II FSK 1697/20

Naczelny Sąd Administracyjny2023-02-14
NSApodatkoweWysokansa
podatek dochodowy od osób prawnychkoszty uzyskania przychodówodszkodowanierozwiązanie umowy o pracęochrona przedemerytalnaporozumienie stronracjonalność ekonomicznazachowanie źródła przychodówNSA

NSA orzekł, że odszkodowanie wypłacone pracownikowi w związku z rozwiązaniem umowy o pracę za porozumieniem stron, mimo okresu ochronnego, może stanowić koszt uzyskania przychodu, jeśli jest ekonomicznie uzasadnione i prowadzi do oszczędności.

Spółka L. sp. z o.o. zapytała o możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów odszkodowania wypłaconego pracownikowi w związku z rozwiązaniem umowy o pracę za porozumieniem stron, który był chroniony przed wypowiedzeniem. Spółka argumentowała, że odszkodowanie było niższe niż potencjalne wynagrodzenie do wieku emerytalnego i stanowiło ekonomicznie uzasadniony wydatek. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, że wydatek nie służył uzyskaniu ani zabezpieczeniu przychodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił interpretację organu, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że takie odszkodowanie może być kosztem uzyskania przychodu, jeśli jest racjonalne i prowadzi do oszczędności.

Sprawa dotyczyła możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kwoty odszkodowania wypłaconego pracownikowi przez L. sp. z o.o. w związku z rozwiązaniem umowy o pracę za porozumieniem stron. Pracownik był chroniony przed wypowiedzeniem ze względu na zbliżający się wiek emerytalny. Spółka argumentowała, że likwidacja jego stanowiska i wypłata odszkodowania, które było niższe niż potencjalne wynagrodzenie do końca okresu ochronnego, była ekonomicznie uzasadniona i miała na celu zachowanie źródła przychodów poprzez zmniejszenie kosztów. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej odmówił zaliczenia odszkodowania do kosztów, uznając, że nie służy ono uzyskaniu ani zabezpieczeniu przychodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił tę interpretację, uznając działania spółki za racjonalne. Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając skargę kasacyjną organu, potwierdził, że wydatek ten może stanowić koszt uzyskania przychodu. Sąd podkreślił, że koszty poniesione w celu zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów obejmują również działania racjonalne ekonomicznie, które prowadzą do zmniejszenia wydatków lub oszczędności, nawet jeśli nie przekładają się bezpośrednio na wzrost przychodu. Sąd odwołał się do utrwalonej linii orzeczniczej NSA, zgodnie z którą przedsiębiorca, działając w warunkach rynkowych, musi podejmować racjonalne decyzje ekonomiczne, a koszty z tym związane mogą być zaliczane do kosztów uzyskania przychodów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, odszkodowanie wypłacone pracownikowi na mocy porozumienia, jeśli jest ekonomicznie uzasadnione i prowadzi do oszczędności lub zachowania źródła przychodów, może zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wydatek na odszkodowanie był racjonalny ekonomicznie, ponieważ jego wysokość była niższa niż potencjalne wynagrodzenie do końca okresu ochronnego i okresu wypowiedzenia. Działanie to służyło zmniejszeniu globalnych kosztów działalności i tym samym zachowaniu lub zabezpieczeniu źródła przychodów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (2)

Główne

u.p.d.o.p. art. 15 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Koszty uzyskania przychodów to koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów. Obejmuje to również racjonalne ekonomicznie działania zmierzające do obniżenia wydatków i oszczędności.

Pomocnicze

K.p. art. 39

Kodeks Pracy

Argumenty

Skuteczne argumenty

Odszkodowanie wypłacone pracownikowi w związku z rozwiązaniem umowy o pracę za porozumieniem stron, mimo okresu ochronnego, jest ekonomicznie uzasadnione, ponieważ jego wysokość jest niższa niż potencjalne wynagrodzenie do końca okresu ochronnego i okresu wypowiedzenia. Wydatek na odszkodowanie służy zmniejszeniu globalnych kosztów działalności i tym samym zachowaniu lub zabezpieczeniu źródła przychodów. Działania przedsiębiorcy, w tym ponoszenie kosztów w celu oszczędności i zmniejszenia wydatków, są racjonalne i mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.

Odrzucone argumenty

Odszkodowanie wypłacone pracownikowi nie spełnia przesłanki celowości z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., ponieważ nie służy bezpośrednio osiągnięciu przychodu ani zachowaniu lub zabezpieczeniu źródła przychodów.

Godne uwagi sformułowania

Koszty uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów. Podejmowane przez przedsiębiorcę działania nie powinny być rozpatrywane w odseparowaniu od całokształtu jego działalności gospodarczej. Działania te mogą również polegać na dokonywaniu określonych oszczędności, zmniejszeniu kosztów i wydatków, minimalizowaniu strat z określonych segmentów działalności, czy też eliminowaniu nieopłacalnych przedsięwzięć.

Skład orzekający

Agnieszka Olesińska

sprawozdawca

Antoni Hanusz

członek

Jan Rudowski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków związanych z rozwiązaniem stosunku pracy za porozumieniem stron, zwłaszcza w kontekście racjonalności ekonomicznej i zachowania źródła przychodów."

Ograniczenia: Stosowanie do sytuacji, gdzie wydatek jest ekonomicznie uzasadniony i prowadzi do oszczędności, a nie jest jedynie próbą obejścia przepisów prawa pracy lub ukrycia innych kosztów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia kosztów uzyskania przychodów w kontekście relacji pracowniczych, z interesującym aspektem ekonomicznej racjonalności działań firmy w obliczu ochrony pracowniczej.

Czy odszkodowanie dla pracownika to koszt firmy? NSA wyjaśnia!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 1697/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-02-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-08-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Olesińska /sprawozdawca/
Antoni Hanusz
Jan Rudowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób prawnych
Sygn. powiązane
III SA/Wa 626/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-11-19
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1036
art. 15 ust. 1
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Rudowski Sędziowie Sędzia NSA Antoni Hanusz Sędzia WSA del. Agnieszka Olesińska (spr.) Protokolant Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2019 r. sygn. akt III SA/Wa 626/19 w sprawie ze skargi L. sp. z o.o. z siedzibą w P. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 7 stycznia 2019 r. nr 0114-KDIP2-1.4010.493.2018.1.MR w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz L. sp. z o.o. z siedzibą w P. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
|II FSK 1697/20 | |
UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 listopada 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 626/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi L. sp. z o.o. z siedziba w P. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 7 stycznia 2019 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych uchylił zaskarżoną indywidualną interpretację.
Z uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji wynika, że L. (dalej zwana "Skarżącą" lub "Spółką") złożyła wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu kwoty wypłaconego na rzecz Pracownika odszkodowania w związku z zakończeniem współpracy ze Spółką oraz z tytułu zaspokojenia wszelkich roszczeń.
Skarżąca opisując stan faktyczny we wniosku wskazała, że jest producentem odzieży, między innymi spodni dżinsowych. Posiada własny zakład produkcyjny w P. Spółka w 2003 r. zawarła z osobą fizyczną/Panią D. G. ("Pracownik") umowę o pracę na czas nieokreślony, ostatnio na stanowisku General Manager Eastern Europę. W wyniku zmian organizacyjnych w Grupie. stanowisko zajmowane przez Pracownika zostało zlikwidowane, a Spółka nie miała możliwości zaoferowania tej osobie innego stanowiska pracy. W związku z powyższym powstała konieczność rozwiązania umowy o pracę z Pracownikiem. Rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem przez Spółkę było niemożliwe ze względu na fakt, że Pracownik od 1 października 2017 r. (data wejścia w życie przepisów zmieniających wiek emerytalny) korzystał ze szczególnej ochrony przed wypowiedzeniem umowy o pracę na podstawie art. 39 Kodeksu Pracy ("K.p."). W związku z powyższym Spółka podjęła negocjacje z Pracownikiem w celu zawarcia porozumienia o rozwiązaniu umowy o pracę.
Na stanowisku zajmowanym przez Pracownika nie został zatrudniony inny pracownik, natomiast część zakresu obowiązków przejęła inna osoba ("Manager"), z którą Spółka zawarła kontrakt menadżerski (umowę cywilnoprawną) w lutym 2018 r. Zakres obowiązków Managera i Pracownika nie są przy tym tożsame. Manager jest odpowiedzialny za obszar tzw. "East Cluster" obejmujący obszar Europy Centralnej i Wschodniej, Turcji, Grecji, Rosji, a Pracownik był odpowiedzialny za obszar Europy Wschodniej.
Spółka zawarła porozumienie z Pracownikiem o rozwiązaniu umowy o pracę, na mocy którego Pracownik otrzymał odszkodowanie w związku z zakończeniem współpracy ze Spółką oraz z tytułu zaspokojenia wszelkich roszczeń. Przy ustalaniu kwoty odszkodowania uwzględniono okoliczność, iż w przypadku dalszego zatrudnienia Pracownika, przysługiwałoby mu co najmniej wynagrodzenie zasadnicze do osiągnięcia wieku emerytalnego oraz wynagrodzenie za okres wypowiedzenia. Licząc od grudnia 2017 r. (porozumienie zostało zawarte w listopadzie 2017 r.), oznacza to, że gdyby nie zaszły żadne nadzwyczajne okoliczności (np. długotrwała choroba dłuższa niż okres pobierania wynagrodzenia i zasiłku chorobowego, śmierć) Pracownik mógł liczyć na wynagrodzenie zasadnicze za co najmniej 47 miesięcy. Tymczasem strony uzgodniły odszkodowanie w wysokości odpowiadającej wartości wynagrodzenia za około 30 miesięcy zatrudnienia.
W związku z powyższym Skarżąca zapytała: Czy kwota wypłaconego na rzecz Pracownika odszkodowania w związku z zakończeniem współpracy ze Spółką oraz z tytułu zaspokojenia wszelkich roszczeń będzie mogła zostać zaliczona do kosztów uzyskania przychodów przez Spółkę?
Zdaniem Spółki należy uznać, że odszkodowanie w opisanym stanie zaistniałego zdarzenia powinno podlegać regulacjom zawartym w art. 15 u.p.d.o.p. Spółka argumentowała, że koszty poniesione w celu zachowania źródła przychodów to takie koszty, które poniesione zostały, aby przychody z danego źródła przychodów w dalszym ciągu występowały w nienaruszonym stanie oraz aby takie źródło w ogóle dalej istniało. W przekonaniu Spółki zawarcie Porozumienia rozwiązującego umowę o pracę z Pracownikiem pozwala bowiem obniżyć koszty działalności w przedziale czasowym od dnia rozwiązania umowy o pracę do dnia, do którego umowa ta mogłaby maksymalnie obowiązywać ze względu na przepisy Kodeksu pracy. W związku z powyższym uznała, że zapłacone Pracownikowi odszkodowanie w opisanym stanie faktycznym stanowi dla Spółki koszt uzyskania przychodu, o którym mowa wart. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. Odszkodowanie wypłacone Pracownikowi służy zmniejszeniu, w okresie od listopada 2017 r. do końca okresu wynikającego z ochrony przedemerytalnej, obciążeń finansowych z tytułu wynagrodzenia pracownika, co pozwala uznać podjętą przez Spółkę decyzję o przedterminowym zakończeniu umowy o pracę oraz o zawarciu porozumienia (skutkującego wypłatą odszkodowania) za uzasadnioną ze względów ekonomicznych, a zatem można stwierdzić, że uzasadnioną w kontekście zabezpieczenia źródeł przychodów.
Zaskarżoną interpretacją indywidualną z dnia 7 stycznia 2019 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdził, że stanowisko strony skarżącej przedstawione we wniosku o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu kwoty wypłaconego na rzecz pracownika odszkodowania w związku z zakończeniem współpracy ze Spółką oraz z tytułu zaspokojenia wszelkich roszczeń. Stanowisko Skarżącej opierało się na założeniu, że wydatki poniesione w związku z wypłatą odszkodowania przy rozwiązaniu umowy o pracę za porozumieniem stron – odszkodowanie wypłacone w związku z zakończeniem współpracy ze Spółką oraz z tytułu zaspokojenia wszelkich roszczeń Pracownika wobec Spółki – stanowi w całości koszt uzyskania przychodów. W ocenie organu, celem poniesionego przez Spółkę wydatku na rzecz byłego pracownika, zaspokajającego roszczenie w zakresie odszkodowania związanego z rozwiązaniem stosunku pracy – nie jest uzyskanie przychodu ani zachowanie lub zabezpieczenie źródła przychodów. Celem dokonania powyższej płatności na rzecz byłego pracownika jest zwolnienie Spółki z zobowiązania i nie przynosi jej żadnego przychodu. Kwota "odszkodowania" – mimo że wynika z wcześniej łączących strony stosunków pracy – nie jest wypłaconym zaległym wynagrodzeniem pracownika, ale swoistą konsekwencją określonych działań Spółki, skutkami którego nie można obciążać budżetu państwa poprzez obniżenie podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. W przekonaniu Dyrektora nie można uznać, że odszkodowanie wypłacone byłemu pracownikowi, zawarte na mocy porozumienia Spółki z Pracownikiem, spełnia przesłankę celowości, której wystąpienie jest niezbędne dla uznania wydatku za koszt uzyskania przychodów.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1036, ze zm., dalej: u.p.d.o.p.) przez dopuszczenie się błędu wykładni prowadzącego do uznania, że celem wypłaty pracownikowi odszkodowania z tytułu rozwiązania umowy o pracę nie było osiągnięcie przychodu lub zachowanie albo zabezpieczenie źródła przychodu, a tym samym uznanie, że poniesiony wydatek nie stanowi dla Spółki kosztów uzyskania przychodów.
Powołanym na wstępie wyrokiem WSA w Warszawie uchylił zaskarżoną indywidualną interpretację. Zdaniem Sądu I instancji za w pełni racjonalne należy uznać działania restrukturyzacyjne skutkujące likwidacją kierowniczego stanowiska zajmowanego przez pracownika i przejęciem tych obowiązków przez innego managera odpowiedzialnego za większy obszar geograficzny. W konsekwencji rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron z pracownikiem w okresie ochronnym za odszkodowaniem, którego wysokość jest znacznie niższa niż suma wynagrodzeń miesięcznych należnych pracownikowi za okres, w którym pozostaje on pod ochroną jest działaniem racjonalnym i wypłacone pracownikowi odszkodowanie należy uznać za wydatek poniesiony w celu zmniejszenia – ujmowanych globalnie – kosztów i wydatków. Jak wskazała bowiem Skarżąca zawarcie porozumienia rozwiązującego umowę o pracę z pracownikiem pozwoliło obniżyć koszty działalności w przedziale czasowym od dnia rozwiązania umowy o pracę do dnia, do którego umowa ta mogłaby formalnie obowiązywać (wypłacona kwota odszkodowania była niższa niż suma świadczeń, jakie pracownik otrzymałby do końca okresu ochronnego i okresu wypowiedzenia). Tym samym to odszkodowanie należy uznać za wydatek mający na celu zachowanie i zabezpieczenie źródła przychodów jakim jest prowadzenie działalności gospodarczej w jej całokształcie. Skarżąca będzie bowiem w dalszym ciągu prowadzić działalność gospodarczą (po zrestrukturyzowaniu brak będzie stanowiska pracy zajmowanego uprzednio przez pracownika), a co za tym idzie należy uznać, że poniesienie przedmiotowego odszkodowania jest kosztem objętym normą z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. – jako koszt poniesiony w celu zachowania i zabezpieczenia źródła przychodów. Wyrok ten w całości dostępny jest na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ (CBOSA).
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku pełnomocnik organu wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, a także o zasądzenie od skarżącej spółki na rzecz organu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych i o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zrzucono naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i konsekwencji – niewłaściwe zastosowanie art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. przez uznanie przez sąd, że w warunkach niniejszej sprawy wypłacona na mocy zawartego porozumienia kwota odszkodowania może stanowić koszt uzyskania lub zabezpieczenia źródła przychodu wnioskodawcy, gdy tymczasem właściwa subsumpcja przedstawionego we wniosku stanu faktycznego winna doprowadzić sąd do wniosku, że dokonana wypłata nie tworzy ani też nie zabezpiecza żadnego źródła przychodów i tym samym nie może być zaliczona do kosztów jego uzyskania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna wniesiona w imieniu organu podatkowego nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.
Analiza akt sprawy wskazuje, że nie występują określone w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania, zatem Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przytoczonymi przez stronę skarżącą podstawami kasacyjnymi i ich uzasadnieniem, zgodnie z art. 183 § 1 i art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Z uwagi na treść rozstrzygnięcia uzasadnienie wyroku ogranicza się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, stosownie do art. 193 zdanie drugie P.p.s.a.
Istota sporu dotyczy możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów odszkodowania wypłaconego przez Spółkę Pracownikowi na podstawie zawartego z nim porozumienia, w związku z rozwiązaniem stosunku pracy z Pracownikiem pozostającym w okresie ochronnym ze względu na zbliżające się osiągnięcie wieku emerytalnego. Spółka uznała za właściwe rozwiązać umowę o pracę w związku z dokonanymi zmianami restrukturyzacyjnymi, skutkiem których zlikwidowane zostało stanowisko pracy zajmowane przez będącego w okresie ochronnym przed wypowiedzeniem Pracownika.
Jak podano we wniosku, wydatki z tytułu wypłaconego na rzecz tego Pracownika odszkodowania były niższe niż potencjalnie należne temu Pracownikowi wynagrodzenie w sytuacji jego dalszego zatrudnienia do osiągnięcia wieku emerytalnego i przez okres wypowiedzenia.
Zdaniem Organu Skarżącej nie przysługuje w tym przypadku prawo do zaliczenia wskazanej kwoty do kosztów uzyskania przychodów – odszkodowanie to nie spełnia bowiem określonej w art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. przesłanki celowości (jako kosztu poniesionego w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów). Skarżąca uważając, że przesłanka celowości jest spełniona, złożyła skargę do sądu, a sąd pierwszej instancji przyznał jej rację.
W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku zarzucono naruszenie prawa materialnego tj. art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. Zdaniem organu sporny wydatek nie tworzy ani też nie zabezpiecza żadnego źródła przychodów i tym samym nie może być zaliczona do kosztów jego uzyskania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut ten jest bezzasadny.
Kosztami uzyskania przychodów w świetle art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust.1.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości to, że sporny wydatek pozostawał w związku z prowadzoną przez Skarżącą działalnością gospodarczą. Co więcej, Skarżąca podała przekonujące argumenty wskazujące na ekonomiczną racjonalność poniesionego wydatku. Ta ekonomiczna racjonalność nie została przez organ interpretacyjny podważona. Jak słusznie argumentuje sąd pierwszej instancji, podjęte przez Skarżącą wskazane działania (i związany z tym wydatek polegający na konieczności poniesienia wydatku na wypłatę uzgodnionego z Pracownikiem odszkodowania) służyło zmniejszaniu – ujmowanych globalnie – kosztów i wydatków Skarżącej. Obniżenie kosztów co prawda nie musi przełożyć się na zwiększenie przychodu (nie jest zatem działaniem "w celu osiągnięcia przychodu"), ale za to – przy założeniu niezmienności przychodu - przekłada się na zwiększenie dochodu. Jest to oczywiste w świetle podanego w opisie stanu faktycznego faktu, że wypłacone odszkodowanie jest niższe niż potencjalnie należne pracownikowi wynagrodzenie za cały okres zatrudnienia pozostały do osiągnięcia wieku emerytalnego. Stan faktyczny opisany we wniosku wskazuje na to, że wnioskodawca, podejmując decyzję o rozwiązaniu umowy o pracę na mocy porozumienia, i zapłacie odszkodowania, osiągnie dzięki temu więcej korzyści, bowiem pozwoli mu na uzyskanie większego w wartościach bezwzględnych dochodu, niż dochód, który osiągnąłby w przypadku, gdyby nadal płacił wynagrodzenie pracownikowi. Pozytywna kwalifikacja w zakresie kosztów uzyskania przychodów powinna dotyczyć nie tylko działania zmierzającego do powiększenia przychodów, ale także działania zmierzającego do obniżenia wydatków. W świetle wniosku o wydanie interpretacji, kwota odszkodowania stanowiła równowartość wynagrodzenia za około 30 miesięcy zatrudnienia, podczas gdy dalsze zatrudnianie Pracownika (nieuzasadnione z punktu widzenia Skarżącej) skutkowałoby koniecznością wypłaty wynagrodzenia temu pracownikowi przez okres co najmniej 47 miesięcy. Należy uznać, że wypłata uzgodnionego z Pracownikiem odszkodowania stanowiła działanie uzasadnione ekonomicznie, racjonalne i celowe. Wydatek należy postrzegać jako prowadzący do oszczędności, zmniejszenia przyszłych kosztów. Racjonalne jest stanowisko Skarżącej, że zawarcie porozumienia rozwiązującego umowę o pracę z Pracownikiem pozwoliło obniżyć koszty działalności Skarżącej w przedziale czasowym od dnia rozwiązania umowy o pracę do dnia, do którego umowa ta mogłaby formalnie obowiązywać.
Wydatek był zatem celowy dla zachowania źródła przychodu w prawidłowej kondycji, spełniając tym samym przesłankę z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. Ponadto, w realiach niniejszej sprawy zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęcie stanowiska organu prowadziłoby do – paradoksalnego i sprzecznego z celem regulacji Kodeksu pracy - obciążenia podatnika negatywnymi (na płaszczyźnie kosztów) skutkami płynącymi z tego, że nie rozwiązał stosunku pracy z pracownikiem wówczas, gdy nie rozpoczął się jeszcze okres jego ochrony przed wypowiedzeniem.
Sąd pierwszej instancji zasadnie odwołał się do poglądów wypowiadanych w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach, w których analizowane były pokrewne problemy dotyczące kwalifikacji wydatków do kosztów uzyskania przychodów. Słusznie WSA odwołał się do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2012 r., sygn. akt II FPS 2/12. Uchwała co prawda dotyczy straty z tytułu niezamortyzowanej wartości początkowej inwestycji w obcym środku trwałym, a zatem nie wiąże składu orzekającego w tej sprawie, jednak stanowisko w niej zawarte ma wymiar bardziej ogólny i Naczelny Sąd Administracyjny w pełni je podziela, podobnie jak uczynił to sąd pierwszej instancji. Zgodzić się zatem należy z kierunkiem rozumowania zaprezentowanym w uchwale, z którego wynika, że podejmowane przez przedsiębiorcę działania nie powinny być rozpatrywane w odseparowaniu od całokształtu jego działalności gospodarczej. Poszczególne przedsięwzięcia, jedne bardziej zyskowne, inne mniej lub wręcz deficytowe, składają się na ostateczny finansowo-ekonomiczny wynik podatnika. Działając w warunkach rynkowych podatnik musi podejmować racjonalne z jego punktu widzenia, oparte na ekonomicznych analizach i kalkulacjach, działania zmierzające do uzyskania możliwie największej efektywności ekonomicznej. Działania te mogą również polegać na dokonywaniu określonych oszczędności, zmniejszeniu kosztów i wydatków, minimalizowaniu strat z określonych segmentów działalności, czy też eliminowaniu nieopłacalnych przedsięwzięć. Gdyby podatnik działań takich nie podejmował, mógłby nie sprostać konkurencji a prowadzona przez niego działalność mogłaby stać się nierentowna i zacząć przynosić straty. Tym samym zagrożone byłoby źródło przychodów, jakim jest prowadzenie działalności gospodarczej w jej całokształcie. W tym sensie, co do zasady, każde tego rodzaju przedsięwzięcie zmierzające do zapobieżenia powstaniu takiej sytuacji, powinno być postrzegane jako prowadzące do zachowania bądź zabezpieczenia źródła przychodów, a związane z tym koszty, jako koszty uzyskania przychodów w rozumieniu art. 15 ust. 1.
Zasadnie też sąd pierwszej instancji przywołał pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 26 kwietnia 2019 roku, sygn. akt II FSK 1248/17, gdzie dopuszczono zakwalifikowanie do kosztów uzyskania przychodów wydatków z tytułu kar umownych i odszkodowań.
Odpowiednie odniesienie do realiów rozpatrywanej sprawy znajduje też stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 kwietnia 2018 roku, sygn. akt II FSK 871/16 na tle sprawy, w której pozytywnie dla podatnika przesądzono o dopuszczalności zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wypłaconej przez niego kwoty wynagrodzenia m.in. z tytułu wcześniejszego rozwiązania umowy najmu budynku w związku z podjętą decyzją o wygaszeniu wydziału produkcyjnego (z uwagi na spadek zamówień realizowanych przez podmiot). Sąd uznał wówczas, że "podejmując decyzję o przedterminowym rozwiązaniu umowy najmu hali produkcyjnej z zapleczem socjalnym i placem składowym z powodu likwidacji zakładu w R. kierowała się względami ekonomicznymi – wiedząc, że dalsze utrzymywanie nieruchomości generowałoby koszty, których ponoszenie nie doprowadziłoby do osiągnięcia zakładanych przychodów." Podobnej sytuacji (wcześniejszego rozwiązania umowy najmu i związanych z tym wydatków) dotyczył wyrok NSA z 22 stycznia 2020 r., II FSK 187/18.
Naczelny Sąd Administracyjny przyłącza się do wypracowanej linii orzecznictwa w wyżej przywołanych sprawach, jak również w wyrokach z 9 lipca 2019 r. (II FSK 2442/17) i z 27 marca 2019 r. (II FSK 292/16), z 6 lutego 2019 r., II FSK 259/17.
W konsekwencji za w pełni zasadne należy uznać stanowisko sądu pierwszej instancji, że wypłacone przez Skarżącą odszkodowanie na rzecz Pracownika w związku z zakończeniem współpracy ze Skarżącą oraz z tytułu zaspokojenia wszelkich roszczeń Pracownika wobec Skarżącej stanowi dla Skarżącej koszt uzyskania przychodu na podstawie art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.
W świetle powyższego zarzut skargi kasacyjnej odnoszący się do naruszenia art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. jest bezzasadny, dlatego skargę kasacyjną oddalono na podstawie art. 184 p.p.s.a. Tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz Skarżącej zasądzono kwotę 360 zł na podstawie art. 204 pkt 2 w związku z art. 205 § 2 i 4 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 2 pkt 1 i ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1687).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI