I SA/Ka 734/03

I SA/Ka 734/03 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-04-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-04-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Krzysztof Winiarski /sprawozdawca/
Małgorzata Wolf-Mendecka
Przemysław Dumana /przewodniczący/
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Dnia 6 kwietnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Dumana Sędziowie: NSA Małgorzata Wolf - Mendecka WSA Krzysztof Winiarski (spr.) Protokolant: Maciej Ćwiertniak po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi "A" w K. na decyzję Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji w sprawie określenia wysokości podatku dochodowego od osób prawnych, oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją ostateczną z dnia [...] r. nr [...] Izba Skarbowa w K. uchyliła w części decyzję Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. nr [...], określającą "A" z siedzibą w K. wysokość należnego podatku dochodowego od osób prawnych za 1995 r. w kwocie [...] zł., wysokość zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 1995 r. w kwocie [...] zł. i odsetki za zwłokę w łącznej kwocie [...] zł. i określiła wysokość należnego podatku dochodowego od osób prawnych za 1995 r. w kwocie [...] zł. oraz wysokość należnych odsetek od w/w zaległości podatkowej w kwocie [...] zł. i zaległości we wpłatach należnych zaliczek na przestrzeni 1995 r. w kwocie [...] zł.
Organy podatkowe zakwestionowały nie zadeklarowanie oraz nie wpłacenie w obowiązującym terminie podatku dochodowego od osób prawnych za 1995 r., a także nie odprowadzenie zaliczek na ten podatek. Powyższe było następstwem błędnego - w ocenie organów podatkowych - przyjęcia przez Fundację, iż uzyskane przez nią dochody podlegają zwolnieniu z opodatkowania na podstawie art. 17 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, w brzmieniu obowiązującym w 1995 r. Izba Skarbowa podkreśliła, iż do uzyskania zwolnienia przewidzianego w art. 17 ust. 1 pkt 4 w/w ustawy, jednostka musiała spełniać dwa warunki: jej celem statutowym winna być działalność wymieniona w tym przepisie (m.in. działalność w zakresie ochrony zdrowia) oraz uzyskane przez podatnika dochody muszą być przekazane na ten cel. Izba podkreśliła, iż w toku postępowania Fundacja przedłożyła Statut, w którym rozszerzono jej cele określone w § 6 o "wspieranie rozwoju infrastruktury społecznej, a w szczególności ochrony środowiska naturalnego i ochrony zdrowia", jednakże co w oświadczeniu z dnia [...] 2001 r. zaznaczyli członkowie zarządu Fundacji, zmiana statutu nie doszła do skutku, w związku z czym realizowała ona cele nie objęte zwolnieniem.
W związku z wniesieniem przez Fundację wniosku o wznowienie postępowania, opartego o art. 240 § 1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa, Izba Skarbowa decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówiła uchylenia decyzji ostatecznej z uwagi na upływ terminu przewidzianego w art. 70 ustawy Ordynacja podatkowa.
W wyniku wniesionego przez Fundację odwołania od w/w decyzji, Minister Finansów decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylił decyzję Izby Skarbowej w całości i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Minister w swoim rozstrzygnięciu wskazał, zarzucił organowi podatkowemu, iż ten wydając decyzję oparł się jedynie na przesłankach formalnych, nie przeprowadzając postępowania, co przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Uznając, iż bieg przedawnienia został przerwany, a zatem nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego, Minister Finansów uznał, że Izba powinna merytorycznie rozpoznać sprawę.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Izba Skarbowa w decyzji z dnia [...] r. nr [...] stwierdziła, iż brak jest podstaw prawnych do uchylenia ostatecznej decyzji Izby, w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych za 1995 r., gdyż nie zaistniały w przedmiotowej sprawie okoliczności wymienione w art. 240 § 1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa.
Od powyższej decyzji odwołanie do Ministra Finansów złożył pełnomocnik Fundacji, zarzucając błędną ocenę stanu faktycznego i prawnego dokonaną przez Izbę Skarbową. W związku z dokonanymi z dniem 1 stycznia 2003 r. zmianami ustawy Ordynacja podatkowa (art. 1 pkt 5 i pkt 149 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2002 r. nr 169, poz. 1387) organem właściwym do rozpatrzenia odwołania stała się izba skarbowa.
W konsekwencji powyższego, Izba Skarbowa w K., nie znajdując podstaw prawnych do uchylenia zaskarżonej decyzji, decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymała w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Izba uznała, że okoliczności wymienione w art. 240 § 1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa nie miały miejsca, w związku z czym nie zaistniały przesłanki wznowienia postępowania.
W skardze na powyższą decyzję, strona zarzuciła naruszenie prawa procesowego, tj. art. 240 ust. 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, a także naruszenie materialnego prawa podatkowego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Wskazała, że nową okolicznością i zarazem dowodem nie znanym uprzednio organom podatkowym było ujawnienie treści § 6 zapisu Statutu Fundacji, określającego jej cel. W tejże jednostce redakcyjnej statutu wskazano, iż celem działalności Fundacji jest m.in. wspieranie ochrony zdrowia i środowiska naturalnego. Skarżący podkreślił, iż Statut zawierający w/w zapis znajdował się w aktach Sądu Rejestrowego od chwili rejestracji Fundacji, tj. od 11 marca 1993 r. Zaznaczyła, iż cel Fundacji, określony w Statucie, był doprecyzowaniem celu określonego w akcie założycielskim. Zarzuciła izbie Skarbowej pominięcie faktu realizowania darowizn na rzecz ochrony zdrowia i środowiska naturalnego, skutkiem czego zastosowane sankcje podatkowe zagrażają bytowi prawnemu Fundacji. W dalszej części skarżący polemizował ze stanowiskiem organu, wskazując na dokonaną błędną ocenę faktycznie realizowanych celów Fundacji, w kontekście postanowień aktu założycielskiego oraz Statutu. Akcentował, że Fundacja dla realizacji swoich celów mogła prowadzić różne formy działalności, w tym również pozagospodarcze. Wskazał, że przez użyte w art. 17 ust. 1 pkt 4 określenie "których celem statutowym jest działalność" należy rozumieć nie tylko bezpośrednie prowadzenie przez daną jednostkę organizacyjną np. placówki oświatowej czy kulturalnej, lecz także wspierania takiej działalności, co w konkretnym przypadku Fundacja czyniła, przekazując określone kwoty na rzecz ochrony zdrowia i ochrony środowiska. Na potwierdzenie tej tezy skarżący wymienił placówki opieki zdrowotnej, którym Fundacja w 1995 r. przekazała darowizny pieniężne.
W konkluzji skarżący po raz kolejny zaznaczył, iż określony w Statucie cel Fundacji mieścił się w zakresie objętym treścią art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Zaznaczył, że wszystkie decyzje w zakresie udzielania pomocy potrzebującym z środków Fundacji, zatwierdzane były przez Radę Fundacji, w skład której wchodzili fundatorzy i ich przedstawiciele. Fakt ten - w ocenie skarżącego - miał potwierdzać, że intencje fundatorów i rzeczywisty cel założenia oraz działania Fundacji były zgodne z celami wpisanymi do aktu założycielskiego i Statutu.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie, stwierdzając iż nie istnieją przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 240 § 1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa, nie pojawiły się żadne nowe okoliczności ani dowody nie znane organowi w dniu wydania decyzji podatkowej, mające wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie. Organ podkreślił, iż statutowy zapis celu Fundacji, który stanowił istotę podnoszonych przez nią zarzutów, był od początku prowadzonego postępowania podatkowego jedynym przedmiotem sporu pomiędzy podatnikiem, a organami orzekającymi w sprawie. Organ zaakcentował, że zgromadzony w postępowaniu materiał dowodowy stanowił prawną i faktyczną podstawę do stwierdzenia, że zarejestrowany przez sąd cel statutowy Fundacji nie zawierał w 1995 r. zapisu o działalności w zakresie ochrony zdrowia i środowiska naturalnego. Organ nadto wskazał, że kwestia ta została rozstrzygnięta w administracyjnym toku postępowania, w oparciu o tożsamy materiał dowodowy, ostateczną decyzją Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...]
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Istotą zaistniałego sporu jest rozstrzygnięcie kwestii, czy w rozpatrywanej sprawie istniały przesłanki wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Izby Skarbowej, a w szczególności czy wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję (art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r., Dz. U. nr 160, poz. 1083).
Instytucja wznowienia postępowania jest trybem postępowania nadzwyczajnego, służącego wzruszaniu decyzji ostatecznych organów podatkowych. Wynika z tego wyjątkowy charakter wznowienia, prowadzącego do ponownego rozpatrzenia sprawy już zakończonej decyzją ostateczną, wyłącznie w celu sprawdzenia, czy jakaś z wad wymienionych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej, nie wpłynęła na treść decyzji. Przepis ten, w sposób enumeratywny wymienia przesłanki wznowienia postępowania, w tym w/w przesłankę podnoszoną przez stronę skarżącą.
Organ, do którego wpłynęło żądanie strony wznowienia postępowania, obowiązany jest zweryfikować czy istnieje przesłanka wznowienia wymieniona w powołanym wyżej przepisie, nie może natomiast na tym etapie (badania dopuszczalności wznowienia) dokonywać ponownej oceny merytorycznej sprawy rozstrzygniętej ostateczną decyzją. Również sąd administracyjny, do którego wpłynęła skarga na decyzje rozstrzygające o odmowie wznowienia postępowania, bada te rozstrzygnięcia wyłącznie pod kątem ich zgodności z przepisami regulującymi możliwość dopuszczalność trybu nadzwyczajnego, jakim jest wznowienie postępowania. Sąd nie może dokonać w tym wypadku powtórnej oceny merytorycznej ostatecznej decyzji Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., określającej m.in. należny podatek dochodowy od osób prawnych za 1995 r., a z ustaleniami której to decyzji de facto polemizuje skarżący. Godzi się przypomnieć, iż skarga na tę właśnie decyzję Izby Skarbowej została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 2003 r. (sygn. akt I SA/Ka 910/02). W uzasadnieniu tego wyroku NSA stwierdził, iż pod pojęciem działalności statutowej fundacji należy rozumieć te rodzaje działalności, które zostały ujęte w jej statucie. Sąd jednocześnie podkreślił, że Statut strony skarżącej, o treści jaką posiadał w 1995 r., nie wymieniał - wśród celów statutowych - działalności w zakresie ochrony środowiska naturalnego i ochrony zdrowia oraz że działalność taka została do Statutu wprowadzona dopiero w wyniku jego zmiany, dokonanej uchwałą z dnia 25 stycznia 1999 r.
Odnosząc się zatem do zasadniczego wątku rozpatrywanego sporu, należy stwierdzić, iż strona skarżąca nie wykazała istnienia jakiejkolwiek przesłanki wznowienia postępowania, określonej w art. 240 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, a zwłaszcza przesłanki wymienionej w punkcie 5 tego przepisu.
Powyższy przepis pozwala wznowić postępowania w przypadku, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Taką okolicznością nie jest nowa wykładnia przepisów materialnoprawnych (w tym art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych), jak też ewentualne nowe wnioski wypływające z analizy zebranego wcześniej materiału dowodowego. Użyte w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej określenie "wyjdą na jaw" oznacza, iż istotny jest moment ujawnienia danego dowodu lub okoliczności, czyli udostępnienia ich organowi, a nie moment faktycznego zapoznania się z nimi przez pracownika organu (por. wyrok NSA z 26 kwietnia 2000 r., sygn. akt III S.A. 1454/99). Strona skarżąca akcentuje, iż nowym dowodem jest Statut Fundacji, w którym § 6 wskazuje na cel obejmujący, od momentu jej rejestracji, dokonanej w 1993 r., wspieranie ochrony zdrowia i środowiska naturalnego. Powyższe twierdzenie nie znajduje oparcia w zebranym materiale dowodowym, co więcej dokumenty zaliczone przez organy podatkowe do dowodów, a pozyskane w związku z prowadzonym postępowaniem podatkowym, zakończonym następnie ostateczną decyzją Izby Skarbowej z dnia [...] r., obejmowały również Statut Fundacji oraz uchwały Rady Fundacji w sprawie jego zmiany. Na etapie postępowania podatkowego dokonano analizy właściwych dokumentów źródłowych i wyciągnięto z tego określone wnioski. Fakt ten sprawia, iż nie można mówić o ujawnieniu nowego dowodu w postaci Statutu, nieznanego organowi wydającemu decyzję, skoro wydając przedmiotowe rozstrzygnięcie, oparł się on właśnie na tym dowodzie. Podkreślono to wyraźnie w uzasadnieniu decyzji Izby Skarbowej z dnia [...] r. Okoliczność, iż organ ewentualnie źle zinterpretował postanowienie Statutu, w kontekście powołanego wyżej przepisu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, nie podlega ocenie w postępowaniu mającym na celu zbadanie dopuszczalności wznowienia postępowania.
Należy także zwrócić uwagę na okoliczności dodatkowo potwierdzające niezasadność skargi. Postanowieniem z dnia [...] r. Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego W. XVI Wydział Gospodarczy wpisał do rejestru fundacji Fundację "A", jednocześnie zaznaczając (w rubryce drugiej), iż jej celem jest "organizowanie i finansowanie badań nad możliwościami i warunkami przekształceń w strukturze przemysłu metalowego i handlu zagranicznego w szczególności na terenie [...] oraz wspierania i finansowanie działań inicjujących przedsięwzięcia restrukturyzacyjne tych gałęzi, promocja eksportu, a także finansowanie przedsięwzięć i procesów prywatyzacyjnych". Cel ten przeniesiony został do rejestru z brzmienia § 3 Oświadczenia fundatorów o ustanowieniu Fundacji, złożonego w formie aktu notarialnego dnia [...] 1992 r. (Repertorium. [...] nr [...]).
W aktach sprawy znajduje się akt notarialny z dnia [...] 1999 r. (Repertorium [...] nr [...]), zawierający oświadczenie fundatorów w sprawie zmiany Oświadczenia o ustanowieniu Fundacji, w którym stawający nadali nową treść § 3 Oświadczenia o ustanowieniu Fundacji z dnia [...] 1992 r., w brzmieniu: "Celem Fundacji jest organizowanie i finansowanie badań nad możliwościami i warunkami przekształceń w strukturze przemysłu maszynowego i hutnictwa na terenie kraju, a w szczególności województwa śląskiego oraz wspieranie działań inicjujących przedsięwzięcia restrukturyzacyjne tych gałęzi, a także wspierania rozwoju infrastruktury społecznej i procesów prywatyzacyjnych, a w szczególności ochrony środowiska naturalnego i ochrony zdrowia". Z protokołu z nadzwyczajnego posiedzenia Rady Fundacji, odbytego w dniu [...] 1999 r., wynika iż w dniu tym podjęta została m.in. uchwała w sprawie nadania nowego brzmienia § 6 ust. 1 Statutu Fundacji, uwzględniającego nowy zakres celu, określony aktem notarialnym z dnia [...] 1999 r.
Za słuszne zatem należy uznać stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w powołanym wyżej wyroku z dnia 4 lipca 2003 r., sprowadzające się do stwierdzenia, iż objęta zwolnieniem podatkowym działalność została wprowadzona do Statutu Fundacji dopiero [...] 1999 r., a twierdzenie strony skarżącej, jakoby cele Fundacji polegające w szczególności na ochronie zdrowia i środowiska naturalnego, były wymienione w Statucie od chwili wpisania Fundacji do rejestru, mijało się z prawdą.
W tej sytuacji skarga nie znajduje uzasadnionych podstaw, wobec czego podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271).