II FSK 1427/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M. H. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2019 r. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 84 § 1 k.c. w zw. z art. 9a ust. 2 u.p.d.o.f. oraz art. 60 k.c. w zw. z art. 9a ust. 2 u.p.d.o.f.) poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie przepisów o wadach oświadczenia woli (błędzie) do oświadczenia o wyborze formy opodatkowania. Zarzucono również naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 122 i art. 187 § 1 o.p.) poprzez niepełne ustalenie stanu faktycznego i nieprzeprowadzenie dowodów (przesłuchania). Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niezasadną. Sąd podkreślił, że termin na wybór formy opodatkowania jest terminem materialnoprawnym. Choć oświadczenie o wyborze formy opodatkowania jest oświadczeniem woli, prawo podatkowe nie odsyła w tym zakresie do przepisów Kodeksu cywilnego o wadach oświadczenia woli, a przepisy dotyczące wyboru formy opodatkowania są kompletne i odpowiadają celom ustawodawcy. Sąd wskazał, że podatnik ma możliwość zmiany formy opodatkowania, ale musi to zrobić w określonym terminie, a po tym terminie zmiana wywołuje skutek w kolejnym roku podatkowym. NSA nie negował, że oświadczenie o wyborze formy opodatkowania jest oświadczeniem woli, ale podkreślił autonomię prawa podatkowego i brak podstaw do stosowania analogii legis z prawa cywilnego. Sąd uznał również, że nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, a działania organów nie naruszyły zasady zaufania podatnika do organów. W konsekwencji skarga kasacyjna została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie autonomii prawa podatkowego i braku możliwości stosowania przepisów Kodeksu cywilnego o wadach oświadczenia woli do oświadczeń składanych na gruncie prawa podatkowego, w tym wyboru formy opodatkowania.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wyboru formy opodatkowania i nie można go bezpośrednio przenosić na inne obszary prawa podatkowego bez analizy konkretnych przepisów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy oświadczenie o wyborze formy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, złożone w terminie, może być uchylone z powodu błędu w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, oświadczenie o wyborze formy opodatkowania nie może być uchylone z powodu błędu w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, ponieważ prawo podatkowe zawiera odrębne, kompletne regulacje w tym zakresie i nie przewiduje stosowania przepisów cywilnoprawnych o wadach oświadczenia woli.
Uzasadnienie
Prawo podatkowe jest autonomiczne wobec prawa cywilnego. Przepisy dotyczące wyboru formy opodatkowania są kompletne i terminowe, a ustawodawca nie przewidział możliwości stosowania przepisów o wadach oświadczenia woli z prawa cywilnego. Podatnik ma możliwość zmiany formy opodatkowania w określonym terminie, ale po jego upływie zmiana wywołuje skutek w kolejnym roku podatkowym.
Czy naruszenie przepisów postępowania przez organy podatkowe (niepełne ustalenie stanu faktycznego, brak przesłuchania) mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdy podatnik domaga się zastosowania przepisów prawa cywilnego o wadach oświadczenia woli?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty naruszenia przepisów postępowania są niezasadne, ponieważ nie można stosować przepisów prawa cywilnego o wadach oświadczenia woli do oświadczenia o wyborze formy opodatkowania.
Uzasadnienie
Skoro zarzuty naruszenia prawa materialnego dotyczące stosowania przepisów Kodeksu cywilnego okazały się niezasadne, to również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, które miały na celu wykazanie błędu w oświadczeniu woli, nie mogą być uwzględnione.
Przepisy (27)
Główne
u.p.d.o.f. art. 9a § ust. 2
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.d.o.f. art. 9a § ust. 2
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Sąd uznał, że przepis ten reguluje terminowy wybór formy opodatkowania, który jest wiążący i nie podlega uchyleniu na podstawie przepisów prawa cywilnego o błędzie.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 9a § ust. 4a
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 6 § ust. 2
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 6 § ust. 3a pkt 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 6 § ust. 4
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 27f § ust. 4
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
k.c. art. 84 § § 1
Kodeks cywilny
Sąd uznał, że przepis ten dotyczy czynności cywilnoprawnych i nie ma zastosowania do oświadczeń woli składanych na gruncie prawa podatkowego.
k.c. art. 60
Kodeks cywilny
p.p.s.a. art. 173 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 175 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 177 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
o.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 187 § § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 121 § § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 207 § § 2
Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 111 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 2 § pkt 6
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit.a
o.p. art. 21 § § 1 pkt 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 81
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 81b
Ordynacja podatkowa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo podatkowe jest autonomiczne wobec prawa cywilnego. • Przepisy dotyczące wyboru formy opodatkowania są kompletne i terminowe. • Nie ma podstaw do stosowania przepisów Kodeksu cywilnego o wadach oświadczenia woli do oświadczeń składanych na gruncie prawa podatkowego. • Podatnik został pouczony o skutkach prawnych zaznaczenia innej formy opodatkowania.
Odrzucone argumenty
Oświadczenie o wyborze formy opodatkowania jest oświadczeniem woli i powinno podlegać przepisom Kodeksu cywilnego o błędzie. • Organy podatkowe nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego (np. przesłuchania), co naruszyło przepisy postępowania. • Działania organów podatkowych naruszyły zasadę zaufania podatnika do organów.
Godne uwagi sformułowania
oświadczenie o wyborze formy opodatkowania jest oświadczeniem woli podatnika • prawo podatkowe nie zawiera adekwatnych regulacji, a tym samym, że w prawie podatkowym istnieje luka • luka w prawie ma miejsce, gdy dana sytuacja nie jest uregulowana w prawie obowiązującym, choć powinna • odwołanie się do instytucji zawartych w prawie cywilnym jest możliwe wówczas, gdy odpowiada to celom założonym przez ustawodawcę podatkowego • uregulowanie dotyczące wyboru formy opodatkowania, zawarte w art. 9a ust. 2 u.p.d.o.f. jest zupełne • autonomia prawa podatkowego wobec prawa cywilnego • bez stosownej podstawy prawnej uzasadniającej taką praktykę – nie można przenosić na grunt prawa podatkowego rozwiązań prawnych ukształtowanych w prawie cywilnym • nie jest zatem dopuszczalne wykorzystywanie cywilnoprawnych przepisów regulujących problematykę wad oświadczenia woli w odniesieniu do wyborów podatkowych jako oświadczeń woli formułowanych na gruncie prawa podatkowego • zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania (...) nie jest zatem zależne od woli stron stosunku podatkowoprawnego i nie mogą one kształtować go dowolnie poprzez oświadczenia woli • nie można pominąć, że w punkcie 18 wniosku zawarto jednoznaczne pouczenie, że zmiana dotychczasowej formy opodatkowania jest równoznaczna z rezygnacją formy dotychczas stosowanej.
Skład orzekający
Beata Cieloch
przewodniczący
Aleksandra Wrzesińska-Nowacka
sprawozdawca
Artur Kot
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie autonomii prawa podatkowego i braku możliwości stosowania przepisów Kodeksu cywilnego o wadach oświadczenia woli do oświadczeń składanych na gruncie prawa podatkowego, w tym wyboru formy opodatkowania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wyboru formy opodatkowania i nie można go bezpośrednio przenosić na inne obszary prawa podatkowego bez analizy konkretnych przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy częstego problemu omyłkowego zaznaczenia opcji w formularzu, co może mieć istotne konsekwencje podatkowe. Interpretacja NSA w kontekście autonomii prawa podatkowego jest ważna dla praktyków.
“Omyłka w CEIDG kosztowała podatnika fortunę? NSA wyjaśnia, czy prawo cywilne ratuje przed błędnym wyborem formy opodatkowania.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.