II FSK 142/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. H. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 r. Spór dotyczył odliczenia od dochodu kwoty 48.000 zł na podstawie umowy z dnia 28 grudnia 1999 r., nazwanej umową renty dożywotniej. Organy podatkowe uznały, że umowa ta nie spełniała wymogów renty, ponieważ nie miała charakteru okresowego i trwałego, a także określono w niej całkowitą kwotę świadczenia. Podkreślono, że umowa z 10 stycznia 1999 r., na podstawie której dokonano wypłat, również nie była umową renty. WSA w Gliwicach podzielił stanowisko organów, uznając, że umowa z 28 grudnia 1999 r. nie spełniała warunków art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT i art. 903 Kodeksu cywilnego, a także, że organy podatkowe prawidłowo oceniły charakter czynności prawnej, uwzględniając zgodny zamiar stron i cel czynności. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że nie podważono ustaleń faktycznych sądu I instancji, które były wiążące. Sąd podkreślił, że nie jest przedmiotem sporu wykładnia przepisów, lecz ocena, czy przedstawione umowy spełniały definicję renty, co zostało negatywnie ocenione przez WSA. Zarzut dotyczący zastosowania art. 24a Ordynacji podatkowej również nie został uwzględniony, gdyż organy miały uprawnienie do takiej oceny na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego i art. 191 Ordynacji podatkowej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących odliczeń od dochodu z tytułu umów renty, ocena charakteru umów cywilnoprawnych dla celów podatkowych, stosowanie przepisów prawa cywilnego w postępowaniu podatkowym.
Orzeczenie opiera się na konkretnych ustaleniach faktycznych dotyczących charakteru umowy. Interpretacja art. 24a Op. dotyczy okresu przed jego wejściem w życie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa nazwana umową renty dożywotniej, która określa całkowitą kwotę świadczenia i nie jest realizowana w okresach półrocznych, może być uznana za umowę renty w rozumieniu art. 903 Kodeksu cywilnego i art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT, uprawniającą do odliczenia od dochodu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taka umowa nie spełnia wymogów renty, ponieważ nie ma charakteru okresowego i trwałego, a także określono w niej całkowitą kwotę świadczenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że dla uznania świadczenia za rentę kluczowe są ustalenia faktyczne. W tym przypadku umowy nie można było uznać za rentę, gdyż nie zawierała istotnych elementów umowy renty, a jej charakter był bliższy umowie darowizny.
Czy organy podatkowe i sąd administracyjny mogą oceniać treść czynności prawnej z uwzględnieniem zgodnego zamiaru stron i celu czynności przed wejściem w życie art. 24a Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organy podatkowe miały takie uprawnienie na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego i art. 191 Ordynacji podatkowej.
Uzasadnienie
Nawet jeśli art. 24a Ordynacji podatkowej nie obowiązywał w momencie zdarzenia, organy miały uprawnienie do oceny czynności prawnej na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego i art. 191 Ordynacji podatkowej, co nie stanowi naruszenia prawa materialnego.
Przepisy (4)
Główne
u.p.d.o.f. art. 26 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Odliczenie rent i innych trwałych ciężarów opartych na tytule prawnym, nie stanowiących kosztów uzyskania przychodów, oraz alimentów (z pewnymi wyłączeniami). Odliczenie było możliwe do końca 2000 r.
Pomocnicze
k.c. art. 903
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
Definicja umowy renty: jedna strona zobowiązuje się względem drugiej do określonych świadczeń okresowych w pieniądzu lub rzeczach oznaczonych co do gatunku.
Op. art. 24a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Przepis uprawniający organy podatkowe do ustalenia treści czynności prawnej z uwzględnieniem zgodnego zamiaru stron i celu czynności. Obowiązuje od 1.01.2003 r.
Op. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Przepis umożliwiający organom podatkowym ocenę skutków umów cywilnoprawnych dla celów podatkowych.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Umowa z dnia 28 grudnia 1999 r. (renta dożywotnia) spełniała wymogi renty w rozumieniu przepisów prawa cywilnego i podatkowego. • Organy podatkowe i WSA dokonały nadinterpretacji art. 903 Kc, wprowadzając wymóg trwałości umowy renty. • Zastosowanie art. 24a Ordynacji podatkowej do zdarzeń z 1999 r. narusza zasadę lex retro non agit.
Godne uwagi sformułowania
dla uznania ustanowionego świadczenia za podlegającą, na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 updf, rentę nieodpłatną decydujące znaczenie miały ustalenia faktyczne. • Sąd nie ma także uprawnień do zastępowania strony i precyzowania lub uzupełniania przytoczonych podstaw kasacyjnych. • Organom podatkowym uprawnienie do takiej oceny, przed wejściem w życie art. 24a Op., przysługiwało na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego i art. 191 Op.
Skład orzekający
Grzegorz Borkowski
przewodniczący
Jan Rudowski
członek
Maria Tkacz-Rutkowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odliczeń od dochodu z tytułu umów renty, ocena charakteru umów cywilnoprawnych dla celów podatkowych, stosowanie przepisów prawa cywilnego w postępowaniu podatkowym."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na konkretnych ustaleniach faktycznych dotyczących charakteru umowy. Interpretacja art. 24a Op. dotyczy okresu przed jego wejściem w życie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii podatkowej związanej z odliczeniami od dochodu, która może być interesująca dla prawników i doradców podatkowych zajmujących się PIT.
“Czy umowa renty dożywotniej zawsze pozwala na odliczenie od podatku? NSA wyjaśnia kluczowe kryteria.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.