II FSK 1452/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-08-06
NSApodatkoweWysokansa
podatek dochodowyspółka jawnaspółka z o.o.przekształcenie spółkikoszt uzyskania przychoduwartość nominalnawartość bilansowainterpretacja podatkowaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że kosztem uzyskania przychodu ze sprzedaży udziałów w spółce z o.o. powstałej z przekształcenia spółki jawnej jest wartość bilansowa spółki jawnej z dnia jej ustania, a nie historyczna wartość wkładów wspólnika.

Sprawa dotyczyła ustalenia kosztu uzyskania przychodu ze sprzedaży udziałów w spółce z o.o. powstałej w wyniku przekształcenia spółki jawnej. Skarżący (BW) wnosił o możliwość zaliczenia do kosztów wartości nominalnej udziałów objętych w wyniku przekształcenia, która odpowiadała wartości rynkowej majątku spółki jawnej. Organ interpretacyjny twierdził, że kosztem powinna być historyczna wartość wkładów wniesionych do spółki jawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny przychylił się do stanowiska podatnika, a NSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że kosztem jest wartość bilansowa spółki jawnej z dnia jej ustania.

Wyrokiem z dnia 22 września 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uwzględnił skargę podatnika (BW) na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. Sprawa dotyczyła ustalenia kosztu uzyskania przychodu ze sprzedaży udziałów w spółce z o.o., która powstała w wyniku przekształcenia spółki jawnej, do której podatnik wniósł wyłącznie wkład pieniężny. Podatnik zamierzał sprzedać udziały w spółce z o.o., których wartość rynkowa na moment sprzedaży była wyższa niż wartość nominalna objętych udziałów. Zapytał, czy może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu wartość nominalną objętych udziałów, która odpowiadała wartości rynkowej majątku spółki jawnej na moment przekształcenia. Organ interpretacyjny uznał, że kosztem uzyskania przychodu powinna być historyczna wartość wydatków poniesionych przez podatnika na wkłady w spółce jawnej. Sąd pierwszej instancji nie zgodził się z organem, wskazując, że istotna jest wartość majątku spółki jawnej na dzień przekształcenia, która znajdzie odzwierciedlenie w wartości bilansowej spółki z o.o. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną organu, podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji. Sąd podkreślił, że ustawodawca nie definiuje pojęcia 'wydatki na objęcie lub nabycie (...) udziałów' w sposób łączący je z okresem historycznym. Kluczowe jest to, że za majątek przekształcanej spółki jawnej wspólnik nabędzie udziały w spółce z o.o. NSA uznał, że kosztem uzyskania przychodu jest wartość bilansowa spółki jawnej z dnia ustania jej bytu prawnego, będąca jednocześnie wartością bilansową spółki z o.o. z dnia rozpoczęcia jej bytu. Sąd oddalił skargę kasacyjną organu, wskazując na ryzyko podwójnego opodatkowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, kosztem uzyskania przychodu jest wartość bilansowa spółki jawnej z dnia ustania jej bytu prawnego, będąca jednocześnie wartością bilansową spółki z o.o. z dnia rozpoczęcia jej bytu w skutek przekształcenia.

Uzasadnienie

NSA uznał, że ustawodawca nie wiąże pojęcia 'wydatki na objęcie lub nabycie udziałów' z okresem historycznym. Kluczowe jest nabycie przez wspólnika udziałów w spółce z o.o. za majątek przekształcanej spółki jawnej. Zastosowanie historycznej wartości wkładów mogłoby prowadzić do podwójnego opodatkowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (1)

Główne

u.p.d.o.f. art. 23 § ust. 1 pkt 38

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Wydatki na objęcie lub nabycie udziałów (akcji) i papierów wartościowych. W przypadku przekształcenia spółki jawnej w spółkę z o.o., kosztem uzyskania przychodu jest wartość bilansowa spółki jawnej z dnia ustania jej bytu prawnego, będąca jednocześnie wartością bilansową spółki z o.o. z dnia rozpoczęcia jej bytu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kosztem uzyskania przychodu ze sprzedaży udziałów w spółce z o.o. powstałej z przekształcenia spółki jawnej jest wartość bilansowa spółki jawnej z dnia jej ustania, a nie historyczna wartość wkładów. Ustawodawca nie wiąże pojęcia 'wydatków na objęcie lub nabycie udziałów' z okresem historycznym. Zastosowanie historycznej wartości wkładów mogłoby prowadzić do podwójnego opodatkowania.

Odrzucone argumenty

Kosztem uzyskania przychodu powinna być historyczna wartość wydatków poniesionych przez podatnika na wkłady w spółce jawnej. Organ interpretacyjny nie naruszył przepisów prawa materialnego, a WSA niezasadnie uchylił interpretację.

Godne uwagi sformułowania

ustawodawca nie łączy przedmiotowych wydatków z tzw. okresem historycznym możliwość podwójnego opodatkowania wypracowanego przez wspólników w ramach spółki jawnej (...) majątku, na który składają się nie tylko wniesione przez wspólników wkłady, ale także zyski, które zostały już opodatkowane kosztem uzyskania przychodu ma więc być wartość bilansowa spółki jawnej z dnia ustania jej bytu prawnego, będąca jednocześnie wartością bilansową spółki z o.o. z dnia rozpoczęcia jej bytu

Skład orzekający

Alicja Polańska

sędzia

Maciej Jaśniewicz

przewodniczący

Małgorzata Wolf-Kalamala

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie kosztów uzyskania przychodu przy przekształceniu spółki jawnej w spółkę z o.o., w szczególności w kontekście wartości nominalnej objętych udziałów i wartości bilansowej spółki przekształcanej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przekształcenia spółki jawnej w spółkę z o.o. i sprzedaży udziałów w tej drugiej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podatkowego związanego z przekształcaniem spółek, które jest kluczowe dla wielu przedsiębiorców i ich doradców prawnych.

Przekształcasz spółkę? Zobacz, jak prawidłowo ustalić koszt uzyskania przychodu ze sprzedaży udziałów!

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 1452/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-08-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Alicja Polańska
Maciej Jaśniewicz /przewodniczący/
Małgorzata Wolf- Kalamala /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne
Interpretacje podatkowe
Sygn. powiązane
I SA/Lu 339/21 - Wyrok WSA w Lublinie z 2021-09-22
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1426
art. 23 ust. 1 pkt 38
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala (spr.), Sędzia WSA (del.) Alicja Polańska, Protokolant Rafał Malina, po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 września 2021 r., sygn. akt I SA/Lu 339/21 w sprawie ze skargi BW na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 9 czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz BW kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
oUzasadnienie
1. Wyrokiem z 22 września 2021 r., I SA/Lu 339/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, uwzględnił skargę BW (zwanego dalej Skarżącym) na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 9 czerwca 2021 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych.
2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynika, że Skarżący jest wspólnikiem spółki jawnej, do której wniósł wyłącznie wkład pieniężny. Wraz
z pozostałymi wspólnikami spółki jawnej zamierza przekształcić ją w spółkę
z o.o. W wyniku przekształcenia obejmie określoną w planie przekształcenia liczbę udziałów spółki z o.o. w zamian za majątek spółki jawnej. Wartość nominalna wszystkich udziałów spółki z o.o. objętych przez wspólników spółki jawnej w wyniku przekształcenia będzie równa wartości rynkowej majątku spółki jawnej na moment przekształcenia. Wartość rynkowa udziałów posiadanych przez Skarżącego na moment ich sprzedaży będzie wyższa, niż na moment powstania spółki z o.o. (w wyniku przekształcenia spółki jawnej). W związku z powyższym Skarżący zapytał, czy jako koszt uzyskania przychodu z tytułu sprzedaży udziałów może zakwalifikować wartość nominalną udziałów w spółce z o.o. objętych w wyniku przekształcenia spółki jawnej?
W jego ocenie, ma on prawo pomniejszyć przychód z tytułu sprzedaży udziałów w spółce z o.o. o koszt uzyskania przychodów, równy wartości nominalnej udziałów objętych w wyniku przekształcenia spółki jawnej. Wartość nominalna udziałów spółki z o.o. jest bowiem równa wartości rynkowej spółki jawnej na moment jej przekształcenia, co odpowiada wydatkowi, jaki został poniesiony w celu objęcia udziałów spółki z o.o.
Według organu interpretacyjnego czynność przekształcenia spółki osobowej prawa handlowego w spółkę kapitałową nie jest wniesieniem wkładu niepieniężnego do spółki kapitałowej. Analiza rozwiązań przyjętych przez ustawodawcę na gruncie u.p.d.o.f. prowadzi do wniosku, że gdy przeniesienie własności rzeczy lub prawa nie wiąże się z obowiązkiem rozpoznania przychodu (jest neutralne podatkowo), ustawodawca przesuwa moment rozliczenia wydatków bezpośrednio związanych z wejściem w posiadanie tej rzeczy lub tego prawa do kolejnego momentu podatkowego z udziałem tych rzeczy lub praw albo składników majątku uzyskanych "w zamian" za te rzeczy lub prawa (tzw. zasada kontynuacji kosztów, reguła tzw. kosztu historycznego).
3. Sąd pierwszej instancji nie zgodził się z organem, że wydatkiem poniesionym na objęcie udziałów spółki kapitałowej (spółki z o.o.) jest koszt historyczny, rozumiany jako wydatek poniesiony - w rozpoznawanej sprawie na wkład w spółce jawnej. Spółka jawna, z której przekształcenia powstanie spółka z o.o. (której udziały będą przedmiotem sprzedaży przez skarżącego), nie będzie istniała w momencie sprzedaży udziałów. Tym samym wartość wydatków, jakie zostały poniesione na wkłady z tytułu uczestnictwa w spółce jawnej pozostaje bez znaczenia. Istotna jest Wartość majątku Spółki jawnej na dzień przekształcenia w spółkę z o.o., a ta w rozpoznawanej sprawie znajdzie odzwierciedlenie w wycenie majątku spółki jawnej na dzień sporządzenia sprawozdania finansowego na potrzeby planu przekształcenia. Wycena ta będzie odzwierciedlała wartość rynkową majątku spółki jawnej, która to wartość zostanie w umowie spółki z o.o. przyjęta jako wysokość jej kapitału zakładowego. Według sądu organ interpretacyjny dokonał błędnej wykładni art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1426 z późn. zm. - zwana dalej również: u.p.d.o.f.), nie zważając na utrwaloną linię orzeczniczą ukształtowaną przez NSA.
4. Powyższy wyrok organ zaskarżył w całości skargą kasacyjną, zarzucając naruszenie:
1) art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. - poprzez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwą ocenę możliwości zastosowania do zdarzenia przyszłego opisanego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, polegającą na przyjęciu, że kosztem uzyskania przychodu powinna być wartość bilansowa spółki jawnej z dnia ustania jej bytu prawnego, będąca jednocześnie wartością bilansową spółki z o. o. z dnia rozpoczęcia tego bytu. Tymczasem przy ustalaniu kosztów uzyskania przychodu należy wziąć pod uwagę tzw. koszt "historyczny" tzn. wartość wydatków poniesionych przez Skarżącego na wkłady w spółce jawnej;
2) art. 146 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 151 P.p.s.a. - poprzez przyjęcie, że zaskarżona interpretacja została wydana z naruszeniem wskazanych przepisów prawa materialnego, mimo iż do takich naruszeń nie doszło i w konsekwencji nieuzasadnione uchylenie zaskarżonej interpretacji zamiast oddalenia skargi.
W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, o zasądzenie od Skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
5. W podobnych sprawach Naczelny Sąd Administracyjny orzekał i została wypracowana linia orzecznicza, np. wyroki: z dnia 12 maja 2021 r., II FSK 1004/19, z dnia 12 maja 2021 r., II FSK 912/19, z dnia 8 grudnia 2020 r., II FSK 2221/18),
z dnia 12 sierpnia 2020 r., II FSK 1677/18).
Trafnie w niniejszej sprawie Skarżący podnosi, że ustawodawca nie zdefiniował zawartego w art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. pojęcia "wydatki na objęcie lub nabycie (...) udziałów (akcji) i papierów wartościowych". W orzecznictwie sądów administracyjnych uznaje się, że są to dokonane przez podatnika wydatki bezpośrednio związane z nabyciem udziałów, w szczególności: cena nabycia, opłaty notarialne, prowizje biura maklerskiego, itd., jednak w niniejszej sprawie należy podkreślić, że ustawodawca nie łączy przedmiotowych wydatków z tzw. okresem historycznym. Gdyby tak było to wyraźnie zostałoby to określone w brzmieniu obowiązujących przepisów. Istotne znaczenie ma to, że za majątek przekształcanej spółki jawnej wspólnik nabędzie udziały w spółce z o.o. Mając na uwadze wielkość wkładu Skarżącego w spółce jawnej ((jeszcze wcześniej w spółce cywilnej) oraz to, że spółka jawna powstała ponad dziesięć lat temu (spółka cywilna zaś ponad 20) stanowisko zaprezentowane przez organ należy uznać za nietrafne w związku z możliwością podwójnego opodatkowania wypracowanego przez wspólników w ramach spółki jawnej (i wcześniej spółki cywilnej) majątku, na który składają się nie tylko wniesione przez wspólników wkłady, ale także zyski, które zostały już opodatkowane.
Kosztem uzyskania przychodu ma więc być wartość bilansowa spółki jawnej z dnia ustania jej bytu prawnego, będąca jednocześnie wartością bilansową spółki z o.o. z dnia rozpoczęcia jej bytu w skutek przekształcenia.
6. Wobec tego, że zarzuty skargi kasacyjnej nie potwierdziły się, skargę tę należało oddalić na podstawie art. 184 P.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego od organu na rzecz Skarżącego rozstrzygnięto w oparciu o art. 204 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI