II FSK 145/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 października 2025 r. oddalił skargę kasacyjną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim. Sprawa dotyczyła interpretacji indywidualnej w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych, a konkretnie opodatkowania ryczałtem dochodów spółek (tzw. estoński CIT). Dyrektor KIS zarzucił sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 28m ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwą ocenę możliwości zastosowania, polegającą na przyjęciu, że wydatki na samochody osobowe o tzw. mieszanym przeznaczeniu (służbowym i prywatnym), ponoszone przez spółkę na rzecz pracowników niebędących wspólnikami, nie stanowią wydatku niezwiązanego z działalnością gospodarczą w rozumieniu tego przepisu. Organ argumentował, że można zastosować analogię do przepisów dotyczących ukrytych zysków, opodatkowując 50% tych wydatków ryczałtem. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił tych argumentów. Sąd podkreślił, że ustawa o CIT w stanie prawnym obowiązującym w 2022 r. nie definiowała pojęcia wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą, co rodziło niepewność co do zakresu praw i obowiązków podatników i naruszało konstytucyjną zasadę określoności przedmiotu opodatkowania. Sąd zaznaczył, że analogia legis nie może być stosowana w sposób prowadzący do rozszerzenia zakresu opodatkowania, zwłaszcza gdy skutek byłby niekorzystny dla podatnika. Podkreślono, że obowiązki podatkowe muszą wynikać bezpośrednio z ustawy. Sąd zwrócił uwagę, że ustawodawca dopiero od 1 stycznia 2023 r. wprowadził zmiany (art. 28m ust. 4a u.p.d.o.p.), które doprecyzowały zasady opodatkowania wydatków związanych z użytkowaniem samochodów osobowych w celach mieszanych, co potwierdza brak takiego uregulowania w poprzednim stanie prawnym. W związku z tym, NSA oddalił skargę kasacyjną organu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie braku podstaw do opodatkowania ryczałtem wydatków na samochody firmowe wykorzystywane do celów mieszanych w stanie prawnym obowiązującym przed 1 stycznia 2023 r., ze względu na niejasność przepisów i niedopuszczalność analogii rozszerzającej opodatkowanie.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed 1 stycznia 2023 r. Po tej dacie weszły w życie przepisy doprecyzowujące zasady opodatkowania takich wydatków.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wydatki na samochody osobowe wykorzystywane przez pracowników do celów mieszanych (służbowych i prywatnych) stanowią wydatek niezwiązany z działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 28m ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT, podlegający opodatkowaniu ryczałtem przed 1 stycznia 2023 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wydatki te nie mogły być uznane za niezwiązane z działalnością gospodarczą w stanie prawnym obowiązującym w 2022 r., ponieważ brak było jasnych przepisów definiujących to pojęcie i zasady jego ustalania, co naruszało konstytucyjną zasadę określoności przedmiotu opodatkowania.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił brak definicji 'wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą' w ustawie o CIT przed 1 stycznia 2023 r. oraz brak przepisów określających zasady ustalania wysokości tych wydatków, co uniemożliwiało stosowanie analogii na niekorzyść podatnika i naruszało wymogi konstytucyjne. Zmiany wprowadzone od 1 stycznia 2023 r. potwierdzają, że kwestia ta nie była wcześniej uregulowana.
Czy w prawie podatkowym dopuszczalne jest stosowanie analogii legis w celu rozszerzenia zakresu opodatkowania, zwłaszcza gdy skutek jest niekorzystny dla podatnika?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, analogia legis nie może być stosowana w celu tworzenia nowych stanów faktycznych podlegających opodatkowaniu, gdyż obowiązki podatkowe muszą wynikać bezpośrednio z ustawy, a prawo podatkowe jest prawem ingerencyjnym, wymagającym ścisłego przestrzegania zasad.
Uzasadnienie
Sąd powołując się na doktrynę prawa podatkowego, wskazał, że analogia legis nie może służyć rozszerzaniu opodatkowania poza ramy zakreślone przez ustawę, gdyż narusza to pewność sytuacji prawnej podatnika i zasadę, że obowiązki muszą wynikać wprost z ustawy. Milczenie ustawodawcy należy traktować jako obszar wolny od regulacji.
Przepisy (8)
Główne
u.p.d.o.p. art. 28m § 1 pkt 2 i pkt 3
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Przepisy te nie definiowały jasno pojęcia wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą, co uniemożliwiało ich stosowanie w sposób pewny i zgodny z Konstytucją RP przed 1 stycznia 2023 r.
Pomocnicze
u.p.d.o.p. art. 28m § ust. 4 pkt 2 lit. b
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Organ próbował stosować ten przepis przez analogię do wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą, jednak sąd uznał to za niedopuszczalne.
u.p.d.o.p. art. 28o § ust. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Przepis określający stawkę ryczałtu od dochodów spółek.
p.p.s.a. art. 173 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna wniesienia skargi kasacyjnej przez organ.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, w tym wymóg określoności przedmiotu opodatkowania.
Konstytucja RP art. 217
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wymóg, aby nakładanie podatków oraz innych danin publicznych następowało w drodze ustawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak jasnych przepisów definiujących 'wydatki niezwiązane z działalnością gospodarczą' w ustawie o CIT przed 1 stycznia 2023 r. • Naruszenie konstytucyjnej zasady określoności przedmiotu opodatkowania. • Niedopuszczalność stosowania analogii legis w celu rozszerzenia zakresu opodatkowania na niekorzyść podatnika.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organu podatkowego o możliwości zastosowania analogii do art. 28m ust. 4 pkt 2 lit. b u.p.d.o.p. w celu opodatkowania 50% wydatków na samochody firmowe wykorzystywane do celów mieszanych.
Godne uwagi sformułowania
regulacja w tym zakresie nie spełnia konstytucyjnego wymogu określoności przedmiotu opodatkowania • Poprzez analogię nie można tworzyć nowych stanów faktycznych podlegających opodatkowaniu, gdyż jest to obszar wolny od opodatkowania • Milczenie ustawodawcy co do opodatkowania jakiegoś prawnopodatkowego stanu faktycznego, nawet gdyby było wyrazem błędu legislacyjnego, trzeba uznać nie za lukę prawną, lecz za obszar wolny od ustawowej regulacji
Skład orzekający
Aleksandra Wrzesińska-Nowacka
sprawozdawca
Jerzy Płusa
przewodniczący
Paweł Kowalski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie braku podstaw do opodatkowania ryczałtem wydatków na samochody firmowe wykorzystywane do celów mieszanych w stanie prawnym obowiązującym przed 1 stycznia 2023 r., ze względu na niejasność przepisów i niedopuszczalność analogii rozszerzającej opodatkowanie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed 1 stycznia 2023 r. Po tej dacie weszły w życie przepisy doprecyzowujące zasady opodatkowania takich wydatków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu wykorzystania samochodów firmowych do celów prywatnych i jego konsekwencji podatkowych w kontekście estońskiego CIT. Wyjaśnia istotne zasady interpretacji prawa podatkowego.
“Estoński CIT: Czy wydatki na samochody służbowe do celów prywatnych były opodatkowane? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.