II FSK 1441/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie od wyroku WSA w Szczecinie, który uwzględnił skargę podatnika U. B. w sprawie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 r. Spór dotyczył prawa podatnika do oprocentowania nadpłaty, która powstała w wyniku zastosowania się do interpretacji indywidualnej, uznanej później przez sąd za niezgodną z prawem. Organ podatkowy argumentował, że przepisy Ordynacji podatkowej (art. 78 § 3 w zw. z art. 77 § 1 Op) nie przewidują wprost oprocentowania nadpłaty w takiej sytuacji. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu, uznając, że zasada nieszkodzenia podatnikowi (art. 14k § 1 Op) wymaga wypełnienia luki prawnej przez analogię. Sąd podkreślił, że podatnik, działając w zaufaniu do organu i ponosząc ekonomiczny ciężar nieistniejącego zobowiązania, powinien otrzymać rekompensatę za utratę możliwości dysponowania środkami. NSA powołał się na wcześniejsze orzecznictwo oraz zasady zaufania do organów podatkowych (art. 121 Op) i rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika (art. 2a Op), uznając, że brak bezpośredniego wskazania w ustawie nie wyklucza możliwości zastosowania analogii w celu ochrony praw podatnika.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie prawa podatnika do oprocentowania nadpłaty wynikającej z zastosowania się do wadliwej interpretacji indywidualnej, zasada nieszkodzenia, wykładnia przez analogię w celu ochrony praw podatnika.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zastosowania się do interpretacji indywidualnej, która następnie została uchylona. Wykładnia przez analogię może być stosowana ostrożnie w prawie podatkowym, zwłaszcza w zakresie obciążającym podatnika.
Zagadnienia prawne (2)
Czy podatnikowi przysługuje oprocentowanie nadpłaty powstałej w wyniku zastosowania się do interpretacji indywidualnej, która następnie została uchylona przez sąd administracyjny, mimo braku bezpośredniego wskazania w przepisach Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, podatnikowi przysługuje oprocentowanie nadpłaty.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zasada nieszkodzenia (art. 14k § 1 Op) wymaga wypełnienia luki prawnej przez analogię, aby zapewnić podatnikowi rekompensatę za utratę możliwości dysponowania środkami, podobnie jak w przypadku uchylenia decyzji.
Czy naruszenie przepisów postępowania przez sąd pierwszej instancji, polegające na uchyleniu decyzji organu podatkowego w oparciu o błędną wykładnię prawa materialnego, stanowi podstawę do uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji w postępowaniu kasacyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli zarzuty procesowe mają charakter wtórny do zarzutów materialnoprawnych, które zostały uznane za nieuzasadnione.
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty procesowe za nieusprawiedliwione, ponieważ sąd pierwszej instancji nie naruszył przepisów postępowania, a jego rozstrzygnięcie opierało się na prawidłowej wykładni prawa materialnego.
Przepisy (8)
Główne
Op art. 14k § 1
Ordynacja podatkowa
Zasada nieszkodzenia wnioskodawcy przez zastosowanie się do interpretacji indywidualnej przed jej zmianą lub uchyleniem.
Op art. 78 § 3
Ordynacja podatkowa
Przewiduje oprocentowanie nadpłaty od dnia jej powstania w przypadku zaistniałym w związku ze zmianą, uchyleniem albo stwierdzeniem nieważności decyzji.
Op art. 77 § 1
Ordynacja podatkowa
Określa ściśle określone sposoby naliczania oprocentowania nadpłat w zależności od konkretnych przyczyn ich powstania i terminów dokonania zwrotów.
ppsa art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Nakazuje oddalenie skargi kasacyjnej, jeśli nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Pomocnicze
Op art. 14k § 3
Ordynacja podatkowa
Skutkiem wadliwej interpretacji indywidualnej jest m.in. obowiązek odstąpienia przez organ podatkowy od naliczania odsetek za zwłokę.
ppsa art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przesłanki uchylenia decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny.
Op art. 121 § 1
Ordynacja podatkowa
Zasada zaufania do organów podatkowych.
Op art. 2a
Ordynacja podatkowa
Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zasada nieszkodzenia (art. 14k § 1 Op) wymaga wypełnienia luki prawnej przez analogię w celu zapewnienia podatnikowi rekompensaty za utratę możliwości dysponowania środkami. • Podatnik, działając w zaufaniu do organu i stosując się do interpretacji indywidualnej, powinien być chroniony przed negatywnymi skutkami jej uchylenia. • Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika (art. 2a Op) wspiera interpretację przepisów w sposób korzystny dla podatnika w sytuacjach niejasnych.
Odrzucone argumenty
Organ podatkowy argumentował, że brak bezpośredniego przepisu w Ordynacji podatkowej wyklucza możliwość oprocentowania nadpłaty powstałej w wyniku zastosowania się do uchylonej interpretacji indywidualnej. • Organ podnosił zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które miały charakter wtórny do zarzutów materialnoprawnych.
Godne uwagi sformułowania
brak (...) wskazania w art. 78 § 3 pkt 1 Op, że oprocentowanie nadpłaty przysługuje od dnia jej powstania, również w przypadku uchylenia przez sąd administracyjny "interpretacji indywidualnej", do której wnioskodawca w pełni się zastosował, uiszczając zgodnie z zawartą w niej oceną prawną w istocie nienależny podatek, stanowi niezgodną z porządkiem konstytucyjnym lukę w przepisach prawa (...) możliwą do usunięcia w drodze per analogiom legis • "nie może szkodzić wnioskodawcy", (...) należało rozumieć (...) przez zastosowanie instytucji oprocentowania niespornej nadpłaty jako formy rekompensaty za niezgodne z prawem przetrzymywanie (dysponowanie) pieniędzy podatnika • w celu urzeczywistnienia tzw. zasady nieszkodzenia, przewidzianej przez ustawodawcę w art. 14k § 1 Op, lukę (...) należy (...) uznać za możliwą do usunięcia w drodze per analogiom legis • istniejące wątpliwości, lecz nie dające się usunąć, co do zakresu obowiązywania ochrony prawnej podatnika, czyli tzw. zasady nieszkodzenia podatnikowi, o jakiej mowa w art. 14k § 1 Op, wobec zastosowania się skarżącego do interpretacji indywidualnej ocenionej przez organ podatkowy jako niezgodnej in meriti z prawem podatkowym, oprócz wykładni przez analogię, należało także rozstrzygnąć na korzyść podatnika w drodze wykładni przewidzianej art. 2a Op
Skład orzekający
Artur Kot
sprawozdawca
Małgorzata Wolf-Kalamala
przewodniczący
Tomasz Kolanowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie prawa podatnika do oprocentowania nadpłaty wynikającej z zastosowania się do wadliwej interpretacji indywidualnej, zasada nieszkodzenia, wykładnia przez analogię w celu ochrony praw podatnika."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zastosowania się do interpretacji indywidualnej, która następnie została uchylona. Wykładnia przez analogię może być stosowana ostrożnie w prawie podatkowym, zwłaszcza w zakresie obciążającym podatnika.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak zasady konstytucyjne i ogólne zasady prawa podatkowego (jak zasada nieszkodzenia) mogą być stosowane do wypełniania luk prawnych i ochrony praw podatnika, nawet wbrew literalnemu brzmieniu przepisów.
“Nawet wadliwa interpretacja chroni podatnika: NSA przyznaje oprocentowanie nadpłaty.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.