Orzeczenie · 2025-10-15

II FSK 145/23

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2025-10-15
NSApodatkoweWysokansa
estoński CITryczałt od dochodów spółekwydatki niezwiązane z działalnością gospodarcząsamochody firmowecele mieszaneinterpretacja podatkowapodatek dochodowy od osób prawnychNSAskarga kasacyjna

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 października 2025 r. oddalił skargę kasacyjną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim. Sprawa dotyczyła interpretacji indywidualnej w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych, a konkretnie opodatkowania ryczałtem dochodów spółek (tzw. estoński CIT). Dyrektor KIS zarzucił sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 28m ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwą ocenę możliwości zastosowania, polegającą na przyjęciu, że wydatki na samochody osobowe o tzw. mieszanym przeznaczeniu (służbowym i prywatnym), ponoszone przez spółkę na rzecz pracowników niebędących wspólnikami, nie stanowią wydatku niezwiązanego z działalnością gospodarczą w rozumieniu tego przepisu. Organ argumentował, że można zastosować analogię do przepisów dotyczących ukrytych zysków, opodatkowując 50% tych wydatków ryczałtem. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił tych argumentów. Sąd podkreślił, że ustawa o CIT w stanie prawnym obowiązującym w 2022 r. nie definiowała pojęcia wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą, co rodziło niepewność co do zakresu praw i obowiązków podatników i naruszało konstytucyjną zasadę określoności przedmiotu opodatkowania. Sąd zaznaczył, że analogia legis nie może być stosowana w sposób prowadzący do rozszerzenia zakresu opodatkowania, zwłaszcza gdy skutek byłby niekorzystny dla podatnika. Podkreślono, że obowiązki podatkowe muszą wynikać bezpośrednio z ustawy. Sąd zwrócił uwagę, że ustawodawca dopiero od 1 stycznia 2023 r. wprowadził zmiany (art. 28m ust. 4a u.p.d.o.p.), które doprecyzowały zasady opodatkowania wydatków związanych z użytkowaniem samochodów osobowych w celach mieszanych, co potwierdza brak takiego uregulowania w poprzednim stanie prawnym. W związku z tym, NSA oddalił skargę kasacyjną organu.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Potwierdzenie braku podstaw do opodatkowania ryczałtem wydatków na samochody firmowe wykorzystywane do celów mieszanych w stanie prawnym obowiązującym przed 1 stycznia 2023 r., ze względu na niejasność przepisów i niedopuszczalność analogii rozszerzającej opodatkowanie.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed 1 stycznia 2023 r. Po tej dacie weszły w życie przepisy doprecyzowujące zasady opodatkowania takich wydatków.

Zagadnienia prawne (2)

Czy wydatki na samochody osobowe wykorzystywane przez pracowników do celów mieszanych (służbowych i prywatnych) stanowią wydatek niezwiązany z działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 28m ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT, podlegający opodatkowaniu ryczałtem przed 1 stycznia 2023 r.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, wydatki te nie mogły być uznane za niezwiązane z działalnością gospodarczą w stanie prawnym obowiązującym w 2022 r., ponieważ brak było jasnych przepisów definiujących to pojęcie i zasady jego ustalania, co naruszało konstytucyjną zasadę określoności przedmiotu opodatkowania.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił brak definicji 'wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą' w ustawie o CIT przed 1 stycznia 2023 r. oraz brak przepisów określających zasady ustalania wysokości tych wydatków, co uniemożliwiało stosowanie analogii na niekorzyść podatnika i naruszało wymogi konstytucyjne. Zmiany wprowadzone od 1 stycznia 2023 r. potwierdzają, że kwestia ta nie była wcześniej uregulowana.

Czy w prawie podatkowym dopuszczalne jest stosowanie analogii legis w celu rozszerzenia zakresu opodatkowania, zwłaszcza gdy skutek jest niekorzystny dla podatnika?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, analogia legis nie może być stosowana w celu tworzenia nowych stanów faktycznych podlegających opodatkowaniu, gdyż obowiązki podatkowe muszą wynikać bezpośrednio z ustawy, a prawo podatkowe jest prawem ingerencyjnym, wymagającym ścisłego przestrzegania zasad.

Uzasadnienie

Sąd powołując się na doktrynę prawa podatkowego, wskazał, że analogia legis nie może służyć rozszerzaniu opodatkowania poza ramy zakreślone przez ustawę, gdyż narusza to pewność sytuacji prawnej podatnika i zasadę, że obowiązki muszą wynikać wprost z ustawy. Milczenie ustawodawcy należy traktować jako obszar wolny od regulacji.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę kasacyjną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku WSA.

Przepisy (8)

Główne

u.p.d.o.p. art. 28m § 1 pkt 2 i pkt 3

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Przepisy te nie definiowały jasno pojęcia wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą, co uniemożliwiało ich stosowanie w sposób pewny i zgodny z Konstytucją RP przed 1 stycznia 2023 r.

Pomocnicze

u.p.d.o.p. art. 28m § ust. 4 pkt 2 lit. b

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Organ próbował stosować ten przepis przez analogię do wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą, jednak sąd uznał to za niedopuszczalne.

u.p.d.o.p. art. 28o § ust. 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Przepis określający stawkę ryczałtu od dochodów spółek.

p.p.s.a. art. 173 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna wniesienia skargi kasacyjnej przez organ.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia prawa materialnego.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, w tym wymóg określoności przedmiotu opodatkowania.

Konstytucja RP art. 217

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Wymóg, aby nakładanie podatków oraz innych danin publicznych następowało w drodze ustawy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak jasnych przepisów definiujących 'wydatki niezwiązane z działalnością gospodarczą' w ustawie o CIT przed 1 stycznia 2023 r. • Naruszenie konstytucyjnej zasady określoności przedmiotu opodatkowania. • Niedopuszczalność stosowania analogii legis w celu rozszerzenia zakresu opodatkowania na niekorzyść podatnika.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organu podatkowego o możliwości zastosowania analogii do art. 28m ust. 4 pkt 2 lit. b u.p.d.o.p. w celu opodatkowania 50% wydatków na samochody firmowe wykorzystywane do celów mieszanych.

Godne uwagi sformułowania

regulacja w tym zakresie nie spełnia konstytucyjnego wymogu określoności przedmiotu opodatkowania • Poprzez analogię nie można tworzyć nowych stanów faktycznych podlegających opodatkowaniu, gdyż jest to obszar wolny od opodatkowania • Milczenie ustawodawcy co do opodatkowania jakiegoś prawnopodatkowego stanu faktycznego, nawet gdyby było wyrazem błędu legislacyjnego, trzeba uznać nie za lukę prawną, lecz za obszar wolny od ustawowej regulacji

Skład orzekający

Aleksandra Wrzesińska-Nowacka

sprawozdawca

Jerzy Płusa

przewodniczący

Paweł Kowalski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie braku podstaw do opodatkowania ryczałtem wydatków na samochody firmowe wykorzystywane do celów mieszanych w stanie prawnym obowiązującym przed 1 stycznia 2023 r., ze względu na niejasność przepisów i niedopuszczalność analogii rozszerzającej opodatkowanie."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed 1 stycznia 2023 r. Po tej dacie weszły w życie przepisy doprecyzowujące zasady opodatkowania takich wydatków.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu wykorzystania samochodów firmowych do celów prywatnych i jego konsekwencji podatkowych w kontekście estońskiego CIT. Wyjaśnia istotne zasady interpretacji prawa podatkowego.

Estoński CIT: Czy wydatki na samochody służbowe do celów prywatnych były opodatkowane? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst