II FSK 1535/17

Naczelny Sąd Administracyjny2019-04-24
NSApodatkoweWysokansa
podatek dochodowyPITzabezpieczenieOrdynacja podatkowakoszty uzyskania przychodówfakturyfikcyjność transakcjiNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą zabezpieczenia zobowiązania podatkowego, uznając zasadność decyzji organów podatkowych.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A. S. od wyroku WSA w Łodzi, który oddalił jej skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi w przedmiocie zabezpieczenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. Skarżąca kwestionowała prawidłowość ustaleń organów co do fikcyjności transakcji gospodarczych oraz zasadność zastosowania zabezpieczenia. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organy prawidłowo uprawdopodobniły istnienie zobowiązania i uzasadnioną obawę jego niewykonania.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi dotyczącą zabezpieczenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. Skarżąca zarzucała organom naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nieuzasadnione zastosowanie zabezpieczenia. Kwestionowała również ustalenia dotyczące fikcyjności transakcji gospodarczych, powołując się na orzecznictwo TSUE w zakresie prawa do odliczenia VAT. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego są nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że w postępowaniu zabezpieczającym organ podatkowy nie jest zobowiązany do przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego, a jedynie do uprawdopodobnienia istnienia zobowiązania i uzasadnionej obawy jego niewykonania. Wskazał, że organy prawidłowo oceniły sytuację finansową skarżącej i jej dotychczasowe problemy z płaceniem zobowiązań, co uzasadniało zastosowanie zabezpieczenia. Sąd odrzucił również zarzut naruszenia art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT, wskazując, że przepis ten nie był stosowany w sprawie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organy prawidłowo zastosowały instytucję zabezpieczenia, opierając się na sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej, jej dotychczasowych problemach z płaceniem zobowiązań oraz przyczynach powstania zobowiązań objętych zabezpieczeniem.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo uprawdopodobniły istnienie zobowiązania podatkowego oraz uzasadnioną obawę jego niewykonania, analizując sytuację finansową skarżącej, jej majątek oraz fakt prowadzenia egzekucji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

O.p. art. 33 § § 1

Ordynacja podatkowa

Zobowiązanie podatkowe przed terminem płatności może być zabezpieczone na majątku podatnika, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że nie zostanie ono wykonane, a w szczególności, gdy podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję.

O.p. art. 33 § § 2

Ordynacja podatkowa

Zabezpieczenia można dokonać również w toku postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej, przed wydaniem decyzji w sprawie zobowiązania podatkowego.

O.p. art. 33 § § 4

Ordynacja podatkowa

W przypadku, o którym mowa w § 2, organ podatkowy na podstawie posiadanych danych co do wysokości podstawy opodatkowania określi w drodze decyzji o zabezpieczeniu przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego, jeżeli zabezpieczenie następuje przed wydaniem decyzji, o której mowa w § 2 pkt 1.

t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm. art. 33 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

ustawa o VAT art. 108 § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

ustawa o VAT art. 88 § ust. 3a

Ustawa o podatku od towarów i usług

lit. a

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy podatkowe prawidłowo uprawdopodobniły istnienie zobowiązania podatkowego i uzasadnioną obawę jego niewykonania. W postępowaniu zabezpieczającym wystarczające jest uprawdopodobnienie zobowiązania, a nie jego dokładne ustalenie. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania były ogólnikowe i nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej przez organy (brak wyjaśnienia stanu faktycznego, nieuzasadnione zabezpieczenie). Naruszenie zasady praworządności, zaufania do organu, obowiązku zebrania materiału dowodowego. Bezpodstawne zastosowanie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT. Fikcyjność transakcji gospodarczych nie została udowodniona. Brak podstaw do zastosowania zabezpieczenia, gdyż podatnik uregulował swoje zobowiązania.

Godne uwagi sformułowania

W postępowaniu zabezpieczającym organ podatkowy nie jest zobowiązany do przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego w celu wykazania istnienia obowiązku podatkowego oraz jego rzeczywistych rozmiarów. Obowiązany jest jedynie do uprawdopodobnienia, że zobowiązanie w określonej w przybliżony sposób wysokości istnieje. Decyzja o zabezpieczeniu nie rozstrzyga o wysokości zobowiązania podatkowego. W postępowaniu zabezpieczającym organ podatkowy nie jest zobowiązany do przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego w celu wykazania istnienia obowiązku podatkowego oraz jego rzeczywistych rozmiarów. W przypadku transakcji udokumentowanych za pomocą faktur lub dowodów zakupu nieodzwierciedlających rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych - określone w nich wydatki nie mogą stanowić kosztu podatkowego.

Skład orzekający

Jan Grzęda

przewodniczący-sprawozdawca

Jacek Brolik

członek

Marek Olejnik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania instytucji zabezpieczenia zobowiązania podatkowego, zakres uprawdopodobnienia zobowiązania w postępowaniu zabezpieczającym, konsekwencje posługiwania się fakturami dokumentującymi fikcyjne transakcje."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zabezpieczenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych, z uwzględnieniem okoliczności faktycznych sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania podatkowego – zabezpieczenia zobowiązań, co jest istotne dla praktyków. Wyjaśnia zasady uprawdopodobnienia zobowiązania i obawy jego niewykonania.

Fiskus zabezpiecza dług: kiedy i dlaczego urząd skarbowy może zająć majątek podatnika?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 1535/17 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2019-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-06-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Brolik
Jan Grzęda /przewodniczący sprawozdawca/
Marek Olejnik
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
I SA/Łd 678/16 - Wyrok WSA w Łodzi z 2017-02-07
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej~Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 613
art. 33 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jan Grzęda (sprawozdawca), Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia WSA (del.) Marek Olejnik, Protokolant Piotr Stępień, po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 lutego 2017 r. sygn. akt I SA/Łd 678/16 w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 24 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z dnia 7 lutego 2017 r. o sygn. I SA/Łd 678/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę A. S. (dalej: Strona, Skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi (dalej: Dyrektor IS, organ odwoławczy) z dnia 24 maja 2016 r. o nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. oraz dokonania zabezpieczenia na majątku Strony, kwoty zobowiązania wraz z odsetkami Wyrok jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej "CBOSA".
2. Przebieg postępowania przed organami podatkowymi (przedstawiony przez WSA w Łodzi).
2.1. Relacjonując w uzasadnieniu wyroku przebieg postępowania WSA w Łodzi podał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. na podstawie art. 33 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej O.p.") decyzją z 17 grudnia 2015 r., określił Stronie przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz zabezpieczającą na majątku strony zobowiązanie podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę.
W odwołaniu od ww. decyzji Strona zarzuciła naruszenie art.121 §1, art.122, art.125, art. 181, art. 187 § i § 2 oraz art.191, art. 194 § 3 i art. 210 §1 pkt 6 i §4 O.p. poprzez brak wyjaśnienia okoliczności sprawy, a także brak wyjaśnienia, czy strona wiedziała i mogła wiedzieć o tym, że wykonanie transakcji przez Jej kontrahenta nie zostało właściwie udokumentowane oraz poprzez sformułowanie uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji niezawierającego wskazania dowodów, którym organ dał wiarę i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności.
Dyrektor IS decyzją 24 maja 2016 r., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że w trakcie czynności kontrolnych stwierdzono nieprawidłowości polegające na obniżaniu podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur VAT niedokumentujących rzeczywistych transakcji gospodarczych, które zostały wystawione na rzecz Strony przez podmiot [...]. Z uzyskanych informacji wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wydał wobec Z. K. decyzje z dnia 13 i 14 marca 2014r., w których orzekł między innymi o obowiązku zapłaty podatku VAT na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r., nr 177, poz. 1054 ze zm., dalej "ustawa o VAT") za poszczególne miesiące 2011, 2012 i 2013 r. uznając, że wystawione przez niego faktury VAT nie dokumentują rzeczywistych transakcji gospodarczych. Organ wskazał także na ustalone w sprawie okoliczności faktyczne, które potwierdzały fikcyjność transakcji udokumentowanych fakturami wystawionymi przez firmę [...]. Dyrektor IS uznał, że skoro faktury wystawione przez Z. K. nie wskazują faktycznego dostawcy, a więc nie dokumentują rzeczywistych transakcji zawartych pomiędzy wyszczególnionymi w nich podmiotami, Strona rozliczając podatek dochodowy od osób fizycznych za 2011 r., zawyżyła koszty uzyskania przychodów.
Odnosząc się natomiast do kwestii zasadności zastosowania wobec Strony zabezpieczenia kwoty zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. organ odwoławczy zauważył, że jest Ona współwłaścicielką w 5/8 częściach zabudowanego gospodarstwa rolnego, usytuowanego w miejscowości W., gmina B., w którym zamieszkuje wspólnie z dziećmi (o wartości około 377 000 zł); właścicielką samochodu osobowego marki Mercedes (o wartości 41 864,55 zł netto) oraz właścicielką samochodu osobowego marki BMW 320 (o wartości 3 200 zł). Podkreślił przy tym fakt obciążenia ww. nieruchomości hipotekami umownymi zwykłymi i kaucyjnymi w łącznej wysokości 136 200 zł, wskazując, iż trudno byłoby przyjąć, że powyższy składnik mienia może stanowić pewne źródło zaspokojenia należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za wskazany okres rozliczeniowy. Podobnie jest w przypadku pojazdów samochodowych i środków trwałych, jakimi dysponuje Strona, gdyż ich wartość rynkowa zmniejsza się przecież wskutek upływu czasu i bieżącej eksploatacji, a niska wartość początkowa większości z nich (mniej niż 12 400 zł) uniemożliwia ustanowienie zastawu skarbowego.
W opinii organu występujące w sprawie okoliczności, takie jak: przyjmowanie faktur niedokumentujących rzeczywistych zdarzeń gospodarczych w celu zmniejszenia obciążeń podatkowych, nierzetelne prowadzenie ksiąg handlowych w związku z obniżaniem podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur VAT, o których mowa powyżej, brak majątku umożliwiającego wykonanie przyszłych zobowiązań podatkowych, a także istniejąca dysproporcja pomiędzy łączną kwotą przewidywanych zaległości podatkowych w podatku VAT oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych wraz z odsetkami za zwłokę (325 936 zł), a wysokością dochodu osiągniętego w 2015 r. (16 944,85 zł) wypełnia przesłankę zastosowania instytucji zabezpieczenia uregulowanej w art. 33 § 1 O.p.
3. Postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi.
3.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję organu odwoławczego Skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe zarzuty sformułowane w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Zdaniem Strony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest uzasadnienia faktycznego, opisującego w jaki sposób ustalono, iż kontrahent nie dostarczał Skarżącej towaru. Organ nie wykazał, iż przedmiotowy kontrahent nie dokonał na rzecz Skarżącej czynności dostawy towarów. Organy skupiły się na wykazaniu innej okoliczności, a mianowicie takiej, że kontrahenci nie mogli przenieść prawa własności towaru na rzecz Skarżącej, bowiem zdaniem organu tego prawa nigdy nie nabyli. Zatem przyjęta przez organy skarbowe teza, że podatnik posługiwał się fakturami wystawionymi przez podmiot nie dokonujący faktycznej sprzedaży, nie znajduje oparcia w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia organu dokonane w sprawie nie są wystarczające do ustalenia przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. Na podstawie zebranego materiału dowodowego nie można zasadnie twierdzić, że czynności kupna-sprzedaży, udokumentowane spornymi fakturami, nie miały miejsca. Oparcie rozstrzygnięcia na powyższych ustaleniach wskazuje ewidentnie na naruszenie przez organy przepisów art. 122 oraz 187 O.p. Dodała, że prowadzona względem skarżącej egzekucja nie dotyczy należności publicznoprawnej, a zatem nie powinna wpływać na ustalenie przesłanek ustanowienia zabezpieczenia majątkowego.
3.2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
4. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
4.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie dopatrzył się naruszenia przez organy podatkowe przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu wpływającym na wynik sprawy, wobec czego uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Zdaniem Sądu organy podatkowe dysponowały dostatecznymi dowodami pozwalającymi na przyjęcie, że w toku postępowania wydana zostanie decyzja. Organy uznając że zachodzi uzasadniona obawa niewywiązania się przez Skarżącą ze zobowiązań oparły się na takich przesłankach jak: sytuacja finansowa i stan majątku skarżącej w zestawieniu z wielkością zabezpieczonych zobowiązań, dotychczasowe problemy z dobrowolnym płaceniem zobowiązań - fakt prowadzenia egzekucji względem Skarżącej na kwotę 167.132,44 zł oraz przyczyny powstania zobowiązań objętych zabezpieczeniem. Istnienie wszystkich tych przesłanek w ocenie Sądu zostało ustalone prawidłowo w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy. Oceniając sytuację finansową Skarżącej organy podatkowe dokonały też rzetelnej analizy dochodu skarżącej zarówno w okresie poprzedzającym rok 2015 r., jak i w I i II kwartale 2015 r. Zdaniem Sądu pierwszej instancji organy obu instancji słusznie przyjęły, że kilkuletni okres trwania postępowania egzekucyjnego podważa wiarygodność finansową Skarżącej i wpływa na ocenę zdolności regulowania innych zobowiązań także publicznoprawnych.
Reasumując, zdaniem Sądu organy podatkowe dokonały rzetelnej analizy sytuacji majątkowej skarżącej z zachowaniem reguł określonych w art. 121, 187 § 1 czy art. 188 O.p. i słusznie uznały, że sytuacja ta uprawdopodabnia uzasadnioną obawę, że zobowiązanie podatkowe Skarżącej nie zostanie wykonane.
5. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
5.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Łodzi do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Skarżąca, która zaskarżyła ten wyrok w całości. Sformułowała także wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez uchylenie zaskarżonych czynności egzekucyjnych, wstrzymanie egzekucji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżąca zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:
1. Art. 210 § 1 pkt 4 i 6 O.p. przez niepowołanie pełnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia, i niepełne wskazanie podstawy faktycznej, a także normy z art. 210 § 4 O.P., przez niewyjaśnienie pełnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia i pominięcie wielu zasadniczych faktów wpływających na rozstrzygnięcie, jak również poprzez niewskazanie na dowody, którym organ nie dał wiary.
2. Zasady praworządności wyrażonej w art. 120 O.p., zasady zaufania do organu z art. 121 § 1 O.p., normy art. 122 O.p. przez zaniechanie ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz normy art. 125 § 1 O.p. stanowiącej, iż postępowanie podatkowe powinno być prowadzone wnikliwie, przez nie przeprowadzenie postępowania podatkowego niemal w całym zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia.
3. Normy z art. 187 O.p. poprzez naruszenie obowiązku zebrania całego materiału dowodowego, w wyniku czego w sposób wadliwy ustalono stan faktyczny sprawy i przyjęto, iż Skarżąca nierzetelnie i wadliwie ewidencjonowała transakcje VAT, nie dokumentując rzeczywistego przebiegu operacji gospodarczych.
4. Art. 33 § 1, art. 33 § 2, art. 33 § 3 oraz art. 33 § 4 O.p. przez orzeczenie o zabezpieczeniu w braku przesłanek zabezpieczenia, w szczególności powoływaniu się na fakty niemające potwierdzenia w stanie faktycznym, w sytuacji gdy podatnik uregulował swoje zobowiązania.
5. Art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT poprzez jego bezpodstawne zastosowanie.
W uzasadnieniu podkreślono, iż Skarżąca w trakcie współpracy z kontrahentem dochowała należytej staranności przy zawieraniu zakwestionowanych transakcji. Biorąc pod uwagę charakter prowadzonej działalności oraz ilość przeprowadzanych transakcji, całkowicie bezpodstawnym jest twierdzenie, iż mogła wiedzieć o nieprawidłowościach przy wystawianiu faktur VAT, co w konsekwencji doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji. Wskazała na jednolite orzecznictwo ETS, zgodnie z którym prawo podatnika do odliczenia podatku VAT naliczonego nie może zostać podważone z tego powodu, że w łańcuchu dostaw inna transakcja stanowi oszustwo podatkowe, jeśli podatnik o tym nie wie lub nie mógł wiedzieć. Zdaniem Skarżącej nie zbadano podstawowych przesłanek ustawowych uznania, iż istnieje obawa, iż zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane, a ustalenie przez organ majątku strony, a także charakteru, rozmiarów i obrotów przedsiębiorstwa, mają charakter jednostronny.
5.2. Dyrektor IS odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
6.1. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przed zbadaniem zasadności zarzutów kasacyjnych konieczne jest przypomnienie, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w jej granicach (z niezachodzącym w przedmiotowej sprawie wyjątkiem zaistnienia przesłanek nieważności postępowania), nie mając uprawnień do uzupełniania bądź precyzowania zarzutów podnoszonych przez stronę, czy formułowanej na ich poparcie argumentacji. Zarówno z art. 183 § 1, jak i z art. 174 i art. 176 p.p.s.a. wynika, że to do strony wnoszącej skargę kasacyjną należy takie zredagowanie tego środka odwoławczego, które umożliwi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do stanowiska sądu pierwszej instancji we wszystkich kwestiach, które zdaniem strony zostały nieprawidłowo przez ten sąd rozważone czy ocenione. Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej skutkuje niemożnością zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny czy działające w sprawie organy podatkowe. Nadto, chcąc podnieść zarzuty uchybienia przepisom proceduralnym strona powinna uwzględnić przy konstruowaniu takich zarzutów, że w świetle art. 174 pkt 2 p.p.s.a. podstawa kasacyjna obejmująca zarzut naruszenia przepisów postępowania może być skuteczna (tj. prowadzić do uwzględnienia skargi kasacyjnej) jedynie w przypadku, gdy zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wykazanie, że taki potencjalny istotny wpływ na rozstrzygnięcie zachodzi, należy również do strony, gdyż także w tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny nie ma uprawnień do zastępowania jej w prawidłowym formułowaniu podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia.
Powyższe uwagi natury ogólnej mają istotne znaczenie przy rozpatrywaniu przedmiotowej skargi kasacyjnej, gdyż jej podstawy skonstruowane zostały w sposób nie tylko ogólnikowy, ale i w zasadniczej mierze nie odnoszą się do przedmiotu sprawy lecz do zagadnienia możliwości odliczenia podatku naliczonego i pojęcia "dobrej wiary" funkcjonującego na gruncie podatku od towarów i usług. W przedmiotowej zaś sprawie mamy natomiast do czynienia z decyzją wydaną na podstawie art. 33 O.p. określającą przybliżoną kwotę zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych oraz odsetek za zwłokę oraz zabezpieczającą ww. należności na majątku Skarżącej.
6.2. W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. W związku z takim sformułowaniem podstaw kasacyjnych, rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegają zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy stanowiący podstawę wydanego wyroku został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania.
W zakresie zarzutów procesowych skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia art. 120, art.122 §1, art.125, art.187, art. 210 § 1 pkt 4 i 6 O.p. odnotować należy, że poza ogólnikowymi sformułowaniami charakteryzującymi ww. regulacje brak odniesienia do konkretnych elementów stanu faktycznego bądź uzasadnienia decyzji w zakresie przedmiotowym sprawy. Ponieważ przedmiotowa sprawa nie dotyczy zobowiązania w podatku od towarów i usług nie może być przedmiotem oceny zagadnienie "dobrej wiary" wynikające z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Na marginesie jedynie można zauważyć, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest już pogląd, że w przypadku transakcji udokumentowanych za pomocą faktur lub dowodów zakupu nieodzwierciedlających rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych - określone w nich wydatki nie mogą stanowić kosztu podatkowego (por. wyroki NSA z dnia: 19 grudnia 2007 r., II FSK 1438/06; 7 czerwca 2011 r., II FSK 462/11; 12 lutego 2012 r., II FSK 627/12; 7 października 2014 r., II FSK 2436/12; 13 kwietnia 2017 r., II FSK 791/15; 17 maja 2017 r., II FSK 1056/15; 19 maja 2017 r., II FSK 3009/15 i FSK 1187/15, opubl. CBOSA). Do uznania wydatku za koszt uzyskania przychodów niezbędne jest bowiem nie tylko zaistnienie konkretnego zdarzenia gospodarczego, polegającego na zakupie towaru lub usługi u konkretnego sprzedawcy, za konkretną cenę, ale i odpowiednie udokumentowanie tej operacji.
Biorąc pod uwagę powyższe jako nieuzasadniony należało uznać zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT poprzez jego bezpodstawne zastosowanie, bowiem przepisu tego nie stosowały organy podatkowe w przedmiotowej sprawie. Nie był ona także przedmiotem oceny w zaskarżonym wyroku Sądu pierwszej instancji.
6.3. Nie znajduje usprawiedliwienia także zarzut naruszenia art. 33 § 1, art. 33 § 2, art. 33 § 3 oraz art. 33 § 4 O.p. przez orzeczenie o zabezpieczeniu w braku przesłanek zabezpieczenia, w szczególności powoływaniu się na fakty niemające potwierdzenia w stanie faktycznym, w sytuacji gdy podatnik uregulował swoje zobowiązania. Zdaniem Skarżącej okoliczność istnienia zobowiązania podatkowego nie została w niniejszej sprawie uprawdopodobniona, a nadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wskazano faktów ani - w części - przepisów prawa uzasadniających takie uprawdopodobnienie. W tym zakresie po raz kolejny odwołuje się do orzecznictwa w zakresie możliwości odliczenia podatku naliczonego na podstawie ustawy o VAT. Jeżeli natomiast chodzi o drugą przesłankę z art.33 §1 O.p. tzn. "uzasadnioną obawę" to wskazuje, że ustalenie majątku Strony, a także charakteru, rozmiarów i obrotów przedsiębiorstwa przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji mają charakter jednostronny.
Zgodnie z art. 33 § 1 O.p., zobowiązanie podatkowe przed terminem płatności może być zabezpieczone na majątku podatnika, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że nie zostanie ono wykonane, a w szczególności, gdy podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję. Zgodnie z § 2 tego przepisu, zabezpieczenia można dokonać również w toku postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej, przed wydaniem decyzji w sprawie zobowiązania podatkowego. Z mocy art. 33 § 4 pkt 1 O.p w przypadku, o którym mowa w § 2, organ podatkowy na podstawie posiadanych danych co do wysokości podstawy opodatkowania określi w drodze decyzji o zabezpieczeniu przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego, jeżeli zabezpieczenie następuje przed wydaniem decyzji, o której mowa w § 2 pkt 1. Decyzja o zabezpieczeniu nie rozstrzyga o wysokości zobowiązania podatkowego. W postępowaniu zabezpieczającym organ podatkowy nie jest zobowiązany do przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego w celu wykazania istnienia obowiązku podatkowego oraz jego rzeczywistych rozmiarów. Obowiązany jest jedynie do uprawdopodobnienia, że zobowiązanie w określonej w przybliżony sposób wysokości istnieje. Nie jest natomiast celem decyzji ustanawiającej zabezpieczenie dokładne określenie, czy ustalenie dokładnej kwoty zobowiązania podatkowego. Te funkcje pełni bowiem decyzja wydawana na późniejszym etapie postępowania - decyzja wymiarowa. To na etapie postępowania wymiarowego organ jest zobowiązany do wykorzystania wszelkich środków dowodowych dla określenia rzeczywistej kwoty zobowiązania.
W przedmiotowej sprawie Dyrektor IS wskazał, że Skarżąca posługiwała się fakturami VAT niedokumentującymi rzeczywistych transakcji gospodarczych, które zostały wystawione podmiot [...]. Szczegółowo opisał okoliczności ustalone podczas kontroli ww. podmiotu, które w jego ocenie wskazywały na nierzetelność transakcji udokumentowanych wystawionymi przez niego fakturami VAT. Ocenie tej nie można zarzucić dowolności dla potrzeb przedmiotowego postępowania. W ramach postępowania w przedmiocie zabezpieczenia nie dokonuje się oceny prawidłowości ustaleń organów podatkowych jako ostatecznych i wiążących dla określenia zobowiązania podatkowego (zadania te realizowane są w toku postępowania wymiarowego i sądowoadministracyjnego mającego za przedmiot decyzję podatkową).
Odnosząc się natomiast do zagadnienia "uzasadnionej obawy" niewykonania zobowiązania podkreślić należy, że poza ogólnikowym stwierdzeniem zawartym w skardze kasacyjnej, że rozważania organu zawarte w uzasadnieniu decyzji mają w tym zakresie charakter jednostronny, Skarżąca w żaden sposób nie próbowała nawet wykazać ich sprzeczności ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Organy uznając że zachodzi uzasadniona obawa niewywiązania się przez Skarżącą ze zobowiązań oparły się na takich przesłankach jak: sytuacja finansowa i stan majątku skarżącej w zestawieniu z wielkością zabezpieczonych zobowiązań, dotychczasowe problemy z dobrowolnym płaceniem zobowiązań - fakt prowadzenia egzekucji względem skarżącej na kwotę 167.132,44 zł oraz przyczyny powstania zobowiązań objętych zabezpieczeniem. Istnienie wszystkich tych przesłanek w ocenie Sądu zostało ustalone prawidłowo w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy. Tym samym zarzut naruszenia art.33 §1-4 O.p. należało uznać za nieuzasadniony.
7. Z tych wszystkich względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. zasądzając ich zwrot od strony Skarżącej na rzecz organu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI