II FSK 173/25

Naczelny Sąd Administracyjny2025-07-15
NSApodatkoweWysokansa
podatek dochodowy od osób prawnychkoszty uzyskania przychodówalokacja kosztówzyski kapitałowekoszty pośrednieinterpretacja indywidualnaustawa o CITspółka z o.o.

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając możliwość alokacji kosztów związanych z nabyciem udziałów do różnych źródeł przychodów, nie tylko do zysków kapitałowych.

Sprawa dotyczyła możliwości zaliczenia wydatków na usługi prawne, doradcze i finansowe poniesionych w związku z nabyciem udziałów w innej spółce do kosztów uzyskania przychodów. Organ twierdził, że koszty te powinny być przypisane wyłącznie do źródła zysków kapitałowych. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak, że jeśli nabycie udziałów służy rozwojowi działalności operacyjnej i generowaniu przychodów z innych źródeł, koszty te mogą być alokowane proporcjonalnie do różnych źródeł przychodów, zgodnie z art. 15 ust. 2b ustawy o CIT. Skarga kasacyjna organu została oddalona.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku WSA w Warszawie, który uwzględnił skargę spółki H. sp. z o.o. na interpretację indywidualną dotyczącą podatku dochodowego od osób prawnych. Spór dotyczył kwalifikacji kosztów związanych z nabyciem udziałów w innej spółce. Organ twierdził, że wydatki te (koszty prawne, doradcze, finansowe) powinny być zaliczone wyłącznie do kosztów uzyskania przychodów z zysków kapitałowych (art. 7b u.p.d.o.p.), zgodnie ze stanowiskiem organu. Spółka i sąd pierwszej instancji argumentowali, że koszty te mogą być alokowane proporcjonalnie do różnych źródeł przychodów (zysków kapitałowych i pozostałych przychodów), jeśli nabycie udziałów służy rozwojowi działalności operacyjnej. NSA podzielił stanowisko spółki i WSA, wskazując, że samo potencjalne uzyskanie przychodów z zysków kapitałowych nie jest wystarczającą przesłanką do wyłącznego przypisania kosztów do tego źródła. Jeśli nabycie udziałów ma na celu rozwój działalności operacyjnej, koszty te mogą być traktowane jako koszty pośrednie i alokowane proporcjonalnie do przychodów z różnych źródeł, zgodnie z art. 15 ust. 2b u.p.d.o.p. Sąd podkreślił, że cel poniesienia wydatku jest kluczowy dla jego kwalifikacji. Zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego podniesione przez organ zostały uznane za niezasadne, a skarga kasacyjna oddalona.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli nabycie udziałów ma na celu rozwój działalności operacyjnej i generowanie przychodów z innych źródeł, koszty te mogą być alokowane proporcjonalnie do różnych źródeł przychodów.

Uzasadnienie

NSA uznał, że cel poniesienia wydatku jest kluczowy. Samo potencjalne uzyskanie przychodów z zysków kapitałowych nie wyklucza możliwości zaliczenia kosztów do innych źródeł, jeśli nabycie udziałów służy rozwojowi działalności operacyjnej i zabezpieczeniu lub zachowaniu tych źródeł przychodów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

u.p.d.o.p. art. 15 § ust. 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Definiuje koszty uzyskania przychodów jako koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, zabezpieczenia lub zachowania źródła przychodów.

u.p.d.o.p. art. 15 § ust. 2b

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Reguluje alokację kosztów innych niż bezpośrednio związane z przychodem dla podatników uzyskujących przychody z zysków kapitałowych oraz z innych źródeł.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

u.p.d.o.p. art. 7b

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Określa przychody kwalifikowane jako przychody z zysków kapitałowych.

u.p.d.o.p. art. 15 § ust. 2

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Określa zasady alokacji kosztów, gdy nie można ich przypisać do konkretnego źródła przychodów.

u.p.d.o.p. art. 15 § ust. 2a

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Dotyczy alokacji kosztów w sytuacji, gdy w ramach jednego źródła przychodów występują dochody opodatkowane i zwolnione.

u.p.d.o.p. art. 7 § ust. 3 pkt 3

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Stosowany odpowiednio przy alokacji kosztów.

u.p.d.o.p. art. 16 § ust. 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Wymienia wydatki, które nie stanowią kosztów uzyskania przychodów.

u.p.d.o.p. art. 16 § ust. 1 pkt 8

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Dotyczy kosztów związanych z nabyciem akcji lub udziałów.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do wniesienia skargi kasacyjnej z powodu naruszenia przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 146 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skutki uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do wniesienia skargi kasacyjnej z powodu naruszenia prawa materialnego.

p.p.s.a. art. 204 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach postępowania kasacyjnego.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzanie zwrotu kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 209

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasady orzekania o kosztach.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 2 § ust. 2 pkt 3

Określa wysokość wynagrodzenia dla doradcy podatkowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Koszty związane z nabyciem udziałów, jeśli służą rozwojowi działalności operacyjnej, mogą być alokowane do różnych źródeł przychodów (nie tylko zysków kapitałowych) na podstawie art. 15 ust. 2b u.p.d.o.p.

Odrzucone argumenty

Koszty związane z nabyciem udziałów powinny być zawsze kwalifikowane wyłącznie do źródła zysków kapitałowych, bez możliwości alokacji do innych źródeł.

Godne uwagi sformułowania

Istota sporu dotyczy bowiem możliwości zaliczenia wskazanych we wniosku wydatków [...] za pomocą klucza przychodowego określonego w art. 15 ust. 2 w zw. z ust. 2b u.p.d.o.p. proporcjonalnie zarówno do źródła przychodów z zysków kapitałowych, jak i pozostałych przychodów. Przesłanką do takiej kwalifikacji kosztów związanych z nabyciem udziałów (akcji) nie może być samo wskazanie przez ustawodawcę w art. 7b u.p.d.o.p. przychodów, których uzyskanie może nastąpić tylko po wcześniejszym nabyciu akcji lub udziałów... W warunkach rozpoznawanej sprawy celem podjętej akwizycji, jak i ogólnie całokształtu działalności skarżącej jako jednego z najbardziej rozpoznawalnych producentów soków i napojów, było i jest uzyskiwanie przychodów w przeważającej części z operacyjnej działalności gospodarczej, a jedynie ewentualnie dodatkowo i ubocznie przychodów z zysków kapitałowych...

Skład orzekający

Jan Grzęda

sędzia

Maciej Jaśniewicz

przewodniczący

Renata Kantecka

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie kwalifikacji kosztów związanych z nabyciem udziałów w spółkach zależnych, które służą rozwojowi działalności operacyjnej, jako kosztów pośrednich podlegających alokacji do różnych źródeł przychodów."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której nabycie udziałów ma wyraźny cel operacyjny, a nie wyłącznie inwestycyjny w zyski kapitałowe. Konieczna jest analiza konkretnych okoliczności faktycznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podatkowego związanego z alokacją kosztów w złożonych strukturach korporacyjnych, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i doradców podatkowych.

Koszty nabycia udziałów: Czy zawsze tylko do zysków kapitałowych? NSA wyjaśnia.

Sektor

produkcja napojów

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II FSK 173/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Grzęda
Maciej Jaśniewicz /przewodniczący/
Renata Kantecka /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób prawnych
Sygn. powiązane
III SA/Wa 1576/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-09-24
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2805
art. 7b, art. 15 ust. 1, 2, 2a, 2b, art. 16 ust.1, art. 7 ust. 3  pkt 3
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Sędzia NSA Jan Grzęda, Sędzia del. WSA Renata Kantecka (sprawozdawca), Protokolant Anna Dziewiż-Przychodzeń, po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2024 r. , sygn. akt III SA/Wa 1576/24 w sprawie ze skargi H. sp. z o.o. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 16 maja 2024 r., nr 0111-KDIB1-3.4010.157.2024.1.ZK w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz H. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 24 września 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 1576/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę H. sp. z o.o. w W. (dalej: "skarżąca") na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: "organ") z 16 maja 2024 r., w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych, w części w jakiej uznał stanowisko skarżącej za nieprawidłowe. Pełna treść uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia oraz innych powoływanych orzeczeń dostępna jest w serwisie internetowym CBOSA (orzeczenia.nsa.gov.pl).
Skargę kasacyjną od ww. wyroku wniósł, reprezentowany przez radcę prawnego, organ. Wyrok zaskarżył w całości i zarzucił:
I. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej "p.p.s.a.") naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 146 § 1 i art. 151 p.p.s.a. przez przyjęcie przez sąd, że interpretacja została wydana w części z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie w zaskarżonej części z obrotu prawnego, w sytuacji gdy do takiego naruszenia nie doszło i w konsekwencji nieuzasadnione częściowe uchylenie zaskarżonej interpretacji zamiast oddalenia skargi;
- art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., przez błędne uzasadnienie, niedostateczne wyjaśnienie motywów rozstrzygnięcia, przyjęcie błędnych przesłanek, przez co także wyrok nie poddaje się w całości kontroli instancyjnej;
II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj.:
- art. 15 ust. 2 i ust. 2b w zw. z art. 7b ust. 1 ustawy z 15 lutego 1992 r.
o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2805, ze zm.; dalej "u.p.d.o.p."), przez ich błędną wykładnię i w konsekwencji nieprawidłową ocenę możliwości zastosowania do stanu faktycznego opisanego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, na skutek uznania przez sąd, że kwestionowane wydatki powinny zostać alokowane za pomocą klucza przychodowego określonego w art. 15
ust. 2 w zw. z ust. 2b u.p.d.o.p. proporcjonalnie zarówno do źródła przychodów
z zysków kapitałowych, jak i pozostałych przychodów;
- art. 15 ust. 1 w zw. z art. 7b u.p.d.o.p. przez ich błędną wykładnię
i w konsekwencji nieprawidłową ocenę możliwości zastosowania do stanu faktycznego opisanego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, na skutek uznania przez sąd, że nieprawidłowe jest stanowisko organu, zgodnie z którym koszty związane z nabyciem udziałów powinny być w rozpatrywanym przypadku alokowane w całości do źródła "zyski kapitałowe".
W związku z powyższym organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie od strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Skarżąca spółka nie wniosła odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
W sytuacji, gdy autor skargi kasacyjnej zarzuca naruszenie zarówno prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, co do zasady należy
w pierwszej kolejności ocenić zarzuty dotyczące prawa procesowego. Jednakże
w niektórych sprawach, to właśnie właściwa wykładnia przepisów prawa materialnego wyznacza zakres niezbędnego postępowania. Tak jest również
w rozpatrywanej sprawie.
Istota sporu dotyczy bowiem możliwości zaliczenia wskazanych we wniosku wydatków, tj. kosztów prawnych, doradczych, konsultingowych oraz kosztów finansowych, za pomocą klucza przychodowego określonego w art. 15 ust. 2 w zw.
z ust. 2b u.p.d.o.p. proporcjonalnie zarówno do źródła przychodów z zysków kapitałowych, jak i pozostałych przychodów. Innymi słowy, sporna jest kwestia czy opisane w stanie faktycznym wydatki stanowią koszty pośrednie uzyskania przychodów, które powinny być alokowane zarówno do źródła przychodów z zysków kapitałowych oraz do przychodów z innych źródeł, które powinny być dzielone pomiędzy obydwa źródła przychodów kluczem przychodowym, tj. w takim stosunku, w jakim pozostają osiągnięte w roku podatkowym przychody z danego źródła przychodów w ogólnej kwocie przychodów, a także czy ponoszone w przyszłości koszty finansowe stanowią koszty pośrednie uzyskania przychodów, które powinny być alokowane zarówno do źródła przychodów z zysków kapitałowych oraz do przychodów z innych źródeł, które powinny być dzielone pomiędzy obydwa źródła przychodów kluczem przychodowym.
Organ w skardze kasacyjnej stwierdził, że wydatki, które wskazała we wniosku skarżąca poniesione zostały w związku z nabyciem udziałów w J. sp. z o.o. (dalej: "spółka"), a więc mają one związek z przychodami kwalifikowanymi od 1 stycznia 2018 r., jako przychody z zysków kapitałowych. Powinny być zatem zaliczane do kosztów uzyskania przychodu z tego samego źródła, tj. z zysków kapitałowych – zgodnie z art. 7b u.p.d.o.p. W ocenie organu w sprawie nie można zastosować proporcji alokowania kosztów do dwóch źródeł przychodów, gdyż przedstawione wydatki odnoszą się jedynie do transakcji jaką jest nabycie udziałów w spółce i nie można odnosić ich do przychodów z pozostałych źródeł. Dlatego też skarżąca nie ma możliwości zastosowania dyspozycji przepisów art. 15 ust. 2b w zw. z art. 15 ust. 2 u.p.d.o.p.
Odmiennego zdania jest skarżąca i sąd pierwszej instancji, który kontrolował wydaną indywidualną interpretację. W ich ocenie wymienione we wniosku wydatki, które mają efektywnie związek ze wszystkimi przychodami skarżącej, tj.
z przychodami ze źródła pozostałe przychody oraz przychodami kapitałowymi należy powiązać odpowiednio ze źródłami przychodów: "zyski kapitałowe" i "inne źródła". Prowadzi to do konkluzji, że na podstawie art. 15 ust. 2b u.p.d.o.p., określone we wniosku koszty powinny być alokowane do obydwu źródeł przychodów odpowiednio - według klucza przychodowego (wyliczonego jako stosunek odpowiednio łącznych przychodów ze źródła zysków kapitałowych osiągniętych przez skarżącą w ogólnej kwocie przychodów uzyskanych przez skarżącą oraz łącznych przychodów z "innych źródeł" osiągniętych przez skarżącą w ogólnej kwocie przychodów). W przypadku braku przychodów ze źródeł kapitałowych całość wydatków będzie alokowana do przychodów z innych źródeł niż zyski kapitałowe.
Stanowisko to podziela Naczelny Sąd Administracyjny wskazując, że zarysowana powyżej problematyka była już przedmiotem rozstrzygnięć Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in. w wyrokach: z 29 lipca 2021 r, sygn. akt II FSK 37/19, z 20 lipca 2021 r., sygn. akt II FSK 2627/20, z 24 marca 2022 r., sygn. akt II FSK 1695/20, z 14 lutego 2023r., sygn. akt II FSK 1969/20, z 28 maja 2024r., sygn. akt II FSK 42/24, z 24 października 2024 r., sygn. akt II FSK 140/22, z 10 października 2024 r., sygn. akt II FSK 90/22. W związku z tym przedstawiona w uzasadnieniu argumentacja jest zbieżna z tą, która jest prezentowana w powołanych wyrokach.
Tytułem wstępu wyjaśnić należy, że od 1 stycznia 2018 r. przedmiot opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych stanowi suma dochodów cząstkowych - dochodu osiągniętego z zysków kapitałowych oraz dochodu osiągniętego z innych źródeł dochodu (art. 7 ust. 1 u.p.d.o.p.). Dochodem jest różnica między sumą przychodów z danego źródła a sumą kosztów jego uzyskania (art. 7 ust. 2 u.p.d.o.p.). Zmiana art. 7 ust. 1 u.p.d.o.p. nie spowodowała zmiany art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. Nadal kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione
w celu osiągnięcia przychodów, zabezpieczenia lub zachowania źródła przychodów. Ustawodawca nadal też odróżnia koszty bezpośrednio związane z przychodami oraz koszty inne niż bezpośrednio związane z przychodami (art. 15 ust. 4 u.p.d.o.p.).
Pierwsze z nich można połączyć z konkretnym przychodem. Koszty niezwiązane bezpośrednio z przychodem ponoszone są zwykle w celu zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów.
Wraz ze zmianą art. 7 ust. 1 u.p.d.o.p. ustawodawca dodał art. 15 ust. 2b u.p.d.o.p. Zgodnie z tym przepisem w przypadku, gdy podatnik uzyskuje przychody z zysków kapitałowych oraz przychody z innych źródeł przychodów, przepisy ust. 2 i 2a stosuje się także do przypisywania do każdego z tych źródeł kosztów innych niż bezpośrednio związane z przychodami. Wprowadzenie tego przepisu było konieczne z uwagi na zmianę przedmiotu opodatkowania
i wprowadzenie obowiązku obliczania dochodu odrębnie dla każdego z dwóch wymienionych w art. 7 ust. 1 u.p.d.o.p. źródeł. Przepis ten, jak wprost wynika z jego treści, ma zastosowanie tylko do kosztów innych niż bezpośrednio związane
z przychodami, a zatem do tych, których nie można powiązać wprost z konkretnymi przychodami i do tych podatników, którzy osiągają przychody z obu źródeł. Art. 15 ust. 2 u.p.d.o.p., do którego stosowania odsyła art. 15 ust. 2b u.p.d.o.p. stanowi, że jeżeli podatnik ponosi koszty uzyskania przychodów ze źródeł, z których dochody podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym, oraz koszty związane
z przychodami ze źródeł, z których dochody nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym lub są zwolnione z podatku dochodowego, a nie jest możliwe przypisanie danych kosztów do źródła przychodów, koszty ustala się w takim stosunku, w jakim pozostają osiągnięte w roku podatkowym przychody z tych źródeł w ogólnej kwocie przychodów. Przepis art. 7 ust. 3 pkt 3 u.p.d.o.p. stosuje się odpowiednio. Z kolei art. 15 ust. 2a u.p.d.o.p. stanowi, że zasadę, o której mowa w ust. 2, stosuje się również w przypadku, gdy podatnik ponosi koszty uzyskania przychodów ze źródeł, z których część dochodów nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym albo jest zwolniona z tego opodatkowania; w takim przypadku przepis art. 7 ust. 3 pkt 3 u.p.d.o.p. stosuje się odpowiednio.
Z powołanych przepisów wynikają zatem następujące wnioski:
- każdy koszt powinien być najpierw oceniony pod kątem celu jego poniesienia (osiągnięcia przychodu, zabezpieczenia lub zachowania źródła przychodów); cel poniesienia wydatku powinien być badany na moment jego poniesienia, już wówczas powinno istnieć uzasadnione racjonalnie przypuszczenie, że poniesienie kosztu przyczyni się do powstania przychodu, zabezpieczenia lub zachowania źródła przychodu;
- jeśli cel jego poniesienia jest jednym z celów wskazanych w art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., jednocześnie nie został on wymieniony w art. 16 ust. 1 u.p.d.o.p. i został faktycznie poniesiony, należy ustalić, czy został on poniesiony w celu uzyskania przychodów z jednego ze źródeł przychodów;
- jeżeli możliwe jest ustalenie jednego źródła przychodów, które mają być osiągnięte poprzez poniesienie danego kosztu, koszty te należy przypisać wyłącznie do tego źródła;
- jeżeli kosztu, o którym mowa w art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. nie można przypisać tylko do konkretnych przychodów, podatnik powinien dokonać alokacji kosztu, zgodnie
z zasadami wskazanymi w art. 15 ust. 2, ust. 2a, ust. 2b u.p.d.o.p., przy czym:
- zasada uregulowana w art. 15 ust. 2 odnosi się zarówno do kosztów bezpośrednio związanych z przychodem, jak i kosztów innych niż bezpośrednio związanych
z przychodem, których nie można przypisać do konkretnego źródła w sytuacji, gdy podatnik osiąga w danym roku podatkowym dochody opodatkowane, niepodlegające opodatkowaniu i dochody zwolnione od opodatkowania;
- zasada uregulowana w art. 15 ust. 2a odnosi się do sytuacji, gdy w ramach jednego źródła przychodów podatnik osiąga dochody opodatkowane i zwolnione,
a konkretnych kosztów nie można powiązać wyłącznie z jednym z tych strumieni dochodów;
- zasada uregulowana w art. 15 ust. 2b odnosi się wyłącznie do kosztów innych niż bezpośrednio związane z przychodem i tylko do podatników, którzy osiągają dochody z obu źródeł przychodów wskazanych w art. 7 ust. 1 u.p.d.o.p.
Ostatnia zasada została wprowadzona jednocześnie ze zmianą przedmiotu opodatkowania podatkiem od osób prawnych i określeniem tego przedmiotu jako sumy dochodów cząstkowych. Ustawodawca zdawał sobie niewątpliwie sprawę, że wyodrębnienie dwóch źródeł u jednego podmiotu może powodować problemy
z przypisaniem kosztów innych niż bezpośrednio związane z przychodem do jednego źródła, czyli z zysków kapitałowych oraz z innych źródeł przychodów. Wprowadzając zasadę alokacji tego rodzaju kosztów proporcjonalnie do przychodów z każdego z dwóch źródeł jednocześnie realizował zakładany cel nowelizacji, jakim było uszczelnienie systemu podatkowego i ograniczenie możliwości optymalizacji podatkowych poprzez zmniejszanie ogólnego dochodu stratami lub niższymi przychodami (z uwagi na znaczące koszty ich uzyskania) z jednego segmentu działalności.
Analizując przywołane przepisy Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że nie ma racji skarżący kasacyjnie organ, iż cel poniesienia wydatku, założony przez podatnika przy jego poniesieniu, nie ma znaczenia dla oceny, czy dany koszt stanowi koszt uzyskania przychodu z danego źródła i czy można go powiązać z konkretnym źródłem przychodu.
Odnosząc się do kwalifikacji kosztowej wydatków wskazanych we wniosku związanych z nabyciem udziałów w spółce, Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska przedstawionego w skardze kasacyjnej, że koszty pośrednio związane z przychodami, ponoszone w związku z wydatkami takimi jak nabycie akcji lub udziałów, które ze swej istoty w przyszłości mogą przynieść przychody zaliczane do wskazanych w art. 7b u.p.d.o.p. zysków kapitałowych, zawsze i bezwzględnie należy kwalifikować jako koszty uzyskania przychodów ze źródła – zyski kapitałowe.
Przesłanką do takiej kwalifikacji kosztów związanych z nabyciem udziałów (akcji) nie może być samo wskazanie przez ustawodawcę w art. 7b u.p.d.o.p. przychodów, których uzyskanie może nastąpić tylko po wcześniejszym nabyciu akcji lub udziałów, czyli np. przychodów ze sprzedaży akcji lub udziałów, z dywidend,
z odsetek udzielonych spółce, z umorzenia akcji lub udziałów. Wniosek ten jest uzasadniony okolicznością, że praktyka związana z obrotem gospodarczym wskazuje, że nabycie akcji lub udziałów oprócz tego, że może być dokonane w celu uzyskiwania przychodów kapitałowych, wskazanych w art. 7b u.p.d.o.p., to może także zostać dokonane równocześnie w innym celu. Ten inny cel może zaś dotyczyć działalności gospodarczej (tzw. operacyjnej), którą prowadzi podmiot nabywający akcje lub udziały, która to działalność jest nakierowana na uzyskiwanie innych przychodów niż przychody z zysków kapitałowych.
W warunkach rozpoznawanej sprawy celem podjętej akwizycji, jak i ogólnie całokształtu działalności skarżącej jako jednego z najbardziej rozpoznawalnych producentów soków i napojów, było i jest uzyskiwanie przychodów w przeważającej części z operacyjnej działalności gospodarczej, a jedynie ewentualnie dodatkowo
i ubocznie przychodów z zysków kapitałowych, np. w postaci dywidend. Jak wskazano w stanie faktycznym wniosku, skarżąca nie jest typową spółką holdingową, gdyż jest podmiotem prowadzącym przede wszystkim działalność operacyjną (produkcyjno-dystrybucyjną). Także nabycie udziałów spółki miało na celu rozwój działalności operacyjnej poprzez zwiększenie oferty produktowej, m.in. rozbudowanie portfolio produktowego, zwiększenie zasięgów dotarcia do nowych odbiorców i rynków, a w efekcie generowanie przychodów z działalności operacyjnej. Jak wskazano w opisanym stanie faktycznym, skarżąca jest spółką należąca do portfela inwestycyjnego zagranicznego funduszu i jako taka ma na celu generowanie jak najwyższych przychodów (zysków) z działalności operacyjnej (źródła przychodów innego niż zyski kapitałowe), w związku z czym podejmowane działania inwestycyjne, w tym akwizycja udziałów innej spółki, również mają to na celu.
W ramach tego rodzaju działań możliwe jest osiąganie różnorodnych celów gospodarczych, jak np. uzyskiwanie know how, wkraczanie na nowe rynki, uzyskiwanie kontroli nad podmiotami współpracującymi lub konkurującymi. Nabycie usług prawnych, w tym związanych z przeprowadzonym w przejmowanym podmiocie prawnego due diligence służy nie tylko podjęciu prawidłowej decyzji o nabyciu akcji lub udziałów, ale także zabezpieczeniu źródła przychodów z działalności operacyjnej. Pozwala bowiem na poznanie sytuacji podmiotu, którego udziały lub akcje mają być zakupione i uniknięcie ryzyka wadliwego wyboru partnera biznesowego.
W świetle powyższych rozważań, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sama okoliczność, że nabycie akcji lub udziałów potencjalnie może przynosić wskazane w art. 7b u.p.d.o.p. zyski kapitałowe, w sposób oczywisty jest niewystarczającą przesłanką do uznania, że wszystkie wydatki związane
z nabyciem akcji lub udziałów należy kwalifikować jako wydatki, które mogą być poddane kwalifikacji pod kątem uznania tylko za koszt uzyskania zysków kapitałowych i które nie mogą być kosztem uzyskania pozostałych przychodów niebędących zyskami kapitałowymi w rozumieniu tego przepisu W takiej sytuacji wydatki związane z nabyciem akcji lub udziałów, inne niż wskazane w art. 16 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.p., mogą być kwalifikowane na podstawie art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. jako koszty uzyskania przychodów z działalności niestanowiącej zysków kapitałowych,
o których mowa w art. 7b u.p.d.o.p., obejmującej działalność gospodarczą nabywcy akcji lub udziałów.
Zarzuty materialnoprawne skargi kasacyjnej okazały się zatem niezasadne, gdyż zakup udziałów spółki służący osiągnięciu celu w postaci uzyskania przychodów z innych źródeł niż zyski kapitałowe lub w celu zachowania albo zabezpieczenia innych źródeł przychodów, uprawnia skarżącą - stosownie do art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. - do zaliczenia kosztów transakcyjnych, do kosztów uzyskania przychodów z innych źródeł. Sama okoliczność, że w wyniku zakupu udziałów (akcji) podatnik w przyszłości może osiągnąć przychód wskazany w art. 7b ust. 1 pkt 3 lit. a u.p.d.o.p., nie jest przesłanką wystarczającą do uznania, że wymienione we wniosku wydatki związane z zakupem udziałów (akcji) mogą być uznane za koszt uzyskania przychodów z zysków kapitałowych, bez prawa uznania ich za koszt uzyskania przychodów z innych źródeł, nawet wtedy, gdy zakup udziałów (akcji) miał służyć osiąganiu przychodów z tego źródła. Reasumując stwierdzić należy, że jeżeli wydatki związane z nabyciem udziałów poniesione zostały w celu zwiększenia przychodu
z działalności operacyjnej i ocena możliwości wpływu poniesienia tychże kosztów na osiągnięcie tego przychodu jest realna, to istnieje związek pomiędzy tymi kosztami
a źródłem przychodu innym niż zyski kapitałowe. W takiej sytuacji wydatki dotyczące szeroko rozumianych (opisanych we wniosku) kosztów usług prawnych, doradczych, konsultingowych, finansowych należy zaliczyć do kosztów pośrednich i alokować je proporcjonalnie, z uwzględnieniem stosownego klucza przychodowego określonego w art. 15 ust. 2 u.p.d.o.p., odpowiednio do dwóch źródeł przychodów (zysków kapitałowych i innych źródeł przychodów).
Tym samym za nieuprawnione należy uznać arbitralne przyjęcie przez organ, że wszelkie koszty związane z nabyciem udziałów lub akcji powinny być alokowane tylko i wyłącznie do źródła zysków kapitałowych.
Skoro sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 15 ust. 2 i ust. 2b u.p.d.o.p., a bezsporna jest możliwość zastosowania tego przepisu na tle okoliczności faktycznych przedstawionych we wniosku o wydanie interpretacji, to za chybione należało uznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania o charakterze wynikowym, tj. art. 146 § 1 i art. 151 oraz art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi i standardy, o których stanowi art. 141 § 4 p.p.s.a. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, zrelacjonowano sformułowane
w skardze zarzuty oraz wskazano podstawę prawną uchylenia zaskarżonej interpretacji indywidualnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyczerpująco wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia, odniósł się również do stanowiska prezentowanego przez organ. Sam fakt, że uznał stanowisko organu za nietrafne, nie oznacza, że dopuścił się naruszenia ww. przepisu. Sąd przedstawił wyczerpującą argumentację dotyczącą zaistniałego w sprawie problemu prawnego. W treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku zawarto dokładne wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w sposób umożliwiający dokonanie kontroli instancyjnej.
W konsekwencji, nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów dotyczących naruszenia prawa procesowego i materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzekł na podstawie art. 204 pkt 2, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 1687).

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę