II FSK 1560/18

III SA/Łd 649/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-03-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-10-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska /sprawozdawca/
Ewa Alberciak
Janusz Nowacki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 3, art. 106 § 3, art. 133, art. 134, art. 145, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1465
art. 235 1, art. 235 2, art. 237, art. 298
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy ( t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1836
§ 4, § 5, § 6, § 7, § 8
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych
Dz.U. 2023 poz 775
art. 80, art. 84
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Dnia 13 marca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Anna Dębowska (spr.), Protokolant st. asystent sędziego Anna Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2024 roku sprawy ze skargi A. A. na decyzję Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia 11 sierpnia 2023 roku znak: ŁPWIS.NSHŚ.9022.9.2023.MZ w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 11 sierpnia 2023 r., znak: ŁPWIS.NSHŚ.9022.9.2023.MZ Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi, po rozpatrzeniu odwołania A.A.-O, utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Tomaszowie Mazowieckim z 24 maja 2023 r. nr 3/23, znak: HŚHP.9022.1.16.2022 o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej pod postacią przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy – przewlekłego zapalenie nadkłycia kości ramiennej wymienionej w poz. 19.5 wykazu chorób zawodowych.
W uzasadnieniu organ drugiej instancji podniósł, że na podstawie zgłoszenia dokonanego przez Przychodnię K. Ośrodka W. w Łodzi w związku ze skierowaniem na badania wystawionym przez lekarza z O. Sp. z o.o. ul.[...] w K organ pierwszej instancji wszczął 12 grudnia 2022 r. z urzędu postępowanie w sprawie choroby zawodowej pod postacią przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy tj. przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej u A.A-O.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszym postępowaniu wynika, że skarżąca od 4 listopada 1996 r. do 30 listopada 2022 r. zatrudniona była w Szkole Podstawowej nr [..] w T., w tym od 1 września 2015 r. w Zespole Szkolno-Przedszkolnym nr [...] w T. na stanowisku głównego specjalisty ds. kadr w pełnym wymiarze czasu pracy (pełen etat). Do czynności służbowych skarżącej w czasie jej zatrudnienia należało prowadzenie dokumentacji pracowniczej (wprowadzanie danych do programów płacowo-kadrowych). Praca wykonywana była na stanowisku odpowiednio przystosowanym do pracy przy komputerze (monitor, myszka, klawiatura). Skarżąca korzystała z takich urządzeń jak kserokopiarka, skaner, telefon i inny drobny sprzęt biurowy. W okresie zatrudnienia objęta była szkoleniami stanowiskowymi z zakresu BHP oraz profilaktycznymi badaniami lekarskimi, w wyniku których nie orzekano przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy zawodowej na zajmowanym stanowisku. W trakcie zmiany roboczej przerwy regulaminowe miała zapewnione.
Z wywiadu przeprowadzonego przez jednostki orzecznicze oraz dokumentacji medycznej z przebiegu leczenia wynika, że pierwsze dolegliwości pod postacią bólu uciskowego łokcia prawego i ograniczenia ruchu czynnego z promieniowaniem bólu do barku i nadgarstka wystąpiły w lipcu 2021 r. Z czasem dolegliwości te nasiliły się. W związku z doznanym w marcu 2022 r. urazem (przytrzaśnięcie drzwiami) palca IV ręki lewej skarżąca zgłosiła się do Poradni Ortopedycznej. W wyniku badania RTG łokcia/przedramienia prawego i lewego, RTG nadgarstka/ręki lewej z 12 maja 2022 r. nie opisano zmian urazowych kostnych łokcia prawego ani ręki lewej. W USG stwierdzono zmiany zwyrodnieniowe, tj. obrzęk przyczepu wspólnego prostowników, zwapnienia w przyczepie, wyraźny osteofit warstwy zewnętrznej przyczepu. Skarżąca była leczona zachowawczo (rehabilitacje i blokady dostawowe), a następnie operacyjnie. 2 listopada 2022 r. w Oddziale Ch. O. SPZOZ w P. wykonano reinsercję przyczepu wspólnego prostowników kończyny górnej prawej. Ponadto w wywiadzie hipercholesterolemia w trakcie leczenia oraz zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa.
Skarżąca została poddana badaniom specjalistycznym w uprawnionych do orzekania o chorobach zawodowych jednostkach orzeczniczych, tj. Przychodnię K. Ośrodka W. w Ł. przy ul. [...] oraz po odwołaniu się od treści orzeczenia tej przychodni w Klinice C Instytutu w Ł. przy ul. [..]. W wyniku przeprowadzonych badań, analizy narażenia zawodowego, przebiegu i charakteru klinicznego choroby uzyskała dwukrotnie orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy – przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej. Obie jednostki orzecznicze stwierdziły brak podstaw do rozpoznania wskazanej choroby zawodowej.
Na podstawie zbieżnych co do treści orzeczeń lekarskich wydanych przez jednostki orzecznicze pierwszego i drugiego stopnia, tj. Ośrodek W w Ł. nr PK.8.2023 z 2 lutego 2023 r. i Instytut w Ł. nr NKOCHZA/66/23 z 5 maja 2023 r. organ pierwszej instancji 24 maja 2023 r. wydał zaskarżoną decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w oparciu o zebrany i rozpatrzony w sprawie materiał dowodowy oraz dokumentację z przebiegu pracy zawodowej, gdzie uwzględnione zostało narażenie zawodowe.
Organ drugiej instancji utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji podniósł, że w świetle literatury przedmiotu entezopatia nadkłykcia bocznego kości ramiennej - "łokieć tenisisty" jest spowodowana zmianami w obrębie przyczepu mięśnia prostownika krótkiego nadgarstka do kości nadkłykcia bocznego kości ramiennej. Przyczyną dolegliwości są zmiany o charakterze degeneracyjnym i nieprawidłowe ukrwienie okolicy przyczepu spowodowane przewlekłymi przeciążeniami i kumulacją mikrourazów. Wielokrotne powtarzanie ruchów prostowania i rotacji powodują zwiększone obciążenie mięśni i ich przyczepów. Czynności zawodowe, które wymagają wykonywania ruchów monotypowych rąk, ręcznego przemieszczania przedmiotów o masie powyżej 5 kg oraz użycia siły lub chwytania z użyciem siły podczas pracy, są czynnikami ryzyka zapalenia nadkłykcia kości ramiennej. Zależność powtarzanych ruchów odwracania przedramienia wbrew oporowi oraz podnoszenia przedmiotów z pokonaniem siły oporu, a ustawieniem nadgarstka w czasie pracy. Zwiększone ryzyko zapalenia nadkłykcia bocznego kości ramiennej odnotowuje się, jeśli praca wymaga korzystania z narzędzi ręcznych o masie przynajmniej 2 kg. Oprócz rodzaju czynności zawodowych, ruchów i czasu ich wykonywania znaczenie ma pozycja – ustawienie rąk podczas pracy. Nawracanie i odwracanie przedramienia, czyli "zakręcanie, wkręcanie" kończyną górną w czasie wykonywania czynności zawodowych – szczególnie z użyciem siły jak, np. przy wkręcaniu śrub odpowiednim narzędziem ręcznym – ponad dwukrotnie zwiększa ryzyko zapalenia nadkłykcia bocznego kości ramiennej. Zawodowe tło zapalenia nadkłykcia bocznego kości ramiennej, uwzględnia się głównie przy pracach, podczas których wykonywane są ruchy podnoszenia i przenoszenia ciężkich przedmiotów z koniecznością prostowania nadgarstka lub z wyprostowanymi kończynami górnymi w stawach łokciowych, silnego chwytania przedmiotów i ich pociągania, odwracania i nawracania (rotacja) przedramienia, szczególnie wbrew oporowi, ruchy prostowania (zginanie grzbietowe) nadgarstka, a także kombinacji ruchów, np. wkręcanie i odkręcanie śruby z użyciem śrubokrętu czy klucza francuskiego z silnym zaciskiem ręki na używanym narzędziu lub wykrawanie mięsa przez rzeźników/masarzy. Dodatkowo istotny wpływ na ryzyko pojawienia się zapalenia nadkłykcia bocznego ma współwystępowanie monotypii. Do powstania choroby usposabiają tylko niektóre zawody takie jak szlifierz, maszynista, garncarz, stomatolog, protetyk, ślusarz, tokarz, kierowca, praczka, maszynista kolejowy, malarz, rębacz, stolarz, drwal gdzie występuje monotypia ruchów. Wskazuje się również na istotne czynniki ryzyka tego schorzenia nie związane z wykonywaną pracą jak wiek powyżej 45 lat, wskaźnik masy ciała powyżej 25 BMI, zaburzenia metaboliczne i hormonalne, urazy sportowe u osób rozpoczynających w wieku średnim uprawianie sportu.
Z ustaleń jednostek orzeczniczych tj. Przychodni K. Ośrodka W. w Ł. oraz Kliniki C. Instytutu w Ł. wynika, że przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej rozpoznane u skarżącej nie jest przyczynowo związane z wykonywaną przez nią pracą zawodową. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia zarówno ocena warunków pracy, jak i analiza zmian w jej stanie zdrowia.
Z opisu stanowiska pracy skarżącej nie wynika, aby istniała ciągła monotypowość ruchów, wymuszone ustawienie przedramienia i użycie siły podczas wykonywania czynności zawodowych oraz by były one czynnikiem dominującym, co jest istotne przy rozpoznawaniu zawodowej etiologii przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej.
Jednostka orzecznicza Ośrodka W w Ł. w orzeczeniu z 2 lutego 2023 r. wyraźnie podkreśliła, że w przypadku skarżącej charakter wykonywanej pracy (praca biurowa i przy komputerze) nie miał cech monotypii i nie powodował opisanych powyżej przeciążeń. Czynności wykonywane przez skarżącą nie wymagały wykonywania takich ruchów, które mogłyby przyczynić się w istotny sposób do powstania przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej.
Instytut w Ł (jednostka orzecznicza II instancji) w orzeczeniu z 5 maja 2023 r. dodatkowo wskazał, że zgodnie z wytycznymi diagnostyczno-orzeczniczymi określającymi kryteria warunkujące uznanie etiologii zawodowej, zwiększone prawdopodobieństwo wystąpienia zmian entezopatycznych w obrębie nadkłykcia występuje w przypadku wykonywania przynajmniej 350 ruchów na godzinę pracy (ok. 6/min.) bez konieczności użycia siły, przy czym narażenie musi być istotne (wykonywanie ruchów mających znamiona ruchów monotypowych, obciążających ścięgna mięśni przyczepiających się na nadkłykciu, powinno w sumie trwać przynajmniej połowę ośmiogodzinnej zmiany roboczej). W przypadku obciążeń (konieczność użycia siły odpowiadającej 1-10 kg lub ponad 10 kg) powyższe ryzyko wzrasta, a prawdopodobieństwo zmian przeciążeniowych w obrębie nadkłykcia kości ramiennej, występuje przy wykonywaniu mniejszej liczby ruchów monotypowych na godzinę pracy.
W ocenie organu drugiej instancji brak jest zatem przesłanek wskazujących na istnienie związku o wysokim lub przeważającym prawdopodobieństwie pomiędzy rozpoznaną u skarżącej chorobą a narażeniem zawodowym co jest niezbędnym warunkiem do orzekania o zawodowej etiologii. Pomimo, że rozpoznana u skarżącej choroba występuje w wykazie chorób zawodowych, to jednak brak drugiego elementu niezbędnego do stwierdzenia choroby zawodowej, jakim jest czynnik sprawczy występujący w środowisku pracy, który spowodowałby to schorzenie, co nie daje podstaw do wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową. Zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz treść orzeczeń lekarskich wydanych przez jednostki diagnostyczno-orzecznicze pierwszego i drugiego stopnia w sposób wyczerpujący uzasadniają brak podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej pod postacią przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej i są spójne co do ich treści. W związku z tym nie zachodzi konieczność występowania do innej jednostki badawczo-rozwojowej w dziedzinie medycyny pracy w celu uzyskania dodatkowej opinii, a zwłaszcza do wskazanego przez skarżącą Instytutu w S, który 31 marca 2022 r. uległ likwidacji.
Organ drugiej instancji odnosząc się do wniosku skarżącej o dopuszczenie dowodu z opinii specjalisty ds. BHP podniósł, że z informacji uzyskanych od Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr [...] w T. wynika, że specjalista ds. BHP brał udział w sporządzaniu "Karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej" u skarżącej, która stanowi źródło informacji o narażeniu zawodowym.
Organ drugiej instancji wskazał, że organ wydający decyzję związany jest treścią orzeczeń lekarskich, które oceniają stan zdrowia pracownika i określają, czy rozpoznane schorzenie odpowiada wymienionemu w wykazie chorób zawodowych, a także oceniają, czy warunki pracy miały wpływ na powstanie tego schorzenia. Takie orzeczenia lekarskie stanowią podstawowy środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia.
Reasumując organ drugiej instancji stwierdził, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 2351 k.p., co jest warunkiem niezbędnym do rozpoznania choroby zawodowej. Obowiązujące przepisy wymagają dla stwierdzenia choroby zawodowej wystąpienia łącznie trzech niezbędnych elementów: choroba rozpoznana u badanego musi być ujęta w wykazie chorób zawodowych, w środowisku pracy muszą występować czynniki szkodliwe dla zdrowia (sposób wykonywania pracy), musi istnieć, co najmniej wysokie prawdopodobieństwo, że choroba ta została spowodowana tymi czynnikami szkodliwymi. Brak któregokolwiek z powyższych kryteriów nie pozwala uznać, że stwierdzone schorzenie jest chorobą zawodową. Oznacza to, że za chorobę zawodową może zostać uznana wyłącznie choroba, która jest wymieniona w wykazie, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Takiej choroby jednak u skarżącej nie stwierdzono, ponieważ zaistniałe schorzenie nie ma związku z wykonywaną przez nią pracą zawodową. Zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym treść orzeczeń lekarskich Przychodni K. Ośrodka W. w Ł oraz Kliniki C. Instytutu w Ł, które stanowią podstawowy dowód w sprawie, przekonują, że brak jest podstaw do uznania z co najmniej wysokim stopniem prawdopodobieństwa, że rozpoznana u skarżącej choroba, tj. przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej, została spowodowana sposobem wykonywania pracy. Subiektywne przekonanie skarżącej, że zaistniała choroba ma jednak związek z wykonywaną pracą w świetle orzeczeń lekarskich, nie może zmienić tej oceny. Decyzja organu pierwszej instancji została wydana po uzyskaniu jednoznacznych stanowisk jednostek orzeczniczych w zakresie mającym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
W skardze na powyższą decyzję A.A-O wniosła o jej uchylenie w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji i orzeczenie, że występuje u niej choroba zawodowa pod postacią przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy – przewlekłego zapalenie nadkłykcia kości ramiennej, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
Skarżąca wniosła też o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawego według norm przepisanych oraz o dopuszczenie dowodu z opinii specjalisty ds. bhp, który po zapoznaniu się z warunkami pracy skarżącej, jej zakresem obowiązków na poszczególnych stanowiskach pracy wyda opinię czy praca wykonywana przez skarżącą miała charakter monotypowy i czy poszczególne czynności wykonywane przez skarżącą miały charakter monotypowy, wymagały wielokrotnego powtarzania ruchów zginania i prostowania nadgarstka, jakie biegły identyfikuje zagrożenia na stanowiskach pracy, które zajmowała skarżąca i jaki wpływ na organizm ludzki te zagrożenia mogły wywierać; dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii innej jednostki badawczo-rozwojowej w dziedzinie medycyny pracy, tj. Ośrodka M. w K, który po przeprowadzeniu badania skarżącej oraz po zapoznaniu się z warunkami pracy skarżącej wyda opinię czy praca przez nią wykonywana miała charakter monotypowy, czy poszczególne czynności wykonywane przez skarżącą miały charakter monotypowy, wymagały wielokrotnego powtarzania ruchów zginania i prostowania nadgarstka, czy natężenie tych czynności o charakterze monotypowym, mogło wpłynąć na rozwój potencjalnej choroby zawodowej, czy występująca u skarżącej choroba jest chorobą zawodową, czy warunki pracy i czynniki występujące na stanowiskach pracy zajmowanych przez skarżącą mogły mieć wpływ na rozwój choroby skarżącej, czy istnieje prawdopodobieństwo, że choroba skarżącej została spowodowana warunkami pracy, w których wykonywała swoją pracę oraz czynnikami szkodliwymi dla jej zdrowia.
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:
1. naruszenie art. 2351 k.p. poprzez jego nieprawidłową wykładnię i nieprawidłowe jego zastosowanie polegające na wadliwym ustaleniu, że w przypadku skarżącej nie zostały spełnione wymagane dla stwierdzenia choroby zawodowej przesłanki, podczas gdy pomiędzy chorobą występującą u niej a warunkami pracy, w których skarżąca wykonywała swoją pracę oraz czynnościami wykonywanymi przez skarżącą zachodzi związek przyczynowy, co powoduje że powinna być u niej stwierdzona choroba zawodowa w postaci przewlekłego zapalenie nadkłykcia kości ramiennej;
2. art. 2351 k.p. w związku z § 5 ust. 1, § 6 oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 1836) przez błędną wykładnię, albowiem organ pierwszej instancji błędnie przyjął, że przypadek skarżącej nie wypełnia zakresu desygnatów powyższych przepisów, a tym samym powielenie błędnego stwierdzenia, że przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej rozpoznane u skarżącej nie było spowodowany długoletnią ekspozycją na działanie czynników zwiększających ryzyko (przeciążenie ręki, powtarzalne ruchy nadgarstka spowodowane pisaniem na komputerze, obsługą programów komputerowych) i zachorowania w miejscu pracy;
3. naruszenie § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych poprzez błędną wykładnię, która doprowadziła do niepodjęcie przez organ drugiej instancji dodatkowych czynności dowodowych, które umożliwiłyby rzetelne rozpoznanie sprawy, tj. niezwrócenie się do innej jednostki badawczo-rozwojowej w dziedzinie medycyny pracy o wydanie opinii, o co wnioskowała skarżąca, kwestionując opinię wydaną przez Instytut Medycyny Pracy w Łodzi, niezwrócenie się do jednostki orzeczniczej w zakresie wydania opinii czy praca wykonywana przez skarżącą miała charakter monotypowy, czy poszczególne czynności wykonywane przez skarżącą miały charakter monotypowy, wymagały wielokrotnego powtarzania ruchów zginania i prostowania nadgarstka i czy natężenie tych czynności o charakterze monotypowym mogło wpłynąć na rozwój potencjalnej choroby zawodowej, co doprowadziło do niewyjaśnienia przez organ wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, a to miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do wydania decyzji opartej na niekompletnym materiale dowodowym i w konsekwencji skutkowało naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 2351 k.p. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, polegające na stwierdzeniu, że w przypadku skarżącej nie zostały spełnione kryteria wymagane dla stwierdzenia choroby zawodowej;
4. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 § 1, jak i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 2351 k.p. poprzez błędną ocenę stanu dowodów zgromadzonych w sprawie oraz niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego i:
- uznanie przez organ drugiej instancji w uzasadnieniu decyzji, że materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie pozwala na ustalenie, że u skarżącej nie występuje choroba zawodowa;
- brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia przez organ drugiej instancji materiału dowodowego, niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a w szczególności brak ustalenia, czy praca wykonywana przez skarżącą miała charakter monotypowy, czy poszczególne czynności wykonywane przez skarżącą miały charakter monotypowy, wymagały wielokrotnego powtarzania ruchów zginania i prostowania nadgarstka, czy natężenie tych czynności o charakterze monotypowym mogło wpłynąć na rozwój potencjalnej choroby zawodowej;
- brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia przez organ drugiej instancji materiału dowodowego, niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a w szczególności brak przeprowadzenia dowodu z opinii specjalisty ds. bhp, który po zapoznaniu się z warunkami pracy skarżącej, jej zakresem obowiązków na poszczególnych stanowiskach pracy wyda opinię czy praca wykonywana przez skarżącą miała charakter monotypowy, czy poszczególne czynności wykonywane przez skarżącą miały charakter monotypowy, wymagały wielokrotnego powtarzania ruchów zginania i prostowania nadgarstka, jakie biegły identyfikuje zagrożenia na stanowiskach pracy, które zajmowała skarżąca i jaki wpływ na organizm ludzki te zagrożenia mogły wywierać, bowiem nie do przyjęcia i zaakceptowania jest stwierdzenie organu, że nie było podstaw do przeprowadzenia takiego dowodu, gdyż z informacji uzyskanych od dyrektora ASP nr [...] w T. wynika, że specjalista bhp brał udział w sporządzaniu karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, podczas gdy skarżąca kwestionowała sporządzoną kartę oceny zagrożenia;
- brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia przez organ drugiej instancji materiału dowodowego, niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a w szczególności brak weryfikacji warunków pracy skarżącej w kontekście przedstawionych przez nią informacji o narażeniu zawodowym oraz kwestionowaniu przez nią przedstawionej przez pracodawcę karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej;
- brak wyjaśnienia przez organ drugiej instancji w sposób nie budzący wątpliwości stanu faktycznego sprawy, w szczególności błędne ustalenia faktyczne polegające na przyjęciu, że w środowisku pracy skarżącej nie występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia bądź sposób wykonywania pracy nie był szkodliwy dla jej zdrowia i nie zachodzi co najmniej wysokie prawdopodobieństwo, że choroba występująca u skarżącej została spowodowana tymi czynnikami, podczas gdy nie ustalono w sposób niebudzący wątpliwości, czy praca wykonywana przez skarżącą miała charakter monotypowy, czy poszczególne czynności wykonywane przez skarżącą miały charakter monotypowy, wymagały wielokrotnego powtarzania ruchów zginania i prostowania nadgarstka, jakie faktyczne zagrożenia na stanowiskach pracy skarżącej występowały, jaki wpływ na organizm ludzki te zagrożenia mogły wywierać, bowiem organ nie przeprowadził wnioskowanych przez skarżącą dowodów z opinii wskazywanych przez nią biegłych i instytutu;
- niedostrzeżenie przez organ drugiej instancji sprzeczności przyjętych przez organ pierwszej instancji ustaleń ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, w szczególności dotyczącym faktu, że organ oparł swoje rozstrzygnięcie na przedstawionej przez pracodawcę karcie oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, z której wynika, że na stanowisku pracy skarżącej nie występowały czynniki szkodliwe, podczas gdy skarżąca w sposób konsekwentny kwestionowała ten fakt i zaprzeczała informacjom przedstawionym przez pracodawcę w owym dokumencie wyraźnie podnosząc i wskazując, że czynniki te występowały w wielkim natężeniu.
W odpowiedzi na skargę Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Z uwagi na sformułowane w skardze wnioski dowodowe skarżącej o dopuszczenie dowodu z opinii specjalisty ds. bhp i z opinii innej jednostki badawczo-rozwojowej w dziedzinie medycyny pracy, tj. Ośrodka M w K., należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., powoływanej dalej jako: "p.p.s.a."), nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), przy czym nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.), co w rozpoznanej sprawie nie miało miejsca. Sąd administracyjny orzeka w zasadzie na podstawie materiału faktycznego i dowodowego sprawy zgromadzonego w postępowaniu przed organami administracji. W postępowaniu przed sądem administracyjnym postępowanie dowodowe może być prowadzone tylko jako postępowanie uzupełniające, ograniczone do dowodów z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Prowadzenie jakichkolwiek innych dowodów, poza dowodami z dokumentów jest niedopuszczalne (por. wyrok NSA z 30 września 2005 r., FSK 2282/04, LexPolonica nr 401546; zob. także T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 3, Warszawa 2009, s. 462). Sąd administracyjny nie przeprowadza zatem postępowania dowodowego w pełnym lub znacznym zakresie. W postępowaniu sądowoadministracyjnym nie przeprowadza się dowodu z opinii biegłych, instytutów naukowych lub naukowo-badawczych, jeżeli nie mają formy dokumentu. W postępowaniu sądowoadministracyjnym brak jest regulacji umożliwiających przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, instytutu naukowego lub naukowo-badawczego w taki sposób jak to zostało to unormowane w Kodeksie postępowania cywilnego (art. 278-291). Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz wyłącznie ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z przepisami postępowania, a w konsekwencji, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego. Innymi słowy istotne wątpliwości, o których mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., winny być związane z oceną, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem, nie zaś z ustalaniem na nowo stanu faktycznego. O takich wątpliwościach można mówić, gdy istotne dla sprawy elementy stanu faktycznego pozostają niewyjaśnione, są sporne, przy czym dopuszczenie nowego dowodu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu (por. wyrok NSA z 5 sierpnia 2020 r., II FSK 1560/18).
Z tych względów w rozpoznawanej sprawie sąd stwierdził brak podstaw do przeprowadzenia dowodów z opinii specjalisty ds. bhp oraz innej jednostki badawczo-rozwojowej w dziedzinie medycyny pracy, tj. Ośrodka M w K i dlatego na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wnioski te oddalił.
Dalej wskazać należy, że stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu w całości albo w części.
Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów nie wykazała, aby zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Jak stanowi art. 2351 k.p., za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 2352 k.p.). Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 26 października 2017 r., IV SA/Wr 302/17).
Pojęcie "wysokie prawdopodobieństwo", o którym mowa w art. 2351 k.p. nie odnosi się do zakładu pracy jako pracodawcy. Odnosi się natomiast do zakładu pracy, jako środowiska, w którym znajdują się czynniki zagrażające zdrowiu pracownika. Spełnienie się tej przesłanki jest równoznaczne z brakiem możliwości wykluczenia dominującego wpływu czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy na zachorowanie na chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych. Przesłankę "wysokiego prawdopodobieństwa" negować może wyłącznie porównanie oddziaływania czynników zawodowych i pozazawodowych prowadzące do stwierdzenia, że chorobę spowodowały przyczyny niezwiązane z zatrudnieniem, występujące poza środowiskiem pracy. Prawdopodobieństwo występowania czynnika szkodliwego dla zdrowia także w innych zakładach pracy nie obala domniemania, o którym mowa w art. 235¹ k.p., gdyż nie odnosi się do prawdopodobieństwa wpływu czynnika szkodliwego dla zdrowia na zachorowanie, stanowiącego ratio legis omawianej regulacji. W orzecznictwie wskazuje się, że w sytuacji gdy pracownik świadczył pracę związaną z narażeniem zawodowym w kilku i więcej kolejnych zakładach, dla prawidłowości rozstrzygnięcia stwierdzającego chorobę zawodową nie ma znaczenia, w jakim stopniu wpłynęły na tę chorobę poszczególne okresy zatrudnienia i jaka była możliwość (prawdopodobieństwo) zachorowania pracownika u poszczególnych pracodawców. Istotą sprawy o rozpoznanie choroby zawodowej jest potwierdzenie, że dane schorzenie ma swoje źródło w szkodliwych czynnikach występujących w środowisku pracy, a nie wykazanie, że praca u konkretnego pracodawcy spowodowała chorobę zawodową (por. wyrok NSA z 9 września 2012 r., II OSK 2502/11).
W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej nie ustala pracodawcy, u którego warunki pracy ją spowodowały. W sentencji decyzji pracodawca nie jest w ogóle wskazywany. Organy inspekcji sanitarnej nie mogą natomiast odstąpić od badania środowiska pracy, gdyż choroby zawodowe nie powstają poza środowiskiem pracy. Wskazanie to należy to jednak odczytywać wyłącznie jako wskazanie zakładu, w którym występowały czynniki mogące spowodować skutki zdrowotne, nie zaś wskazanie zakładu, w którym doszło do powstania choroby u pracownika (por. wyrok NSA z 8 czerwca 2001 r., I SA 1780/00). Innymi słowy, nie ustala się, czy narażenie zawodowe w określonym zakładzie pracy było przyczyną powstania choroby zawodowej, ale wyłącznie, w których zakładach pracy występowało narażenie zawodowe (por. wyrok NSA z 22 stycznia 2020 r., II OSK 540/18).
W świetle powyższego rozpoznanie choroby odpowiadającej właściwej pozycji wykazu chorób zawodowych i występowania czynnika szkodliwego dla zdrowia w środowisku pracy jest wystarczające dla ziszczenia się przesłanki wysokiego prawdopodobieństwa, o której mowa w art. 235¹ k.p.
W art. 237 § 1 k.p. ustawodawca upoważnił Radę Ministrów do określenia drodze rozporządzenia: 1) sposobu i tryb postępowania przy ustalaniu okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy oraz sposobu ich dokumentowania, a także zakresu informacji zamieszczanych w rejestrze wypadków przy pracy, 2) składu zespołu powypadkowego, 3) wykazu chorób zawodowych, 4) okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, 5) sposobu i tryb postępowania dotyczącego zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, 6) podmiotów właściwych w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych – uwzględniając aktualną wiedzę w zakresie patogenezy i epidemiologii chorób powodowanych przez czynniki szkodliwe dla człowieka występujące w środowisku pracy oraz kierując się koniecznością zapobiegania występowaniu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.
Na podstawie powyższej delegacji ustawowej Rada Ministrów wydała 30 czerwca 2009 r. rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych, a wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej określa załącznik do tego rozporządzenia. Uregulowania tego rozporządzenia stały się podstawą rozstrzygnięć organów inspekcji sanitarnej. Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest specyficznym postępowaniem administracyjnym, zaś regulacje procesowe zawarte w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych stanowią lex specialis wobec przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, w szczególności przeprowadza ocenę narażenia zawodowego oraz sporządza kartę oceny narażenia zawodowego, którą wraz ze skierowaniem na badania przekazuje do jednostki orzeczniczej I stopnia. Ocenę narażenia zawodowego sporządza się na formularzu określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 2981 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a jeżeli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, w przypadku wątpliwości dotyczącej zgromadzonej dokumentacji, na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy z uwzględnieniem oceny ryzyka zawodowego (§ 4 ust. 1a rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych).
Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2022 r., poz. 437), zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3 (§ 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych).
Następnie lekarz tej jednostki na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). W myśl § 6 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych – narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do sposobu wykonywania pracy – określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego. Przepis ten wskazuje, co należy uwzględnić przy ocenie sposobu wykonywania pracy, ale nie wymaga od organu przeprowadzania szczegółowych pomiarów co do stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym lub chronometrażu czynności danego pracownika. Czas w jakim realizowane są czynności powtarzalne, czy ocena stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym, mogą zostać ustalone w oparciu o różne źródła dowodowe. Jeżeli zakres informacji zawartych w wymienionej dokumentacji jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, właściwego państwowego inspektora sanitarnego lub pracownika (§ 6 ust. 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych).
Pracownik (i tylko pracownik, nie zaś pracodawca), badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 7 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych).
Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.
Ten szczególny charakter postępowania dowodowego w zakresie oceny podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wynika z faktu, że ani organy inspekcji sanitarnej, ani sądy administracyjne, kontrolujące wydane przez te organy decyzje administracyjne, nie posiadają wysoko specjalistycznej wiedzy lekarskiej pozwalającej na samodzielną ocenę konkretnych przypadków lub jednostek chorobowych pod kątem ich zaliczenia do określonej choroby zawodowej (por. wyrok NSA z 17 lutego 2016 r., II OSK 1483/14). Na mocy § 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych rozpoznanie chorób zawodowych, a w tym i ustalenie związku przyczynowo – skutkowego między zdiagnozowanym schorzeniem a wykonywaną pracą w narażeniu zawodowym, należy do właściwych jednostek organizacyjnych służb zdrowia. Dane zawarte w orzeczeniach lekarskich tych jednostek stanowią na mocy § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych część materiału dowodowego, na podstawie którego organy inspekcji sanitarnej wydają decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia tej choroby. Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku do tego podstaw są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych.
Mimo decydującego znaczenia opinii wydanej przez jednostkę orzeczniczą w toku postępowania w przedmiocie choroby zawodowej, dowód ten powinien podlegać ocenie stosownie do art. 80 k.p.a., w tym w kontekście pozostałego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Opinia jednostki orzeczniczej podlega jednak weryfikacji przez organ administracji publicznej wyłącznie pod względem formalnym. Z uwzględnieniem art. 80 k.p.a. w ramach tej kontroli ocenie podlega, czy wywody i wnioski sformułowane w tych orzeczeniach są należycie uzasadnione i zgodne z innymi dowodami zgromadzonymi w sprawie. Organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania choroby zawodowej i zobligowany jest przyjąć ustalenia zawarte w orzeczeniu lekarskim, jeśli nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów.
Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie.
W ocenie sądu organy inspekcji sanitarnej zasadnie orzekły o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącej w oparciu o orzeczenia lekarskie wydane 2 lutego 2023 r. przez Ośrodek W w Ł. oraz 5 maja 2023 r. przez Instytut w Ł.
Jednostki orzecznicze I i II stopnia w oparciu o analizę narażenia zawodowego, wywiad z pacjentką, dokumentację lekarską i przeprowadzone badania wykluczyły, aby praca biurowa, w tym przy obsłudze komputera, jaką wykonywała skarżąca, dawała podstawę do rozpoznania u niej choroby zawodowej pod postacią przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej (poz. 19.5 wykazu chorób zawodowych). W toku postępowania nie zostało wykazane, aby skarżąca wykonywała czynności wymagające wielokrotnego powtarzania ruchów zginania i prostowania nadgarstka z odwracaniem i nawracaniem przedramienia wbrew oporowi lub polegających na transporcie ręcznym ciężkich przedmiotów przy wyprostowanych łokciach przez większość czasu zmiany roboczej, istotnie przeciążających ścięgna mięśni prostowników nadgarstka przyczepiających się do nadkłykcia bocznego kości ramiennej.
Jednostka orzecznicza I stopnia jako czynniki przyczyniające się do powstania tego schorzenia wskazała ciężką pracę fizyczną w zawodach, w których wykonuje się monotypowe naprzemienne ruchy prostowania i odwracania przedramienia wbrew oporowi przez większość czasu w ciągu zmiany roboczej (np. używanie śrubokręta z silnym zaciskiem ręki, praca na szlifierce, tokarce, ślusarce, przy praniu ręcznym, rąbaniu drewna), ruchy chwytania przedmiotów i ich pociągania, zginania i prostowania w stawach łokciowych z oporem lub długotrwałe noszenie ciężkich przedmiotów przy wyprostowanych stawach łokciowych.
Jednostka orzecznicza II stopnia wskazała, że uznanie zawodowej etiologii tego schorzenia warunkuje wykonywanie przynajmniej 350 ruchów na godzinę pracy (około 6 na min.) bez konieczności użycia siły czynności monotypowych przez przynajmniej połowę 8 godzinnej zmiany roboczej. W przypadku obciążeń (konieczność użycia siły odpowiadającej 1-10 kg lub ponad 10 kg) powyższe ryzyko wzrasta, a prawdopodobieństwo zmian przeciążeniowych w obrębie nadkłykcia kości ramiennej występuje przy wykonywaniu mniejszej liczby ruchów monotypowych na godzinę pracy.
W przypadku skarżącej opis pracy, którą wykonywała, nie jest tożsamy z opisanym powyżej sposobem wykonywania pracy, który predysponuje do rozwoju przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej o etiologii zawodowej.
Analiza powyższych orzeczeń pod względem formalnym wskazuje, że stanowią one wiarygodny dowód w postępowaniu, zaś ich rzetelność nie powinna budzić wątpliwości.
W świetle wskazanych przepisów, wydając decyzję w przedmiocie choroby zawodowej, organy inspekcji sanitarnej mają na względzie, czy spełnionych zostało kilka pozytywnych elementów jednocześnie, tj. rozpoznana choroba musi znaleźć się w wykazie chorób zawodowych, musi być stwierdzona orzeczeniem lekarskim rozpoznającym chorobę zawodową, a wyniki oceny warunków pracy pozwalać na stwierdzenie bezpośrednie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że spowodowana została narażeniem zawodowym. Dopiero wystąpienie wszystkich tych elementów uzasadnia wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej.
Organ orzekający wydaje decyzję kierując się opiniami medycznymi zawartymi w orzeczeniach lekarskich, o których mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.
Z regulacji tych wynika związanie organów inspekcji sanitarnej treścią opisanych powyżej orzeczeń – w zakresie poczynionych w nim ustaleń, dotyczących stwierdzonego schorzenia i jego przyczyn.
W orzecznictwie przyjmowany jest powszechnie pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w opinii lekarskiej wydanej przez uprawnioną jednostkę medyczną i braku uprawnienia do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej (por. np.: wyroki NSA: z 9 stycznia 2020 r., II OSK 395/18; z 10 grudnia 2019 r., II OSK 221/18; z 10 stycznia 2020 r., II OSK 398/18; uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 20 maja 2002 r., OPS 3/02, ONSA 2003, nr 1, poz. 4). Każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią kwalifikowaną, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. O wartości merytorycznej orzeczenia lekarskiego przy tym nie decyduje obszerność wywodów uzasadnienia, lecz jego zawartość merytoryczna odnosząca się do istoty sprawy (por. wyroki NSA: z 8 lutego 2011 r., II OSK 2056/10; z 24 listopada 2011 r., II OSK 1809/11).
Przeprowadzenie tego dowodu, w świetle § 8 ust. 1 w związku z § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych, jest nie tylko obligatoryjne, lecz także nie jest dopuszczalne zastąpienie go innymi dowodami, w tym opinią innego biegłego, na przykład lekarza będącego wprawdzie biegłym sądowym, lecz nie zatrudnionym w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych, czy też nie spełniającym wymagań kwalifikacyjnych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy o służbie medycyny pracy. Bez tej opinii bądź sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2017 r., II OSK 1056/15). Ani sąd, ani organy orzekające nie posiadają wiadomości specjalnych, którymi dysponuje biegły. Nie mogą w związku z tym wkraczać w merytoryczną zasadność orzeczenia lekarskiego. Mogą oceniać orzeczenie lekarskie jedynie pod względem formalnym. Z faktu, że orzeczenia lekarskie mają w sprawie choroby zawodowej charakter funkcjonalny opinii biegłego, wynika, że powinny one odpowiadać wymaganiom stawianym przepisem art. 84 § 1 k.p.a. Tym samym prawidłowe orzeczenie lekarskie musi zawierać szczegółowe uzasadnienie zawartego w nim rozstrzygnięcia, które pozwoli organowi administracji publicznej na ocenę jego rzetelności (por. wyrok NSA z 10 kwietnia 2014 r., II OSK 2734/12). Natomiast sąd administracyjny, kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować dokonane przez niego ustalenia faktyczne, co prowadzi do zakwestionowania pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, np. z powodu wydania w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza, lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jednostce organizacyjnej, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Zakwestionowanie orzeczeń lekarskich jest także możliwe w przypadku, jeżeli w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe). Jednak nawet w takiej sytuacji organ ani sąd administracyjny, nie są uprawnieni do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej organ może żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk. Skoro organ inspekcji sanitarnej orzekający w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej nie jest upoważniony do analizy dokumentacji medycznej pod względem merytorycznym, to oczywiste jest, że nie gromadzi w aktach sprawy tejże dokumentacji, poza dokumentacją dołączaną przez strony jako dowód w sprawie. To uprawniona jednostka diagnostyczno-orzecznicza ocenia, czy dysponuje pełnym materiałem pozwalającym na wydanie orzeczenia w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej (por. wyroki WSA w Warszawie z 19 marca 2007 r., VII SA/Wa 2429/06 i z 5 listopada 2008 r., VIII SA/Wa 256/08).
Nie będąc zatem uprawnionym do poddawania analizie materiału dowodowego z medycznego punktu widzenia sąd uznał, że organy sanitarne, opierając się na stanowisku zajętym przez uprawnionych lekarzy, zgodnie z prawem rozstrzygnęły sprawę. Postępowanie administracyjne prowadzone było w sposób zgodny z przepisami rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.
Właściwy Państwowy Inspektor Sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczął postępowanie kierując skarżącą na badanie do właściwej jednostki orzeczniczej w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania.
W sprawie zebrano wystarczający materiał dowodowy – protokół z postępowania przeprowadzonego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej z 6 grudnia 2022 r., karty oceny narażenia zawodowego skarżącej z 27 grudnia 2022 r. i 4 stycznia 2023 r. z wywiadem zawodowym.
Właściwa do orzekania w zakresie chorób zawodowych jednostka orzecznicza – Ośrodek W w Ł – 2 lutego 2023 r. wydała orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy – przewlekłego zapalenie nadkłycia kości ramiennej wymienionej w poz. 19.5 wykazu chorób zawodowych. Z orzeczenia tego wynika, że przy jego wydawaniu uwzględniono informacje o zagrożeniach zawodowych, wyniki dochodzenia epidemiologicznego i środowiska pracy badanej, dokumentację dotyczącą przebiegu zatrudnienia i dokumentację lekarską.
Skarżąca skorzystała z możliwości wystąpienia z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia.
5 maja 2023 r. Instytut w Ł., jako jednostka orzecznicza II stopnia także wydał orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy – przewlekłego zapalenie nadkłycia kości ramiennej wymienionej w poz. 19.5 wykazu chorób zawodowych.
W rozpoznawanej sprawie obydwie jednostki orzecznicze Ośrodek W w Ł. oraz Instytut w Ł zgodnie zatem stwierdziły brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u skarżącej. Z orzeczeń lekarskich wynika, że uwzględniono charakter wykonywanej przez skarżącą pracy – prace biurowe, w tym przy obsłudze komputera obsługiwanego za pomocą klawiatury i myszki komputerowej, korzystanie z innych urządzeń biurowych, tj. kserokopiarki, skanera, telefonu i innego sprzętu techniki biurowej). Oceniono dokumentację dotyczącą przebiegu zatrudnienia i lekarską.
W ocenie sądu wydane w rozpoznawanej sprawie orzeczenia lekarskie odpowiadają wskazanym wyżej wymogom. Nie budzą wątpliwości. Nie zawierają sprzeczności. Są logiczne, spójne, jednoznaczne i obiektywne. W sposób zrozumiały dla stron i orzekających organów wyjaśniają poczynione rozpoznanie. Przedstawiają wystarczająco metodologię tego rozpoznania oraz metodologię przeprowadzonych badań. Wydane zostały na podstawie oceny narażenia zawodowego oraz dostępnej dokumentacji medycznej i przeprowadzonych badań medycznych. Organy administracji nie miały podstaw do poddania ich w wątpliwość.
Karta oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej uwzględnia charakter wykonywanej przez skarżącą pracy.
W świetle przedstawionych rozważań sąd doszedł do przekonania, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, które miały lub mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający i został oceniony należycie, tj. zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, pozwalając organowi drugiej instancji na utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego.
Z tych względów sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
d.j.