpływ na treść wydanej decyzji. Strona skarżąca podnosiła, że orzeczeniem mającym tego rodzaju wpływ na ww. decyzję ostateczną jest orzeczenie TSUE z dnia 8 czerwca 2023r. sygn. C-322/22.
W orzecznictwie sądów administracyjnych, w kontekście art. 240 § 1 pkt 11 O.p., wykształciły się określone kryteria i wskazania prawne co do oceny wpływu orzeczenia TSUE na decyzję ostateczną. Wpływ takiego orzeczenia na ostateczną decyzję podatkową zachodzi wówczas, gdy orzeczenie to oddziałuje na nią w sposób na tyle istotny, że wymusza odmienne rozstrzygnięcie sprawy podatkowej od przyjętego w decyzji ostatecznej. Co więcej, art. 240 § 1 pkt 11 O.p. należy rozumieć w ten sposób, że jego przedmiotem jest to orzeczenie TSUE, które jako precedensowe wskazuje na wykładnię określonych norm prawa unijnego, rzutujących na praktykę stosowania przepisów krajowych, stanowiących podstawę wydania decyzji, będącej przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania (por. wyrok NSA z 29 września 2016 r. sygn. I FSK 477/15).
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że przywołane orzeczenie TSUE nie miało na decyzję ostateczną z dnia 26 lutego 2015r. wpływu o charakterze, który zasadnie wymuszałby uchylenie tejże decyzji.
W związku z pytaniem prejudycjalnym, TSUE oceniał zgodność z prawem unijnym treści art. 78 § 5 pkt 1 i 2 O.p., który przewiduje, że odsetki od nadpłaconego podatku, pobranego przez płatnika niezgodnie z prawem Unii, nie są należne podatnikowi za okres po upływie 30 dni, licząc od dnia opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej wyroku Trybunału Sprawiedliwości, stwierdzającego niezgodność pobrania podatku z prawem Unii, jeżeli wniosek o stwierdzenie tej nadpłaty został złożony przez podatnika po tym terminie. Trybunał w wyroku sygn. C-322/22 uznał, że "Zasadę skuteczności w związku z zasadą lojalnej współpracy należy interpretować w ten sposób, że stoi ona na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które w przypadku, gdy wniosek o zwrot nadpłaty podatku został złożony po upływie 30 dni od opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej wyroku Trybunału, z którego wynika stwierdzenie sprzeczności rozpatrywanego opodatkowania z prawem Unii, ogranicza oprocentowanie nadpłaty należne danemu podatnikowi do trzydziestego dnia po tej publikacji, a nawet wyklucza wszelkie oprocentowanie w przypadku, gdy owa nadpłata została poniesiona przez podatnika po upływie tego trzydziestego dnia".
W sprawie poza sporem pozostawała okoliczność, że w decyzji ostatecznej z 26 lutego 2015r. przyznano podatnikowi oprocentowanie od nadpłaty PCC liczone w okresie od dnia złożenia wniosku o zwrot nadpłaty (4 stycznia 2010.) do dnia jej zwrotu. Podstawą prawną rozstrzygnięcia w tym zakresie był art.78 § 1, § 3 pkt 3 lit.b i § 4 O.p., a nie art.78 § 5 O.p. Spółka nie zaskarżyła powyższej decyzji, a nadpłata wraz z oprocentowaniem została jej zwrócona. Kwestionowany obecnie przez Spółkę początkowy moment naliczania oprocentowania nie był przedmiotem rozstrzygnięcia w powoływanym wyroku TSUE.
Takiego też wniosku nie można wyprowadzić z cytowanych przez skarżącą fragmentów uzasadnienia tego wyroku. Akcentowane przez skarżącą sformułowanie zawarte w pkt 40 uzasadnienia, o tym, że "zasady wypłaty odsetek nie powinny prowadzić do pozbawienia podmiotu podlegającego władztwu administracyjnemu stosownego odszkodowania z tytułu straty, jaką on poniósł, co zakłada w szczególności, że wypłacone na jego rzecz odsetki obejmują cały okres od dnia, w którym zapłacił on daną kwotę pieniężną, do dnia, w którym została ona mu zwrócona (zob. podobnie wyrok z dnia 28 kwietnia 2022 r., Grafendorfer Geflugel- und Tiefkiihlfeinkost Produktions i in., C-415/20, C-419/20 i C-427/20, EU:C:2022:30ó, pkt 75 i przytoczone tam orzecznictwo", mają charakter ogólny, nie odnoszą się wprost do początkowego terminu naliczania oprocentowania przyjętego w Ordynacji podatkowej i nie wymuszają konieczności odmiennego rozstrzygnięcia sprawy podatkowej od przyjętego w decyzji ostatecznej. Ponadto powołane w tym punkcie uzasadnienia orzecznictwo wskazuje na to, że kwestia ta nie miała charakteru precedensowego, a wymienione orzeczenia TSUE zapadły w 2022r. i w latach wcześniejszych. Godzi się też zauważyć, w kontekście charakteru postępowania w którym zapadła skarżona decyzja (tryb nadzwyczajny), że inne orzeczenia TSUE wskazujące, że roszczenie z tytułu nadpłaty obejmuje cały okres od momentu pobrania nienależnej kwoty podatku (kwoty zatrzymanej lub pobranej w bezpośrednim związku z tym podatkiem) do momentu jej zwrotu, istniały w obrocie prawnym już w dacie wydawania decyzji ostatecznej z 26 lutego 2015r. (por. wyrok w sprawie C-565/11 Irimie oraz wyrok w sprawie C-591/10, Littlewoods Retail i in.).
Sąd nie kwestionuje, że orzeczenia TSUE wskazują określony kierunek wykładni przepisów prawa wspólnotowego, a prawo wspólnotowe korzysta z pierwszeństwa przed prawem krajowym państw członkowskich Unii, lecz w sytuacji, gdy sprawa podatkowa zakończona została decyzją ostateczną, jej ponowne merytoryczne rozstrzyganie może mieć miejsce jedynie wyjątkowo, w razie wystąpienia przesłanek uzasadniających wzruszenie decyzji ostatecznej. Z zasady trwałości decyzji ostatecznych wynika konieczność ścisłego spełnienia wymogów formalnych (wystąpienia z wnioskiem w określonym czasie), jak i wystąpienia przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Wskazywane zatem jako przesłanka wznowienia orzeczenie TSUE powinno mieć nie budzący żadnych wątpliwości wpływ na treść wydanej decyzji, co w ocenie Sądu oznacza, że orzeczenie TSUE powinno dotyczyć tej samej kwestii i tej samej podstawy prawnej, która była przedmiotem decyzji ostatecznej.
Zatem Sąd w kontekście omawianej podstawy wznowieniowej z art. 240 § 1 pkt 11 O.p. opowiada się za wykładnią restrykcyjną, przyjmując materializację tej przesłanki wyłącznie w sytuacji, gdy TSUE, na którego wyrok powołuje się podatnik w żądaniu wznowienia postepowania zakończonego decyzją ostateczną, odnosi się wprost do przepisu prawa, który stanowił podstawę prawną tej decyzji i uznaje wykładnię tego przepisu, przyjętą przez organy podatkowe za sprzeczną prawem wspólnotowym. Z taką sytuacją w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia, gdyż orzeczenie TSUE z dnia 8 czerwca 2023r. sygn. C-322/22 do tyczyło odnosi się do sposobu wykładni prounijnej przepisu art. 78 § 5 O.p., w zakresie terminu końcowego naliczania oprocentowania nadpłaty i to powstałej w związku z wyrokami Trybunału, a nie z innych przyczyn. Nawiązywanie zaś do wypowiedzi TSUE zawartych w uzasadnieniu wyroku, w którym badaniu zgodności z prawem unijnym poddawano inne przepisy prawa materialnego, aniżeli te które stanowiły podstawę prawną decyzji ostatecznej, stanowi wykroczenie poza ramy postępowania wznowieniowego i prowadziłoby do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, co wszak jest niedopuszczalne,
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, jak wywiedziono wyżej, powołany wyrok dotyczył innego stanu faktycznego i odmiennej podstawy prawnej niż przedmiotowa decyzja, dlatego nie można uznać, że miał na nią wpływ, który wymuszał odmienne rozstrzygnięcie sprawy podatkowej. Zatem DIAS zasadnie uznał, że w sprawie nie zachodzi wskazywana przez skarżącą przesłanka wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 11 O.p.
Z przedstawionych wyżej powodów WSA w Rzeszowie w obecnym składzie nie podziela poglądów wyrażonych w orzeczeniach sądów administracyjnych powołanych w skardze, zauważając na marginesie, że nie odnoszą się one wprost do tożsamych okoliczności jakie wystąpiły w niniejszej sprawie. Natomiast Sad pragnie się odwołać do poglądu wyrażonego w wyroku NSA z 4 czerwca 2024r. sygn. akt II FSK 1905/23, że z samej zasady efektywności (skuteczności) prawa unijnego nie może być wyprowadzany wniosek o możliwości rewidowania w trybie wznowienia postępowania zastosowanych już krajowych przepisów, czy norm, regulujących procedurę rozstrzygania wniosków o stwierdzenie nadpłaty w podobnych jedynie pod pewnymi względami sytuacjach. Co do możliwości wznowienia postępowania w ramach krajowych procedur odwołał się TSUE w wyroku z dnia 9 kwietnia 2024 r., sygn. akt C-582/21 FY v. Profi Credit Polska S.A., w którym stwierdzono, że poszanowanie prawa do skutecznej ochrony sądowej nie oznacza obowiązku zapewnienia przez państwa członkowskie nadzwyczajnych środków prawnych pozwalających na wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem w następstwie wyroku wydanego w trybie prejudycjalnym w przedmiocie wykładni. Z orzecznictwa TSUE wynika bowiem, że prawo Unii nie wymaga, aby w celu uwzględnienia wykładni odpowiedniego przepisu tego prawa przyjętej przez Trybunał po wydaniu przez organ sądowy orzeczenia posiadającego powagę rzeczy osądzonej, organ ten był co do zasady zobowiązany do zmiany tego orzeczenia .
Z podanych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI