Orzeczenie · 2024-09-10

II FSK 1477/21

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2024-09-10

NSApodatkoweWysokansa

podatek dochodowykoszty uzyskania przychodówpłatności gotówkowejednorazowa transakcjaustawa o swobodzie działalności gospodarczejustawa o PITkontrola podatkowaskarżący kasacyjnyNSA

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, który oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Spór dotyczył zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków na usługi budowlane, które podatnik opłacił gotówką, mimo przekroczenia kwoty 15 000 zł. Organy podatkowe i WSA uznały, że płatności te stanowiły część jednej transakcji, co skutkowało wyłączeniem ich z kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 22p ust. 1 i 2 ustawy o PIT w zw. z art. 22 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Skarżący zarzucał naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, twierdząc, że poszczególne umowy z podwykonawcami były odrębnymi transakcjami, a nie jedną umową ramową. NSA uznał skargę kasacyjną za częściowo usprawiedliwioną, uchylając zaskarżony wyrok i decyzję organu. Sąd wskazał, że kluczowe jest ustalenie, czy płatności dotyczyły jednej umowy (transakcji) czy też kilku odrębnych transakcji. Podkreślono, że pojęcie 'jednorazowa wartość transakcji' odnosi się do łącznej wartości zobowiązań wynikających z jednej umowy, a nie do poszczególnych płatności. NSA zwrócił uwagę na potencjalne błędy w ustaleniach faktycznych i subsumpcji przez organy podatkowe oraz WSA, wskazując na potrzebę ponownego zbadania sprawy z uwzględnieniem wykładni celowościowej przepisów i rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika, jeśli nie budzi wątpliwości rzetelność faktur. Sąd nakazał organowi ponowne rozpatrzenie sprawy, koncentrując się na wykazaniu, że skarżący zawierał umowy jako jednorazowe transakcje, a także na prawidłowym określeniu kwoty wyłączonej z kosztów uzyskania przychodów.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja pojęcia 'jednorazowa wartość transakcji' w kontekście płatności gotówkowych między przedsiębiorcami oraz stosowania art. 22p updof i art. 22 usdg.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2017 r. i specyficznych okoliczności faktycznych sprawy.

Zagadnienia prawne (2)

Czy płatności gotówkowe za usługi budowlane, dokonywane na podstawie odrębnych faktur, ale w ramach jednej umowy ramowej, mogą być uznane za jedną transakcję w rozumieniu art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, co skutkuje obowiązkiem dokonywania płatności za pośrednictwem rachunku bankowego i wyłączeniem z kosztów uzyskania przychodów w przypadku przekroczenia limitu 15 000 zł?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, płatności dokonywane na podstawie jednej umowy ramowej, nawet jeśli są dokumentowane odrębnymi fakturami i realizowane etapami, stanowią jedną transakcję. Obowiązek dokonywania płatności za pośrednictwem rachunku bankowego powstaje, gdy suma tych płatności przekroczy równowartość 15 000 zł.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że pojęcie 'jednorazowa wartość transakcji' odnosi się do łącznej wartości zobowiązań wynikających z jednej umowy, a nie do poszczególnych płatności. W przypadku umów ramowych, poszczególne zlecenia lub faktury stanowią jedynie częściową realizację tej jednej transakcji. Wątpliwości dotyczące tego, czy płatności dotyczą jednej umowy, należy rozstrzygać na korzyść podatnika, jeśli nie budzi wątpliwości rzetelność faktur.

Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy i zastosował przepisy prawa materialnego, w szczególności art. 22p ust. 1 i 2 updof oraz art. 22 ust. 1 usdg, uznając płatności gotówkowe za wyłączone z kosztów uzyskania przychodów?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sąd pierwszej instancji nieprawidłowo ocenił materiał dowodowy i zastosował przepisy prawa materialnego, co skutkowało uchyleniem jego wyroku. Istniały przesłanki do ponownego zbadania sprawy przez organ podatkowy.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że WSA nie dostrzegł naruszenia przepisów postępowania podatkowego przez organ, co skutkowało błędnym zastosowaniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa. Sąd wskazał na potrzebę ponownego ustalenia, czy płatności dotyczyły jednej transakcji i czy organy prawidłowo wyłączyły je z kosztów, zwracając uwagę na potencjalne błędy w subsumpcji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Zaskarżony wyrok NSA i decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej zostały uchylone. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez organ podatkowy.

Przepisy (24)

Główne

updof art. 22p § 1 i 2

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Przepisy te wyłączają z kosztów uzyskania przychodów płatności dokonane gotówką, które dotyczą transakcji określonej w art. 22 usdg, jeśli przekraczają równowartość 15 000 zł.

usdg art. 22 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej

Określa, kiedy płatności związane z działalnością gospodarczą między przedsiębiorcami muszą być dokonywane za pośrednictwem rachunku płatniczego, tj. gdy jednorazowa wartość transakcji przekracza równowartość 15 000 zł.

Pomocnicze

updof art. 22n § 1 i 2

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

usdg art. 22 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej

Op art. 120

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Op art. 121

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Op art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Op art. 180 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Op art. 187 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Op art. 188

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Op art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Op art. 199a § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

ppsa art. 151