II FSK 188/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpatrywał skargę kasacyjną dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997 rok. Kluczową kwestią było prawo podatnika do odliczenia ulgi inwestycyjnej z tytułu zakupu samochodu dostawczego. Faktura VAT dokumentująca zakup została wystawiona 31 grudnia 1997 r., a samochód został wydany tego samego dnia. Jednakże, faktyczna zapłata za samochód nastąpiła dopiero 2 stycznia 1998 r. Organy podatkowe zakwestionowały możliwość odliczenia ulgi w 1997 roku, argumentując, że warunkiem jej zastosowania jest faktyczne poniesienie wydatku w danym roku podatkowym, co obejmuje zarówno wydanie rzeczy, jak i zapłatę ceny. Sąd pierwszej instancji oraz Naczelny Sąd Administracyjny podzieliły to stanowisko. NSA podkreślił, że przepisy dotyczące ulg podatkowych powinny być interpretowane ściśle, bez stosowania wykładni rozszerzającej. Zgodnie z art. 26a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wydatki inwestycyjne obejmują cenę zapłaconą sprzedawcy. Ponieważ zapłata nastąpiła w 1998 roku, podatnik nie mógł odliczyć ulgi od podstawy opodatkowania za 1997 rok. Sąd oddalił skargę kasacyjną, zasądzając jednocześnie koszty postępowania od skarżących.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia 'faktycznie poniesiony wydatek' w kontekście ulg podatkowych, zwłaszcza przy zakupie środków trwałych, oraz zasada ścisłej interpretacji przepisów o ulgach podatkowych.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 1997 roku, jednak zasada ścisłej interpretacji ulg podatkowych pozostaje aktualna. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w przypadku innych rodzajów wydatków lub odmiennych regulacji prawnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wydatek inwestycyjny na zakup środka transportu, udokumentowany fakturą VAT wystawioną w jednym roku podatkowym, a zapłacony w kolejnym roku podatkowym, może być odliczony od podstawy opodatkowania w roku wystawienia faktury, czy w roku faktycznej zapłaty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wydatek inwestycyjny może być odliczony od podstawy opodatkowania tylko w roku faktycznego poniesienia wydatku, czyli w roku zapłaty ceny sprzedaży, a nie w roku wystawienia faktury VAT.
Uzasadnienie
Przepisy dotyczące ulg podatkowych, w tym ulgi inwestycyjnej, powinny być interpretowane ściśle. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych definiuje wydatki inwestycyjne jako faktycznie poniesione, co obejmuje zapłatę ceny sprzedaży. Skoro zapłata nastąpiła w 1998 r., ulga nie mogła być odliczona w 1997 r.
Czy podatnik, który zaniżył podatek dochodowy poprzez błędne odliczenie ulgi inwestycyjnej, traci prawo do 'dodatkowej obniżki podatku'?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, podatnik traci prawo do 'dodatkowej obniżki podatku', jeśli zaniżył należny podatek dochodowy, co miało miejsce w tej sprawie.
Uzasadnienie
Przepisy rozporządzenia Ministra Finansów warunkują prawo do dodatkowej obniżki podatku od braku zaległości we wpłatach podatków. Zaniżenie podatku dochodowego skutkuje utratą tego prawa.
Przepisy (49)
Główne
u.p.d.o.f. art. 26a
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Dz.U. 2000 nr 14 poz. 176
Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 31 stycznia 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 26a
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przepis ten ustanawia ulgę podatkową - ulgę inwestycyjną. Definicja wydatków inwestycyjnych została sprecyzowana w ust. 4, a co obejmuje pojęcie 'faktycznie poniesione wydatki inwestycyjne' w ust. 6. Podatnik mógł skorzystać z ulgi inwestycyjnej tylko w roku podatkowym, w którym realnie zapłacił określoną w umowie nabycia środka trwałego cenę sprzedaży.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 26a § ust. 3 pkt 3
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 26a § ust. 4
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 26a § ust. 5
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 26a § ust. 6 pkt 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 stycznia 1994 r. w sprawie odliczeń od dochodu wydatków inwestycyjnych oraz obniżek podatku dochodowego art. par. 6a
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 stycznia 1994 r. w sprawie odliczeń od dochodu wydatków inwestycyjnych oraz obniżek podatku dochodowego art. par. 7
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 stycznia 1994 r. w sprawie odliczeń od dochodu wydatków inwestycyjnych oraz obniżek podatku dochodowego art. par. 78
Ustawa z dnia 21 listopada 1996 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych art. 5 ust. 1
p.p.s.a. art. 3 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a"
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 175 par. 3 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 par. 1
Ord.pod. art. 21 par. 3
Ordynacja podatkowa
Ord.pod. art. 53 par. 3
Ordynacja podatkowa
Ord.pod. art. 55 par. 2
Ordynacja podatkowa
Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1270 art. 3 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1270 art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1270 art. 175 par. 3 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. nr 153 poz. 1269 art. 1 par. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Dz.U. nr 169 poz. 1397
Ustawa z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw
Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Dz.U. 1997 nr 1 poz. 3 art. par. 4
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 1996 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych
Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm. art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm. art. 174 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm.
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Dz.U. 1997 nr 1 poz. 3 art. par. 4
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 1996 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych
Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm. art. 3 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. nr 153 poz. 1269 art. 1 par. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm. art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a"
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm. art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm. art. 204 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm. art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.d.o.f. art. 26a § ust. 4
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Za wydatki inwestycyjne podlegające odliczeniu od podstawy opodatkowania uznaje się wydatki faktyczne poniesione w roku podatkowym, nie zwrócone podatnikowi w jakiejkolwiek formie, pomniejszone o naliczony podatek od towarów i usług oraz o podatek akcyzowy - jeżeli podatki te podlegają odliczeniu od należnego podatku od towarów i usług.
u.p.d.o.f. art. 26a § ust. 6
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Faktycznie poniesione wydatki inwestycyjne, podlegające odliczeniu od podstawy opodatkowania, obejmują: w razie zakupu - określoną w umowie cenę sprzedaży zapłaconą sprzedawcy.
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 25 stycznia 1994 r. - w sprawie odliczeń od dochodu wydatków inwestycyjnych oraz obniżek podatku dochodowego art. par. 7
Warunkowało skorzystanie z prawa do 'dodatkowej obniżki podatku' od braku zaległości we wpłatach m.in. podatków stanowiących dochody budżetu państwa przed upływem trzech lat od końca roku podatkowego, w którym skorzystano m.in. z odliczeń wydatków inwestycyjnych od dochodu, przekraczających 0,5 % kwoty wpłat dokonanych w tych latach.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wydatek inwestycyjny jest faktycznie poniesiony w roku zapłaty ceny sprzedaży, a nie w roku wystawienia faktury. • Przepisy dotyczące ulg podatkowych powinny być interpretowane ściśle. • Zaniżenie podatku dochodowego skutkuje utratą prawa do dodatkowej obniżki podatku.
Odrzucone argumenty
Wydatek inwestycyjny został poniesiony w 1997 r. poprzez zarachowanie zakupu zgodnie z fakturą z dnia 31.12.1997 r. w roku 1997 (metoda memoriałowa). • Przepisy o ulgach inwestycyjnych są niejasne i stanowią pułapkę podatkową. • Wykładnia przepisów na korzyść budżetu państwa jest sprzeczna z zasadami demokratycznego państwa prawnego.
Godne uwagi sformułowania
stosowanie przepisów podatkowych odnoszących się do ulg podatkowych powinno być ścisłe, co wyłącza stosowanie, przy ich interpretacji, wykładni rozszerzającej podobnie jak i zawężającej • Za wydatki inwestycyjne podlegające odliczeniu od podstawy opodatkowania uznaje się wydatki faktyczne poniesione w roku podatkowym • Faktycznie poniesione wydatki inwestycyjne, podlegające odliczeniu od podstawy opodatkowania, obejmują: w razie zakupu - określoną w umowie cenę sprzedaży zapłaconą sprzedawcy
Skład orzekający
Edyta Anyżewska
przewodniczący
Elżbieta Rischka
sprawozdawca
Grzegorz Borkowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'faktycznie poniesiony wydatek' w kontekście ulg podatkowych, zwłaszcza przy zakupie środków trwałych, oraz zasada ścisłej interpretacji przepisów o ulgach podatkowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 1997 roku, jednak zasada ścisłej interpretacji ulg podatkowych pozostaje aktualna. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w przypadku innych rodzajów wydatków lub odmiennych regulacji prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje częsty problem interpretacyjny w prawie podatkowym, gdzie moment poniesienia wydatku ma kluczowe znaczenie dla skorzystania z ulgi. Pokazuje, jak rygorystycznie sądy podchodzą do przepisów dotyczących ulg podatkowych.
“Kiedy wydatek jest 'faktycznie poniesiony'? Kluczowa decyzja NSA w sprawie ulgi inwestycyjnej.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.