II FSK 156/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną T. K. i M. K. od wyroku WSA w Poznaniu, który uwzględnił ich skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów postępowania, w szczególności dotyczące przedawnienia zobowiązania podatkowego. Argumentowali, że postępowanie karnoskarbowe zostało wszczęte instrumentalnie, aby zawiesić bieg terminu przedawnienia, a decyzja organu została wydana po jego upływie. Podnosili również kwestie związane z kwalifikacją czynu jako wykroczenia skarbowego i zastosowaniem zasady lex mitior. Naczelny Sąd Administracyjny, odwołując się do uchwały I FPS 1/21, potwierdził możliwość kontroli sądowej przesłanek zastosowania art. 70 § 6 pkt 1 O.p. oraz konieczność badania, czy wszczęcie postępowania karnoskarbowego nie miało charakteru pozorowanego. Sąd uznał, że WSA prawidłowo dostrzegł wątpliwości co do instrumentalności postępowania, jednakże NSA, analizując sprawę, stwierdził, że kwota uszczuplenia podatku (21.573,00 zł) przekroczyła próg wykroczenia skarbowego (8.400,00 zł), a wysokość minimalnego wynagrodzenia należy ustalać według daty popełnienia czynu, zgodnie z art. 53 § 3 k.k.s. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną, zasądzając od skarżących zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych, instrumentalnego wszczęcia postępowania karnoskarbowego oraz stosowania zasady lex mitior w prawie karnym skarbowym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, w tym interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej i Kodeksu karnego skarbowego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wszczęcie postępowania karnoskarbowego może być uznane za instrumentalne, jeśli jego głównym celem jest zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sądy administracyjne mają obowiązek badać, czy wszczęcie postępowania karnoskarbowego nie zostało wykorzystane jedynie do przedłużenia terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Ocena ta powinna uwzględniać całokształt okoliczności sprawy podatkowej.
Uzasadnienie
NSA potwierdził, że sądy administracyjne mogą badać instrumentalność wszczęcia postępowania karnoskarbowego. Wskazał, że ocena ta powinna opierać się na analizie wszystkich okoliczności sprawy podatkowej, a nie tylko na pojedynczych czynnościach w postępowaniu karnoskarbowym. Brak wystarczającej analizy organu w tym zakresie może stanowić podstawę do uchylenia decyzji.
Jak należy ustalać wysokość minimalnego wynagrodzenia dla celów kwalifikacji czynu jako wykroczenie skarbowe zgodnie z art. 53 § 3 k.k.s.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wysokość minimalnego wynagrodzenia należy ustalać według stanu obowiązującego w czasie popełnienia czynu, a nie według aktualnej wysokości.
Uzasadnienie
NSA jednoznacznie stwierdził, że art. 53 § 3 k.k.s. odnosi się do wysokości minimalnego wynagrodzenia w czasie popełnienia czynu. Wykładnia językowa przepisu nie pozostawia wątpliwości w tym zakresie, wykluczając stosowanie zasady lex mitior do waloryzacji tej kwoty.
Czy małżonkowie opodatkowani łącznie ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe w kontekście kwalifikacji czynu jako przestępstwa lub wykroczenia skarbowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, małżonkowie opodatkowani łącznie są traktowani jak jeden podmiot, a kwota uszczuplenia podatku nie powinna być dzielona na poszczególne osoby dla celów postępowania karnoskarbowego.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że zgodnie z art. 92 § 3 O.p. i art. 133 § 3 O.p., małżonkowie wspólnie opodatkowani ponoszą solidarną odpowiedzialność i są traktowani jako jedna strona postępowania. W związku z tym, dla celów kwalifikacji prawnej czynu, kwota uszczuplenia powinna być rozpatrywana łącznie.
Przepisy (15)
Główne
O.p. art. 70 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego może być zawieszony m.in. wskutek wszczęcia postępowania przygotowawczego w sprawie o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe.
O.p. art. 70 § § 6 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Wszczęcie postępowania przygotowawczego w sprawie o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe zawiesza bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
k.k.s. art. 51 § § 1
Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy
Karalność wykroczenia skarbowego ustaje z upływem roku od czasu jego popełnienia.
k.k.s. art. 51 § § 2
Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy
Karalność wykroczenia skarbowego ustaje z upływem 2 lat od zakończenia okresu, w którym wszczęto postępowanie przeciwko sprawcy.
k.k.s. art. 53 § § 3
Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy
Definicja wykroczenia skarbowego jako czynu zabronionego pod groźbą grzywny, jeżeli wartość należności publicznoprawnej nie przekracza pięciokrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia w czasie jego popełnienia.
k.k.s. art. 54 § § 2
Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy
Czyn polegający na nieujawnieniu przedmiotu opodatkowania lub niezłożeniu zeznania rocznego, przez co został narażony na uszczuplenie podatek.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia organu, gdy naruszono przepisy postępowania.
u.p.d.o.f. art. 6 § ust. 2
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Możliwość wspólnego opodatkowania małżonków.
O.p. art. 92 § § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Solidarna odpowiedzialność małżonków za zobowiązania podatkowe przy wspólnym opodatkowaniu.
Pomocnicze
O.p. art. 70c
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zawiadomienie o wszczęciu postępowania przygotowawczego.
O.p. art. 210 § § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Obowiązek uzasadnienia decyzji podatkowej, w tym wyjaśnienia kwestii instrumentalności postępowania karnoskarbowego w przypadkach wątpliwych.
O.p. art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
k.k.s. art. 2 § § 2
Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy
Zasada stosowania ustawy względniejszej dla sprawcy (lex mitior agit).
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Instrumentalne wszczęcie postępowania karnoskarbowego w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia. • Kwalifikacja czynu jako wykroczenia skarbowego z uwagi na wysokość uszczuplenia podatku. • Zastosowanie zasady lex mitior do ustalenia wysokości minimalnego wynagrodzenia.
Godne uwagi sformułowania
Sądy administracyjne mają również obowiązek badać czy proceduralna czynność wszczęcia postępowania karnego skarbowego w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe nie została wykorzystana tylko w celu nierozpoczęcia lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia. • Taki wniosek może potwierdzić fakt wszczęcia tego postępowania w sytuacji gdy z oczywistego braku przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych (...) lub istnienia negatywnych przesłanek procesowych (...) jasne jest już w momencie wydania postanowienia, że cele postępowania karnego skarbowego nie będą mogły być zrealizowane. • O braku woli realizowania celów postępowania karnego skarbowego, a tym samym sztucznym wykorzystaniu instrumentu z tego postępowania do przedłużenia terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, może świadczyć również brak realnej aktywności organów postępowania przygotowawczego po wszczęciu takiego postępowania.
Skład orzekający
Aleksandra Wrzesińska-Nowacka
przewodniczący
Artur Kot
członek
Beata Cieloch
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych, instrumentalnego wszczęcia postępowania karnoskarbowego oraz stosowania zasady lex mitior w prawie karnym skarbowym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, w tym interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej i Kodeksu karnego skarbowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowej kwestii przedawnienia podatkowego i potencjalnego nadużywania przez organy procedur karnoskarbowych do przedłużania tego terminu. Interpretacja NSA w zakresie zasady lex mitior i ustalania wysokości minimalnego wynagrodzenia jest istotna dla praktyki.
“Czy organy podatkowe mogą "sztucznie" przedłużać przedawnienie podatkowe? NSA wyjaśnia granice.”
Dane finansowe
WPS: 21 573 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.