II FSK 1507/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-10-25
NSApodatkoweŚredniansa
podatek dochodowyegzekucja administracyjnawstrzymanie wykonanianieruchomośćskarżącyNSAprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA wstrzymał wykonanie decyzji w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych, uznając, że egzekucja z nieruchomości może spowodować trudne do odwrócenia skutki dla skarżącego.

Skarżący J.W. złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA w Białymstoku, który oddalił jego skargę na decyzję Dyrektora IAS w Białymstoku w sprawie podatku dochodowego za 2015 r. Następnie wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. NSA uwzględnił wniosek, uznając, że sprzedaż nieruchomości w drodze licytacji może wywołać trudne lub niemożliwe do odwrócenia skutki, zwłaszcza w kontekście sytuacji finansowej i rodzinnej skarżącego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał wniosek J.W. o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku, dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 r. Skarżący złożył skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, który wcześniej oddalił jego skargę na decyzję organu. Wniosek o wstrzymanie wykonania został złożony na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a., który pozwala na wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd uznał, że wniosek zasługuje na uwzględnienie. Skarżący wykazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego zajął jego majątek w postaci spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, w którym zamieszkuje wraz z matką, osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, nad którą sprawuje opiekę. Łączna kwota zadłużenia wynosi ponad 121 tys. zł. Wpis o wszczęciu egzekucji został dokonany w księdze wieczystej, a nieruchomość została oszacowana. NSA stwierdził, że przeniesienie własności nieruchomości w drodze licytacji może wywołać trudne lub niemożliwe do odwrócenia skutki, zwłaszcza jeśli późniejsza kontrola legalności doprowadziłaby do uchylenia decyzji. Sąd podkreślił, że wstrzymanie wykonania jest środkiem tymczasowym i nie stanowi oceny merytorycznej skargi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli strona wykaże wystąpienie tych przesłanek.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że sprzedaż nieruchomości w drodze licytacji, będąca etapem egzekucji, może wywołać trudne lub niemożliwe do odwrócenia skutki, zwłaszcza gdy późniejsza kontrola legalności doprowadzi do uchylenia decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (3)

Główne

P.p.s.a. art. 61 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Stosowanie przepisów dotyczących wstrzymania wykonania do wniosków składanych w postępowaniu kasacyjnym.

u.p.e.a. art. 110s § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. – O postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Oszacowanie nieruchomości jako jeden z etapów egzekucji z nieruchomości.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Egzekucja z nieruchomości może prowadzić do trudnych lub niemożliwych do odwrócenia skutków, zwłaszcza w kontekście potencjalnego uchylenia decyzji w późniejszym postępowaniu. Sytuacja finansowa i rodzinna skarżącego (opieka nad niepełnosprawną matką, brak innego lokalu) uzasadnia potrzebę ochrony tymczasowej.

Godne uwagi sformułowania

niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków szkoda, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości

Skład orzekający

Anna Dumas

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawach podatkowych, gdy egzekucja dotyczy nieruchomości i może prowadzić do nieodwracalnych skutków."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji skarżącego i jego sytuacji majątkowej oraz rodzinnej. Wstrzymanie wykonania jest środkiem tymczasowym, a nie rozstrzygnięciem merytorycznym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów o wstrzymaniu wykonania decyzji w kontekście egzekucji administracyjnej z nieruchomości, co jest istotne dla prawników procesowych i doradców podatkowych.

Egzekucja komornicza z domu? Kiedy sąd może wstrzymać działania urzędu skarbowego.

Dane finansowe

WPS: 121 013,4 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 1507/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-10-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Dumas /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Umorzenie postępowania
Sygn. powiązane
I SA/Bk 203/22 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2022-09-12
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Wstrzymano wykonanie decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 60, art. 161 par. 1 pkt 1 i par. 2, art. 193, art. 232 par. 1 pkt 1 i par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 25 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku J.W. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej J.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 12 września 2022 r. sygn. akt I SA/Bk 203/22 w sprawie ze skargi J.W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 14 kwietnia 2022 r. nr 2001-IOD.4102.37.2021 w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 r. postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 12 września 2022 r., sygn. akt I SA/Bk 203/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę J.W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z 14 kwietnia 2022 r., w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 r.
Od powyższego wyroku Skarżący wywiódł skargę kasacyjną a następnie pismem z 21 września 2023 r. wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a.").
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., znajdującym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie na podstawie art. 193 P.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa art. 61 § 1 P.p.s.a., jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (...). Wstrzymanie wykonania decyzji następuje więc wyłącznie na wniosek strony i to na stronie ciąży obowiązek wykazania, że zachodzą okoliczności opisane w przytoczonym powyżej przepisie.
Zaznaczyć przy tym należy, iż chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. B. Dauter, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 205 oraz powoływane tam postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04, publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10). Ciężar uprawdopodobnienia wspomnianych przesłanek spoczywa na wnioskodawcy, przy czym uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Ponadto, argumentacja strony odnosząca się do zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinna zostać poparta dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jej sytuacji finansowej oraz majątkowej (por. J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis 2006, s. 188).
W rozpatrywanej sprawie, na podstawie przedłożonych dokumentów możliwa była weryfikacja twierdzeń Skarżącego i w jej następstwie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Skarżący uprawdopodobnił wystąpienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik Strony wskazał, że pismem z 15.05.23 r. Skarżący został zawiadomiony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w A. o zajęciu jego majątku w postaci spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego. Ww. lokal pozostaje zamieszkały przez Skarżącego wraz z jego matką a Skarżący nie posiada tytułu do innego lokalu. Organ, dokonując zajęcia nieruchomości wezwał Skarżącego do uiszczenia należności pieniężnych wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi stanowiącymi łącznie sumę 121 013,40 zł, na którą składały się należności wynikające z zobowiązań w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2015-2018 (należność główna za rok 2015 r. określono na kwotę 3787,70 zł; załącznik nr 1 do wniosku). W dniu 18 maja 2023 r. został dokonany w księdze wieczystej nieruchomości wpis zawierający informację o wszczęciu egzekucji na podstawie zajęcia nieruchomości numer [...] z dnia 15 maja 2023 r., dokonanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w A. (zawiadomienie wystawione przez Sąd Rejonowy w A. z 18 maja 2023 r. o wszczęciu egzekucji, załącznik nr 2 do wniosku). We wniosku wskazano także, że w toku postępowania egzekucyjnego Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu 8 września 2023 r. wyznaczył rzeczoznawcę majątkowego do oszacowania nieruchomości Skarżącego a na dzień 11 października 2023 r. zaplanowano oględziny nieruchomości (postanowienie o wyznaczeniu rzeczoznawcy, załącznik nr 3 do wniosku). Dodatkowo podniesiono, że matka Skarżącego ma orzeczoną niepełnosprawność o stopniu znacznym (załącznik nr 6 do wniosku). Skarżący sprawuje nad nią stałą opiekę i z tego tytułu pobiera świadczenie pielęgnacyjne w kwocie 2458 zł w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (decyzje Prezydenta Miasta A. z 12 grudnia 2022 r. oraz z 17 maja 2023 r., załączniki nr 7 i 8 do wniosku).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawiona argumentacja uzasadnia udzielenie Skarżącemu ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Oszacowanie nieruchomości, zgodnie z art. 110s § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. – O postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., dalej jako: "u.p.e.a.") jest jednym z etapów egzekucji z nieruchomości, a cała procedura unormowana w Dziale II Rozdziale 7 u.p.e.a. ukierunkowana jest na dokonanie sprzedaży nieruchomości w drodze licytacji. Przeniesienie własności nieruchomości w drodze licytacji może wywołać trudne lub niemożliwe do odwrócenia skutki. Gdyby bowiem kontrola legalności dokonana przez sądy administracyjne doprowadziła do uchylenia decyzji, przywrócenie stanu sprzed egzekucji - z wysokim prawdopodobieństwem - może okazać się niemożliwe do zrealizowania. Okoliczności wskazane przez Skarżącego, poparte stosownym materiałem źródłowym, uprawdopodabniają zaistnienie w niniejszej sprawie przesłanek, o którym mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a.
Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że wstrzymanie wykonania decyzji jest jedynie środkiem ochrony tymczasowej. Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Sąd nie dokonuje oceny zasadności merytorycznej skargi, czy skargi kasacyjnej, a wyłącznie przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Z tych względów rozpatrując wniosek strony nie rozważano zarzutów dotyczących prawidłowości decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z 14 kwietnia 2022 r.
W konsekwencji, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 61 § 5 w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI