II FSK 1545/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA wyłączył sędzię WSA od orzekania w sprawie ze względu na potencjalne wątpliwości co do jej bezstronności wynikające z powiązań naukowych z ekspertami opiniującymi w sprawie.
Sędzia WSA Agnieszka Olesińska wniosła o wyłączenie jej od orzekania w sprawie II FSK 1545/20, powołując się na fakt, że w aktach sprawy znajdowała się ekspertyza prawna profesorów, z którymi jest powiązana naukowo (kierownik katedry, pracownik katedry). Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zatrudnienie w szkole wyższej i powiązania naukowe mogą wywoływać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego, i na tej podstawie postanowił wyłączyć sędzię od orzekania w tej konkretnej sprawie.
Sprawa dotyczyła wniosku o wyłączenie sędziego WSA Agnieszki Olesińskiej od orzekania w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (sygn. akt II FSK 1545/20). Sędzia Olesińska sama wniosła o swoje wyłączenie, wskazując na istnienie w aktach sprawy ekspertyzy prawnej sporządzonej przez profesorów, z którymi jest powiązana zawodowo i naukowo na Uniwersytecie [...]. W szczególności, jeden z profesorów był kierownikiem katedry, którą obecnie kieruje, a drugi był jej poprzednim kierownikiem, a trzeci jest pracownikiem tej samej katedry. Sędzia uznała, że te powiązania mogą budzić wątpliwości co do jej bezstronności. Naczelny Sąd Administracyjny, analizując przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczące wyłączenia sędziego (art. 18 i 19 P.p.s.a.), uznał, że wniosek sędzi jest zasadny. Sąd podkreślił, że choć katalog przesłanek wyłączenia z mocy ustawy jest zamknięty, to na podstawie art. 19 P.p.s.a. sędzia może zostać wyłączony, gdy istnieją okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. Sąd stwierdził, że zatrudnienie w szkole wyższej i powiązania naukowe z opiniującymi ekspertami mogą stanowić taką okoliczność, prowadzącą do potencjalnych wątpliwości co do obiektywizmu orzekania. W konsekwencji, NSA postanowił wyłączyć sędzię od orzekania w tej sprawie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, powiązania naukowe sędziego z ekspertami opiniującymi w sprawie, w tym podległość służbowa w ramach struktury uniwersyteckiej, mogą wywoływać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zatrudnienie w szkole wyższej i powiązania z opiniującymi ekspertami, którzy są pracownikami tej samej uczelni (w tym byli i obecni kierownicy katedry), mogą prowadzić do wątpliwości co do bezstronności sędziego, co uzasadnia jego wyłączenie na podstawie art. 19 P.p.s.a.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (3)
Główne
P.p.s.a. art. 19 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
P.p.s.a. art. 22 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzeczenia o wyłączeniu sędziego.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 18
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Katalog przesłanek wyłączenia sędziego z mocy ustawy jest zamknięty i nie może być interpretowany rozszerzająco.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powiązania naukowe sędziego z ekspertami opiniującymi w sprawie mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności.
Godne uwagi sformułowania
okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie wątpliwości co do bezstronności sędziego, w rozumieniu art. 19 p.p.s.a., muszą być każdorazowo odnoszone do konkretnego sędziego w konkretnej sprawie
Skład orzekający
Beata Cieloch
przewodniczący
Małgorzata Wolf-Kalamala
członek
Jan Grzęda
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o wyłączeniu sędziego w sądach administracyjnych, zwłaszcza w kontekście powiązań naukowych i zawodowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji powiązań naukowych na uczelni, nie obejmuje innych form relacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak sądy dbają o pozory bezstronności, nawet w sytuacjach, gdy powiązania są czysto naukowe i niekoniecznie wpływają na merytoryczne rozstrzygnięcie.
“Czy powiązania naukowe na uniwersytecie mogą wyłączyć sędziego od orzekania?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII FSK 1545/20 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2023-01-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-07-28 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Beata Cieloch /przewodniczący/ Małgorzata Wolf- Kalamala Jan Grzęda /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych Hasła tematyczne Wyłączenie sędziego Sygn. powiązane I SA/Lu 637/19 - Wyrok WSA w Lublinie z 2020-02-18 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Wyłączono sędziego Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 22 § 1 i § 2, art. 19 § 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Cieloch Sędziowie Sędzia NSA Jan Grzęda (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. sp. z o.o. z siedzibą w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 lutego 2020 r. sygn. akt I SA/Lu 637/19 w sprawie ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 5 sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2013 r. postanawia: wyłączyć sędzię WSA Agnieszkę Olesińską delegowaną do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym od orzekania w niniejszej sprawie. Uzasadnienie Przewodniczący Wydziału II Izby Finansowej Naczelnego Sadu Administracyjnego zarządzeniem z 16 listopada 2022 r., sygn. akt II FSK 1545/20 skierował na rozprawę 24 stycznia 2023 r., sprawę ze skargi kasacyjnej S. sp. z o.o. z siedzibą w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 18 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Lu 637/19. Do trzyosobowego składu orzekającego Przewodniczący wyznaczył m.in. sędziego WSA Agnieszkę Olesińską. Pismem z 24 stycznia 2023 r. sędzia WSA Agnieszka Olesińska wniosła o wyłączenie jej od orzekania w sprawie. Wskazała, że w aktach administracyjnych ww. sprawy znajduje się złożona na etapie postępowania podatkowego ekspertyza prawna profesorów: B. B., W. M. i K. L.. W związku z powyższym zdaniem sędzi WSA zachodzi okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwości co do jej bezstronności w tej sprawie, ponieważ prof. W. M. jest kierownikiem katedry, w której jest zatrudniona na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu [...], prof. B. B. był uprzednio kierownikiem tej katedry a prof. K. L. jest pracownikiem tej katedry. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie regulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej "P.p.s.a."). Przepisy powołanej ustawy różnicują zasady wyłączenia sędziego w zależności od charakteru przesłanek, które mają stanowić podstawę tego wyłączenia. Sędzia z mocy samej ustawy wyłączony jest w sprawach, w których wystąpią przesłanki wyliczone enumeratywnie w art. 18 P.p.s.a. Katalog tych przesłanek jest zamknięty i nie może być interpretowany rozszerzająco, co związane jest z doniosłością skutków prawnych orzekania przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy. Skutkiem takim jest bowiem nieważność postępowania sądowoadministracyjnego (por. wyroki NSA z 27 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2560/17, i z 27 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2627/17). Natomiast na podstawie art. 19 P.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Powyższy przepis odnosi się do sytuacji, w której konkretne okoliczności danego postępowania przemawiają za uznaniem, że w rozpatrywanej sprawie możliwe jest zagrożenie bezstronności i obiektywizmu orzekania. O wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie o jego stronniczości i niesprawiedliwości, zaś wniosek o wyłączenie na podstawie przepisu art. 19 P.p.s.a. powinien odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Konieczność odniesienia względnych przesłanek wyłączenia sędziego do okoliczności danej sprawy sądowoadministracyjnej podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1917/18, gdzie Sąd ten wskazał, że "wątpliwości co do bezstronności sędziego, w rozumieniu art. 19 p.p.s.a., muszą być każdorazowo odnoszone do konkretnego sędziego w konkretnej sprawie, natomiast inne podstawy wyłączenia sędziego z mocy prawa enumeratywnie wymienia art. 18 p.p.s.a." (zob. także postanowienie NSA z 22 czerwca 2022 r., III OZ 413/22 i orzecznictwo tam wskazane). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sędzia Agnieszka Olesińska słusznie podniosła, że jej zatrudnienie w szkole wyższej wywołuje uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego orzekającego w sprawach, które mogą mieć związek z prezentowanymi przez współpracowników zatrudnionych w tej samej szkole wyższej lub placówce naukowej poglądami. Również podległość służbowa występująca w takich przypadkach może mieć wpływ na bezstronność sędziego. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 § 1 i § 2 w związku z art. 19 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI