II FSK 1533/24

II FSK 1533/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Wrzesińska- Nowacka /przewodniczący/
Alicja Polańska
Małgorzata Wolf- Kalamala /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób prawnych
Sygn. powiązane
III SA/Wa 2604/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-06-25
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2587
art. 6 ust. 1,  pkt 10a i 11a
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Alicja Polańska, Protokolant Aleksander Polak, po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2024 r. sygn. akt III SA/Wa 2604/23 w sprawie ze skargi T. z siedzibą w Stanach Zjednoczonych na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 18 października 2021 r. nr [...] w przedmiocie nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych za lata 2012-2016 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) oddala skargę, 3) zasądza od T. z siedzibą w Stanach Zjednoczonych na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 42.421 (słownie: czterdzieści dwa tysiące czterysta dwadzieścia jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 25 czerwca 2024 r., III SA/Wa 2604/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę T. z siedzibą w Stanach Zjednoczonych (dalej: Fundusz) i uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 18 października 2021 r. w przedmiocie odmowy zwrotu nadpłaty zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych.
2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynika, że sprawa była już rozpoznawana przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem II FSK 1324/22 z 3 października 2024 r. nakazał sądowi pierwszej instancji, aby ten przeanalizował kwestię nadzoru właściwych instytucji państwowych w zakresie udzielania kredytów. NSA wskazał również, że z odpowiedzi udzielonej 17 lipca 2018 r. przez organ administracji podatkowej Stanów Zjednoczonych i odesłania przez organ amerykański do raportu niezależnych audytorów wynika, że nad Funduszem nie jest sprawowany żaden nadzór zewnętrzny przez wyodrębniony organ administracji publicznej. Polskie fundusze emerytalne jak i banki podlegają nadzorowi ze strony Komisji Nadzoru Finansowego. W Stanach Zjednoczonych odpowiednikiem takiej Komisji jest amerykańska Komisja Papierów Wartościowych (Securities Exchange Commision) - toteż zachodzi potrzeba analizy równoważnego (a więc zewnętrznego) organu nadzoru – którym w niniejszej sprawie są "właściwe władze stanu Kalifornia".
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę uchylił zaskarżoną decyzję. Wskazał, że analiza nadzoru właściwych instytucji państwowych w zakresie udzielania kredytów, o której wspomina NSA nie ma istotnego znaczenia, bowiem Fundusz nie miał takiej możliwości w okresie objętym wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty, czyli w latach 2012 – 2016. Ustawa umożliwiająca Funduszowi udzielanie kredytów hipotecznych (Dave Elder Public Employees’ Retirement System Member Home Loan Program Act) została bowiem uchwalona 1982 r. i program został zakończony w 2010 r.
Sąd pierwszej instancji nie zgodził się z organem, że zakres działalności Funduszu dyskwalifikuje go z prawa do zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym w Polsce. Wszelkie różnice wskazane przez organ nie powinny mieć znaczenia, jeśli weźmie się pod uwagę cel regulacji art. 6 ust. 1 pkt 11 a) o ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2587 z późn. zm. - dalej: u.p.d.o.p.) oraz jego prowspólnotową wykładnię. Z tego względu nieprzyznanie zwolnienia z opodatkowania i w efekcie nieprzyznanie nadpłaty stanowi naruszenie prawa materialnego.
4. Powyższy wyrok organ zaskarżył skargą kasacyjną, zarzucając naruszenie:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023r., poz. 259 - dalej: P.p.s.a.) w zw. z art. .22 ust. 1 i w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 10a), pkt 11 i pkt 11a) lit. c) i e) u.p.d.o.p. w zw. z art. 72 § 1 pkt 2 i art. 74 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm. - dalej: O.p.) oraz w zw. z art. 18 i art. 63 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U z 2004 r., Nr 90, poz. 864/2 ze zm.) poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, skutkującej ich wadliwym zastosowaniem w sprawie, co przejawia się w przyjęciu, że różnice między przedmiotem działalności T. z siedzibą w Stanach Zjednoczonych, a polskimi funduszami emerytalnymi nie są na tyle doniosłe, aby odmówić T. zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od os6b prawnych w Polsce przy zastosowaniu art. 6 ust. 1 pkt 11a) u.p.d.o.p. Tymczasem prawidłowa wykładnia art.6 ust. 1 pkt 11a) u.p.d.o.p. w połączeniu z prawidłową wykładnią art.18 i art. 63 ust. 1 TFUE, dokonana przez pryzmat prawidłowej oceny wszystkich okoliczności i zakresu funkcjonowania Funduszu, powinna doprowadzić Sąd do przeciwnego wniosku, tj. że przedmiot dzialalno5ci T. jest szerszy niż przedmiot działalności polskich podmiotów prowadzących programy emerytalne a przeprowadzona w uchylonej decyzji analiza porównywalności, potwierdza stanowisko, że Fundusz nie jest podmiotem obiektywnie porównywalnym do podmiotów zwolnionych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 11a) u.p.d..o.p. ze względu na brak zewnętrznego organu sprawującego nadzór nad Funduszem oraz ze względu na zakres działalności szerszy niż podmiotów korzystających ze zwolnienia w oparciu o 6 ust. 1 pkt 11a) u.p.d.o.f.
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 153 P.p.s.a, art. 170 P.p.s.a, art. 190 P.p.s.a. oraz art. 141 § 4 P.p.s.a, art. 133 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 191 O.p., co przejawia się w:
a) braku zastosowania się do oceny prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, II FSK 1324/22;
sporządzeniu wadliwego uzasadnienia wyroku, niespełniającego ustawowych kryteriów wskutek
b) dokonania wadliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji przez naruszenie określonego w art. 133 § 1 P.p.s.a. obowiązku orzekania na podstawie akt sprawy
i uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny uzasadnia stwierdzenie, że zakres działalności T. w zakresie udzielania kredytów hipotecznych był ograniczony czasowo, a przez to nie wykraczał poza zakres działalności polskich funduszy emerytalnych;
c) braku odniesienia się w treści wyroku do kwestii żądania przez T. stwierdzenia nadpłaty, o której mowa w art. 74 § 3 O.p. i jej oprocentowania;
d) braku wypowiedzi w zakresie wszystkich zarzutów skargi i stanowiska organu w szczególności nieodniesienie się do poglądów organu w zakresie analizy porównywalności T. do ZUS Z. i Funduszu Ubezpieczeń Społecznych., tj. podmiotów zwolnionych z opodatkowania w oparciu o art. 6 ust. 1 pkt 4) i pkt 12 u.p.d.o.f.;
e) braku sformułowania w uzasadnieniu wyroku jakichkolwiek wskazań dla organów podatkowych co do dalszego postępowania, co w zestawieniu z brakiem kompleksowego stanowiska sądu w zakresie żądań i argumentów T. oraz adekwatnego w tym zakresie stanowiska organów podatkowych uniemożliwia organowi podatkowemu prawidłową realizację zasady związania oceną prawną i wskazaniami, o jakiej mowa w art. 153 P.p.s.a. szczególnie w zakresie stwierdzenia prawa T. do nadpłaty wraz z oprocentowaniem przy braku wskazania podstawy prawnej oprocentowania, co prowadzić może wprost do możliwego wydania wadliwego orzeczenia w sprawie przez organ ponownie rozpoznający sprawę.
W skardze kasacyjnej zawarto wnioski o uchylanie zaskarżonego wyroku
w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, zasądzenie od Skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W terminowo wniesionej odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania i rozpoznania sprawy na rozprawie.
Przed rozprawą Skarżąca wniosła pismo z 27 stycznia 2025 r., w którym rozszerzyła dotychczasową argumentację.
Wpłynęło również pismo Skarżącej, w której wniosła o podjęcie uchwały, czy zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 11a) u.p.d.o.p. fundusz emerytalny posiadający siedzibę poza Unią Europejską i poza Europejskim Obszarem Gospodarczym może korzystać ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych, jeżeli przedmiotem
jego działalności jest gromadzenie środków pieniężnych i ich lokowanie
z przeznaczeniem na wypłatę uczestnikom programu emerytalnego po osiągnięciu przez nich wieku emerytalnego, również w sytuacji jeżeli lokowanie tych środków odbywa się w sposób odmienny, niż określony w art. 141 ust. 1 ustawy z 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych oraz jeżeli fundusz prowadzi inną działalność niż działalność lokacyjna wskazana w art. 141 ust. 1 ww. ustawy, przy założeniu, że wszelkie dochody funduszu są przeznaczone na prowadzenie programu emerytalnego ?
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna ma uzasadnione podstawy, dlatego zaskarżony wyrok podlega uchyleniu, a skarga oddaleniu.
5. Na wstępie należy zwrócić uwagę na szczególną sytuację procesową zaistniałą w rozpoznawanej sprawie. Zaskarżony wyrok został wydany na skutek ponownego rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Warszawie, po uchyleniu poprzedniego wyroku tego sądu przez Naczelny Sąd Administracyjny. W konsekwencji sąd administracyjny pierwszej instancji dokonywał kontroli postępowania podatkowego po raz wtóry, będąc, na mocy art. 190 zdanie pierwsze P.p.s.a., związany wykładnią przepisów dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 października 2023 r., sygn. akt
II FSK 1324/22. W przywołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż podstawowe znaczenie dla funkcjonowania tego rodzaju instytucji (funduszy emerytalnych) mają zarówno charakter prowadzonej działalności, jak i wzajemne relacje podmiotów zaangażowanych w jej funkcjonowanie, tj. wyraźne oddzielenie inwestora od zewnętrznego podmiotu zarządzającego tym funduszem.
Tymczasem analiza uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wskazuje, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powielił w istocie błąd wytknięty
w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2023 r., ignorując całkowicie jasne i czytelne konstatacje stanowiące element dokonanej oceny prawnej.
Należy przypomnieć, że uchylając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 3004/21, Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie powiązał to rozstrzygnięcie
z koniecznością "zestawienia ze sobą warunków tworzenia i działania unijnych podmiotów prowadzących programy emerytalne z warunkami określonymi przez ustawodawstwo amerykańskie, a nie tylko przywołania faktycznego zakresu powziętych inwestycji przez taki zagraniczny fundusz". Przyznał on mianowicie, że zgodnie z kryteriami porównywalności ujętymi w art. 6 ust. 1 pkt 11a) u.p.d.o.p. podstawowe znaczenie dla funkcjonowania omawianych funduszy ma nadzór właściwych władz państwa stanowego. Podstawę do dokonania takiego zabiegu stanowi – jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny – treść art. 2 ust. 2 ustawy OFFE oraz art. 139 ust. 1 krajowego funduszu emerytalnego stanowiący, iż zarządzanie i nadzór nad funduszem emerytalnym ma być sprawowane przez podmioty, które nie tylko posiadają zezwolenie właściwych władz krajowych, ale istotne jest to, aby nadzorujący organ dążył do maksymalnego stopnia bezpieczeństwa i rentowności dokonanych lokat.
Oznacza to, że "konstruując zwolnienie z art. 6 ust. 1 u.p.d.o.p. oparto się na cechach charakterystycznych działania polskich funduszy".
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zaprezentowano nader schematyczne
i proste wyjaśnienie, iż powyższa norma reguluje, że działalność lokacyjna funduszu ma być prowadzona wyłącznie na rzecz beneficjentów programów emerytalnych i nie ma znaczenia sposób lokowania środków, gdyż kwestia ta może się różnić
w zależności od jurysdykcji, której podlega dany fundusz. Co więcej, usankcjonowano w ten sposób rozważania pełnomocnika Funduszu, noszące wszelkie cechy przypuszczeń czy spekulacji, w rodzaju: "w zakresie udzielania kredytów hipotecznych T. miał prawo w bardzo ograniczonym zakresie wynikającym z ustawodawstwa stanowego – udzielania kredytów hipotecznych". Ustawa umożliwiająca T. udzielanie kredytów hipotecznych została uchwalona w 1982 r. i program został zakończony w 2010 r. z uwagi na czynniki zewnętrzne, w tym zmiany zachodzące na rynku nieruchomości – tak na s. 30 uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Wywody sądu administracyjnego pierwszej instancji w tym przedmiocie są zbyt ogólne i abstrahują od sensu wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w pisemnych motywach wyroku
z dnia 3 października 2023 r. Standardów rzetelnej, formułowanej już przecież przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po raz drugi oceny prawnej, w żadnym wypadku nie spełnia stwierdzenie o zasadnym i logicznym stanowisku, że zakres działalności T. nie był szerszy niż polskich funduszy. Nie można bowiem zanegować stwierdzenia, że przy zmieniającej się koniunkturze rynkowej na rynku nieruchomości udzielanie kredytów hipotecznych znów okaże się uzasadnione, skoro taka działalność Skarżącej nie została całkowicie wyłączona prawnie.
Co do kwestii prowadzenia programów opieki zdrowotnej Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż gromadzenie i lokowanie środków tytułem ubezpieczeń zdrowotnych nie powoduje wyłączenia Skarżącej spod warunków zwolnienia przewidzianego dla unijnych funduszy emerytalnych. Sąd nie wyjaśnił bynajmniej, skąd miałby czerpać wiedzę na temat rzeczywistego wyodrębnienia funduszu "zdrowotnego" od funduszu emerytalnego. Podobnie jak w przypadku kredytów hipotecznych, również w tym przypadku obiektywna możliwość gromadzenia
i lokowania przez Skarżącą środków przeznaczonych na opiekę zdrowotną znacząco odbiega od zasad przestrzeganych przez porównywalne podmioty krajowe.
Co więcej, sąd pierwszej instancji nie odniósł się w sposób przekonywający również do wyeksponowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny kwestii reżimu nadzorczego sprawowanego nad krajowymi funduszami emerytalnymi oraz ich amerykańskimi (kalifornijskimi) odpowiednikami. Wbrew zatem stanowisku wyrażonemu na s. 31-32 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, nie sposób uznać, że wydając go, uwzględniono zalecenia zamieszczone w powołanym uprzednio wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2023 r. Sąd administracyjny pierwszej instancji ponownie bezrefleksyjnie zaakceptował twierdzenie T., że "brak jest argumentacji, w świetle której Komisja Nadzoru Finansowego jako niezależna od administracji rządowej miałaby sprawować bardziej skuteczny nadzór na funduszami emerytalnymi lub też dlaczego - zdaniem organu - bezpośredni nadzór rządu, a nie specjalnego organu (KNF), jest mniej skuteczny z perspektywy bezpieczeństwa aktywów osób ubezpieczonych".
Zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie nieprawidłowo przedstawił nowelizację ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, obowiązującą od 1 stycznia 2011 r. Na podstawie obowiązujących od tej daty przepisów, tj. art. 6 ust. 1 pkt 10a i 11a u.p.d.o.p., od podatku dochodowego zwolnione są europejskie fundusze inwestycyjne i europejskie podmioty prowadzące programy emerytalne pod warunkiem łącznego spełnienia wskazanych w tych przepisach przesłanek. Przepisy te a priori nie dotyczą podmiotów wykonujących działalność emerytalną, które pochodzą z państw trzecich. Co więcej, zasady zwolnienia takich podmiotów nie zostały uregulowane w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych. W konsekwencji powyższa nowelizacja nie usunęła problemu dyskryminacji wszystkich zagranicznych funduszy inwestycyjnych
i emerytalnych. Oznacza to konieczność odwołania się do art. 18 i art. 63 Traktatu
o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Pierwszy z tych przepisów ustanawia zakaz dyskryminacji jakiegokolwiek podmiotu ze względu na przynależność państwową.
Z kolei w art. 63 ust. 1 TFUE ustanowiono zasadę swobody przepływu kapitału, która wyraża się w tym, że zakazane są wszelkie ograniczenia w przepływie kapitału między Państwami Członkowskimi a państwami trzecimi. Z powyższych przepisów wynika, że dyskryminacja w swobodnym przepływie kapitału będzie miała miejsce, jeżeli różnie traktowane będą podmioty z innego państwa w stosunku do obiektywnie porównywalnych podmiotów krajowych lub jeśli chodzi o podmioty z państwa trzeciego, a także do porównywalnych podmiotów mających siedzibę na terenie Unii Europejskiej.
Na gruncie prawa Unii Europejskiej nie sposób przyjąć, iż przypadku gdy sytuacja prawna i faktyczna porównywalnych podmiotów jest odmienna, dochodzi do jakiejkolwiek dyskryminacji.
Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, bowiem T. nie jest porównywalny do podmiotów podlegających zwolnieniu na podstawie art. 6 ust. 1 u.p.d.o.p. Nie podlegał nadzorowi na równoważnych zasadach, jak polskie fundusze emerytalne i miał szerszy od nich przedmiot działalności. Nie można zatem uznać, że T. podlega zwolnieniu z podatku dochodowego od osób prawnych.
W przywołanym zresztą przez WSA orzeczeniu TSUE z dnia 10 kwietnia 2014 r. w sprawie C-190/12 w sprawie Emerging Markets Series of DEA Investment Trust Company, Trybunał nie określił szczegółowych kryteriów, które należy uwzględniać, ustalając obiektywną porównywalność podmiotów krajowych objętych zwolnieniem podatkowym z podmiotami państw trzecich. TSUE wskazał jedynie na potrzebę zweryfikowania warunków tworzenia i działania funduszy z państw trzecich w celu ustalenia, czy prowadzą one działalność w ramach regulacji równoważnych z ramami regulacyjnymi Unii.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie porównywalność Funduszu z polskimi funduszami emerytalnymi oraz równoważnymi im podmiotami europejskimi oraz równoważnymi im podmiotami prowadzącymi programy emerytalne została dokonana przez organ podatkowy na podstawie przepisów TFUE w oparciu o relewantne prawne cechy charakteryzujące krajowe fundusze emerytalne, które to cechy zostały określone w ustawie z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych oraz w kolejnych punktach art. 6 ust. 1 pkt 11a u.p.d.o.p., zgodnie z którym zwalnia się od podatku podatników posiadających siedzibę w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego prowadzącym program emerytalny, w zakresie dochodów związanych z gromadzeniem oszczędności na cele emerytalne, którzy spełniają łącznie następujące warunki:
- podlegają w państwie, w którym mają siedzibę, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania,
- prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych władz państwa, w którym mają siedzibę,
- ich działalność podlega nadzorowi właściwych władz państwa, w którym mają siedzibę,
- posiadają depozytariusza prowadzącego rejestr aktywów tych podatników,
- przedmiotem ich działalności jest wyłącznie gromadzenie środków pieniężnych i ich lokowanie, z przeznaczeniem na wypłatę uczestnikom programu emerytalnego po osiągnięciu przez nich wieku emerytalnego.
Nie ulega więc wątpliwości, że Fundusz z państwa trzeciego, by być zwolnionym z opodatkowania winien być porównywalny do podmiotów zwolnionych ustawowo z podatku dochodowego. W tym zakresie nie znajduje odzwierciedlenia w obowiązującym stanie prawnym zestawienie ze sobą wyłącznie funkcji ekonomicznych (i celów ustanowienia) Skarżącej i krajowych funduszy emerytalnych. Prawidłowo więc w swojej analizie porównywalności organ podatkowy wskazał na dwie różnice między Funduszem, a krajowymi funduszami emerytalnymi
(i europejskimi podmiotami równoważnymi) zwolnionymi z podatku dochodowego. Dotyczyły one nadzoru i przedmiotu działalności.
Zgodnie z ustawą OFFE, Komisja Nadzoru Finansowego sprawuje nadzór nad działalnością funduszy emerytalnych, a w szczególności działalnością kumulacyjną (gromadzenie środków pieniężnych) i działalnością lokacyjną (przeznaczenie środków pieniężnych) – dążąc do maksymalnego stopnia bezpieczeństwa
i rentowności dokonywanych lokat. W katalogu zawartym w art. 141 ustawy OFFE nie wymieniono udzielania pożyczek o charakterze pieniężnym, czy też udzielania kredytów innym podmiotom niż rządy, banki centralne i lokalne (regionalne) władze publiczne państw należących do Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Organizacji Współpracy Gospodarczej.
Tymczasem, odnosząc się do amerykańskich (kalifornijskich) regulacji prawnych (§ 20200 i § 20201 Kodeksu Rządowego Stanu Kalifornia) zauważyć należy, że Skarżąca posiada prawa do udzielania kredytów hipotecznych. Ponadto możliwe też jest ustanowienie programu wykorzystującego fundusz emerytalny do wspierania członków programu poprzez finansowanie w pozyskiwaniu domów w Stanach Zjednoczonych. W dalszej części przepisu § 20201 lit.b tego kodeksu, Skarżąca w ramach programu kredytów hipotecznych może również udzielać pożyczek osobistych, które mogą być zabezpieczone zgromadzonymi składkami lub świadczeniami, przy czym wartość takiej pożyczki nie może przekroczyć 50% wartości zgromadzonych składak lub świadczeń.
Zatem, poza prowadzeniem programów opieki zdrowotnej, udzielaniem kredytów hipotecznych z wykorzystaniem funduszu emerytalnego - Skarżąca prowadziła inwestycje w szerszym zakresie niż w zakresie właściwym dla polskich funduszy emerytalnych. W redakcji art. 6 ust. 1 pkt 11a lit.e u.p.d.o.p. ustawodawca posłużył się przy określaniu przedmiotu działalności przymiotnikiem "wyłączny", co stanowi kluczowy element w interpretacji tego przepisu. Zgodnie z definicją słownikową wyraz "wyłącznie" to partykuła ograniczająca odniesienie komunikowanego w zdaniu sądu do tych obiektów i stanów rzeczy, które są wymienione (Słownik Języka Polskiego PWN). Nakazuje to przyjąć, że podmiot chcący skorzystać ze zwolnienia podatkowego może prowadzić opisaną w tych normach działalność. Zatem bezpośrednie inwestowanie w nieruchomości lub prowadzenie programów opieki zdrowotnej na gruncie przepisów prawa polskiego skutkuje wyłączeniem spod warunków zwolnienia w podatku dochodowym od osób prawnych.
Szeroki zakres przedmiotu działalności T. w porównaniu z przedmiotem działalności zwolnionych podmiotów unijnych, uzasadnia przyjęcie tezy, że nie jest on porównywalny do żadnego ze zwolnionych podmiotów krajowych, lecz również nie jest porównywalny do podmiotów korzystających ze zwolnienia z UE, EOG czy państw trzecich.
Ponadto – co przyznał pełnomocnik Funduszu – w rozpatrywanym okresie rozliczeniowym Skarżąca nie podlegała żadnemu nadzorowi właściwych instytucji państwowych w zakresie udzielania kredytów (pismo z dnia 24 maja 2019 r.). Podobnie, z odpowiedzi udzielonej przez organ administracji podatkowej Stanów Zjednoczonych wynikało, że nad Funduszem nie jest sprawowany żaden nadzór zewnętrzny przez wyodrębniony organ administracji publicznej (pismo z dnia 17 lipca 2018 r.).
Niewątpliwie, co podkreśla WSA w Warszawie, nadzór nad Funduszem był sprawowany przez władze Stanu Kalifornia, które to władze ustanowiły ten podmiot. Nie jest to jednak zewnętrzny organ nadzoru tak, jak to ma miejsce w przypadku polskich funduszy emerytalnych, w odniesieniu do których funkcje nadzorcze pełni Komisja Nadzoru Finansowego. Co istotne, w Stanach Zjednoczonych odpowiednikiem KNF sprawującym nadzór nad funduszami emerytalnymi jest amerykańska Komisja Papierów Wartościowych i Giełdy (Securities Exchange Commision).
Mając powyższe na uwadze, nie sposób pominąć znaczącego stopnia zależności Funduszu od lokalnych władz, który wykracza poza ten wynikający
z polskich regulacji prawa rynku finansowego dotyczących krajowych funduszy emerytalnych. Trudno więc przyjąć, aby nadzór sprawowany przez władze stanu Kalifornia był "zewnętrzny", czy też równoważny względem nadzoru sprawowanego przez Komisję Nadzoru Finansowego. Nie chodzi przy tym o fakt wyodrębnienia organu administracji publicznej, lecz o niezależność od władzy rządowej. Krajowe fundusze emerytalne nie podlegają bowiem w żaden sposób bezpośredniemu nadzorowi ze strony centralnej administracji rządowej i nie zasługuje na aprobatę argumentacja sądu pierwszej instancji, że każde - choćby najmniejsze - podobieństwo do krajowych funduszy emerytalnych kwalifikowałby podmiot zagraniczny do skorzystania ze zwolnienia podmiotowego, jeżeli tylko prowadzi określony program emerytalny w państwie swojej siedziby.
Nie znajduje także uzasadnienia wniosek strony dotyczący wystąpienia przez skład orzekający w niniejszej sprawie z wnioskiem o podjęcie uchwały w przedmiocie przesłanek zwolnienia z art. 6 ust. 1 pkt 11a) u.p.d.o.p. do powiększonego składu NSA. Wbrew twierdzeniu Skarżącej, zagadnienie, będące przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie, nie wywołuje kontrowersji w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wykształciła się w tym zakresie jednolita linia orzecznicza, której przykładem jest stanowisko zaprezentowane przez NSA w wyroku z 16 stycznia 2019 r., sygn. akt II FSK 66/17.
6. Uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i po rozpoznaniu skargi ją oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 tej ustawy.