II FSK 1735/11

II FSK 1735/11 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2011-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-07-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Cieloch /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
I SA/Sz 934/10 - Postanowienie WSA w Szczecinie z 2011-04-14
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 28 § 1, art. 37 § 1,  art. 46 § 3, art. 57 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia WSA (del.) Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 30 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. "E." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 14 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 934/10 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi P. "E." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 19 października 2010r., nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania w sprawie podatku od nieruchomości za 2010 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie.
Uzasadnienie
I.1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 934/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę P. "E." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 19 października 2010 r. o nr [...], w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania w sprawie podatku od nieruchomości za 2010 r.
I.2.W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd wskazał, że dnia 21 października 2010 r. strona skarżąca – P. "E." spółka z o.o. , reprezentowana przez doradcę podatkowego P. R., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z 19 października 2010 r. o nr [...], w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta S. z 26 lipca 2010 r. w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2010 r.
Zarządzeniem z 7 grudnia 2010 r. zobowiązano pełnomocnika spółki do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie odpisu KRS aktualnego na dzień wniesienia skargi, a po załączeniu ww. odpisu, kolejnym zarządzeniem sędziego z dnia 12 stycznia 2011 r. zobowiązano spółkę, do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez podpisanie jej przez osoby uprawnione do reprezentacji ww. podmiotu, tj. T. S. i J. R. lub nadesłanie odpisu skargi podpisanej przez wyżej wymienionych albo przedłożenia pełnomocnictwa udzielonego doradcy podatkowemu przez dwóch członków zarządu pod rygorem odrzucenia skargi.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie spółka nadesłała pismo z 24 stycznia 2011 r., w którym wskazała, że w dacie udzielenia pełnomocnictwa oraz w dacie złożenia skargi Zarząd skarżącej spółki był jednoosobowy, co wynika z uchwały Rady Nadzorczej z 30 czerwca 2010 r., którą załączono do ww. pisma.
Z ww. uchwały wynikało, że Rada Nadzorcza P. "E." Spółki z o.o., działając na podstawie § 13 pkt 5 h Umowy Spółki z 4 lutego 2005 r., z dniem 1 stycznia 2010 r., powołała na Prezesa Zarządu ww. spółki T. S.
Z kolei z nadesłanego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego wynikało, że w skarżącej spółce ustanowiono reprezentację łączną (dwaj członkowie zarządu lub jeden członek zarządu łącznie z prokurentem, przy czym w spółce nie ustanowiono prokury), a dołączone do akt pełnomocnictwo w sprawie udzielone zostało przez spółkę reprezentowaną tylko przez jednego członka zarządu, tj. T. S.
Przechodząc do rozważań prawnych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie przytoczył art. 46 § 1 pkt 4 w związku z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270, zwanej dalej p.p.s.a.), zgodnie z którym każde pismo procesowe strony, także skarga, powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika.
Stosownie z kolei do regulacji zawartej w art. 28§1 p.p.s.a., osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową, dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu, które to osoby mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu (art. 29 p.p.s.a.).
Zdaniem Sądu pierwszej instancji w odniesieniu do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, dokumentem, z którego wynika sposób jej reprezentacji, jest odpis z Rejestru Przedsiębiorców KRS, aktualny na dzień złożenia skargi. W razie niewykazania umocowania do działania w imieniu spółki przy pierwszej czynności w postępowaniu, przewodniczący wzywa stronę skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi na podstawie art. 49 § 1 ww. ustawy. Niewykonanie w terminie wezwania skutkuje odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzono, że skarżąca spółka nie wykazała w sposób prawidłowy, iż skarga została złożona (podpisana) przez osobę do tego upoważnioną (umocowaną). Z przedłożonego odpisu z KRS , aktualnego na 1 grudnia 2010 r., wynika bowiem wprost, że w spółce ustanowiono reprezentację łączną - dwaj członkowie zarządu lub jeden członek zarządu łącznie z prokurentem. W Dziale 2 ww. odpisu wskazano, że w skład Zarządu spółki wchodzi Prezes Zarządu T. S. oraz Wiceprezes J. R., a prokurenta nie ustanowiono.
Następnie stwierdzono, że zgodnie z obowiązującym orzecznictwem dopóki zmiany
w sposobie reprezentacji organu nie zostaną wprowadzone prawomocnym postanowieniem sądu rejestrowego, dopóty podmiot nie może się powoływać na stan prawny wynikający z tych zmian, co wynika z treści art. 14 i art. 17 ust. 1 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 168, poz. 1186). Tak więc, uchwała o odwołaniu członka zarządu staje się skuteczna wobec osób trzecich, w tym sądów, w chwili wpisania tej zmiany do Krajowego Rejestru Sądowego, a wniosek w tym zakresie powinien być złożony co do zasady nie później niż w terminie 7 dni od dnia zdarzenia uzasadniającego dokonanie wpisu (art. 22 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym).
Zdaniem Sądu, domniemanie z art. 17 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym może zostać skutecznie podważone, aczkolwiek w rozpatrywanej sprawie nie miało to miejsca skoro na okoliczność zmiany reprezentacji Spółki przedłożono uchwałę Rady Nadzorczej, która dotychczas nie znalazła odzwierciedlenia w Krajowym Rejestrze Sądowym.
Stąd też, uznając za aktualny przedłożony przez skarżącą spółkę odpis z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, należało zdaniem Sądu pierwszej instancji odrzucić skargę, na podstawie art. 58 §1 pkt 3 w związku z art. 57 § 1 w związku z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a.
II. Działając na podstawie art. 173§1 i 2 i art. 176 p.p.s.a., P. E. Spólka z o.o., reprezentowana przez pełnomocnika będącego doradcą podatkowym złożyła na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 14 kwietnia 2011 r. sygn. akt. I SA/Sz 934/10 skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
1. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a.: naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj, art. 141 § 4 zd, 1 p.p.s.a. w związku z art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej (Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm. – zwanej dalej Ordynacją podatkową), poprzez wadliwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz wadliwe wykonanie przez Sąd pierwszej instancji funkcji kontrolnej, z uwagi na błędne przyjęcie, że prawidłowo ustalono stan faktyczny, w oparciu o który Sąd wydał zaskarżone postanowienie,
2. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a.: naruszenie prawa materialnego poprzez błędna wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 58§1 pkt 3 p.p.s.a, w związku z przyjęciem przez Sąd, że niniejszy przepis powinien mieć zastosowanie w przedmiotowej sprawie.
W konsekwencji strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Strona skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem Sądu zaprezentowanym w zaskarżonym postanowieniu i wyjaśniła, że informacje ujawnione w Krajowym Rejestrze Sądowym dotyczą sposobu reprezentacji tylko w przypadku powołania zarządu wieloosobowego, natomiast zapis ten nie dotyczy sytuacji, w której zarząd jest jednoosobowy.
Jednocześnie z przedłożonej uchwały Rady Nadzorczej wynikało, że na rok gospodarczy od 1 lipca 2010 r. do 30 czerwca 2011 r., spółka wybrała zarząd jednoosobowy (dopuszczalny na podstawie § 14 ust. 2-3 umowy spółki), w skład którego na funkcję Prezesa Zarządu został powołany T. S.
Autor skargi kasacyjnej nie zgodził się też z tezą, że uchwała o odwołaniu członka zarządu staje się skuteczna dopiero w chwili wpisania zmiany do Krajowego Rejestru Sadowego, gdyż jego zdaniem wpis do KRS informacji o składzie zarządu ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, gdyż nie na podstawie wpisu w KRS dana osoba ma prawo do reprezentowania osoby prawnej. Jej uprawnienia w tym zakresie najczęściej powstają z chwilą podjęcia stosownych uchwał przez organy osoby prawnej, natomiast wpis jest kwestią następczą, stwierdzająca istniejący już stan rzeczy.
III. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że aby skarga została przyjęta przez sąd do merytorycznego rozpoznania musi najpierw spełnić szczególne wymogi formalne określone w art. 57 § 1 p.p.s.a., a także musi uczynić zadość wymaganiom przewidzianym dla wszystkich pism w postępowaniu sądowym, sprecyzowanym przede wszystkim w art. 46 p.p.s.a.
Art. 46 § 3 p.p.s.a. stanowi, że w sytuacji, gdy pismo wnosi pełnomocnik, to należy dołączyć pełnomocnictwo, o ile wcześniej nie zostało to uczynione. Pełnomocnictwo zaś, w myśl art. 37 § 1 p.p.s.a., ma być zaopatrzone w podpis mocodawcy. W przypadku, gdy mocodawcą jest strona będącą osobą prawną pełnomocnictwo podpisane musi być przez osoby pełniące funkcje organów zgodnie z przepisami regulującymi sposób reprezentacji lub przez inne osoby upoważnione do reprezentowania takich osób - na co wskazuje art. 28 § 1 p.p.s.a. W art. 29 powołanej ustawy procesowej ustawodawca wskazał przy tym jednoznacznie, że organ albo inna osoba upoważniona do reprezentacji ma obowiązek wykazać przy pierwszej czynności swoje umocowanie - dokumentem.
Tym samym złożenie pełnomocnictwa wymaga wykazania, że udzieliła go osoba umocowana do reprezentowania strony (por. orz. NSA z 14 października 2008 r., I GSK 1078/07).
W powołanym powyżej art. 29 p.p.s.a. jest mowa, że umocowanie ma być wykazane dokumentem, ustawodawca nie dookreślił natomiast rodzaju wymaganego dokumentu.
Nie budzi wątpliwości, że w przypadku podmiotów, których dane ujawniane są w Krajowym Rejestrze Sądowym, odpowiednim dokumentem wykazującym zasady reprezentacji jest odpis z odpowiedniego rejestru. Powstaje jednak pytanie, stanowiące kanwę sporu w niniejszej sprawie, a jednocześnie klucz do jej rozstrzygnięcia, czy odpis ten jest jedynym dokumentem właściwym do wykazania umocowania i czy posiada on charakter deklaratoryjny czy też konstytutywny.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brzmienie art. 29 p.p.s.a. świadczy jednoznacznie o tym, że dokumentem wykazującym umocowanie do reprezentowania osoby prawnej niekoniecznie musi być odpis z KRS, lecz nadaje się do tego każdy dokument należycie ujawniający zasady reprezentacji.
W niniejszej sprawie strona przedstawiła dwa sprzeczne ze sobą dokumenty. Z odpisu z KRS wynikało, że w spółce funkcjonuje dwuosobowy zarząd, w stosunku do którego obowiązuje reprezentacja łączna, wymagająca współdziałania dwóch członków zarządu, bądź jednego członka zarządu wraz z prokurentem. Nadesłana z kolei uchwała Rady Nadzorczej z 30 czerwca 2010 r. świadczyła o tym, że w dacie udzielenia pełnomocnictwa i złożenia skargi zarząd skarżącej spółki był jednoosobowy.
Oceniając relacje pomiędzy tymi dwoma dokumentami Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w celu ustalenia zasad reprezentacji skarżącej spółki jest związany danymi wynikającymi z odpisu z KRS. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z poglądem tym nie można się zgodzić, gdyż trafnie podniesiono w skardze kasacyjnej, że wpis do KRS ma charakter deklaratoryjny.
W myśl art. 17 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2007 r., Nr 168, poz. 1186, z późn. zm.), domniemywa się, że dane wpisane do rejestru są prawdziwe. Oznacza to, że informacje wpisane do KRS uważa się za prawdziwe dopóki ktoś nie wykaże, że są one jednak niezgodne ze stanem rzeczywistym.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że strona, ustosunkowując się do wezwania Sądu do uzupełnienia braków formalnych skargi, jednoznacznie wskazała, że dane wynikające z odpisu z KRS były nieaktualne, Rada Nadzorcza spółki zmieniła bowiem skład zarządu, co nie znalazło odzwierciedlenia w Rejestrze Przedsiębiorców. Dołączono też treść odpowiedniej uchwały, która potwierdziła stanowisko skarżącej spółki. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego strona obaliła tym sposobem cyt. powyżej domniemanie prawdziwości danych wpisanych do rejestru.
.Ponadto, żaden przepis prawa nie stanowi, że do reprezentowania osoby prawnej uprawnione są tylko te osoby, które w takim charakterze figurują w KRS, ani tym bardziej, że wpis stanowi źródło uprawnień do działania w imieniu danego podmiotu. Z przepisów art. 14-17 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym wynikają jedynie pewne rygory i domniemania prawne, służące zapewnieniu pewności i bezpieczeństwa obrotu. Nadużyciem byłoby jednak wykluczenie z powodu powołanych powyżej przepisów, że osoba reprezentująca dany podmiot nie ma do tego umocowania tylko dlatego, że nie zostało ono ujawnione w KRS.
Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że odpis z KRS ma charakter deklaratoryjny, czym podzielił pogląd wyrażony we wcześniejszych orzeczeniach (por. orz. NSA z 17 listopada 2008 r., II OSK 1147/08; orz NSA z 18 czerwca 2008 r., II OSK 807/08; orz. WSA w Kielcach z 2 czerwca 2011 r., I SA/Ke 238/11).
Sąd pierwszej instancji zajął odmienne stanowisko w tej sprawie i błędnie odrzucił skargę w sytuacji, gdy strona usunęła braki formalne w wyznaczonym do tego terminie, prawidłowo wykazując umocowanie swojego przedstawiciela, czym naruszył art. 58§1 pkt 3 p.p.s.a.
Wobec powyższego, na zasadzie art. 185§1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.