II FSK 1689/23Podatek dochodowy przedawnienie postępowanie karnoskarbowe interpretacja NSA
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną R. S.A. wniesioną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej dotyczącą podatku dochodowego od osób prawnych za 2009 r. Spółka zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 153 P.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie uchwały NSA z 24 maja 2021 r. (sygn. akt I FPS 1/21) dotyczącej oceny instrumentalnego wykorzystania postępowania karnoskarbowego do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Spółka argumentowała, że WSA był związany wcześniejszymi wyrokami, ale powinien uwzględnić nowszą uchwałę NSA, która odmiennie interpretowała kwestię przedawnienia. Podniesiono również zarzuty dotyczące naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie wyroku WSA oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 70 § 1 w zw. z art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej, przez brak stwierdzenia przedawnienia zobowiązania podatkowego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że WSA był związany oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku z 12 czerwca 2019 r. (sygn. akt I SA/Wr 1243/18), zgodnie z art. 153 P.p.s.a., i nie mógł pominąć tej oceny na rzecz późniejszej uchwały NSA, zwłaszcza że uchwała ta nie nakazywała jednoznacznie przyjęcia stanowiska spółki. NSA podkreślił, że kontrola sądowa nie polega na wszechstronnej ocenie prawidłowości wszczęcia postępowania karnoskarbowego z punktu widzenia prawa karnego. Sąd stwierdził, że WSA prawidłowo ocenił, iż organ podatkowy nie wykazał, że postępowanie karnoskarbowe nie było prowadzone instrumentalnie, a braki dowodowe uniemożliwiły merytoryczną ocenę rozstrzygnięć organów podatkowych. W konsekwencji, NSA uznał, że wyrok WSA odpowiada prawu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 153 P.p.s.a. w kontekście kolizji między wcześniejszym wyrokiem sądu a późniejszą uchwałą NSA, a także ocena przesłanek zawieszenia biegu terminu przedawnienia w związku z postępowaniem karnoskarbowym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej oraz Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zagadnienia prawne (3)
Czy Sąd administracyjny pierwszej instancji, rozpoznając skargę, jest zobowiązany do uwzględnienia stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartego w późniejszej uchwale, jeśli jest związany oceną prawną wyrażoną w wcześniejszym wyroku tego sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd pierwszej instancji jest związany oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku tego sądu (art. 153 P.p.s.a.), nawet jeśli późniejsza uchwała NSA zawiera odmienną interpretację, o ile uchwała ta nie nakazuje jednoznacznie przyjęcia stanowiska odmiennego od wyroku.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wiąże sąd w danej sprawie, nawet jeśli późniejsza uchwała NSA zawiera inną wykładnię. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że jest związany wcześniejszym wyrokiem, a uchwała NSA nie nakazywała jednoznacznie przyjęcia stanowiska spółki.
Czy postępowanie karnoskarbowe wszczęte przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, które następnie zostało umorzone bez przedstawienia zarzutów i bez istotnej aktywności organów, może skutecznie zawiesić bieg terminu przedawnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Samo wszczęcie postępowania karnoskarbowego może zawiesić bieg terminu przedawnienia, jednakże ocena jego instrumentalnego wykorzystania w celu przedłużenia terminu przedawnienia wymaga analizy całokształtu okoliczności, w tym braku realnej aktywności organów po jego wszczęciu.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że kontrola sądowa dotyczy oceny przesłanek zastosowania art. 70 § 6 pkt 1 O.p., w tym wszczęcia postępowania karnoskarbowego. WSA we Wrocławiu w wyroku z 2019 r. dokonał takiej analizy, oceniając, że bieg terminu przedawnienia został skutecznie zawieszony. NSA uznał, że ta ocena była prawidłowa i wiązała sąd.
Czy uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego narusza art. 141 § 4 P.p.s.a. przez brak odniesienia się do wszystkich argumentów strony, jeśli sąd przedstawił własną ocenę prawną i uzasadnił, dlaczego nie doszło do naruszenia prawa?
Odpowiedź sądu
Wadliwość uzasadnienia może stanowić naruszenie przepisów postępowania tylko w przypadku, gdy uniemożliwia zrozumienie stanu faktycznego lub przesłanek orzekania. Sąd nie musi odnosić się do każdego argumentu strony, jeśli z jego wywodów wynika, dlaczego nie doszło do naruszenia prawa.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że uzasadnienie WSA zawierało wszystkie niezbędne elementy i prawidłowo rozstrzygnęło kwestię związania oceną prawną z wcześniejszych orzeczeń. Sąd nie miał obowiązku odnosić się do każdego argumentu spółki, skoro przedstawił własną, spójną argumentację.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (31)
Główne
P.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w uzasadnieniu prawomocnego wyroku sądu administracyjnego wiążą sąd w danym postępowaniu w sprawie.
O.p. art. 70 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Termin przedawnienia zobowiązania podatkowego.
O.p. art. 70 § 6
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Okoliczności powodujące zawieszenie biegu terminu przedawnienia.
O.p. art. 70 § 6
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zawieszenie biegu terminu przedawnienia w związku z postępowaniem karnoskarbowym.
O.p. art. 70 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przedawnienie zobowiązania podatkowego.
O.p. art. 70 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przedawnienie zobowiązania podatkowego.
O.p. art. 70 § 6
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zawieszenie biegu terminu przedawnienia.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 269 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje sytuację, gdy sąd nie podziela stanowiska zawartego w uchwale NSA i przedstawia zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia.
P.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
P.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
O.p. art. 199a § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Możliwość wystąpienia do sądu powszechnego w przypadku nieusuwalnych wątpliwości co do treści stosunku prawnego.
O.p. art. 210 § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji organu odwoławczego.
O.p. art. 121 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.
O.p. art. 194 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ciężar dowodu.
O.p. art. 194 § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ciężar dowodu.
O.p. art. 187 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ustalenie stanu faktycznego.
O.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Obowiązek działania organu na podstawie przepisów prawa.
O.p. art. 70 § 7
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Moment rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia po zawieszeniu.
O.p. art. 70c
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zawiadomienie podatnika o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia.
u.p.d.o.p. art. 15a § 3
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
Definicja różnic kursowych.
u.p.d.o.p. art. 15a § 4
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
Różnice kursowe jako koszt uzyskania przychodu.
O.p. art. 199a § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Wystąpienie do sądu powszechnego w przypadku nieusuwalnych wątpliwości.
O.p. art. 121 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.
O.p. art. 194 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ciężar dowodu.
O.p. art. 194 § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ciężar dowodu.
O.p. art. 187 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ustalenie stanu faktycznego.
O.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Obowiązek działania organu na podstawie przepisów prawa.
u.p.d.o.p. art. 15a § 3
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
Różnice kursowe.
u.p.d.o.p. art. 15a § 1
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
Różnice kursowe jako koszt uzyskania przychodu.
u.p.d.o.p. art. 15a § 3
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
Różnice kursowe.
u.p.d.o.p. art. 15a § 1
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
Różnice kursowe jako koszt uzyskania przychodu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA był związany oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku z 12 czerwca 2019 r. (sygn. akt I SA/Wr 1243/18), zgodnie z art. 153 P.p.s.a., co wykluczało konieczność stosowania późniejszej uchwały NSA w sposób sprzeczny z tym wyrokiem. • WSA prawidłowo ocenił, że organ podatkowy nie wykazał, iż postępowanie karnoskarbowe nie było prowadzone instrumentalnie w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia. • Braki w materiale dowodowym uniemożliwiły merytoryczną ocenę rozstrzygnięć organów podatkowych, co uzasadniało uchylenie decyzji przez WSA.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 153 P.p.s.a. przez nieuwzględnienie uchwały NSA z 24 maja 2021 r. (sygn. akt I FPS 1/21) w sprawie przedawnienia. • Naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie wyroku WSA. • Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 70 O.p.) przez brak stwierdzenia przedawnienia zobowiązania podatkowego. • Niewłaściwe zastosowanie przepisów u.p.d.o.p. dotyczących różnic kursowych.
Godne uwagi sformułowania
Sąd pierwszej instancji jest związany oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu prawomocnego wyroku sądu administracyjnego. • Kontrola sądów administracyjnych, w przypadku przesłanki jaka stanowi wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe, nie może być ukierunkowana na wszechstronną i ogólną ocenę prawidłowości jego wszczęcia z punktu widzenia K.p.k. czy K.k.s. i celów w sferze prawa karnego, realizowanych przez te ustawy. • Braki kompletnego materiału dowodowego nie dają podstawy do merytorycznego rozstrzygnięcia.
Skład orzekający
Jan Grzęda
sprawozdawca
Małgorzata Wolf-Kalamala
przewodniczący
Renata Kantecka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 153 P.p.s.a. w kontekście kolizji między wcześniejszym wyrokiem sądu a późniejszą uchwałą NSA, a także ocena przesłanek zawieszenia biegu terminu przedawnienia w związku z postępowaniem karnoskarbowym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej oraz Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowych kwestii proceduralnych w prawie podatkowym: związania sądu wcześniejszymi orzeczeniami oraz wpływu postępowania karnoskarbowego na przedawnienie zobowiązań podatkowych. Jest to temat o dużym znaczeniu praktycznym dla prawników i doradców podatkowych.
“Czy uchwała NSA może unieważnić wcześniejszy wyrok sądu? NSA rozstrzyga o przedawnieniu podatkowym.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.