II FSK 157/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie opodatkowania nieodpłatnego świadczenia polegającego na korzystaniu z depozytu nieprawidłowego, uznając wartość tego świadczenia za przychód podatkowy.
Sprawa dotyczyła opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych nieodpłatnych świadczeń, które skarżąca uzyskała z tytułu korzystania ze środków pieniężnych złożonych jej w formie depozytu nieprawidłowego. Organy podatkowe i sąd pierwszej instancji uznały, że wartość tych świadczeń, wyliczona jako równowartość odsetek bankowych, stanowi przychód podatkowy. Skarżąca kwestionowała tę interpretację, twierdząc, że nie osiągnęła realnego przychodu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając stanowisko niższych instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który oddalił skargę skarżącej na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. Spór dotyczył opodatkowania nieodpłatnych świadczeń wynikających z korzystania przez skarżącą ze środków pieniężnych złożonych jej w formie depozytu nieprawidłowego od osób fizycznych. Organy podatkowe ustaliły, że skarżąca otrzymała łącznie 350.000 zł w depozycie nieprawidłowym i dysponowała tymi środkami, pokrywając z nich m.in. wydatki na zakup działki i samochodu, a także koszty utrzymania rodziny. Wartość nieodpłatnego świadczenia ustalono na podstawie art. 11 ust. 2a pkt 4 ustawy o PIT, przyjmując jako podstawę najniższe oprocentowanie kredytu bankowego, co dało kwotę 44.861,90 zł przychodu. Skarżąca zarzucała błędną wykładnię przepisów, twierdząc, że nie osiągnęła realnego przychodu i że nie należy utożsamiać wartości depozytu z przychodem. NSA, związany ustaleniami faktycznymi sądu pierwszej instancji, oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że przychodem jest wartość otrzymanych nieodpłatnych świadczeń, a w tym przypadku stanowiła ją równowartość kosztów, które skarżąca musiałaby ponieść, aby uzyskać podobne środki poprzez kredyt bankowy. Sąd uznał, że stanowisko to jest zgodne z utrwalonym orzecznictwem NSA.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, wartość nieodpłatnego świadczenia, rozumiana jako równowartość kosztów, które podatnik musiałby ponieść na uzyskanie podobnych środków (np. poprzez kredyt bankowy), stanowi przychód podatkowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przychodem podatkowym jest wartość otrzymanych nieodpłatnych świadczeń. W przypadku depozytu nieprawidłowego, nieodpłatnym świadczeniem jest możliwość korzystania z cudzego kapitału bez ponoszenia kosztów odsetek, które byłyby konieczne przy kredycie bankowym. Ta równowartość nieponiesionego wydatku stanowi przychód w rozumieniu ustawy podatkowej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (23)
Główne
p.d.o.f. art. 10 § 1 pkt 9
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Inne źródła przychodów, w tym inne nieodpłatne świadczenia.
p.d.o.f. art. 11 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Definicja przychodów, obejmująca otrzymane lub pozostawione do dyspozycji pieniądze, wartości pieniężne oraz wartość nieodpłatnych świadczeń.
p.d.o.f. art. 11 § 2a pkt 4
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Sposób ustalania wartości pieniężnej nieodpłatnych świadczeń według cen rynkowych.
u.p.d.o.f. art. 10 § 1 pkt 9
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 11 § 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 11 § 2a pkt 4
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Pomocnicze
p.d.o.f. art. 20 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Definicja innych nieodpłatnych świadczeń jako przychodów z innych źródeł.
k.c. art. 845
Kodeks cywilny
Definicja depozytu nieprawidłowego.
k.c. art. 720
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące pożyczki, stosowane do depozytu nieprawidłowego.
Prawo bankowe art. 69 § 1
Ustawa Prawo bankowe
Regulacje dotyczące kredytu bankowego.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcie o oddaleniu skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 187 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przedstawienie pytania prawnego składowi siedmiu sędziów NSA.
p.p.s.a. art. 207 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Odstąpienie od zasądzenia kosztów postępowania.
u.p.d.o.f. art. 20 § 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
O.p. art. 233 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 120
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 124
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 180
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 188
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 210 § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieodpłatne świadczenie polegające na możliwości korzystania z cudzego kapitału (depozyt nieprawidłowy) stanowi przychód podatkowy. Wartość nieodpłatnego świadczenia ustala się według cen rynkowych, w tym oprocentowania kredytu bankowego. Posiadanie własnych oszczędności przez podatnika nie ma wpływu na ustalenie przychodu z nieodpłatnych świadczeń.
Odrzucone argumenty
Nieodpłatne świadczenie z depozytu nieprawidłowego nie stanowi przychodu podatkowego, gdyż nie jest to realne przysporzenie majątkowe. Wartość przychodu powinna być ustalana na podstawie niższych stóp procentowych stosowanych przez inne podmioty niż banki. Organy podatkowe naruszyły przepisy proceduralne, nie wyjaśniając wszystkich istotnych okoliczności.
Godne uwagi sformułowania
przez "nieodpłatne świadczenia" należy rozumieć wszystkie zdarzenia prawne i gospodarcze, których skutkiem jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu przysporzenie majątku danej osobie, mające konkretny wymiar finansowy nieodpłatność otrzymanego depozytu nie jest podważana koszty uzyskania odpowiadającej mu sumy pieniędzy, których strona nie musiała ponieść (a co byłoby konieczne gdyby pozyskała kredyt bankowy w analogicznej co do wysokości kwocie)
Skład orzekający
Edyta Anyżewska
sprawozdawca
Ludmiła Jajkiewicz
członek
Włodzimierz Kubiak
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie przychodu podatkowego z tytułu nieodpłatnych świadczeń, w szczególności z możliwości korzystania ze środków pieniężnych złożonych w depozycie nieprawidłowym lub w formie pożyczki od osób fizycznych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji depozytu nieprawidłowego i korzystania z powierzonych środków. Interpretacja może być stosowana do innych form nieodpłatnego udostępniania kapitału.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia podatkowego, jakim jest opodatkowanie nieodpłatnych świadczeń, a konkretnie korzystania z pieniędzy złożonych w depozycie nieprawidłowym. Wyjaśnia, jak sąd interpretuje 'przysporzenie majątkowe' w kontekście podatkowym.
“Czy korzystanie z pożyczonych pieniędzy to przychód? NSA wyjaśnia zasady opodatkowania depozytu nieprawidłowego.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII FSK 157/07 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2008-03-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2007-02-05 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Edyta Anyżewska /sprawozdawca/ Ludmiła Jajkiewicz Włodzimierz Kubiak /przewodniczący/ Symbol z opisem 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania Hasła tematyczne Podatek dochodowy od osób fizycznych Sygn. powiązane I SA/Sz 132/06 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2006-10-25 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2000 nr 14 poz 176 art. 10 ust. 1 pkt 9, art. 11 ust. 1 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak, Sędziowie NSA Edyta Anyżewska (sprawozdawca), del. WSA Ludmiła Jajkiewicz, Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 października 2006 r. sygn. akt I SA/Sz 132/06 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 14 grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt I SA/Sz 132/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 14 grudnia 2005 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. W motywach orzeczenia Sąd wyjaśnił, że sporną decyzją organ odwoławczy – stosownie do art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005 r. nr 8 poz. 60 ze zm.), dalej O.p., a także art. 11 ust. 1 i ust. 2a, art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm.), dalej p.d.o.f. – utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S. z dnia 15 września 2005 r., określające zobowiązanie podatkowe skarżącej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. Wspomniane decyzje oparto na następujących ustaleniach faktycznych i prawnych. Jak ustalono w dniu 4 kwietnia 1997 r. skarżąca otrzymała od K. i A. S. 90.000 zł w postaci depozytu nieprawidłowego. Natomiast w dniu 23 stycznia 2000 r. otrzymała od A. S. 260.000 zł, również w formie depozytu nieprawidłowego. Otrzymane w gotówce kwoty depozytu nieprawidłowego nie miały charakteru odpłatnego, J. S. posiadała ustną zgodę na dysponowanie w/w środkami pieniężnymi. Z ustaleń poczynionych przez organy podatkowe wynika, że skarżąca korzystała w kolejnych latach z powierzonych jej pieniędzy. W dniu 18 maja 2001 r., aktem notarialnym nr rep. [...], przekazała kwotę 170.000 zł na rzecz J. C. w formie depozytu nieprawidłowego, a ponadto w 2001 r. pokryła w/w środkami pieniężnymi wydatki nie znajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach. Dochód skarżącej i jej małżonka wyniósł bowiem w tym roku podatkowym 26.924,34 zł, a poniesione wydatki opiewały na kwotę 272.553 zł (na co składały się wydatki na zakup działki gruntu i samochodu osobowego oraz koszty utrzymania rodziny). Ponadto ustalono, że skarżąca dokonała częściowego zwrotu powierzonych jej pieniędzy (80.000 zł zwróciła A. S. w dniu 18 sierpnia 2002 r., 30.000 zł zwróciła K. S. w dniu 28 sierpnia 2002 r., 20.000 zł zwróciła A. S. w dniu 2 kwietnia 2003 r.). W tym stanie rzeczy skarżąca dysponowała depozytem nieprawidłowym w kwocie 240.000 zł od dnia 1 stycznia do dnia 1 kwietnia 2003 r. i dalej od 2 kwietnia do 31 grudnia 2003 r. w kwocie 220.000 zł. Organy obu instancji uznały, że nieodpłatne świadczenia związane z przechowywaniem i dysponowaniem środkami pieniężnymi pochodzącymi z depozytów nieprawidłowych stanowiły inne źródło przychodu, o którym mowa w art. 10 ust.1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1 p.d.o.f. Zgodnie z art. 11 ust. 1 powołanej ustawy przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-16 art. 17 pkt 6, art. 19 i art. 20 ust. 3 – które nie występowało w sprawie – są otrzymane lub pozostawione do dyspozycji podatnika pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Powołując się na utrwalone w tym zakresie orzecznictwo organy podatkowe wskazały, że przez "nieodpłatne świadczenia" należy rozumieć wszystkie zdarzenia prawne i gospodarcze, których skutkiem jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu przysporzenie majątku danej osobie, mające konkretny wymiar finansowy. Wartość pieniężną uzyskanego przez skarżącą nieodpłatnego świadczenia ustalono na podstawie art. 11 ust. 2a pkt 4 p.d.o.f. według cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości, tj. w wysokości odsetek, jakie skarżąca musiałaby zapłacić od kredytu zaciągniętego w banku. Zasięgnięto informacji w trzech bankach w B. (miejsce zamieszkania strony) o stopach procentowych stosowanych przy udzielaniu kredytów i zastosowano najniższą stopę procentową, stosowaną przez Bank [...] S.A. I Oddział w B. W ten sposób wyliczono, że podatniczka uzyskała w 2003 r. przychód z tytułu nieodpłatnych świadczeń w kwocie 44.861,90 zł, którego nie wykazała w zeznaniu rocznym. W skardze wniesionej do Sądu wojewódzkiego strona domagała się uchylenia decyzji obu instancji zarzucając, że wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego i procesowego. Zdaniem skarżącej organy skarbowe bezzasadnie zastosowały art. 11 ust. 2a pkt 4 w zw. z art. 12 ust. 3 p.d.o.f. i w sposób dowolny przyjęły za podstawę ustalenia przychodu z nieodpłatnego świadczenia oprocentowanie stosowane przez Bank [...] S.A., podczas gdy strona nie korzystała z usług tego banku, lecz otrzymała depozyt od osób fizycznych. Zdaniem skarżącej nie tylko banki tworzą rynek pożyczkowo-kredytowy, ale także np. kantory, jak również osoby fizyczne. Skarżąca zarzuciła ponadto, że ustalając przychód z korzystania z depozytu nieprawidłowego nie uwzględniono zgromadzonych oszczędności, przez co nie wyjaśniono wszystkich istotnych w sprawie okoliczności z naruszeniem art. 120-124, art. 180, art. 187, art. 188, art. 191 i art. 210 § 4 O.p. W piśmie z dnia 20 lipca 2006 r. skarżąca wniosła ponadto o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Uwzględniając wniosek organu podatkowego Sąd I instancji podniósł, że prawidłowe i zgodne z zebranym materiałem dowodowym, w tym również z wyjaśnieniami skarżącej, jest ustalenie, iż otrzymała ona na przechowanie od syna i synowej pieniądze w łącznej kwocie 350.000 zł, oraz że była uprawniona do nieodpłatnego swobodnego dysponowania tymi pieniędzmi, jak również że w 2003 r. dysponowała kwotą 240.000 zł do dnia 1 kwietnia a po tej dacie kwotą 220.000 zł. Były to – zarówno z nazwy jak i z ustawowej definicji z art. 845 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 ze zm.), dalej k.c. – umowy przechowania pieniędzy w formie depozytu nieprawidłowego, do którego stosuje się odpowiednio przepisy o pożyczce. Oznacza to, że składający pieniądze na przechowanie przenosi je na własność przechowawcy (art. 720 k.c.) z obowiązkiem zwrotu tej samej ilości pieniędzy. W sprawie niesporne jest, że strona w 2003 r. dysponowała wymienioną wyżej powierzoną jej kwotą i rozporządzała nią na własny użytek. W 2001 r. 170.000 zł przekazała w dalszy depozyt nieprawidłowy, pokryła też wydatki na zakup samochodu, działki gruntu oraz na utrzymanie rodziny w części przekraczającej dochody małżonków wykazane w zeznaniu rocznym PIT-37. Okoliczność czy skarżąca posiadała własne oszczędności czy nie, nie ma znaczenia w rozpatrywanej sprawie, gdyż jej przedmiotem jest ustalenie przychodu z nieodpłatnych świadczeń z tytułu korzystania z pieniędzy przyjętych przez skarżącą w depozyt nieprawidłowy (na podstawie art. 11 ust. 1 i ust. 2a pkt 4 p.d.o.f.). Z punktu widzenia art. 11 ust.1 p.d.o.f. dla ustalenia przychodu z nieodpłatnych świadczeń nie jest istotne czy podatnik korzystał z nieodpłatnie otrzymanych funduszy, istotny jest jedynie fakt ich otrzymania. Stanowisko takie jest utrwalone w orzecznictwie wprawdzie na tle art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.), dalej p.d.o.p., jednak przepis ten ma takie samo brzmienie jak art. 11 ust. 1 ustawy. Wartość nieodpłatnych świadczeń prawidłowo została ustalona na podstawie art. 11 ust. 2a pkt 4 p.d.o.f. według stosowanych cen rynkowych w tym przypadku w wysokości odsetek bankowych, jakie skarżąca musiałaby zapłacić od kredytu zaciągniętego w banku. Przyjęcie najniższych odsetek stosowanych przez Bank [...] S.A. Oddział I w B. nie budzi zastrzeżeń, jest to bowiem najbardziej dostępna i powszechna forma uzyskania środków pieniężnych na rynku. Chybione i nie poparte żadnymi dowodami są sugestie skarżącej, co do niższego opodatkowania pożyczek przez inne podmioty, jak kantory czy osoby fizyczne. Również wyliczenie przychodu z nieodpłatnych świadczeń jest prawidłowe. Końcowo Sąd zauważył, że postępowanie prowadzone było zgodnie z art. 120-124 O.p., przeprowadzono wszystkie niezbędne dowody, szczegółowo rozpatrzono cały materiał dowodowy (art. 180, art. 187, art. 188, art. 191 O.p.), a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymaganiom art. 210 § 4 O.p. Nie stwierdzono również przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji. W skardze kasacyjnej od powyższego orzeczenia strona zarzuciła błedną wykładnię przepisów prawa materialnego, tj. art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 11 ust. 1 oraz art. 20 ust. 1 p.d.o.f. Na tej podstawie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej w trybie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., a także o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu środka odwoławczego skarżąca podniosła, że postawienie przez Sąd znaku równości pomiędzy określeniem "pozostawione do dyspozycji podatnika pieniądze" oraz zwrotem "wartości otrzymanych świadczeń" stanowi błędną wykładnię art. 11 ust. 1 p.d.o.f. Szczególnie zaś, kiedy z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że skarżąca weszła w posiadanie środków pieniężnych od rodziny i to nieodpłatnie, a ponadto nie prowadziła jakiejkolwiek działalności gospodarczej, w której to uzupełniałaby środkami tymi (a nie pochodzącymi np. z kredytu) dodatkowo środki obrotowe prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżąca podniosła, że w doktrynie wskazuje się, iż przychody podatkowe obejmują nie tylko rzeczywiste wpływy pieniężne ale i należne, a także pożytki w naturze (np. własną konsumpcję), przychody fikcyjne (np. wartość czynszową budynku) oraz tzw. zyski kapitałowe, tj. przyrosty wartości składników majątkowych (por. A. Gomułowicz, J. Małecki: Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2003). Właśnie w takim znaczeniu, jako przychody fikcyjne, należy według skarżącej traktować przychód z tytułu nieodpłatnego świadczenia związanego z przechowywaniem i dysponowaniem środkami pieniężnymi z depozytów nieprawidłowych. Realnie zatem skarżąca nie osiągnęła jakiegokolwiek przychodu. Końcowo strona wywiodła, że zagadnienie prawne w niniejszej sprawie wymaga przedstawienia pytania prawnego do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. W motywach odpowiedzi organ podniósł, że strona wskazując na błędną wykładnię regulacji powołanych w osnowie skargi kasacyjnej nie przedstawiła prawidłowej jej zdaniem wykładni w/w przepisów. Ponadto nie podważono (przy pomocy zarzutów procesowych) stanu faktycznego sprawy (iż skarżąca otrzymała i dysponowała nieodpłatnie wskazanymi wyżej kwotami pieniędzy). Na gruncie niniejszej sprawy otrzymanie przychodu, w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 9, art. 20 ust. 1 oraz art. 11 ust. 1 i ust. 2a pkt 4 p.d.o.f., polega na dostarczeniu skarżącej świadczenia w postaci możliwości bezpłatnego korzystania z cudzego kapitału, a wartością tego świadczenia jest cena jaką musiałaby zapłacić, gdyby chciała uzyskać taki kapitał przez zaciągnięcie kredytu w banku. Przy tym nie jest istotne czy strona faktycznie wykorzystywała nieodpłatnie otrzymane fundusze w trakcie trwania umów przechowania, ale że miała możliwość dysponowania tymi kwotami. Stanowisko to potwierdza jednolite w tym względzie orzecznictwo (na gruncie analogicznie brzmiącego art. 12 ust. 1 pkt 2 p.d.o.p.). W tym stanie rzeczy za niezasadny także według organu należy uznać pogląd, iż w przedmiotowej sprawie wyłoniło się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, wymagające uchwały siedmiu sędziów NSA. Na rozprawie w NSA skarżąca kwestionowała ustalenie, że przekazane jej pieniądze stanowiły depozyt nieprawidłowy, podnosząc że mogła nimi dysponować za zgodą ich właścicieli. Pełnomocnik organu wnosił i wywodził jak w odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Strona oparła skargę kasacyjną wyłącznie na zarzutach naruszenia prawa materialnego, w związku z tym wiążące dla Sądu kasacyjnego są ustalenia faktyczne przyjęte przez Sąd I instancji za podstawę orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2005 r., sygn. akt I FSK 133/05, Lex 173149). Z ustaleń tych wynika, że skarżąca otrzymała nieodpłatnie w formie depozytu nieprawidłowego (o którym mowa w art. 845 k.c.) wymienione w zaskarżonej decyzji środki pieniężne, którymi mogła swobodnie dysponować i z możliwości tej skorzystała w sposób wyżej opisany. Ustaleń tych skarżąca nie mogła skutecznie podważyć przedstawiając na rozprawie w NSA w innym świetle okoliczności dotyczące dysponowania pieniędzmi. Sąd kasacyjny jest bowiem – stosownie do art. 183 § 1 (zdanie pierwsze) p.p.s.a. – związany granicami skargi kasacyjnej (szerzej por. wyrok NSA z 21 kwietnia 2004 r. sygn. akt FSK 13/04, ONSAiWSA 2004, nr 1, poz. 15; wyrok NSA z dnia 22 lipca 2004 r., sygn. akt GSK 356/04, ONSAiWSA 2004, nr 3, poz. 72). Strona po wniesieniu środka zaskarżenia może ewentualnie uzupełnić lub zmienić argumentację dotyczącą zgłoszonych podstaw kasacyjnych, nie może natomiast uzupełniać tego środka o nowe podstawy kasacyjne (por. art. 183 § 1 /zdanie drugie/ p.p.s.a.). W przedmiotowym stanie faktycznym nie zasługuje na aprobatę powołany przez stronę zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 10 ust. 1 pkt 9, art. 11 ust. 1 oraz art. 20 ust. 1 p.d.o.f. W myśl w/w przepisów źródłami przychodów są inne źródła (art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy), za które uważa się w szczególności inne nieodpłatne świadczenia nie należące do przychodów określonych w art. 12-14 i 17 (art. 20 ust. 1 ustawy). Z kolei przychodami są co do zasady otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń (art. 11 ust. 1 p.d.o.f.). Z unormowań tych wynika jednoznacznie, że przychodem podatnika jest m.in. wartość otrzymanych nieodpłatnych świadczeń. Skarżąca nie kwestionuje w środku odwoławczym okoliczności, iż nieodpłatnie pozostawiono do jej dyspozycji określoną kwotę pieniędzy. Niesporne jest też, iż co do zasady (np. korzystając z kredytu bankowego) strona musiałaby ponieść koszty dysponowania tymi środkami (odsetki, prowizja – por. art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe – Dz.U. nr 140, poz. 939 ze zm.). W związku z powyższym wydatek, który w warunkach rynkowych skarżąca musiałaby ponieść na uzyskanie równowartości otrzymanego depozytu nieprawidłowego, stanowi nieodpłatne świadczenie w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 9, art. 11 ust. 1 oraz art. 20 ust. 1 p.d.o.f. Pod pojęciem tym bowiem należy rozumieć wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie majątku tej osobie, mające konkretny wymiar finansowy (por. na gruncie odpowiednika art. 11 ust. 1 p.d.o.f., tj. art. 12 ust. 1 pkt 2 p.d.o.p. – uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 16 października 2006 r., sygn. akt II FPS 1/06, ONSAiWSA 2006, nr 6, poz. 153). Fakt uzyskania tego rodzaju korzyści (nieodpłatność otrzymanego depozytu) nie jest podważany przez wnoszącą skargę kasacyjną, toteż ocena Sądu wojewódzkiego, co do zastosowania w/w przepisów jest prawidłowa. Niezrozumiały jest w tym kontekście powołany w skardze kasacyjnej zarzut błędnej wykładni art. 10 ust. 1 pkt 9, art. 11 ust. 1 oraz art. 20 ust. 1 p.d.o.f. Po pierwsze, jego argumentacja odnosi się wyłącznie do treści art. 11 ust. 1 p.d.o.f. Po drugie – jak trafnie zauważa organ podatkowy – strona nie wskazuje jaka jej zdaniem powinna być prawidłowa wykładnia ostatnio wymienionego przepisu. W skardze kasacyjnej wskazano, iż "stawianie przez Sąd znaku równości pomiędzy określeniem pozostawione do dyspozycji podatnika pieniądze oraz zwrotem wartości otrzymanych świadczeń stanowi błędną wykładnię" w/w unormowania, co świadczy o niezrozumieniu kwestii spornej w sprawie (sugeruje to bowiem, iż według strony nieodpłatnym świadczeniem była kwota depozytu nieprawidłowego). W ocenie organów podatkowych i Sądu I instancji otrzymanym przez stronę (nieodpłatnym) świadczeniem nie była kwota depozytu nieprawidłowego (który z racji swojego zwrotnego charakteru nie ma co do zasady wpływu na wysokość przychodu podatkowego), lecz koszty uzyskania odpowiadającej mu sumy pieniędzy, których strona nie musiała ponieść (a co byłoby konieczne gdyby pozyskała kredyt bankowy w analogicznej co do wysokości kwocie). Stanowisko, iż nienaliczone odsetki od udzielonych kwot pożyczek i kwot danych na przechowanie zaliczyć należy do nieodpłatnych świadczeń, wyraził Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 3 czerwca 2003 r. (sygn. akt SA/Bk 1357/02, Lex nr 187837, zob. także powołane tam orzecznictwo). Podkreślić w tym miejscu trzeba, że zaprezentowany wyżej pogląd potwierdzają w istocie przytoczone przez stronę poglądy doktryny, zgodnie z którymi przychód, dochód czy koszt podatkowy w szeregu przypadków "nie stanowią wielkości rzeczywistych i zależą od rozwiązań przyjętych w ustawie podatkowej". Skarżąca nie otrzymała fizycznie kwot pieniędzy odpowiadających kosztom pozyskania środków stanowiących równowartość depozytu nieprawidłowego (i w tym sensie nie było to realne przysporzenie majątkowe). Jednakże w rozumieniu ustawy podatkowej (por w/w przepisy) przychodem była równowartość nieponiesionego wydatku na uzyskanie tych pieniędzy. Brak wątpliwości składu orzekającego odnośnie do kwestii prawnej występującej w przedmiotowej sprawie, a także jednolitość poglądów orzecznictwa w tym zakresie, wykluczały możliwość zwrócenia się z pytaniem prawnym do składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. art. 187 § 1 p.p.s.a.). Zauważyć w tym miejscu należy, że NSA dwukrotnie podejmował uchwały dotyczące pojęcia nieodpłatnego świadczenia (poza w/w uchwałą o sygn. akt II FPS 1/06 zob. uchwałę NSA z dnia 28 listopada 2002 r., sygn. akt FPS 9/02, ONSA 2003, nr 2, poz. 47), w których wyraził stanowisko zgodne z przyjętym z niniejszej sprawie przez Sąd. Mając powyższe na uwadze Sąd odwoławczy orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowił art. 184 p.p.s.a. Ze względu na to, że skarżąca wniosła jednorodne skargi kasacyjne aż w pięciu sprawach, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił zasądzić od niej koszty postępowania kasacyjnego tylko w jednej z nich (sygn. akt II FSK 276/07), w pozostałych zaś, na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., odstąpił od zasądzenia tych kosztów w całości.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI