II FSK 1590/07

Naczelny Sąd Administracyjny2009-02-03
NSApodatkoweWysokansa
podatek dochodowyPITsprzedaż akcjiumorzenie akcjidochód z udziału w zyskach osób prawnychkoszty uzyskania przychoduskarżącyorgan podatkowyNSAskarga kasacyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą opodatkowania zysku ze sprzedaży akcji na rzecz spółki w celu ich umorzenia, potwierdzając, że jest to dochód z udziału w zyskach osób prawnych.

Sprawa dotyczyła opodatkowania zysku ze sprzedaży akcji na rzecz spółki w celu ich umorzenia. Skarżący argumentował, że nie uzyskał dochodu z udziału w zyskach osób prawnych, ponieważ środki na skup akcji mogły pochodzić z różnych źródeł, a niekoniecznie z zysku spółki. Sąd administracji pierwszej instancji i Naczelny Sąd Administracyjny uznały jednak, że sprzedaż akcji spółce w celu ich umorzenia stanowi dochód z udziału w zyskach osób prawnych, podlegający opodatkowaniu zgodnie z art. 24 ust. 5 pkt 2 ustawy o PIT, niezależnie od źródła finansowania zakupu przez spółkę. Skarga kasacyjna została oddalona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych. Spór dotyczył opodatkowania zysku ze sprzedaży akcji na rzecz Funduszu "I" SA w celu ich umorzenia. Skarżący twierdził, że nie uzyskał dochodu z udziału w zyskach osób prawnych, ponieważ umorzenie nastąpiło bez wynagrodzenia, a środki na skup akcji mogły pochodzić z różnych źródeł, niekoniecznie z zysku spółki. Organy podatkowe i WSA uznały, że sprzedaż akcji spółce w celu umorzenia jest dochodem z udziału w zyskach osób prawnych (art. 24 ust. 5 pkt 2 ustawy o PIT), a koszty uzyskania przychodu należy obliczać zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, podzielił stanowisko sądów niższych instancji. Sąd podkreślił, że przepis art. 24 ust. 5 pkt 2 ustawy o PIT, używając zwrotu "w tym także", jasno wskazuje, że dochód z odpłatnego zbycia akcji na rzecz spółki w celu ich umorzenia jest traktowany jako dochód z udziału w zyskach osób prawnych. NSA odrzucił argumentację skarżącego dotyczącą konieczności badania źródła finansowania zakupu akcji przez spółkę, stwierdzając, że ustawodawca nie wprowadził takiego kryterium. Sąd uznał, że skarżący uzyskał przysporzenie majątkowe, które stanowi przychód podlegający opodatkowaniu. Zarzut niewłaściwego zastosowania art. 24 ust. 5d ustawy o PIT został uznany za chybiony, gdyż przepis ten ma charakter techniczny i określa sposób obliczenia nadwyżki przychodu nad kosztami uzyskania przychodu w przypadku umorzenia akcji. Ostatecznie NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, dochód uzyskany z odpłatnego zbycia akcji na rzecz spółki w celu ich umorzenia jest traktowany jako dochód z udziału w zyskach osób prawnych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepis art. 24 ust. 5 pkt 2 ustawy o PIT, używając zwrotu "w tym także", jednoznacznie klasyfikuje dochód ze sprzedaży akcji spółce w celu umorzenia jako dochód z udziału w zyskach osób prawnych, niezależnie od źródła finansowania zakupu przez spółkę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

u.p.d.o.f. art. 24 § ust. 5 pkt 2

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Dochodem (przychodem) z udziału w zyskach osób prawnych jest dochód (przychód) faktycznie uzyskany z tego udziału, w tym także dochód uzyskany z odpłatnego zbycia udziału (akcji) na rzecz spółki w celu umorzenia tych udziałów (akcji).

Pomocnicze

u.p.d.o.f. art. 24 § ust. 5d

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Określa sposób obliczenia dochodu z umorzenia udziałów lub akcji jako nadwyżki przychodu nad kosztami uzyskania przychodu.

u.p.d.o.f. art. 23 § ust. 1 pkt 38

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Dotyczy kosztów uzyskania przychodu z tytułu zbycia papierów wartościowych.

u.p.d.o.f. art. 30a § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Określa zasady opodatkowania dochodów z udziału w zyskach osób prawnych.

Ordynacja podatkowa art. 72 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 75 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 207

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 233 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 220 § § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

u.p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.d.o.f. art. 9 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 17 § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 10 § ust. 1 pkt 7

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 27 § ust. 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

k.s.h. art. 347 § § 1

Kodeks spółek handlowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sprzedaż akcji spółce w celu ich umorzenia jest dochodem z udziału w zyskach osób prawnych. Nie ma potrzeby badania źródła finansowania zakupu akcji przez spółkę. Przepis art. 24 ust. 5d ustawy o PIT ma charakter techniczny i określa sposób obliczenia dochodu.

Odrzucone argumenty

Dochód z umorzenia akcji nie powstaje, jeśli środki na skup akcji nie pochodziły z zysku spółki. Przepis art. 24 ust. 5d ustawy o PIT nie ma zastosowania do dochodu z odpłatnego zbycia akcji na rzecz spółki w celu umorzenia.

Godne uwagi sformułowania

dochód faktycznie uzyskany z tego udziału, w tym także dochód uzyskany z odpłatnego zbycia udziału (akcji) na rzecz spółki w celu umorzenia tych udziałów (akcji) Ustawodawca nie wprowadził kryterium związanego ze źródłem finansowania zakupu akcji przez spółkę i brak jest podstaw aby domniemywać jego istnienia. Przepis art. 24 ust. 5d updf ma charakter techniczny stanowiąc w odniesieniu do instytucji umorzenia udziałów lub akcji regulację normującą zasady obliczenia nadwyżki przychodu nad kosztami jego uzyskania.

Skład orzekający

Zbigniew Kmieciak

przewodniczący

Antoni Hanusz

sprawozdawca

Anna Maria Świderska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie interpretacji przepisów dotyczących opodatkowania zysków ze sprzedaży akcji na rzecz spółki w celu ich umorzenia jako dochodu z udziału w zyskach osób prawnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sprzedaży akcji w celu umorzenia, z uwzględnieniem przepisów ustawy o PIT obowiązujących w danym okresie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podatkowego związanego z obrotem akcjami i umorzeniem, które może mieć znaczenie dla wielu inwestorów i spółek.

Sprzedaż akcji na umorzenie – kiedy zysk staje się dochodem z udziału w zyskach osób prawnych?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 1590/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2009-02-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-10-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Maria Świderska
Antoni Hanusz /sprawozdawca/
Zbigniew Kmieciak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
III SA/Wa 554/07 - Wyrok WSA w Warszawie z 2007-07-03
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1991 nr 80 poz 350
art. 24 ust. 5 pkt 2, art. 24 ust. 5d, art. 23 ust.1 pkt 38
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak, Sędziowie: NSA Antoni Hanusz (sprawozdawca), NSA del. Anna Maria Świderska, Protokolant Katarzyna Pawłowska, po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 554/07 w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 18 grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
II FSK 1590/07
Uzasadnienie
1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 3 lipca 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygnaturze akt III SA/Wa 554/07, oddalił skargę W.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 grudnia 2006 roku w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych. Pismem z 17 kwietnia 2006 r. W. K. zwrócił się o stwierdzenie nadpłaty z tytułu pobranego przez Fundusz "I" SA, dalej jako płatnik lub Fundusz, podatku od zysku od sprzedanych akcji. Strona poinformowała, że wszystkie sprzedane akcje zostały zakupione w obrocie giełdowym po 31 grudnia 2003 r., następnie zostały zakupione w grudniu 2005 r. przez Fundusz w celu umorzenia, a zapłacony podatek jest nadpłatą. Strona zwróciła uwagę na to, że nie otrzymała od Funduszu żadnego dochodu z umorzenia akcji, ponieważ umorzenie skupionych akcji nastąpiło, w myśl uchwały Walnego Zgromadzenia, bez wynagrodzenia dla akcjonariuszy. Zdaniem W.K., dochód podatnika uzyskany z odpłatnego zbycia akcji na rzecz spółki w celu umorzenia tych akcji powstaje zgodnie z art. 24 ust. 5 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.), dalej jako updf, tylko wtedy, gdy spółka wykazała dochód i konkretnie określoną wartość tego dochodu przeznaczyła i wykorzystała na skup akcji w takim wezwaniu, a nie wykorzystała go na inne cele, jak np. pokrycie strat z lat ubiegłych. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W., decyzją z 27 czerwca 2006 r., na podstawie art. 72 § 1 oraz art. 75 § 1 i art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm.), dalej jako Ordynacja podatkowa stwierdził dla W.K. nadpłatę w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych, pobranym przez płatnika, w kwocie 32.460,52 zł. Zdaniem organu podatkowego pierwszej instancji, z art. 24 ust. 5 pkt 2 pdf wynika, że zbycie papierów wartościowych na rzecz Funduszu w celu ich umorzenia uważa się za dochód z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, podlegający opodatkowaniu na zasadach określonych dla tych dochodów, tj. na podstawie art. 30 a ust.1 pkt 4 pdf. Według Naczelnika Urzędu Skarbowego, w sprawie, za koszt nabycia akcji można uwzględnić wydatki poniesione bezpośrednio na zakup papierów wartościowych, tj. cenę ich nabycia wraz z prowizją maklerską pobraną od transakcji kupna. Uwzględnienie w kosztach nabycia akcji prowizji maklerskiej od sprzedaży jest możliwe wyłącznie w przypadku sprzedaży akcji na Giełdzie Papierów Wartościowych. Zbycie natomiast akcji na wezwanie Funduszu jest transakcją innego rodzaju, klasyfikowaną jako dochód uzyskany z tytułu udziału w zyskach osób prawnych. Zaskarżoną do sądu administracyjnego decyzją z dnia 18 grudnia 2006 roku, Dyrektor Izby Skarbowej, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 220 § 2 Ordynacji utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 27 czerwca 2006 r. Jego zdaniem, zgodnie z art. 24 ust. 5 updf, dochodem z udziału w zyskach osób prawnych jest dochód faktycznie uzyskany z tego udziału, w tym także dochód uzyskany z odpłatnego zbycia akcji/udziałów na rzecz spółki w celu ich umorzenia (art. 24 ust. 5 pkt 2 updf). Według organu odwoławczego, dochodem z umorzenia udziałów lub akcji w spółkach mających osobowość prawną, zgodnie z art. 24 ust. 5 d updf, jest nadwyżka przychodu otrzymanego w związku z umorzeniem nad kosztami uzyskania przychodu, obliczonymi zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 38 updf. Stąd, w ocenie organu odwoławczego, kosztami uzyskania przychodu z tytułu zbycia akcji są wyłącznie wydatki poniesione bezpośrednio na zakup papierów wartościowych, tj. cena ich nabycia wraz z prowizją pobraną z tytułu dokonanej transakcji kupna. 2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyniku przeprowadzenia sądowej kontroli decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 grudnia 2006 roku stwierdził, że rozstrzygnięcie to nie narusza prawa. W ocenie Sądu organy podatkowe prawidłowo zastosowały w sprawie art. 24 ust. 5 pkt 2 updf, zgodnie z którym dochodem (przychodem) z udziału w zyskach osób prawnych jest dochód (przychód) faktycznie uzyskany z tego udziału, w tym także dochód uzyskany z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) na rzecz spółki w celu umorzenia tych udziałów (akcji). Ustawodawca, jak argumentował Sąd, w treści art. 24 ust. 5 updf posługuje się w odniesieniu do dochodu z udziału w zyskach osób prawnych terminem "dochód faktycznie uzyskany z tego udziału", zatem wskazuje, kiedy u podatnika, w rozumieniu tego przepisu, pojawia się dochód. Po słowach "dochód faktycznie uzyskany z tego udziału", ustawodawca umieścił przecinek, a po nim następuje określenie "w tym także:" Taka redakcja przepisu wskazuje, że źródłem opodatkowania jest dochód faktycznie uzyskany z tego udziału, dochód z umorzenia udziałów lub akcji i in. Bez przysporzenia majątkowego na rzecz udziałowca nie można mówić o dochodzie z udziału w zyskach osób prawnych. Treść ust. 5d art. 24 updf należy traktować jako definicję "dochodu z umorzenia udziałów lub akcji w spółkach", którym to zwrotem posługuje się także ustawodawca zarówno w ust. 5 pkt 1, jak też w ust. 5 pkt 2 przywołanego przepisu. Wbrew twierdzeniom skarżącego, jak wskazał Sąd, ust. 5d dotyczy także dochodu z odpłatnego zbycia akcji na rzecz spółki w celu umorzenia wskazując na sposób ustalania jego wielkości. Sąd zauważa zarazem, że sugerowany przez skarżącego brak wskazań ustawodawcy, co do sposobu obliczania dochodu mógłby oznaczać objęcie podatkiem całego uzyskanego przychodu (art. 30 a ust. 6 updf), ponieważ w polskim podatku dochodowym ustawodawca ustanowił regułę, że każdy dochód/przychód podmiotów, o których mowa w art. 3 updf, podlega opodatkowaniu (art. 9 ust. 1 i 2, art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 24 i 30 a updf), z wyłączeniem sytuacji z art. 2 updf, które nie występują w sprawie. Za prawidłowe Sąd uznał działania organów podatkowych, które określiły Skarżącemu nadpłatę w innej od żądanej wysokości, uwzględniając przy jej wyliczeniu unormowania zawarte w art. 30a ust. 1 pkt 4 i art. 23 ust. 1 pkt 38 updf., w stosunku do akcji nabytych po 1 stycznia 2004 r. W tej sytuacji Sąd zastosował art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) dalej u.p.p.s.a. oraz orzekł o oddaleniu skargi. 3. W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego W.K. zaskarżył wskazany powyżej wyrok w całości domagając się jego uchylenia w całości i rozpoznania skargi ewentualnie jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. W skardze kasacyjnej zawarto także wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Autor skargi kasacyjnej zarzucił wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisu art. 24 ust. 5 pkt 2 updf. Do naruszenia tego dojść miało w wyniku błędnego ustalenia, że dochodem (przychodem) z udziału w zyskach osób prawnych jest dochód (przychód) faktycznie uzyskany z tego udziału, w ty, także, dochód uzyskany z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) na rzecz spółki w celu umorzenia tych udziałów (akcji) bez względu na to czy środki na nabycie przez spółkę w celu umorzenia tych akcji pochodziły z zysku tej osoby prawnej czy też innych dopuszczalnych prawnie źródeł. Doprowadzić to miało, wedle stanowiska strony wnoszącej skargę kasacyjną, do bezzasadnego oddalenia skargi. Skarżący zarzucił także w skardze kasacyjnej niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego poprzez przyjęcie, że w ustalonym w sprawie stanie faktycznym ma zastosowanie art. 24 ust. 5d updf, oraz wskazane w tym przepisie zasady określone w art. 23 ust. 1 pkt 38 cytowanej ustawy. Tymczasem, zdaniem podatnika, przepis ten ma zastosowanie tylko do "dochodu z umorzenia udziałów lub akcji w spółkach mających osobowość prawną", a nie do dochodu uzyskanego z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) na rzecz spółki w celu umorzenia tych udziałów (akcji), określonego w art. 24 ust 5 pkt 2 updf. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik podatnika wskazał, iż w świetle treści art. 24 ust. 5 pkt 2 updf opodatkowaniu podlega dochód faktycznie uzyskany z udziału w zyskach osoby prawnej, czyli cześć zysku osoby prawnej, przypadająca podatnikowi na podstawie tytułu prawnego (faktycznie otrzymana). Nie jest natomiast objęty tym podatkiem przychód nie pozostający w związku z prawem do otrzymania udziału w zysku. Przepis ten, który ma zastosowanie w sprawie, nie oznacza rozciągnięcia obowiązku podatkowego na przychody nie pochodzące z udziału w zysku osoby prawnej. Tak więc sama zapłata przez spółkę na rzecz skarżącego kwoty stanowiącej równowartość ceny określonej w wezwaniu do zbycia akcji w celu ich umorzenia nie oznacza, że środki pieniężne przeznaczone na nabycie akcji przez spółkę w celu ich następnego umorzenia pochodziły, w całości lub części, z zysku spółki w roku obrotowym lub latach poprzednich. Dlatego nie uzasadnia ona objęcia tego dochodu hipotezą art. 24 ust. 5 pkt 2 updf. W rozpoznawanej sprawie dopiero ustalenie, że Fundusz Inwestycyjny "F" S.A. osiągnął dochód w rozumieniu art. 7 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (zysk w rozumieniu art. 347 § 1 kodeksu spółek handlowych) oraz ustalenie, że całość lub część tego dochodu (zysku) przeznaczył na dokonanie zapłaty za odpłatne nabycie akcji w celu ich umorzenia pozwoliłoby na objęcie dochodu uzyskanego przez podatnika z tytułu ich odpłatnego zbycia w celu ich umorzenia hipotezą art. 24 ust. 5 pkt 2 updf. Odnosząc się do zarzutu niewłaściwego zastosowania art. 24 ust. 5d updf pełnomocnik skarżącego wskazał, iż istotnie, w art. 24 ust 5 pkt 1 updf ustawodawca posługuje się zwrotem: "dochód z umorzenia udziałów (akcji), natomiast w art. 24 ust. 5 pkt 2 ustawy posługuje się zwrotem: dochód uzyskany z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) na rzecz spółki w celu umorzenia tych udziałów (akcji). Oczywiście wadliwe jest twierdzenie, że w obu tych przepisach ustawodawca posługuje się tym samym zwrotem, lub zwrotem o tym samym znaczeniu. Są to dwie, zasadniczo odmienne z punktu widzenia prawnego i ekonomicznego sytuacje. Gdyby ustawodawca chciał objąć normą art. 24ust 5d także dochód uzyskany z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) na rzecz spółki w celu umorzenia tych udziałów (akcji) to zgodnie z zasadami techniki legislacyjnej przepis ten brzmiałby: "Dochodem z umorzenia udziałów lub akcji w spółkach mających osobowość prawną lub z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) na rzecz spółki w celu umorzenia tych udziałów (akcji) jest nadwyżka przychodu otrzymanego w związku z umorzeniem lub odpłatnym zbyciem. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a zatem należało ją oddalić. Zgodnie z treścią przepisu art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej u.p.p.s.a.), skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem zgodnie z art. 183 § 1 u.p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przechodząc do oceny skargi kasacyjnej wniesionej w sprawie niniejszej, na wstępie wskazać należy, iż zawiera ona jedynie zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, a więc oparta została na podstawie kasacyjnej określoną w art. 174 pkt 1 u.p.p.s.a.. Wskazany przepis przewiduje dwie formy uchybień przepisom prawa materialnego, a mianowicie błędną ich wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Pierwsze z wymienionych uchybień polega na mylnym rozumieniu treści określonej normy prawnej, drugie zaś na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie sąd uznał za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej albo że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej. Tak rozumianych naruszeń przepisów prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził w zaskarżonym w sprawie niniejszej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Z niekwestionowanego przez strony stanu faktycznego sprawy wynika, iż skarżący w dniu 14 lipca 2007 roku sprzedał na rzecz Funduszu Inwestycyjnego "F" SA 8206 akcji nabytych w obrocie giełdowym po dniu 31 grudnia 2003 roku w celu ich umorzenia. Istota sporu pomiędzy stronami postępowania sądowoadministracyjnego w tej sprawie, której konsekwencją są sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty, sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy organy podatkowe, a za nimi sąd administracyjny I instancji prawidłowo zastosowały w sprawie przepis art. 24 ust. 5 pkt 2 updf. Brak jest podstaw do uznania, że Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni, a więc mylnie zrozumiał treść normy prawnej zawartej w art. 24 ust. 5 pkt 2 updf. Przepis ten stanowi, że dochodem (przychodem) z udziału w zyskach osób prawnych jest dochód (przychód) faktycznie uzyskany z tego udziału, w tym także dochód uzyskany z odpłatnego zbycia udziału (akcji) na rzecz spółki w celu umorzenia tych udziałów (akcji). Dla dokonania prawidłowej wykładni cytowanego przepisu niezbędnym jest przeanalizowanie zasad opodatkowania dochodów z udziałów w zyskach osób prawnych obowiązujących w 2006 roku. Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 9 ust. 1 updf opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52 i 52 a oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Ustawodawca precyzuje także, iż na dochód w przypadku posiadania więcej niż jednego źródła przychodu (dochód ogólny) składa się suma dochodów ze wszystkich źródeł przychodów (dochodów cząstkowych). Dla celów określenia podstawy opodatkowania nie łączy się zatem przychodów, a dochody. Przywołane wyżej przepisy wskazują na to, iż ustawodawca dla celów podatku dochodowego od osób fizycznych nakazuje traktować każde ze źródeł przychodu oddzielnie, zaś przypisanie przychodu do konkretnego źródła przychodu ma istotne znaczenie dla wymiaru podatku. W art. 10 ust.1 updf ustawodawca wymienił źródła przychodu. W punkcie 7 za źródło takie uznane zostały kapitały pieniężne i prawa majątkowe Przychody uzyskane z udziału w zyskach osób prawnych zaliczyć należy do przychodów z kapitałów pieniężnych, o których mowa w art. 17 ust.1 pkt 4 updf. Przychody te są opodatkowane 19% podatkiem dochodowy na zasadach określonych w art. 30a updf. Stanowisko takie znajduje uzasadnienie w treści art. 10 ust 1 pkt 7 updf. Przepis ten rozróżniając poszczególne źródła przychodów wskazuje między innymi na kapitały pieniężne i prawa majątkowe. Jak już zostało podkreślone od zakwalifikowania zaś przychodu do danego źródła zależy sposób jego opodatkowania, co jest cechą konstrukcyjną podatku dochodowego od osób fizycznych. W świetle przepisów ustawy podatkowej art. 27 ust. 1 i art. 30 a obowiązujących od dnia 1 stycznia 2004 roku dochodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych nie łączy się z innymi dochodami i podatek od nich pobiera się w formie ryczałtu. Art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy o updf wymienia, jak jedno ze źródeł przychodów, kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a)-c). Z kolei w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy wskazano, iż za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się dywidendy i inne przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, których podstawą uzyskania są udziały (akcje) w spółce mającej osobowość prawną lub spółdzielni, w tym również: a) dywidendy z akcji złożonych przez członków pracowniczych funduszy emerytalnych na rachunkach ilościowych, b) oprocentowanie udziałów członkowskich z nadwyżki bilansowej (dochodu ogólnego) w spółdzielniach, c) podział majątku likwidowanej spółki (spółdzielni), d) wartość dokonanych na rzecz udziałowców i akcjonariuszy nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń, określoną według zasad wynikających z art. 11 ust. 2-2b. Powyższe wyliczenie innych przychodów w zyskach osób prawnych (pkt a - d) jest wyliczeniem przykładowym. Opodatkowaniu będą więc także podlegały inne niż dywidendy i inne niż wymienione wyżej przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych. Definicję dochodu (przychodu) z udziału w zyskach osób prawnych zawiera art. 24 ust. 5 stanowiąc, iż jest nim dochód (przychód) faktycznie uzyskany z tego udziału, w tym także dochody, wartości majątku, dywidendy, dopłaty oraz nadwyżki enumeratywnie wymienione w tym przepisie w punktach od 1 do 7. Zgodnie z przepisem art. 24 ust. 5 pkt 2 dochodem takim jest dochód uzyskany z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) na rzecz spółki w celu ich umorzenia. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym użycie w tym przepisie przed wyliczeniem konkretnych stanów faktycznych zwrotu " w tym także" oznacza, iż ustawodawca nakazał uznać za przychody faktycznie uzyskane z zysków osoby prawnej przychody, które nie mieszczą się w tym pojęciu (używając słowa "także" wypowiadający to zdanie stwierdza, że dany stan rzeczy jest pod pewnymi względami podobny do innego stanu rzeczy- tak w Słowniku współczesnego języka polskiego - Wyd. Wilga , Warszawa 1996,s.1120). Użycie zwrotu "w tym także" nie tylko, że wskazuje, iż definicja dochodu (przychodu) z udziału w zyskach osób prawnych obejmuje także wymienione następnie rodzaje dochodów, sytuując je w ramach pojęcia "dochód faktycznie uzyskany...", ale przede wszystkim dokonując wyliczenia tych dochodów wyjaśnia wątpliwości powstałe na tle ogólnej definicji dochodu z udziału w zyskach osób prawnych, zawartej w art. 24 ust. 5 zd. pierwsze, przy czym zwrócić należy uwagę, że użycie zwrotu "w tym także" nie jest równoznaczne ze zwrotem "w szczególności", po którym następuje przykładowe wyliczenie stanów faktycznych, nie tworzące zamkniętego katalogu. (por. wyrok NSA z 8 sierpnia 2008 r. sygn. akt II FSK 871/08 dostępny w Internecie, wyrok WSA we Wrocławiu sygn. akt I SA/Wr 935/07). W przedmiotowej sprawie poza sporem znajduje się kwestia uzyskania przez podatnika dochodu z tytułu sprzedaży, na wezwanie Funduszu, 8.206 akcji w celu ich umorzenia. Powyższy, niesporny w sprawie stan faktyczny prawidłowo uznany został przez organy podatkowe i sąd i instancji za odpowiadający hipotezie art. 24 ust. 5 pkt 2 updf przesądzając o prawidłowości jego zastosowania w sprawie. Wykładnia przepisu art. 24 ust. 5 pkt 2 updf dokonana przez podatnika kładąca nacisk na konieczność ustalania źródeł pochodzenia środków przeznaczonych przez spółkę Fundusz na nabycie akcji w celu ich umorzenia (zysk spółki, czy wyprzedaż jej majątku) ma charakter dowolny i rozszerzający. W przepisie powyższym ustawodawca nie wprowadził kryterium związanego ze źródłem finansowania zakupu akcji przez spółkę i brak jest podstaw aby domniemywać jego istnienia. Punktem wyjścia dla oceny zasadności opodatkowania dochodów podatnika uzyskanych z tytułu dokonanej na wezwanie Funduszu sprzedaży jego akcji w celu ich umorzenia winna być sytuacja podatnika. Skarżący sprzedał akcie po cenie wyższej od ceny ich nabycia, a więc w wyniku ich sprzedaży uzyskał określone przysporzenie majątkowe na swoją rzecz kosztem spółki. Bezsprzecznie uzyskał więc przychód, którym mógł swobodnie dysponować, a więc prawnie relewantny z punktu widzenia konstrukcji ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przychód, o którym mowa w przepisie art. 17 ust. 1 pkt 7 updf., a w konsekwencji dochód zdefiniowany przez ustawodawcę w sposób jednoznaczny w przepisie art. 25 ust. 5 pkt 2 updf. Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, iż skarga kasacyjna nie zawiera argumentacji, która pozwalałaby uznać za zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 25 ust. 5 pkt 2 updf. Za chybiony uznać należało także zarzut niewłaściwego zastosowania art. 24 ust. 5d updf. Powyższy przepis ma, jak to słusznie podkreślił sąd i instancji, charakter techniczny stanowiąc w odniesieniu do instytucji umorzenia udziałów lub akcji regulację normującą zasady obliczenia nadwyżki przychodu nad kosztami jego uzyskania, a wiec kwestię sposobu ustalenia podlegającego opodatkowaniu zgodnie z przepisem art. 24 ust. 5 pkt 2 updf dochodu z umorzenia udziałów lub akcji. Brak jego zastosowania, o co zdaje się w swojej skardze kasacyjnej postulować skarżący, skutkowałby opodatkowaniem zryczałtowanym 19 % podatkiem całego uzyskanego przez podatnika przychodu, co byłoby dla strony rozwiązaniem skrajnie niekorzystnym. W związku z ustaleniem, iż powołane w rozpoznawanym środku odwoławczym zarzuty okazały się niezasadne Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 u.p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako nie mającą usprawiedliwionych podstaw.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI