II FSK 1901/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. B. od wyroku WSA w Łodzi, który oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Spór dotyczył określenia straty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. Organy podatkowe zakwestionowały możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od maszyn (FREZER, MULTIDROP, ZANOLLI), ponieważ umowy ich zakupu okazały się fałszywe, a podatnik nie wykazał skutecznie prawa własności. WSA w Łodzi podzielił stanowisko organów, uznając, że brak wiarygodnych dowodów nabycia uniemożliwia amortyzację. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną interpretację art. 22a p.d.o.f. i art. 169 Kc, a także naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu poprzez wykorzystanie dowodów z innych postępowań. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że prawidłowo ustalono stan faktyczny i zastosowano prawo. Sąd podkreślił, że art. 169 Kc wymaga dobrowolnego powierzenia rzeczy przez właściciela, czego w tej sprawie brakowało, a fałszywe umowy nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń prawnych. Kwestia dobrej wiary nabywcy była bez znaczenia wobec braku podstaw do zastosowania tego przepisu. NSA uznał również, że wykorzystanie dowodów z innych postępowań było dopuszczalne, a strona miała możliwość czynnego udziału w postępowaniu, z której nie skorzystała w pełni.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska NSA w kwestii dowodzenia własności środków trwałych do celów amortyzacji, znaczenia fałszywych umów oraz stosowania art. 169 Kc w postępowaniu podatkowym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji fałszywych umów i braku dowodów własności. Interpretacja art. 169 Kc może być odmienna w sprawach cywilnych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy podatnik może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów odpisy amortyzacyjne od środków trwałych, jeśli umowy ich zakupu okazały się fałszywe, a prawo własności nie zostało skutecznie udowodnione?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, podatnik nie może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych, jeśli nie wykazał skutecznie prawa własności do tych środków, a umowy zakupu okazały się fałszywe.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że możliwość dokonywania odpisów amortyzacyjnych jest związana z posiadaniem tytułu prawnego do rzeczy, a ciężar wykazania poniesienia kosztu uzyskania tego tytułu spoczywa na podatniku. Fałszywe umowy nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń prawnych i nie stanowią dowodu nabycia własności, co uniemożliwia amortyzację.
Czy wykorzystanie w postępowaniu podatkowym dowodów (np. zeznań świadków, protokołów) zebranych w innych postępowaniach (np. karnych) narusza zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli strona miała możliwość zapoznania się z tymi dowodami i wypowiedzenia się na ich temat, a organy oceniły je zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że wykorzystanie materiałów z innych postępowań jest dopuszczalne. Strona miała wyznaczony termin do wypowiedzenia się na temat zebranego materiału dowodowego, a zarzuty dotyczące braku możliwości zadawania pytań czy konfrontacji zeznań nie były uzasadnione, jeśli strona nie wskazała konkretnych okoliczności wymagających wyjaśnienia lub sprzeczności w zeznaniach.
Czy w sytuacji wątpliwości co do treści stosunku prawnego (np. skuteczności umowy sprzedaży) organ podatkowy ma obowiązek wystąpić do sądu powszechnego o ustalenie prejudykatu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organ podatkowy ma taki obowiązek tylko wtedy, gdy w wyniku przeprowadzonego postępowania podatkowego pozostały niedające się usunąć wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe. W tej sprawie takich wątpliwości nie było.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że art. 199a § 3 O.p. dotyczy sytuacji, gdy organ sam nie jest w stanie rozstrzygnąć wątpliwości. W niniejszej sprawie brak było wątpliwości co do braku skutku rozporządzająco-rzeczowego umów sprzedaży z uwagi na nieziszczenie się przesłanek art. 169 § 1 Kc.
Czy nabycie rzeczy ruchomej od osoby nieuprawnionej do rozporządzania nią, udokumentowane umową, może prowadzić do nabycia własności na podstawie art. 169 § 1 Kc, nawet jeśli zbywca podawał się za inną osobę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli brak jest elementu dobrowolnego powierzenia rzeczy przez właściciela osobie, która następnie ją zbywa, a umowy nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń prawnych.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że art. 169 Kc wymaga, aby rzecz została dobrowolnie powierzona zbywcy przez właściciela. W sytuacji, gdy umowy są fałszywe i nie wiadomo, kto jest właścicielem ani jak doszło do powierzenia rzeczy, przepis ten nie może mieć zastosowania, niezależnie od dobrej wiary nabywcy.
Przepisy (47)
Główne
u.p.d.o.f. art. 22a § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
p.d.o.f. art. 22a § 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
k.c. art. 169 § 1
Kodeks cywilny
Pomocnicze
O.p. art. 123 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 180
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 188
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 210 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 210 § 6
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 199a
Ordynacja podatkowa
P.p.s.a. art. 141 § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 174 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 106 § 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 193
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 209
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 204 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.d.o.f. art. 22a
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
p.d.o.f. art. 22 § 8
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
p.d.o.f. art. 22f § 5
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
O.p. art. 233 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 181
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 123 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 188
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 199a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 210 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 210 § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
P.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 174 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 106 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 204 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.d.o.f. art. 22a
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
p.d.o.f. art. 22 § 8
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
p.d.o.f. art. 22f § 5
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 17 stycznia 1997 r. w sprawie amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych art. 2 § 1
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 2000 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów art. 11 § 2
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 2000 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów art. 11 § 3
Kc art. 169 § 1
Kodeks cywilny
Kc art. 156
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podatnik nie wykazał skutecznego prawa własności do maszyn, ponieważ umowy zakupu okazały się fałszywe, co uniemożliwia zaliczenie odpisów amortyzacyjnych do kosztów uzyskania przychodów. • Art. 169 § 1 Kc nie ma zastosowania, gdy brak jest elementu dobrowolnego powierzenia rzeczy przez właściciela i umowy nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń prawnych. • Wykorzystanie dowodów z innych postępowań jest dopuszczalne, a strona miała możliwość czynnego udziału w postępowaniu.
Odrzucone argumenty
Podatnik nabył własność maszyn na podstawie art. 169 § 1 Kc, działając w dobrej wierze, mimo że zbywca podawał się za inną osobę. • Organy podatkowe naruszyły zasady postępowania, w tym zasadę czynnego udziału strony, poprzez wykorzystanie dowodów z innych postępowań bez możliwości konfrontacji. • Organ podatkowy powinien był wystąpić do sądu powszechnego o ustalenie prejudykatu w sprawie skuteczności umów sprzedaży. • Uzasadnienie decyzji i wyroku było wadliwe, nie odnosiło się do wszystkich zarzutów skargi.
Godne uwagi sformułowania
nie stanowiły jego własności • umowy te nie dokumentowały zakupu środków trwałych, ponieważ okazały się fałszywe • nie można było przyjąć, że podatnik nie był właścicielem w/w maszyny, a tym samym nie był uprawniony do dokonywania stosownych odpisów amortyzacyjnych • możliwość dokonywania odpisów amortyzacyjnych jest przez prawo podatkowe wprost związana z określonym tytułem prawnym do rzeczy • Wykazanie, że koszt uzyskania tytułu prawnego do rzeczy został rzeczywiście poniesiony należy do podatnika. • brak jest elementu dobrowolnego powierzenia rzeczy zbywcy przez właściciela • nie zachodziły w postępowaniu takie wątpliwości, które uzasadniały obowiązek wystąpienia do sądu powszechnego o ustalenie nieistnienia przedmiotowych stosunków prawnych
Skład orzekający
Bogusław Dauter
przewodniczący
Edyta Anyżewska
sprawozdawca
Jacek Jaśkiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska NSA w kwestii dowodzenia własności środków trwałych do celów amortyzacji, znaczenia fałszywych umów oraz stosowania art. 169 Kc w postępowaniu podatkowym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji fałszywych umów i braku dowodów własności. Interpretacja art. 169 Kc może być odmienna w sprawach cywilnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest posiadanie wiarygodnych dowodów nabycia majątku i jak organy podatkowe weryfikują transakcje. Pokazuje też złożoność interpretacji przepisów cywilnych w kontekście podatkowym.
“Fałszywe umowy i amortyzacja: Jak udowodnić własność maszyny przed urzędem skarbowym?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.