II FSK 157/22

Naczelny Sąd Administracyjny2024-11-05
NSApodatkoweWysokansa
danina solidarnościowapodatek dochodowy od osób fizycznychpodatek liniowystrata podatkowainterpretacja podatkowaNSAPITkoszty uzyskania przychodów

Podsumowanie

NSA uchylił wyrok WSA i interpretację indywidualną, uznając, że przy obliczaniu daniny solidarnościowej można uwzględnić stratę z działalności gospodarczej z lat ubiegłych.

Sprawa dotyczyła możliwości uwzględnienia straty z działalności gospodarczej z lat ubiegłych przy obliczaniu podstawy daniny solidarnościowej za 2021 r. WSA oddalił skargę podatnika, podzielając stanowisko organu interpretacyjnego. NSA uchylił wyrok WSA i interpretację, stwierdzając, że dochód podlegający opodatkowaniu na zasadach art. 30c u.p.d.o.f. powinien być ustalany z uwzględnieniem możliwości obniżenia go o straty z lat ubiegłych zgodnie z art. 9 ust. 3 u.p.d.o.f.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Z. N. od wyroku WSA w Bydgoszczy, który oddalił skargę podatnika na interpretację indywidualną Dyrektora KIS. Spór dotyczył możliwości uwzględnienia straty z działalności gospodarczej z lat ubiegłych przy ustalaniu podstawy obliczenia daniny solidarnościowej za 2021 r. WSA i organ interpretacyjny uznali, że takie odliczenie nie jest dopuszczalne, ponieważ przepis art. 30h ust. 2 ustawy o PIT nie wymienia straty jako kwoty pomniejszającej podstawę daniny. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak zarzuty skargi kasacyjnej za usprawiedliwione. Sąd wskazał, że dochód podlegający opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 30c u.p.d.o.f. (podatek liniowy) powinien być ustalany zgodnie z art. 9 u.p.d.o.f., co obejmuje możliwość obniżenia go o straty z lat ubiegłych (art. 9 ust. 3 u.p.d.o.f.). NSA podkreślił, że pojęcie 'dochodu podlegającego opodatkowaniu' nie jest tożsame z 'podstawą opodatkowania' i powinno być interpretowane zgodnie z przepisami podatkowymi, w tym z zasadą uwzględniania strat. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok i interpretację indywidualną, nakazując organowi ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem przedstawionej wykładni.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, można uwzględnić stratę z działalności gospodarczej z lat ubiegłych przy obliczaniu podstawy daniny solidarnościowej.

Uzasadnienie

Dochód podlegający opodatkowaniu na zasadach art. 30c u.p.d.o.f. (podatek liniowy) powinien być ustalany zgodnie z art. 9 u.p.d.o.f., co obejmuje możliwość obniżenia go o straty z lat ubiegłych. Pojęcie 'dochodu podlegającego opodatkowaniu' nie jest tożsame z 'podstawą opodatkowania' i powinno być interpretowane zgodnie z przepisami podatkowymi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (34)

Główne

u.p.d.o.f. art. 30h § pkt 2

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Podstawa obliczenia daniny solidarnościowej jest ustalana od dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 ust. 1, 9 i 9a, art. 30b, art. 30c oraz art. 30f, z możliwością pomniejszenia o kwoty wskazane w ust. 2 pkt 1 i 2.

u.p.d.o.f. art. 30c

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Dochód podlegający opodatkowaniu na zasadach art. 30c u.p.d.o.f. jest ustalany z uwzględnieniem art. 9 ust. 3 u.p.d.o.f., co oznacza możliwość obniżenia go o straty z lat ubiegłych.

u.p.d.o.f. art. 9 § ust. 1, 2-3b i 5

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Określa zasady ustalania dochodu, w tym możliwość obniżenia go o straty z lat ubiegłych.

u.p.d.o.f. art. 9 § ust. 3

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Reguluje możliwość obniżenia dochodu o stratę z lat ubiegłych.

u.p.d.o.f. art. 30h § ust. 2

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Określa podstawę obliczenia daniny solidarnościowej, odwołując się do dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 ust. 1, 9 i 9a, art. 30b, art. 30c oraz art. 30f, z możliwością pomniejszenia o kwoty wskazane w ust. 2 pkt 1 i 2.

u.p.d.o.f. art. 30c § ust. 2

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Określa podstawę obliczenia podatku liniowego, wskazując na dochód ustalony zgodnie z art. 9 ust. 1, 2-3b i 5, art. 24 ust. 1, 2, 3b-3e i ust. 4 zdanie pierwsze lub art. 24b ust. 1 i 2, lub art. 23o, oraz możliwość jego pomniejszenia o określone składki i darowizny.

u.p.d.o.f. art. 9 § ust. 3

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Pozwala na obniżenie dochodu o stratę z lat ubiegłych.

Pomocnicze

u.p.d.o.f. art. 27 § ust. 1, 9 i 9a

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 30b

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 30f

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.F.S. art. 33 § ust. 3

Ustawa o Funduszu Solidarnościowym

u.F.S. art. 1 § ust. 1 i 2

Ustawa o Funduszu Solidarnościowym

u.F.S. art. 1 § ust. 3

Ustawa o Funduszu Solidarnościowym

u.F.S. art. 3 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o Funduszu Solidarnościowym

u.p.d.o.f. art. 24 § ust. 1, 2, 3b-3e i ust. 4 zdanie pierwsze

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 24b § ust. 1 i 2

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 23o

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

p.p.s.a. art. 173 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 146 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 207 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 209

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. a w związku z ust. 1 pkt 1 lit. c

Ustawa o opłacie skarbowej § pkt IV załącznika

u.p.d.o.f. art. 30h § ust. 3

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.F.S. art. 33 § ust. 3

Ustawa z dnia 23 października 2018 r. o Funduszu Solidarnościowym

u.p.d.o.f. art. 45 § ust. 1a pkt 2

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 26 § ust. 1 pkt 2 lit. a i pkt 2a

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 26 § ust. 1 pkt 2b

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 26 § ust. 1 pkt 9 lit. d

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Możliwość uwzględnienia straty z działalności gospodarczej z lat ubiegłych przy obliczaniu podstawy daniny solidarnościowej.

Odrzucone argumenty

Stanowisko organu interpretacyjnego i WSA, że strata z lat ubiegłych nie może być odliczona od dochodu przy ustalaniu podstawy daniny solidarnościowej.

Godne uwagi sformułowania

Dochód podlegający opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 30c u.p.d.o.f. to dochód ustalony w uwzględnieniem art. 9 ust. 3 u.p.d.o.f., a więc obniżony o straty, jeżeli takiego obniżenia podatnik dokonał. Błąd rozumowania sądu pierwszej instancji przy wykładni art.30h ust. 2 u.p.d.o.f. polega na utożsamieniu pojęcia dochodu podlegającego opodatkowaniu z podstawą opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Skład orzekający

Alicja Polańska

sprawozdawca

Antoni Hanusz

przewodniczący

Maciej Jaśniewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie podstawy obliczenia daniny solidarnościowej, możliwość uwzględnienia strat z lat ubiegłych przy podatku liniowym."

Ograniczenia: Dotyczy podatników rozliczających dochody na zasadach podatku liniowego (art. 30c u.p.d.o.f.).

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podatkowego związanego z daniną solidarnościową i podatkiem liniowym, które może mieć znaczenie dla wielu podatników.

Danina solidarnościowa a strata z lat ubiegłych: NSA wyjaśnia kluczowe zasady dla podatku liniowego.

Sektor

finanse

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II FSK 157/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Alicja Polańska /sprawozdawca/
Antoni Hanusz /przewodniczący/
Maciej Jaśniewicz
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Interpretacje podatkowe
Sygn. powiązane
I SA/Bd 477/21 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2021-10-12
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
uchylono zaskarżony wyrok i interpretację indywidualną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1426
art. 30h pkt 2, art. 27 ust 1, 9 i 91, art. 30b, art. 30c, art. 30f,
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych t.j.
Dz.U. 2020 poz 1787
art. 33 ust. 3
Ustawa z dnia 23 października 2018 r. o Funduszu Solidarnościowym (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Sędzia del. WSA Alicja Polańska (spr.), Protokolant Oktawian Nogaj, po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej Z. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 12 października 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 477/21 w sprawie ze skargi Z. N. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 22 czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 22 czerwca 2021 r., nr [...], 3) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz Z. N. kwotę 1137 (słownie: tysiąc sto trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 12 października 2021 r. sygn. akt I SA/Bd 477/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę Z. N. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 22 czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych.
Wskazany wyrok (podobnie jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Jak wynika z uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji, we wniosku oraz jego uzupełnieniu przedstawiono stan faktyczny/zdarzenie przyszłe i zadano pytanie: "Czy na potrzeby ustalenia podstawy obliczenia daniny solidarnościowej za 2021 r. wnioskodawca będzie mógł uwzględnić w tej podstawie stratę z działalności gospodarczej za 2020 r.?". Według wnioskodawcy odpowiedź na pytanie jest twierdząca. Z kolei organ interpretacyjny uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe.
Sąd pierwszej instancji podzielił argumentację organu. Według sądu użycie w art. 30h pkt 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1426 ze zm.); dalej: "u.p.d.o.f.", sformułowania "sumy dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 ust. 1, 9, i 9a, art. 30b, art. 30c oraz art. 30f" nie daje podstawy do zastosowania przy określaniu dochodu stanowiącego podstawę wyliczenia daniny solidarnościowej wszystkich zasad opodatkowania zawartych w art. 30c u.p.d.o.f. Takie brzmienie przepisu wskazuje jedynie rodzaje dochodów, opodatkowanych na różnych zasadach, które sumuje się przy ustalaniu podstawy obliczenia daniny solidarnościowej. Wniosek taki dodatkowo potwierdza brzmienie art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 23 października 2018 r. o Funduszu Solidarnościowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 1787 ze zm.); dalej: "u.F.S.".
Wnioskodawca zaskarżył skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji w całości.
Na podstawie art. 173 § 1 w zw. z art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.); dalej: "p.p.s.a.", skarżący podniósł zarzut rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 30h ust. 2 i ust. 3 u.p.d.o.f. oraz art. 33 u.F.S. przez ich błędną wykładnię, tj. uznanie, że:
– przy obliczaniu dochodów, których suma następnie stanowi podstawę do obliczenia daniny solidarnościowej, nie uwzględnia się straty z lat ubiegłych w ramach danego źródła przychodów,
– użycie w art. 30h pkt 2 u.p.d.o.f. sformułowania "sumy dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 ust. 1, 9 i 9a, art. 30b, art. 30c oraz art. 30f" nie daje podstawy, aby przy wyliczaniu poszczególnych dochodów, następnie sumowanych i stanowiących podstawę wyliczenia daniny solidarnościowej, stosować wszystkie zasady opodatkowania zawarte w art. 30c u.p.d.o.f.,
– ww. brzmienie przepisu wskazuje jedynie rodzaje dochodów, opodatkowanych na różnych zasadach, które sumuje się przy ustalaniu podstawy obliczenia daniny solidarnościowej;
2) art. 30c ust. 1, ust. 2, art. 9 ust. 2, art. 9 ust. 3 pkt. 1 i 2 u.p.d.o.f. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie błędnego założenia, że nie znajdują one zastosowania na potrzeby obliczenia daniny solidarnościowej, ponieważ stanowią one autonomiczne regulacje odrębne od przepisów regulujących zasady ustalania podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych;
3) art. 27 ust. 1, 9 i 9a, art. 30b, art. 30c oraz art. 30f w zw. z art. 30h ust. 2 u.p.d.o.f. poprzez błędną ich wykładnię i w konsekwencji nieprawidłowe stwierdzenie, że podstawą obliczenia daniny solidarnościowej jest kwota nadwyżki ponad 1.000.000 zł sumy dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych w ww. przepisach, z tym jednak założeniem, że jest to dochód przed opodatkowaniem, ale bez możliwych na etapie wyliczania podatku odliczeń, w tym straty z lat ubiegłych, a więc wbrew zasadzie, iż dochód ustalony jest zgodnie z art. 9 ust. 1, 2-3b i 5,art. 24 ust. 1, 2, 3b-3e i ust. 4 zdanie pierwsze lub art. 24b ust. 1 i 2, lub art. 23o.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał, że ustalenie podstawy obliczenia daniny solidarnościowej powinno polegać na zsumowaniu dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 ust. 1, 9 i 9a, art. 30b, art. 30c oraz art. 30f u.p.d.o.f. Zatem dochody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 30c u.p.d.o.f. także stanowią sumę obliczenia daniny solidarnościowej. W art. 30h ust. 2 u.p.d.o.f. ustawodawca zdecydował się na posłużenie się sformułowaniem "sumy dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych". Odsyłając do konkretnych jednostek redakcyjnych u.p.d.o.f. (art. 27 ust. 1, 9 i 9a, art. 30b, art. 30c oraz art. 30f) na potrzeby ustalenia podstawy obliczenia daniny solidarnościowej, ustawodawca zdecydował się, aby poszczególne jej elementy składowe były ustalane na zasadach dedykowanych tymże elementom składowym. Oznacza to, że ustalając np. podstawę obliczenia daniny solidarnościowej dla dochodów opodatkowanych podatkiem liniowym powinno się stosować zasady opodatkowania tych dochodów wyrażone w art. 30c u.p.d.o.f. Istotne znaczenie ma także okoliczność, że ustawodawca odwołał się do całego art. 30c u.p.d.o.f,, a nie do konkretnej jednostki redakcyjnej.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy kasacyjne.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadniony jest zarzut naruszenia art. 30h ust.2 oraz ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1426 ze zm.); dalej: "u.p.d.o.f." w zw. z art. 33 ustawy z dnia 23 października 2018 r. o Funduszu Solidarnościowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 1787 ze zm.); dalej: "u.F.S.", poprzez błędną wykładnię sprowadzającą się do uznania, że przy ustalaniu podstawy naliczenia daniny solidarnościowej nie jest możliwe obniżenie dochodu o straty z tytułu działalności gospodarczej z lat ubiegłych.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że sporna kwestia dotycząca możliwości obniżenia dochodu o straty z tytułu działalności gospodarczej z lat ubiegłych przy naliczeniu daniny solidarnościowej była przedmiotem orzekania Naczelnego Sądu Administracyjnego w wielu orzeczeniach (por. np. wyroki NSA z dnia: 19 lipca 2022 r. sygn. akt II FSK 452/22; 7 grudnia 2022 r. sygn. akt II FSK 1172/22; 13 grudnia 2022 r. sygn. akt II FSK 1072/22). Skład orzekający podziela argumentację w nich przedstawioną i odwołując się do niej wskazuje, co następuje:
Przepisy regulujące daninę solidarnościową zostały wprowadzone do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych na podstawie przepisów u.F.S. Fundusz ten jest funduszem celowym, mającym ma na celu wsparcie społeczne, zawodowe, zdrowotne oraz finansowe osób niepełnosprawnych, finansowe emerytów i rencistów, o którym mowa w przepisach odrębnych, wsparcie działania w zakresie zapewnienia dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami lub jej poprawy, osobom ze szczególnymi potrzebami, o których mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz. U. z 2020 r. poz. 1062), a także działania na rzecz rozwoju ekonomii społecznej, w szczególności działania w zakresie reintegracji społecznej i zawodowej podejmowane przez przedsiębiorstwo społeczne na rzecz swoich pracowników będących osobami zagrożonymi wykluczeniem społecznym w rozumieniu art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o ekonomii społecznej (Dz. U. poz. 1812 - art.1 ust.1 i 2 u.F.S.). Jest on państwowym funduszem celowym, którego dysponentem jest minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego (art.1 ust. 3 u.p.d.o.f.). Wpływy z daniny solidarnościowej stanowią jedno ze źródeł przychodów Funduszu (art. 3 ust. 1 pkt 2 u.F.S.). Zatem, pomimo zamieszczenia przepisów o daninie publicznej w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, z uwagi na beneficjenta tej daniny, nie stanowi ona podatku w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r. poz.1540 ze zm.) i jest daniną odrębną od podatku dochodowego (M. Niezgódka-Medek [w:] S. Babiarz, B. Dauter, R. Hauser, A. Kabat, J. Rudowski, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XI, Warszawa 2019, art. 6. i powołane tam piśmiennictwo i orzecznictwo); jej związek z podatkiem dochodowym od osób fizycznych polega jednakże na powiązaniu podstawy obliczenia daniny solidarnościowej z dochodami podlegającymi opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 ust. 1, 9 i 9a, art. 30b, art. 30c oraz art. 30f. Ustawodawca nakazuje obliczyć ją od nadwyżki tych dochodów powyżej kwoty 1.000.000 zł (art.30h ust.2 u.p.d.o.f). Przewiduje także pomniejszenie tej podstawy o: 1) kwoty składek, o których mowa w art. 26 ust. 1 pkt 2 i 2a, oraz składek, o których mowa w art. 30c ust. 2 pkt 2; 2) kwoty, o których mowa w art. 30f ust. 5 - odliczone od tych dochodów (art. 30h ust. 2 u.p.d.o.f.), a także uwzględnić przy ustalaniu wysokości podstawy obliczenia daniny solidarnościowej w roku kalendarzowym, o którym mowa w ust. 4, dochody i kwoty pomniejszające te dochody zgodnie z ust. 2 wykazywane w: rocznym obliczeniu podatku, o którym mowa w art. 34 ust. 7, jeżeli podatek wynikający z tego rozliczenia jest podatkiem należnym, oraz zeznaniach wymienionych w art. 45 ust. 1, ust. 1a pkt 1 i 2 oraz ust. 1aa, których termin złożenia upływa w okresie od dnia następującego po dniu upływu terminu na złożenie deklaracji o wysokości daniny solidarnościowej w roku poprzedzającym ten rok kalendarzowy do dnia upływu terminu, o którym mowa w ust. 4 (art. 30h ust. 3 u.p.d.o.f.).
Organ interpretacyjny i sąd pierwszej instancji ze wskazania przez ustawodawcę określonych składek i kwot, które odlicza się od podstawy oraz kwot pomniejszających dochód, wyprowadziły wniosek, że dochodu tego nie można obniżyć o straty z lat ubiegłych, bowiem tego rodzaju obniżenie nie zostało wskazane wprost w tym przepisie. Pogląd ten jest jednak, według Naczelnego Sądu Administracyjnego nietrafny, bowiem przy takim rozumieniu wskazanych przepisów pomija się jego część, wskazującą na uwzględnienie w podstawie obliczenia daniny dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 ust. 1, 9 i 9a, art. 30b, art. 30c oraz art. 30f. Zwrócić bowiem należy uwagę, że w art. 30h ust. 2 u.p.d.o.f. określono podstawę obliczenia daniny solidarnościowej, a zatem wielkość, która stanowi podstawę do obliczania tej daniny, zgodnie z określoną formułą zawartą w ustawie. W ramach tej formuły nakazano uwzględnić przy obliczaniu daniny różnicę między dochodem podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym a wskazanymi w punkcie 1 i 2 kwotami, pomniejszającymi tę wielkość. O ile zdefiniowanie kwot pomniejszających podstawę obliczenia daniny solidarnościowej nie budzi wątpliwości, o tyle zdefiniowanie dochodu podlegającego opodatkowaniu jest już sporne.
Wskazać należy, że definiując dochody, których osiągnięcie w określonej wysokości powoduje powstanie obowiązku zapłaty daniny solidarnościowej, ustawodawca odwołał się do przepisów regulujących ich opodatkowanie, w tym do art. 30c u.p.d.o.f., czyli do dochodów, które zgodnie z wnioskiem o wydanie interpretacji osiągał skarżący. Ustawodawca odwołał się przy tym do zasad opodatkowania z art. 30c u.p.d.o.f., ale, co należy podkreślić, do zasad obliczenia dochodu podlegającego opodatkowaniu. Zgodnie z art.30c ust. 2 u.p.d.o.f.: "podstawą obliczenia podatku, o której mowa w ust. 1, jest dochód ustalony zgodnie z art. 9 ust. 1, 2-3b i 5, art. 24 ust. 1, 2, 3b-3e i ust. 4 zdanie pierwsze lub art. 24b ust. 1 i 2, lub art. 23o. Dochód ten podatnicy mogą pomniejszyć o składki na ubezpieczenie społeczne określone w art. 26 ust. 1 pkt 2 lit. a i pkt 2a, wpłaty na indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego określone w art. 26 ust. 1 pkt 2b oraz o darowiznę, o której mowa w art. 26 ust. 1 pkt 9 lit. d, w wysokości dokonanej darowizny, nie więcej jednak niż kwoty stanowiącej 6% dochodu. Wysokość składek i wpłat ustala się na podstawie dokumentów stwierdzających ich poniesienie.". Powołany przepis odnosi się zatem do podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych i wskazuje składowe tej podstawy jako dochód (którego wielkość określa się w ustalony ustawą sposób) i kwoty pomniejszające ten dochód. Dopiero od wielkości wyliczonej jako różnica dochodu i kwot pomniejszających do oblicza się podatek według ustalonej stawki. Art. 30h ust. 2 u.p.d.o.f., określając w sposób autonomiczny podstawę obliczenia daniny solidarnościowej, nie odwołuje się do podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, a jedynie do jednego elementu tej podstawy - do dochodu podlegającego opodatkowaniu, czyli do przedmiotu opodatkowania tym podatkiem. W przypadku dochodu podlegającego opodatkowaniu na zasadzie określonej w art. 30c, będzie to dochód ustalony zgodnie z art. 9 ust. 1, 2-3b i 5, art. 24 ust. 1, 2, 3b-3e i ust. 4 zdanie pierwsze lub art. 24b ust. 1 i 2, lub art. 23o. Przywołany w tym przepisie art. 9 ust.3 u.p.d.o.f. stanowi z kolei, że o wysokość straty ze źródła przychodów, poniesionej w roku podatkowym, podatnik może: 1) obniżyć dochód uzyskany z tego źródła w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych, z tym że kwota obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50% wysokości tej straty, albo 2) obniżyć jednorazowo dochód uzyskany z tego źródła w jednym z najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu lat podatkowych o kwotę nieprzekraczającą 5.000.000 zł, nieodliczona kwota podlega rozliczeniu w pozostałych latach tego pięcioletniego okresu, z tym że kwota obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50% wysokości tej straty. Przepis ten, co należy podkreślić, określa warunki obniżenia dochodu podlegającego opodatkowaniu o stratę poniesioną w latach poprzedzających. Ustawodawca używa w tym wypadku wyrażenia "obniżyć dochód". Dopiero tak obliczony dochód podlega, zgodnie z art. 30c ust. 2 u.p.d.o.f., pomniejszeniu o składki na ubezpieczenie społeczne określone w art. 26 ust. 1 pkt 2 lit. a i pkt 2a, wpłaty na indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego określone w art. 26 ust. 1 pkt 2b oraz o darowiznę, o której mowa w art. 26 ust. 1 pkt 9 lit. d, w wysokości dokonanej darowizny, nie więcej jednak niż kwoty stanowiącej 6% dochodu i przy uwzględnieniu tych odliczeń ustalana jest dopiero podstawa opodatkowania. Tym samym, z powołanego art. 30c ust. 2 u.p.d.o.f. wynika, że w celu ustalenia podstawy opodatkowania należy w pierwszej kolejności obliczyć dochód (jako różnicę przychodów i kosztów ich uzyskania - art. 9 ust. 2 u.p.d.o.f.), ewentualnie obniżony o straty, zgodnie z art.9 ust.3, a dopiero tak obliczony dochód wliczany do podstawy opodatkowania (podlegający opodatkowaniu) może być pomniejszany o kolejne kwoty, wskazane w tym przepisie, niebędące ani przychodami, ani kosztami uzyskania przychodu, ani stratami. Innymi słowy, straty są uwzględniane na etapie obliczania dochodu podlegającego opodatkowaniu, a wynikające z u.p.d.o.f. pomniejszenia dotyczą już tak obliczonego dochodu jako przedmiotu opodatkowania. Analogiczne zasady obliczenia podstawy opodatkowania przyjęto w art. 26 ust. 1 u.p.d.o.f. do dochodów opodatkowanych na zasadach określonych w art. 27 ust. 1 u.p.d.o.f. Z powołanych przepisów wynika zatem, że dochód podlegający opodatkowaniu na zasadach określonych w art.30c u.p.d.o.f., to dochód obliczony zgodnie z zasadami wskazanymi w art. 9 u.p.d.o.f., a więc także z zasadą obniżenia dochodu o poniesione straty. Dopiero tak obliczony dochód, wchodzący do podstawy opodatkowania może ulegać pomniejszeniu o wskazane w ustawie kwoty, wynikające ze wskazanych w u.p.d.o.f. tytułów.
Jeżeli zatem ustawodawca w art.30h ust. 2 u.p.d.o.f. odwołuje się do dochodu podlegającego opodatkowaniu na zasadach wskazanych w określonych przepisach tej samej ustawy, to pojęcia tego (wobec braku szczególnej regulacji w tym zakresie i zamieszczenia przepisów o daninie solidarnościowej w u.p.d.o.f.) nie można interpretować odmiennie niż wynika to z powołanych w nim przepisów podatkowych. Tym samym, dochód podlegający opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 30c u.p.d.o.f., to dochód ustalony w uwzględnieniem art. 9 ust. 3 u.p.d.o.f., a więc obniżony o straty, jeżeli takiego obniżenia podatnik dokonał w zeznaniu, o którym mowa w art. 45 ust. 1a pkt 2 u.p.d.o.f. Dopiero od tak obliczonego dochodu można dokonać dalszych odliczeń, o których mowa w art.30h ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.d.o.f. W istocie zatem przy obliczaniu podstawy obliczenia daniny solidarnościowej ustawodawca zastosował podobną metodę, jak przy obliczeniu podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, dopuszczając jednakże w mniejszym zakresie możliwość pomniejszenia tej podstawy.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego błąd rozumowania sądu pierwszej instancji przy wykładni art.30h ust. 2 u.p.d.o.f. polega na utożsamieniu pojęcia dochodu podlegającego opodatkowaniu z podstawą opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Świadczy o tym argument, że stanowisko skarżącego prowadziłoby do dwukrotnego pomniejszenia dochodu o kwoty wskazane w art. 30h ust.2 pkt 1 i 2 u.p.d.o.f., co zdaniem sądu, świadczyć by mogło o nieracjonalności ustawodawcy. Tymczasem podstawę obliczenia daniny solidarnościowej kształtuje dochód podlegający opodatkowaniu oraz kwoty pomniejszające ten dochód. Jak już wskazano, dochodu podlegającego opodatkowaniu nie można utożsamiać z podstawą opodatkowania tym podatkiem. Jest to przedmiot opodatkowania (art.9 ust. 1 u.p.d.o.f.), mający zdecydowany wpływ na wysokość podstawy opodatkowania. Natomiast odliczeń kwot wymienionych w art.30h ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.d.o.f. dokonuje się w ramach obliczania podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym, a nie obliczania dochodu. Tym samym, kwoty wskazane w art.30h ust. 2 u.p.d.o.f. będą pomniejszały dochód uwzględniony w podstawie obliczenia opłaty solidarnościowej wyłącznie jednokrotnie. Jednokrotnie też pomniejszą dochód przy ustalaniu podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
W tej sytuacji, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art.188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935); dalej: "p.p.s.a." - uchylił zaskarżony wyrok w całości i uznając istotę rozpoznawanej sprawy za dostatecznie wyjaśnioną, na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art.145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną. Ponownie rozpoznając sprawę organ podatkowy obowiązany będzie uwzględnić powyższe rozważania z zakresu prawa materialnego.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1, art. 205 § 2, art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a. Zasadzony zwrot kosztów postępowania sądowego obejmuje wpis od skargi w wysokości 200 zł, wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł, opłatę kancelaryjną w wysokości 100 zł za odpis wyroku z uzasadnieniem doręczonym na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz koszty zastępstwa procesowego adwokata - w pierwszej instancji w wysokości 480 zł, w drugiej instancji w wysokości 240 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w związku z ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.), jak też kwotę 17 zł z tytułu opłaconego pełnomocnictwa (pkt IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej - Dz.U. z 2023 r. poz. 2111).
/-/ A. Polańska /-/ A. Hanusz /-/ M. Jaśniewicz

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę